II PK 29/11

Sygn. akt II PK 29/11

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 lipca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Maciej Pacuda (przewodniczący)

SSN Roman Kuczyński

SSN Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa J. M.

przeciwko Spółce A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W.

o wynagrodzenie prowizyjne,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 27 lipca 2011 r.,

skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w W.

z dnia 13 września 2010 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu - Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W.

do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach

postępowania kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 6 stycznia 2010 r. Sąd Rejonowy – Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych [...] w W. w sprawie z powództwa J. M. przeciwko “A”

Spółce z o.o. w W. o wynagrodzenie: zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę

1.617,09 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 1 maja 2007 r. do dnia zapłaty

tytułem premii motywacyjnej (pkt I.); w pozostałym zakresie oddalił powództwo (pkt

II.); wyrokowi w pkt I. nadał rygor natychmiastowej wykonalności (pkt III.); zasądził

od powódki na rzecz pozwanej kwotę 2.638 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa

procesowego (pkt IV.).

Sąd Rejonowy ustalił, że strona pozwana od 1 lutego 1999 r. zawarła z

powódką umowę o pracę na czas nieokreślony na stanowisku konsultanta

sprzedawcy w pełnym wymiarze czasu pracy z wynagrodzeniem 1.730 zł plus 25%

premii. Od 28 czerwca 2002 r. powódce powierzono w wyniku porozumienia

zmieniającego obowiązki kierownika stoiska, z wynagrodzeniem składającym się z

części zasadniczej – 2.260 zł oraz części zmiennej – prowizji liczonej od

miesięcznego obrotu sklepu wynoszącej 0,5% obrotu sklepu. W dniu 25 lutego

2004 r. strony podpisały “Porozumienie zmieniające” w części dotyczącej

wynagrodzenia powódki. W treści dokumentu znalazł się zapis, że wynagrodzenie

powódki będzie składać się z części stałej – 2.300 zł miesięcznie brutto oraz

zmiennej – prowizji 4% od sprzedaży netto marek dystrybuowanych przez Ina

Trading oraz marek “stowarzyszonych” i prowizji 2% od sprzedaży netto wybranych

marek innych dystrybutorów, za wyjątkiem produktów dostępnych w szerokiej

dystrybucji. W dniu 30 kwietnia 2007 r. na skutek wypowiedzenia dokonanego

przez pracodawcę stosunek pracy między stronami ustał. Inni pracownicy

pozwanego: H. G., J. K., E. S., M. Z. również otrzymały Porozumienie zmieniające

z 25 lutego 2004 r, w którym analogicznie zostało określone wynagrodzenie

zmienne (prowizja). Wręczenie oświadczenia pracodawcy zatytułowanego

“Porozumieniem zmieniającym” nastąpiło w lutym 2004 r., dokumenty zawierające

Porozumienie zostały przywiezione do sklepu, w którym pracowała powódka przez

kierowcę, który poczekał aż pracownicy podpiszą dokumenty i je zabrał. Powódka

podpisała doręczony jej dokument. Przed wręczaniem przedmiotowego

3

porozumienia, w lutym 2004 r., odbyło się doroczne spotkanie kierowników sklepów

i managerów regionalnych, na którym poinformowano, że będą zmiany w liczeniu

prowizji. Przed przywiezieniem dokumentów żaden z przełożonych powódki nie

wyjaśniał, że premia będzie dzielona na wszystkich pracowników sklepu. Powódka

otrzymywała zestawienia marek ze wskazaniem, za jakie jest prowizja 4%, za jakie

2%, a za jakie 0%. Na koniec miesiąca sporządzała zestawienie (strukturę)

