II CSK 188/11

Sygn. akt II CSK 188/11

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 marca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Anna Kozłowska (przewodniczący)

SSN Marian Kocon (sprawozdawca)

SSN Barbara Myszka

w sprawie z powództwa P. W.

przeciwko P. M.

o ochronę praw autorskich

oraz z powództwa wzajemnego P. M.

przeciwko P. W.

o ochronę praw autorskich,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 14 marca 2012 r.,

skargi kasacyjnej powoda - pozwanego wzajemnego

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 12 października 2010 r.,

uchyla zaskarżony wyrok w zakresie oddalającym apelację

powoda (pozwanego wzajemnego), i w tym zakresie przekazuje

sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania oraz

orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 12 października 2010 r. oddalił apelację

powoda (pozwanego wzajemnego) P. W. od wyroku częściowego Sądu

Okręgowego w K. z dnia 16 lipca 2009 r. zakazującego powodowi (pozwanemu

wzajemnemu) rozpowszechniania programu komputerowego o nazwie

„Komputerowy Tłumacz i Słownik Języka Angielskiego”, w którym mieści się

słownik, w postaci pliku tekstowego, angielsko – polski i polsko – angielski. Ustalił,

że bracia D. byli współtwórcami tego słownika zarówno wskutek dopisania do niego

haseł, jak i poddania obróbce informatycznej, oraz wyraził pogląd, że słownik w

postaci pliku tekstowego nie może być oceniany w oderwaniu od pracy programisty,

gdyż stanowi element programu komputerowego.

Skarga kasacyjna powoda (pozwanego wzajemnego) od wyroku Sądu

Apelacyjnego – oparta na obu podstawach z art. 3983

k.p.c. – zawiera zarzut

naruszenia art. 232, 217, 236, 227 k.p.c., a także art. 1, 2, 8, 9, 10 34, 29, 772

, 50

ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst

jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 ze zm., dalej: „u. o pr. aut.”), art. 5 k.c.,

i zmierza do uchylenia tego wyroku w zakresie oddalającym jego apelację oraz

przekazania sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Trzeba zauważyć, że Sąd Apelacyjny „utrzymując” wyrok Sądu Okręgowego

nakazujący powodowi (pozwanemu wzajemnemu) zaniechanie rozpowszechniania

programu komputerowego o nazwie „Komputerowy Tłumacz i Słownik Języka

Angielskiego”, w którym mieści się słownik angielsko – polski i polsko – angielski

uznał, że słownik ten stanowi integralną część bliżej określonego innego programu

komputerowego („Tłumacz komputerowy”). Przyjął, że słownik w postaci pliku

tekstowego nie może być oceniany w oderwaniu od pracy programisty, gdyż

stanowi on element programu komputerowego „Tłumacz komputerowy”, którego

współautorami są bracia D. Uznał, że utworem w rozumieniu art. 1 ust. 1 u. o pr.

aut. jest wprawdzie słownik w postaci pliku tekstowego, jednakże stanowi on część

składową programu komputerowego „Tłumacz komputerowy” i nie może zostać od

niego odłączony, gdyż ten nie może działać bez tego zbioru.

3

Z treści uzasadnienia Sądu Apelacyjnego można zatem odczytać, że według

oceny tego Sądu utworem o charakterze nierozłącznym (tzw. współautorskiego

dzieła nierozłącznego) w rozumieniu art. 9 u. o pr. aut. jest program komputerowy

„Tłumacz komputerowy”, którego współtwórcami są bracia D. Niepodobna jednak

dociec, czy w ocenie Sądu Apelacyjnego są oni współautorami słownika, czy też

programu „Tłumacz językowy”, mogącym stanowić dzieło współautorskie, do

którego należy stosować art. 9 ust. 1 u. o pr. aut. Sąd Apelacyjny bowiem

stwierdza, że ich wkład twórczy do tego programu wynika nie tylko z faktu

dopisania haseł, ale także z ich współudziału z poddania słownika w formie pliku

tekstowego obróbce informatycznej.

Przy dziełach mających charakter dzieła wspólnego nierozłącznego nie

występują dające się wyodrębnić i nadające się tym samym do samodzielnej

eksploatacji wkłady twórcze poszczególnych współtwórców dzieła jako całości.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 u. o pr. aut., możliwe jest jednak określenie wielkości

udziałów twórczych każdego ze współautorów dzieła wspólnego nierozłącznego.

Zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia jest więc rozgraniczenie

wkładów o charakterze twórczym, predestynujących do miana współautora

i uzależniających przyznanie udziału we wspólnym prawie od wkładów

niemających charakteru twórczego.

Zasadniczą przesłanką powstania dzieła współautorskiego jest wniesienie

twórczego wkładu w to dzieło. Sąd Apelacyjny za wkład twórczy P. D. do

opracowanego przez powoda (pozwanego wzajemnego) słownika w postaci pliku

tekstowego uznał dopisanie haseł o bliżej nieokreślonej treści. Rację ma skarżący,

że już tylko z uwagi na nieznajomość ich treści niepodobna ocenić, czy ta

okoliczność uzasadnia przyznanie P. D. statusu współtwórcy tego słownika,

spełniającego, w ocenie Sądu Apelacyjnego, wymogi utworu w rozumieniu art. 1

ust. 1 u. o pr. aut.

Poza tym, Sąd Apelacyjny uznał, że poddanie „obróbce” informatycznej

pliku tekstowego doprowadziło do powstania programu komputerowego, którego

współautorami są bracia D. Z wywodów tego Sądu jednak dostatecznie

4

jednoznacznie nie wynika czego i na czym ta „obróbka” polegała. W szczególności,

czy do pobrania danych użyto gotowej aplikacji (kompilacji aplikacji), czy też

stworzono samodzielnie nową aplikację stanowiącą wyraz własnej twórczości

intelektualnej jej autorów. Zauważyć ponadto trzeba, że przetworzenie słownika

z wersji klasycznej w wersję cyfrową, czy też jego dostosowanie do celów

wykorzystania w oprogramowaniu nie musiało skutkować tym, że utracił on status

bazy danych i przekształcił się w program komputerowy.

Nie jest wykluczony pogląd, że program komputerowy „Tłumacz

komputerowy” stanowi dzieło współautorskie. Wówczas słownik stanowiłby część

tego dzieła mającą samodzielne znaczenie w rozumieniu art. 9 ust. 2 u. o pr. aut.

Twórca (twórcy) słownika byłby uprawniony do korzystania z niego bez zgody

pozostałych współtwórców programu komputerowego, jeżeli nie powodowałoby

to uszczerbku dla ich praw. Byłoby tak, gdyby program komputerowy (a ściślej

ujmując jego część zawierająca programy tłumaczące) nie był już wykorzystywany.

Na koniec, gdyby słownik w postaci pliku tekstowego został

po zdigitalizowaniu „przeniesiony” do programu komputerowego „Tłumacz

komputerowy” należałoby przyjąć, że doszło do połączenia słownika i programów

tłumaczących w celu wspólnego rozpowszechniania odrębnych utworów (art. 10 u.

o pr. aut.). Wówczas twórca słownika mógłby bez zgody twórców programów

tłumaczących w dowolnym zakresie korzystać ze słownika, w każdym bądź razie

po zaprzestaniu eksploatacji dzieła połączonego (w którym usytuowany był słownik)

w oryginalnym kształcie.

Z uwagi na brak niezbędnych ustaleń dla oceny prawnej zaskarżony wyrok

nie mógł się ostać. Z tych przyczyn orzeczono, jak w wyroku

jw