I CSK 787/10

Sygn. akt I CSK 787/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 września 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Wojciech Katner (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSA Agnieszka Piotrowska (sprawozdawca)

Protokolant Beata Rogalska

w sprawie z powództwa Elektrowni "Kozienice" S.A.

przeciwko CTL Logistics Spółce z o.o.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 28 września 2011 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 11 maja 2010 r.,

oddala skargę kasacyjną i zasądza od strony pozwanej na

rzecz strony powodowej kwotę 5400 zł (pięć tysięcy czterysta

złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 12.01.2009 r. zasądził od strony pozwanej

CTL Logistics sp. z o.o. (dalej jako CTL) na rzecz Elektrowni „Kozienice" S.A.

(dalej jako Elektrownia) kwotę 1.175.605 zł z ustawowymi odsetkami od dnia

7 sierpnia 2006 r. do dnia zapłaty oraz koszty procesu w kwocie 65.987 zł,

oddalając powództwo w pozostałej części (co do odsetek ustawowych),

opierając swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach faktycznych i

wypływających z nich wnioskach.

Strony zawarły w dniu 31 stycznia 2002 umowę spedycji na przewóz

węgla nr PL 012317503/2002-2005, zgodnie z którą strona powodowa zleciła,

a strona pozwana przyjęła do wykonania, w okresie od dnia 1.02.2002 do

31.12.2002 roku, spedycję wraz z płatnościami dla przewoźnika na przewóz

miału węglowego taborem kolejowym we wskazanej relacji.

W paragrafie 6 umowy strony uzgodniły, że w przypadku, gdy na skutek

niewłaściwego wywiązywania się przez pozwanego z przedmiotowej umowy,

przewoźnik wystąpi z roszczeniami w stosunku do zleceniodawcy, wszelką

odpowiedzialność z tego tytułu poniesienie zleceniobiorca, czyli pozwany.

Pozwany wykonywał umowę w charakterze spedytora przy przewozach

realizowanych za listami przewozowymi nr 27725, 27761, 27796, 27841, 27851,

27902 i 27877, posługując się P.H. „O.” spółką z o.o., z którą zawarł umowę dnia

17 maja 2002 roku. Spółka mogła występować w charakterze

płatnika w przewozach kolejowych, wykonywanych przez PKP CARGO S.A.,

zgodnie z umowami specjalną i rozliczeniową, zawartymi przez P.H. „O.” z PKP

CARGO S.A.

Przewozy zostały wykonane w czerwcu 2002 roku. Powódka uiściła na

rzecz pozwanego spedytora wynagrodzenie należne z umowy spedycji,

zawierające także przewoźne, przekazane przez pozwanego płatnikowi czyli

3

P.H. O. spółce z o.o., która jednakże nie zapłaciła tego wynagrodzenia

przewoźnikowi, czyli PKP CARGO S.A.

Z tej przyczyny, przewoźnik - PKP CARGO S.A., pismem z dnia

31 stycznia 2003 r., doręczonym powódce w dniu 4 lutego 2003 roku, wezwał

Elektrownię do zapłaty przewoźnego na podstawie art. 51 ustęp 1 prawa

przewozowego, a następnie wytoczył powództwo o zapłatę.

Wyrokiem z dnia 26 października 2004 r., Sąd Okręgowy zasądził od

Elektrowni Kozienice, jako odbiorcy przesyłki i Katowickiego Holdingu

Węglowego S.A. w Katowicach, jako nadawcy solidarnie na rzecz PKP CARGO

S.A. w Warszawie kwotę 744.401,69 zł z odsetkami ustawowym i kosztami

procesu.

W sprawie tej CTL występował jako interwenient uboczny po stronie

Elektrowni, utrzymując konsekwentnie, że roszczenia przewoźnika są

niezasadne wobec uiszczenia przez CTL przewoźnego na rzecz płatnika czyli

spółki OLIPOL. Apelacje pozwanych oraz interwenienta ubocznego od

powyższego wyroku zostały oddalone wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 21

grudnia 2005 r..

Wniesione skargi kasacyjne nie odniosły skutku i wobec powyższego

powodowa Elektrownia, w realizacji powyższego prawomocnego wyroku,

zapłaciła w dniu 6 marca 2006 roku na rzecz PKP CARGO S.A. kwotę

1.099.263,11 zł.