sprzedaży, na której odręcznie długopisem wyliczała ogólną wartość 4% od war-

tości sprzedanych marek oznaczonych taką wysokością premii, jak również ogólną

wartość 2%. Powódka nie dzieliła uzyskanych kwot po równo na pracowników,

przekazywała te zestawienia dyrektorowi regionalnemu. Powódka, podpisując

“Porozumienie zmieniające” w lutym 2004 r., była przekonana, że premia wskazana

w tym dokumencie będzie jej przysługiwać, nie obejmowała swoją świadomością

tego, że wartość tak wyliczona będzie dzielona po równo na wszystkich

pracowników. Powódka kwestionowała sposób wyliczania premii przez dzielenie jej

na wszystkich pracowników. Wiedzę o tym, że pozwany wyliczoną premię dzieli po

równo na wszystkich pracowników sklepu powódka uzyskała już po pierwszej

wypłacie w marcu 2004 r. We wszystkich sklepach pozwanego premia obliczona w

ten sposób była po równo dzielona na pracowników sklepu. Pracodawca

konsekwentnie po wręczeniu pracownikom Porozumień zmieniających wypłacał

wszystkim pracownikom pracującym w sklepach premię dzieloną po równo na

wszystkich pracowników.

Sąd Rejonowy zasądził kwotę 1.617,09 zł premii motywacyjnej z odsetkami,

ponieważ pozwany uznał to roszczenie. W pozostałym zakresie roszczenie

powódki Sąd Rejonowy uznał za nieuzasadnione. Sąd Rejonowy przyjął, że

powódka opierała roszczenia na dosłownym brzmieniu tekstu “Porozumienia

zmieniającego” z lutego 2004 r. Stosownie art. 60 k.c., oświadczenie woli może być

wyrażone przez każde zachowanie się osoby, które ujawnia tę wolę w sposób

dostateczny. Zdaniem Sądu Rejonowego, nie ulega wątpliwości, że wola

pracodawcy została jednoznacznie określona przez wypłatę wynagrodzenia, a

także odpowiednie dzielenie wyliczonej kwoty ogólnej dla poszczególnych marek.

W ten sposób, pracodawca zamanifestował swoją wolę w zakresie ukształtowania

wynagrodzenia m. in. powódki. Wyraził to na tyle jasno, że żaden ze świadków nie

4

miał wątpliwości, iż pracodawca takie właśnie zasady wprowadził. Rzeczywiście,

mogło to w sposób jasny nie wynikać z samej treści Porozumienia, jednak wynikało

z zachowania pracodawcy w sposób jednoznaczny.

Z art. 65 § 2 k.c. wynika, że w umowach należy raczej badać, jaki był zgodny

zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu. Wolą

pracodawcy było dzielenie premii na pracowników sklepu po równo, inne zaś były

oczekiwania powódki. W tej sytuacji - w ocenie Sądu pierwszej instancji - brak było

zgodnego zamiaru stron co do sposobu liczenia premii a w konsekwencji nie można

uznać, że strony doszły do zgodnego porozumienia i zmieniły wynagrodzenie

powódki w drodze porozumienia. W szczególności nie można przyjąć, jak chce tego

powódka, że zawarto Porozumienie na warunkach, jakie powódka wyinterpretowała

z samej jedynie treści dokumentu. Taki wniosek byłby sprzeczny z rzeczywistą wolą

pracodawcy. Zdaniem Sądu pracodawca złożył powódce oświadczenie woli o

zmianie zasad premiowania. Treść tego oświadczenia została dostatecznie

wyrażona przez treść dokumentu Porozumienia oraz przez konsekwentne dzielenie

premii na pracowników. De facto nastąpiło wypowiedzenie powódce warunków

płacy, wadliwe, ale skuteczne. Dopóki zatem powódka nie zakwestionuje

wypowiedzenia zmieniającego, dopóty uznać należy, iż skutecznie zmieniło ono

powódce sposób naliczania i wypłacania premii. Wolą zaś pracodawcy było

dzielenie premii na wszystkich pracowników sklepu.

Wyrok Sądu Rejonowego powódka zaskarżyła apelacją w części oddalającej

jej powództwo (pkt II.) oraz w części zasądzającej od powódki na rzecz pozwanej

koszty postępowania (pkt IV.).

Wyrokiem z dnia 13 września 2010 r. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy w W. na

podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację (pkt 1.); zasądził od powódki na rzecz

pozwanej kwotę 1.350 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w

instancji odwoławczej (pkt 2.).

Sąd drugiej instancji stwierdził, że w sprawie istota sporu sprowadzała się do

ustalenia czy porozumienie zmieniające wynagrodzenie prowizyjne powódki zostało

skutecznie dokonane i czy określało w sposób dostateczny zakres tych zmian.

“Porozumienie” z 25 lutego 2004 r. zawiera oświadczenie woli

ukierunkowane na wywołanie określonego skutku prawnego. Przy uwzględnieniu

5

treści art. 56 k.c. oświadczenie woli można również określić jako zachowanie

podmiotu prawa cywilnego, z którego w kontekście towarzyszących mu

okoliczności, zasad współżycia społecznego oraz ustalonych zwyczajów – wynika

wola dokonania określonej czynności prawnej, a skuteczność takiego oświadczenia

może być rozstrzygana zgodnie z wolą wewnętrzną ujawnioną na zewnątrz w

oświadczeniu oraz stosownie do oceny, czyje interesy – składającego

oświadczenie woli czy adresata bardziej zasługują na ochronę. Takie podejście

uzasadnione jest potrzebą ochrony zaufania odbiorcy oświadczenia woli oraz

względami bezpieczeństwa obrotu prawnego. Jeżeli pozwany pracodawca

składając oświadczenie woli pod nazwą “Porozumienie zmieniające” wyraził w ten

sposób wolę wywołania określonego skutku prawnego, a powódka bez przymusu

fizycznego lub innych okoliczności wyłączających świadome albo swobodne

powzięcie decyzji i wyrażenie woli zaaprobowała to porozumienie, to brak jest

podstaw do zaprzeczenia jego skuteczności wobec obu stron. W umowie o pracę

powódki oraz w kolejnych porozumieniach zmieniających jej wynagrodzenie -

prowizja została określona jako część zmienna liczona pierwotnie od obrotu brutto

sklepu jako 1%, następnie 0,5% obrotu sklepu, 0,5 % obrotu sklepu netto a w

ostatnim porozumieniu jako 4% i 2% od sprzedaży netto określonych marek. W

żadnym porozumieniu nie zostało wskazane, czy procentowy udział w obrocie lub

sprzedaży przysługuje powódce w całości czy w części np. po podzieleniu tak

obliczonej prowizji na wszystkich pracowników. Do chwili zawarcia porozumienia z

dnia 25 lutego 2004 r. prowizja ustalona według zasad wskazanych w

porozumieniach była wypłacana powódce jako kierownikowi w całości, a wynikało

to z faktu, że powódka w tamtym czasie była jedynym pracownikiem na stoisku

objętym prowizyjnym wynagrodzeniem, natomiast pracownicy prowizję obliczoną

od obrotu lub sprzedaży w ustalonym dla sklepu procencie mieli dzieloną przez

ilość zatrudnionych w danym sklepie pracowników i wypłacaną w wysokości

stanowiącej część wypracowanej przez sklep prowizji.

Sąd drugiej instancji powołał się w swej ocenie na to, że na spotkaniu

kierowników sklepów w lutym 2004 r. powódka została poinformowana, że ulegnie

zmianie naliczanie prowizji dla kierowników. Zgodnie z nowym zasadami prowizja

miała być dzielona równo na wszystkich pracowników sklepu w tym kierownika.