W październiku i listopadzie 2004 roku Elektrownia i CTL prowadziły

negocjacje celem uregulowania ich wzajemnych relacji w zakresie wykonania

umowy spedycji z dnia 31 stycznia 2002 r. w związku ze sporami sądowymi,

wszczętymi na skutek pozwów PKP CARGO S.A. przeciwko Elektrowni, jako

odbiorcy przesyłek, o zapłatę przewoźnego. Negocjacje te miały na celu

zawarcie wieloletniej umowy na świadczenie przez pozwanego na rzecz powódki

usług transportu i spedycji, co pozwoliłoby na pokrycie strat Elektrowni,

wynikających z obowiązku zapłaty po raz drugi przewoźnego. Do zawarcia tego

porozumienia ostatecznie nie doszło z uwagi na brak możliwości zapewnienia

4

przez powódkę zlecenia na przewóz postulowanej przez pozwanego

ilości węgla.

Na tle powyższych ustaleń faktycznych Sąd pierwszej instancji

doszedł do przekonania, że powództwo zasługuje na uwzględnienie.

Roszczenie odszkodowawcze strony powodowej nie wynika, w ocenie

Sądu pierwszej instancji, z umowy spedycji z dnia 31 stycznia 2002 roku,

lecz ma charakter samoistny i znajduje oparcie w art. 471 k.c., a powódka

wykazała wszystkie przesłanki odpowiedzialności kontraktowej pozwanego,

w szczególności szkodę i adekwatny związek przyczynowy między

zachowaniem pozwanego jako dłużnika, a poniesioną przez Elektrownię szkodą,

polegającą na zapłacie przewoźnego po raz drugi.

Sąd Okręgowy uznał, że do roszczenia powódki nie ma zastosowania art.

803 k.c., przewidujący roczny termin przedawnienia, biegnący do dnia

wykonania umowy i otrzymania przez Elektrownię przesyłki węgla.

Termin przedawnienia roszczenia powódki wynosi, zdaniem Sądu

Okręgowego, trzy lata (art. 118 k.c.) i rozpoczął swój bieg w dacie zapłaty przez

Elektrownię przewoźnego w realizacji prawomocnego wyroku SO, a więc w dniu

6 marca 2006 roku i w dacie wytoczenia przez Elektrownię rozpatrywanego

pozwu nie upłynął. Na zasądzone odszkodowanie składa się kwota

1.099.262,111 zł uiszczona przez Elektrownię na rzecz przewoźnika oraz koszty

toczonych przez nią procesów w wysokości 38.970 zł. i 37.3712 zł.

Po rozpoznaniu apelacji strony pozwanej wywiedzionej od tego wyroku,

Sąd Apelacyjny oddalił apelację CTL, podzielając zreferowane wyżej ustalenia

faktyczne Sądu pierwszej instancji, ale dokonując ich odmiennej oceny prawnej.

W ocenie Sądu drugiej instancji roszczenie odszkodowawcze zgłoszone

przez Elektrownię znajduje oparcie w odrębnym od umowy spedycji, stosunku

umownym, zawiązanym przez strony w paragrafie 6 umowy spedycji z dnia

31 stycznia 2002 roku, wyczerpującym przesłanki umowy z art. 392 k.c.

Na mocy bowiem tego porozumienia, pozwany CTL przyjął na siebie

odpowiedzialność gwarancyjną za to, że przewoźnik nie wystąpi wobec

Elektrowni z żądaniem zapłaty przewoźnego.

5

Zdaniem Sądu drugiej instancji, podstawę prawną odpowiedzialności

pozwanego za szkodę poniesioną przez powódkę, polegającą na zapłacie po raz

drugi przewoźnego, stanowi więc art. 471 k.c. w związku z art. 392 k.c.

Termin przedawnienia tego roszczenia wynosi trzy lata (art. 118 k.c.)

i rozpoczął swój bieg od dnia wezwania przez PKP CARGO S.A powódki do

zapłaty przewoźnego, czyli od dnia 4 lutego 2003 r. Nie doszło do jego upływu

przed dniem wniesienia przez Elektrownię pozwu w niniejszej sprawie

(maj 2006 r.) z uwagi na przerwę biegu przedawnienia, zaistniałą na skutek

uznania niewłaściwego długu przez CTL w listopadzie 2004 r. w toku negocjacji,

mających na celu zawarcie porozumienia (art. 123 § 1 punkt 2 k.c.). Po ich

niepowodzeniu termin przedawnienia roszczenia odszkodowawczego powódki

rozpoczął swój bieg na nowo od dnia 18 listopada 2004 r. i do dnia złożenia

pozwu w niniejszej sprawie nie upłynął.

Niezależnie od powyższego stanowiska, uzasadniającego oddalenie

apelacji strony pozwanej, Sąd drugiej instancji wskazał, że nawet przy przyjęciu

poglądu CTL, że roszczenie odszkodowawcze powódki wynika z umowy

spedycji i przedawniło się na podstawie art. 803 k.c., z upływem roku od dnia

wykonania umowy spedycji (czerwiec 2002 roku), czyli w czerwcu 2003 roku,

to powództwo Elektrowni zasługiwało na uwzględnienie z uwagi na to,

że podniesienie przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczenia uznać

należy za nadużycie przez CTL prawa podmiotowego, nie zasługujące na

ochronę w świetle art. 5 k.c.

W skardze kasacyjnej strona pozwana zarzuciła naruszenie prawa

materialnego, a to art. 794 k.c. przez nie zastosowanie tego przepisu do

oceny zobowiązania strony pozwanej do uiszczenia przewoźnego na

rzecz przewoźnika; naruszenie art. 392 k.c. przez błędną wykładnię

i niewłaściwe zastosowanie do oceny stosunku prawnego łączącego strony,

podczas gdy zobowiązanie spedytora wobec dającego zlecenie do poniesienia

odpowiedzialności za zapłatę przewoźnego nie jest umową z art. 392 k.c.;

naruszenie art. 471 k.c. w związku z art. 392 k.c. i art. 118 k.c.; naruszenie art.

471 k.c. w związku z art. 803 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie polegające

6

na przyjęciu trzyletniego terminu przedawnienia roszczeń odszkodowawczych

powódki; naruszenie art. 123 § 1 pkt 2 k.c przez błędną wykładnię i niewłaściwe

zastosowanie w sytuacji prowadzenia przez strony negocjacji zakończonych

niepowodzeniem; dalej naruszenie art. 5 k.c. w związku z art. 117 k.c. przez

błędną wykładnię oraz naruszenie art. 65 § 2 k.c przez niewłaściwe

zastosowanie w zakresie wykładni paragrafu 6 umowy, prowadzącej do uznania,

że strony zawarły w nim umowę z art. 392 k.c.

W ramach drugiej podstawy kasacyjnej skarżący zarzucił naruszenie art.

233 § 1 k.p.c. polegające na dokonaniu arbitralnej oceny dowodów przez

ustalenie, że łącząca strony umowa spedycji nie obejmowała obowiązku

spedytora dokonania zapłaty przewoźnego na rzecz przewoźnika, oraz

że podczas rozmów prowadzonych przez strony w 2004 roku, pozwany uznał

roszczenie powódki objęte niniejszym postępowaniem.

Formułując powyższe zarzuty, strona pozwana domagała się uchylenia

wyroku w zaskarżonej części i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania

Sądowi drugiej instancji, ewentualnie uchylenia wyroku w zaskarżonej części

i orzeczenia co do istoty sprawy przez uwzględnienie apelacji strony

pozwanej oraz zasądzenie kosztów postępowania za wszystkie instancje według

norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna strony pozwanej nie zasługuje na uwzględnienie.

Sformułowany w ramach drugiej podstawy kasacyjnej zarzut

naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie podlega rozpoznaniu w postępowaniu

kasacyjnym z uwagi na treść art. 3983

§ 3 k.p.c., zgodnie z którym podstawą

skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny

dowodów (por. postanowienie SN z dnia 15.05.2009 r., III CSK 338/08, Lex nr

519331, uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 września

2005 r., III CSK 13/05, OSNC 2006 r., nr 4, poz. 76).

Art. 3983

§ 3 k.p.c. wprawdzie nie wskazuje expressis verbis

konkretnych przepisów, których naruszenie, w związku z ustalaniem faktów

i przeprowadzaniem oceny dowodów, nie może być przedmiotem zarzutów

7

wypełniających drugą podstawę kasacyjną, nie ulega jednak wątpliwości,

że obejmuje on art. 233 k.p.c., skoro ten właśnie przepis określa kryteria oceny

wiarygodności i mocy dowodów (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia

26 kwietnia 2006 r. V CSK 11/06 LEX nr 230204).

Ustosunkowanie się do sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów

materialnoprawnych rozpocząć należy od określenia źródła i charakteru

roszczenia powodowej Elektrowni wobec strony pozwanej.