6

Mimo takich sugestii samo porozumienie w formie podpisanej przez powódkę nie

wskazywało na taki sposób podziału prowizji, precyzując jedynie wysokość prowizji

od poszczególnych marek towarów dzieląc je na: marki dystrybutorów Ina Trading

oraz marek “stowarzyszonych” i na marki innych dystrybutorów. Szczegółowy

wykaz marek i ustalonego dla nich procentu był przekazywany kierownikom

sklepów przez ich przełożonych i ulegał zmianom. Powódka po spotkaniu

kierowników w lutym 2004 r. i w oparciu o treść porozumienia zmieniającego z 25

lutego 2004 r., które w zakresie prowizji ustalało tożsame zasady jej naliczania

zarówno dla kierownika jak i dla pozostałych pracowników sklepu powinna bez

trudu zrozumieć treść oświadczenia pracodawcy i jego intencję: podział prowizji na

wszystkich pracowników biorących udział w wypracowaniu zysku. Stąd następcze

przyznawanie prowizji w taki właśnie sposób przez pozwanego należy uznać za

prawidłowe realizowanie postanowień porozumienia. Wobec nie wykazania przez

powódkę, że w okresie zatrudnienia kwestionowała wysokości otrzymywanej

prowizji należało przyjąć również, że w sposób dorozumiany wyraziła zgodę na

takie jego ukształtowanie. Zasady wprowadzone przez pozwanego po 25 lutego

2004 r. nie mogą stanowić o naruszeniu prawa powódki do godziwego

wynagrodzeniu zgodnie z art. 13 k.p. a modyfikacja w tym zakresie nie stanowiła o

pokrzywdzeniu pracownika, co wykazał pozwany przedstawiając zestawienia

wynagrodzenia powódki przed i po wprowadzeniu porozumienia.

Zdaniem Sąd drugiej instancji przepisy odnoszące się do wynagrodzenia za

pracę nie mogą być interpretowane rozszerzająco, lecz muszą być wykładane

ściśle (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 1983 r., III PZP 49/83 –

OSNC 1984/7/112, z dnia 6 sierpnia 1987 r., III PZP 26/87 – OSNC 1989/1/8). W

sytuacji gdy w porozumieniu z dnia 25 lutego 2004 r. zabrakło ustalenia w sposób

jasny zasad przyznawania prowizji dla poszczególnych pracowników co zostało

różnie zrozumiane przez strony należy przyjąć, że porozumienie nie zostało w tym

zakresie skutecznie zawarte, natomiast zostało w sposób dorozumiany ustalone

pomiędzy stronami dopiero w trakcie przyznawania prowizji. Powódka posiadała

informacje od przełożonych i od zarządu (na spotkaniu kierowników sklepów) o

zamiarze zmiany sposobu ustalania prowizji oraz na czym te zmiany miały polegać,

zaakceptowała te zmiany naliczając następnie zgodnie z wytycznymi prowizję w

7

kolejnych miesiącach dla pracowników i obliczając prowizję od sprzedaży, a

następnie dzieląc uzyskaną kwotę przez liczbę zatrudnionych. Sąd drugiej instancji

uznał, że powódka wyraziła zgodę na zmianę formy naliczania prowizji przez jej

pobieranie bez zastrzeżeń w czasie zatrudnienia. Na spotkaniu w lutym 2004 r.

naliczaniem prowizji miała zajmować się centrala, a dokonywanie wyliczeń przez

samą powódkę stanowiło o zaakceptowaniu zmian w tym zakresie. Dlatego po

zakończeniu stosunku pracy jej roszczenie o wyrównanie prowizji – zgodnie z lite-

ralną treścią porozumienia – było bezzasadne.

Uznając bezzasadność zarzutu apelacji w zakresie naruszenia art. 65 § 2

k.c. Sąd drugiej instancji wskazał, że przesądzające okoliczności prowadzące do

uznania jakiej treści oświadczenie woli złożył pozwany miały miejsce przed

podpisaniem porozumienia, a późniejsza wypłata w tak ustalonej wysokości prowizji

była jedynie potwierdzeniem, że pozwany realizuje w sposób wcześniej ustalony

porozumienie. Pozwany również wykazał, że jego zamiar wyrażony na spotkaniu w

lutym 2004 r. którego konsekwencją miała była treść porozumienia w dostatecznym

stopniu uzewnętrzniał jego wolę w zakresie naliczania prowizji dla powódki.