Skarżący upatruje źródła tego roszczenia odszkodowawczego

powódki w łączącej strony umowie spedycji z dnia 31 stycznia 2002 roku,

twierdząc, że roszczenie to uległo przedawnieniu z upływem jednego roku

od dnia wykonania zlecenia spedycyjnego (art. 803 § 1 i § 2 k.c.), co łączy

z zarzutem naruszenia przez Sąd Apelacyjny art. 794 k.c. poprzez jego

niezastosowanie do oceny zobowiązania pozwanego oraz zarzutem

naruszenia wskazanego wyżej art. 803 k.c. Tymczasem podzielić należy,

zdaniem Sądu Najwyższego w składzie rozpoznającym niniejszą skargę

kasacyjną, pogląd Sądu drugiej instancji, iż roszczenie odszkodowawcze

powódki nie wynika z umowy spedycji z dnia 31.01.2002 roku, lecz odrębnego

stosunku prawnego.

Uzupełniając jedynie argumentację Sądu drugiej instancji zawartą

w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, której nie ma potrzeby przytaczać

i powtarzać, wskazać należy, że zgodnie z art. 794 k.c. przez umowę spedycji

spedytor zobowiązuje się za wynagrodzeniem w zakresie działalności

swego przedsiębiorstwa do wysyłania lub odbioru przesyłki albo do dokonania

innych usług związanych z jej przewozem. Z ustaleń faktycznych, poczynionych

w niniejszej sprawie wynika, że umowa spedycji z dnia 31.01.2002 roku

została przez strony zrealizowana zgodnie z jej treścią w czerwcu 2002 roku,

skoro przesyłki zostały dostarczone stronie powodowej, która zapłaciła

spedytorowi umówione wynagrodzenie. Z istoty kodeksowej umowy spedycji

nie wynika roszczenie dającego zlecenie o zwrot należności za przewóz,

który nie jest częścią spedycji.

8

Przepisy prawa przewozowego, w tym art. 51 ustęp 1, nie stanowią

odrębnego od kodeksu cywilnego uregulowania umowy spedycji (art. 795 k.c.),

ani też nie są wystarczającą podstawą do egzekwowania ,,innych usług

związanych z przewozem”, o jakich mowa w art. 794 § 1 in fine k.c.

(por. wyrok SN z dnia 16.12.2009 r., I CSK 162/09, Lex nr 558262). Nie jest

roszczeniem z umowy spedycji na podstawie art. 794 k.c. roszczenie dającego

zlecenie o naprawienie szkody w wysokości przewoźnego, uiszczonego

spedytorowi w celu pokrycia należności z tytułu umowy przewozu, a przez

spedytora niezapłaconego, skutkiem czego dający zlecenie, jako odbiorca

przesyłki, zapłacił to przewoźne po raz drugi na podstawie art. 51 ustęp 1 prawa

przewozowego na rzecz przewoźnika. Jeżeli spedytor zobowiązał się,

że poniesie wszelką odpowiedzialność wobec dającego zlecenie w sytuacji

wystąpienia przez przewoźnika wobec dającego zlecenie na podstawie art. 51

ustęp 1 prawa przewozowego z żądaniem zapłaty przewoźnego, roszczenie

zleceniodawcy wobec spedytora o naprawienie szkody, stanowiącej

równowartość uiszczonego po raz drugi przewoźnego, jest roszczeniem

wynikającym z odrębnego od umowy spedycji, stosunku zobowiązaniowego,

uregulowanego w art. 392 k.c.

Sąd Najwyższy, podzielając pogląd Sądu drugiej instancji,

że źródłem roszczenia odszkodowawczego powodowej Elektrowni nie jest

umowa spedycji, aprobuje jednocześnie wykładnię paragrafu 6 umowy stron

z dnia 31 stycznia 2002 roku, przeprowadzoną przez Sąd Apelacyjny, nie

dostrzegając podstaw do przypisania temu Sądowi zarzucanego w skardze

kasacyjnej naruszenia art. 65 § 2 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie

i pominięcie dyrektyw wykładni oświadczenia woli zawartych w tym przepisie,

przy interpretacji zgodnego zamiaru stron towarzyszącego umieszczeniu

paragrafu 6 w tej umowie i celu zawarcia przez strony porozumienia o tej treści.