Sąd drugiej instancji uznał za bezzasadny zarzut apelacji naruszenia art. 233

§ 1 k.p.c. Zdaniem Sądu drugiej instancji pełnomocnik powódki nie wskazał jakiego

rodzaju błędy w logicznym rozumowaniu popełnił sąd pierwszej instancji ani jakie

zasady doświadczenia życiowego nie zostały zastosowane. Apelujący nie wskazał

również, aby powódka nie znała zamiarów pozwanego w chwili podpisywania

porozumienia i aby niejasności w zakresie naliczania prowizji spowodowały u

powódki jakiekolwiek wątpliwości w czasie realizowania porozumienia.

Uznając bezzasadność zarzutu naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. w zakresie

braku właściwego wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku, Sąd drugiej instancji

stwierdził, że Sąd pierwszej instancji wskazał w obszernych ustaleniach i

rozważaniach prawnych w zakresie interpretacji oświadczeń woli, dlaczego

porozumienie z dnia 25 lutego 2004 r. w kontekście informacji przekazanych

wcześniej powódce było dostatecznym uzewnętrznieniem woli pracodawcy, i

dlaczego fakt pobierania prowizji w czasie zatrudnienia stanowi o pełnej akceptacji

powódki na taką jej wysokość. Powyższe stanowi o spełnieniu wymogów

określonych w art. 328 § 2 k.p.c. a brak wskazania przez Sąd pierwszej instancji

8

przepisu stanowiącego podstawę uznania, że porozumienie zmieniające nie zostało

przez strony zawarte nie może stanowić podstawy uchylenia zaskarżonego

orzeczenia, ponieważ na taką koncepcję Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę

jedynie pobocznie.

Wyrok Sądu Okręgowego (w całości) powódka zaskarżyła skargą kasacyjną.

Skargę oparto na obydwu podstawach (art. 3983

§ 1 pkt 1 i 2 k.p.c.). W ramach

podstawy materialnoprawnej (art. 3983

§ 1 pkt 1 k.p.c.) zarzucono:

a) niewłaściwe zastosowanie art. 56, art. 61 § 1, art. 66 § 1 oraz 70 § 1 k.c.

w związku z art. 300 k.p. przez “zanegowanie” związku zachodzącego pomiędzy

faktem oświadczenia przez pozwaną woli zawarcia porozumienia zmieniającego

warunki umowy o pracę powódki, określającego jego istotne postanowienia, które

doszło do powódki i zostało przez nią przyjęte w dniu 25 lutego 2004 r., a

określonym w tych przepisach procesem złożenia oświadczenia woli i zawarcia

umowy, która jako czynność prawna wywołuje określone skutki;

b) błędną wykładnię art. 65 ust. (powinno być §) 2 k.c. przez uznanie, że

interpretacja treści umowy sprzeczna z jej jednoznacznym brzmieniem, może być

wywiedziona w oparciu o ustalony zamiar towarzyszący przy zawarciu umowy

wyłącznie jednej ze stron w sytuacji, gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu

prowadzić musi do uznania, że koniecznym jest ustalenie zgodnego zamiaru

wszystkich stron umowy, z uwzględnieniem celu, dla którego umowa została

zawarta;

c) błędną wykładnię art. 29 § 4 k.p. przez uznanie, że zmiana warunków

umowy o pracę w zakresie dotyczącym wysokości wynagrodzenia prowizyjnego

może być przeprowadzona w sposób dorozumiany w trakcie przyznawania prowizji,

podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzić musi do uznania, że

zmiana wysokości wynagrodzenia prowizyjnego wymaga formy pisemnej, w

szczególności w sytuacji, gdy sposób obliczania prowizji na podstawie zmienionej

umowy różni się zasadniczo od obowiązującego poprzednio i nie pozwala

stwierdzić, czy nowe warunki wynagrodzenia są korzystniejsze dla pracownika.