Trafna jest bowiem ocena przez Sąd drugiej instancji tego porozumienia, jako

źródła odrębnego od umowy spedycji stosunku obligacyjnego, znajdującego

swoje oparcie w art. 392 k.c. Tym samym bezpodstawny jest sformułowany

w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 392 k.c. przez błędną wykładnię

9

i niewłaściwe zastosowanie do kwalifikacji prawnej stosunku łączącego strony

niniejszego procesu.

Art. 392 k.c. przewiduje, że jeżeli osoba trzecia zobowiązała się przez

umowę z dłużnikiem zwolnić go od obowiązku świadczenia, jest ona

odpowiedzialna względem dłużnika za to, że wierzyciel nie będzie od niego

żądał spełnienia świadczenia. Uregulowana w tym przepisie umowa o zwolnienie

dłużnika z obowiązku świadczenia, nazywana także w literaturze przedmiotu

umową o przejęcie wypełnienia, ma na celu zabezpieczenie interesu dłużnika

(w innym odrębnym stosunku obligacyjnym) w drodze kreowania nowego

zobowiązania, o charakterze gwarancyjnym, ograniczającego ryzyko, jakie

dłużnik ponosi wobec wierzyciela z tego odrębnego stosunku

zobowiązaniowego. Umowa ta nie zmienia sytuacji prawnej wierzyciela, który

zachowuje swoją wierzytelność wobec dłużnika i nie uzyskuje nowego

roszczenia wobec innego podmiotu.

Zobowiązanie osoby trzeciej może dotyczyć, wbrew stanowisku

skarżącego sformułowanemu w skardze kasacyjnej, także świadczenia

przyszłego i będzie mieć wówczas charakter warunkowy, jego skuteczność

uzależniona będzie od powstania długu w ramach oznaczonego stosunku

cywilnoprawnego (istniejącego lub przyszłego). Osoba trzecia zobowiązuje się

ponosić odpowiedzialność odszkodowawczą, jeżeli wierzyciel zażąda od

dłużnika wykonania zobowiązania. Umowa osoby trzeciej z dłużnikiem nie kreuje

roszczenia wobec osoby trzeciej, aby ten zwolnił dłużnika z obowiązku

świadczenia na rzecz wierzyciela, natomiast nakłada na osobę trzecią

obowiązek zapobieżenia żądaniu świadczenia przez wierzyciela, skierowanemu

do dłużnika, nie określając środków, jakie ten podmiot powinien podjąć.

Przenosząc te ogólne uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy podnieść

należy, że Elektrowni oraz CTL jako profesjonalistom, między innymi

także w zakresie organizacji spedycji i transportu, musiał być znany, art. 51

ustęp 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku – Prawo przewozowe (jedn. tekst

Dz. U. z 2000 r. Nr 50, poz. 601 ze zm.), zgodnie z którym przez

przyjęcie przesyłki i listu przewozowego odbiorca zobowiązuje się do zapłaty

10

należności ciążących na przesyłce. Wynikające z cytowanego przepisu

zobowiązanie odbiorcy przesyłki do zapłaty ciążących na niej należności jest

jego samoistnym zobowiązaniem wobec przewoźnika (por. wyrok SN z dnia

19 marca 1999 roku, II CKN 231/98, OSNC1999, nr 10, poz. 179). Regulacja ta

stanowi więc prawną podstawę domagania się przez przewoźnika zapłaty za

wykonaną usługę przewozu od odbiorcy przesyłki, bez względu na stosunki

obligacyjne łączące przewoźnika z innymi podmiotami, włączonymi w proces

realizacji przez przewoźnika umowy przewozu.

Perspektywa potencjalnego dochodzenia na podstawie wskazanego wyżej

przepisu, przewoźnego przez przewoźnika jako wierzyciela, od Elektrowni jako

odbiorcy przesyłki, była więc realna, stąd trafnie przyjął Sąd drugiej instancji

i ocenę tę należy podzielić, iż CTL zobowiązał się odpowiadać względem

powodowej Elektrowni, przyjmującej oświadczenie tego rodzaju w paragrafie

6 umowy z dnia 31 stycznia 2002 roku, że wierzyciel (przewoźnik) nie będzie

od niej żądać spełnienia świadczenia (przewoźnego) z tytułu wykonania

przewozu (art. 392 k.c.). Wymagany przez art. 392 k.c. status dłużnika

powodowa Elektrownia uzyskała ex lege na podstawie cytowanego wyżej art. 51

ustęp 1 prawa przewozowego, zaś w stosunku do obowiązku spełnienia

świadczenia przez dłużnika (powodową Elektrownię) względem przewoźnika

(PKP CARGO S.A.) na podstawie art. 51 ustęp 1 prawa przewozowego,

pozwany CTL był w świetle art. 392 k.c. osobą trzecią. Zatem umowa mająca

źródło w tym przepisie stanowiła podstawę prawną gwarancji, jako

zabezpieczenia powódki przed roszczeniami przewoźnika wynikającymi

z ustawy, a dającymi prawo żądania należności za przewóz od odbiorcy

przesyłki, nie zawierającego przecież, jak w niniejszej sprawie umowy przewozu.