W ramach podstawy procesowej (art. 3983

§ 1 pkt 2 k.p.c.) zarzucono

naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. przez:

9

- brak jakiegokolwiek uzasadnienia ustaleń faktycznych wyroku w zakresie

dotyczącym wyrażenia przez pozwaną zamiaru co do sposobu dzielenia premii

przed podpisaniem porozumienia z dnia 25 lutego 2004 r. oraz w zakresie

akceptacji przez powódkę zasad dzielenia premii po podpisaniu porozumienia z

dnia 25 lutego 2004 r. w sytuacji, gdy ustalenia te są całkowicie odmienne od

ustaleń dokonanych przez Sad pierwszej instancji;

- brak przedstawienia w uzasadnieniu wyroku oceny wszystkich zawartych w

apelacji zarzutów, w szczególności dotyczących naruszenia art. 56, art. 66 § 1 i § 2

oraz art. 70 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p., a także art. 233 § 1 k.p.c. w zakresie

określonym w apelacji;

- brak wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku, w szczególności w zakresie

uznania, że porozumienie z dnia 25 lutego 2004 r. nie zostało skutecznie złożone.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona przeciwna wniosła o oddalenie

skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów

postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm

przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej

rozstrzygnięcia (ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów na

których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i

mocy dowodowej), oraz wyjaśnieniu podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem

przepisów prawa (art. 328 § 2 k.p.c.).

Zasadnie w podstawie procesowej rozpatrywanej skargi zarzucono, iż w

uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie ma wskazania dowodów na których

możliwe byłoby oparcie niektórych z ustalonych faktów; nie ma też wyjaśnienia

przyczyny zastosowania do ustalonych faktów różnych (odrębnych) konstrukcji

prawnych.

W odniesieniu do podstawy faktycznej zaskarżonego wyroku, z jego

uzasadnienia nie wynika dlaczego – na jakiej podstawie, na jakich dowodach – Sąd

drugiej instancji ustalił, że po pierwsze powódka posiadała informacje od

10

przełożonych i od zarządu (na spotkaniu kierowników) jakoby zapowiedziane

zmiany naliczania prowizji miały polegać na jej odnoszeniu do wszystkich

pracowników sklepu, po drugie, że powódka zaakceptowała taką zmianę poprzez

dokonywanie wyliczeń z podziałem prowizji na wszystkich pracowników sklepu i po

trzecie, że powódka wyraziła zgodę na zmianę formy naliczania prowizji poprzez jej

pobieranie bez zastrzeżeń w czasie zatrudnienia.

Brak w uzasadnieniu zaskrżonego wyroku wskazania źródeł dokonanych

ustaleń faktycznych uniemożliwia weryfikację tych ustaleń według zasad

postępowania kasacyjnego. Należy podkreślić, że Sąd drugiej instancji nie ujawnił

podstaw wskazanych ustaleń, chociaż są one odmienne od faktów wyjaśnionych w

postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, według których: “Przed

przywiezieniem dokumentów żaden z przełożonych powódki nie wyjaśniał, że

wskazana wysokość premii będzie dzielona na wszystkich pracowników sklepu”;

“odręcznie długopisem wyliczała wartość 4% od wartości sprzedanych marek

oznaczonych taką wysokością premii, jak również ogólną wartość 2%. Powódka nie

dzieliła uzyskanych kwot po równo na pracowników, przekazywała te zestawienia

dyrektorowi regionalnemu”; “Powódka podpisując porozumienie zmieniające w

lutym 2004 r. była przekonana, że premia wskazana w tymże dokumencie będzie

jej przysługiwać, nie obejmowała swoją świadomością tego, że wartość tak

wyliczona będzie dzielona po równo na wszystkich pracowników” i wreszcie, że:

“Powódka kwestionowała sposób wyliczania premii poprzez dzielenie jej na

wszystkich pracowników”.