Przyjęcie odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego na

ogólnych zasadach art. 471 k.c. w powiązaniu z gwarancją pozwanego

wynikającą z art. 392 k.c. skutkuje zastosowaniem ogólnych przepisów

o przedawnieniu roszczeń. W konsekwencji termin przedawnienia roszczenia

o naprawienie szkody wynikającej z niewykonania przez CTL zobowiązania

gwarancyjnego i nie zapobieżenia dochodzeniu przez wierzyciela (PKP CARGO

S.A.) przewoźnego od Elektrowni wynosi trzy lata (art. 118 k.c.).

11

Zgodnie z art. 120 § 1 k.c., bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia,

w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia

zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu

rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby

uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie.

Z mogących wchodzić w grę zdarzeń, zapoczątkowujących bieg

wskazanego wyżej trzyletniego terminu przedawnienia roszczenia powódki,

wykluczyć należy dzień otrzymania przez Elektrownię przesyłki węgla, jako

że odpowiedzialność odszkodowawcza pozwanego nie łączy się z realizacją tej

usługi, lecz z dochodzeniem przez PKP CARGO przewoźnego od powódki,

na podstawie art. 51 ustęp 1 prawa przewozowego.

Wbrew stanowisku Sądu drugiej instancji, nie stanowi go także data

doręczenia Elektrowni wezwania do zapłaty przewoźnego, wystosowanego

przez PKP CARGO S.A., albowiem trudno przyjąć, że już w tej dacie powstało

po stronie pozwanego zobowiązanie do zapłaty odszkodowania za to,

że wierzyciel wystąpił z wezwaniem do zapłaty przewoźnego.

W ocenie Sądu Najwyższego, w składzie rozpoznającym niniejszą

skargę kasacyjną, początkiem biegu przedawnienia roszczenia

odszkodowawczego powódki wynikającego z zawartej przez strony umowy

z art. 392 k.c., jest data uprawomocnienia się wyroku Sądu

Okręgowego w Katowicach zasądzającego od Elektrowni przewoźne

na rzecz przewoźnika (czyli 21 grudnia 2005 roku) z uwagi na to, że data

ta decyduje o definitywnym ustaniu wątpliwości co do zobowiązania

Elektrowni do zapłaty przewoźnego oraz zakresu tego obowiązku. Z tym

momentem zaktualizowała się więc także odpowiedzialność odszkodowawcza

pozwanego, skoro w paragrafie 6 umowy z dnia 31 stycznia 2002

roku zobowiązał się on przyjąć na siebie odpowiedzialność za to, że przewoźnik

nie będzie od Elektrowni żądał zapłaty wynagrodzenia za przewóz.

Ten termin odpowiada przytoczonej treści art. 120 § 1 zdanie drugie k.c.

Najwcześniejszy termin, o którym mowa w tym przepisie to przytoczona data

prawomocnego wyroku, z którego wynika obowiązek świadczenia powodowej

12

Elektrowni na rzecz przewoźnika, a więc i możliwość dochodzenia jego zwrotu

z tytułu udzielonej gwarancji od pozwanego Spedytora.

Przyjęcie jako terminu początkowego biegu przedawnienia daty 21 grudnia

2005 roku prowadzi do wniosku, że trzyletni termin przedawnienia roszczenia

odszkodowawczego nie upłynął od daty wniesienia pozwu w niniejszej sprawie.

Przyjęta przez Sąd Najwyższy konstrukcja prawna oraz powyższe

rozważania eliminują konieczność ustosunkowania się do pozostałych zarzutów

skargi kasacyjnej, dotyczącej naruszenia art. 123 § 1 punkt 2 k.c. oraz art. 5 k.c.

w związku z art. 117 k.c.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814

k.p.c. orzekł jak

w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego znajduje oparcie

w art. 98 k.p.c. i art. 108 k.p.c.

jz