W zakresie wyjaśnień zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku

odnoszących się do jego podstawy prawnej zastrzeżenia nasuwa przedstawienie

kilku konstrukcji prawnych tak jakby one się wzajemnie uzupełniały (dopełniały) i

były – każda z nich – odpowiednia subsumcyjnie do ustalonych faktów natomiast

bez wskazania ostatecznie zastosowanego w sprawie przepisu. Z uzasadnienia

zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd drugiej instancji miał na uwadze, że sytuację

stron ukształtowało dwustronnie – na zasadzie umowy – “skutecznie” uzgodnione

porozumienie z dnia 25 lutego 2004 r., pomimo to równocześnie wskazuje się na to,

że “prawidłowe było przyjęcie, iż porozumienie z dnia 25 litego 2004 r. wobec braku

ustalenia w sposób jasny zasad przyznawania prowizji dla poszczególnych

11

pracowników i różne rozumienia jego zapisów przez strony porozumienia nie

zostało w tym zakresie skutecznie złożone i zostało w sposób dorozumiany

ustalone między stronami dopiero w trakcie przyznawania prowizji”, oraz, że

“Należy uznać, iż powódka wyraziła zgodę na zmianę formy naliczania prowizji

poprzez jej pobieranie bez zastrzeżeń w czasie zatrudnienia”.

Na tle tak przedstawionych wyjaśnień nie można z dostateczną jasnością

zrozumieć podstawy prawnej wyroku, w szczególności czy przedmiotowa zmiana

warunków wynagrodzenia powódki wynikała z umowy stron stosunku pracy

(porozumienia), czy z jednostronnego – przez pracodacę – wypowiedzenia

zmieniającego wynagrodzenie powódki, oraz jaka byłaby podstawa

“ubezskutecznienia” zawartej przez strony umowy.

Wobec stwierdzonych wadliwości uzasadnienia zaskarżonego wyroku i

wynikającej w konsekwecji niemożności oparcia oceny kasacyjnej na ustalonych w

wyroku faktach – przedwczesne stało się rozpoznanie materialnoprawnej podstawy

skargi kasacyjnej w zakresie jej zarzutów nieodpowiedniego zastosowania

wskazanych przepisów prawa materialnego (odnosi się to również do zarzutu

naruszenia art. 65 § 2 k.c.).

Nie jest natomiast słuszny zarzut błędnej wykładni art. 29 § 4 k.p., oparty na

tezie jakoby z przewidzianej w tym przepisie formy pisemnej dla zmiany warunków

umowy o pracę wynikał zakaz takiej zmiany na zasadzie dorozumianego

uzgodnienia przez strony. Nie ma racji wnoszący skargę, bo przewidziana w art. 29

§ 4 k.p. forma pisemna dla zmiany warunków umowy o pracę nie ma innego rygoru

poza dowodowym; niezachowanie tej formy nie powoduje bezskuteczności

(nieważności) dokonanej zmiany (por. wyroki Sądu Najwyższego – z dnia 20

września 1977 r. I PR 67/77, LEX nr 14422 oraz z dnia 25 lutego 2009 r. II PK

176/08, LEX nr 736726). Nie budzi także wątpliwości, że porozumienie stron

stosunku pracy w zakresie zmiany warunków umowy o pracę co do wynagrodzenia

może zostać zawarte także poprzez czynności konkludentne (por. w/w wyrok z 25

lutego 2009 r., oraz wyrok z dnia 20 sierpnia 1997 r. I PKN 232/97, OSNP 1998 nr

10, poz. 306).

12

Z powyższych przyczyn wobec zasadności podstaw skargi kasacyjnej w

odniesieniu do jej wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy

Sądowi Okręgowemu w W. do ponownego rozpoznania Sąd Najwyższy orzekł

stosownie do art. 39815

§ 1 k.p.c.

/tp/