II PK 275/11

Sygn. akt II PK 275/11

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 czerwca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Józef Iwulski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Małgorzata Gersdorf

SSN Zbigniew Korzeniowski

w sprawie z powództwa H.R.

przeciwko S. EC Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w S.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 26 czerwca 2012 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 18 maja

2011 r., sygn. akt […]

oddala skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 23 września 2010 r., […], Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w S. oddalił powództwo H.R. przeciwko "S." EC Spółce z

ograniczoną odpowiedzialnością w S. (dalej Spółka) o zapłatę kwoty 279.436,22 zł

wraz z odsetkami w wysokości 6% w stosunku rocznym od dnia 7 października

2

2009 r. do dnia zapłaty tytułem rekompensaty pieniężnej przysługującej na

podstawie Pakietu Socjalnego w związku z rozwiązaniem stosunku pracy w okresie

ochronnym i nie obciążył powódki kosztami procesu.

Sąd pierwszej instancji ustalił, że powódka urodziła się 20 maja 1953 r. i od 1

sierpnia 1995 r. była zatrudniona w pozwanej Spółce na różnych stanowiskach

biurowych. W Spółce obowiązuje Pakiet Socjalny zawarty w dniu 18 lipca 2001 r.,

który wszedł w życie w dniu 21 sierpnia 2002 r. Pakiet Socjalny określa w

szczególności gwarancje dotyczące dalszego zatrudnienia pracowników

świadczących pracę na podstawie umów o pracę zawartych na czas nieokreślony.

Zgodnie z art. 4 Pakietu Socjalnego okres gwarancji zatrudnienia był uzależniony

od stażu pracy i wynosił odpowiednio 4, 6 albo 8 lat. W art. 4 ust. 3 Pakietu

postanowiono natomiast, że w ciągu 5 lat od upływu gwarancji zatrudnienia, Spółka

nie może rozwiązać umowy o pracę z pracownikiem, któremu pozostanie 5 lat do

osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli staż pracy umożliwi temu pracownikowi

nabycie prawa do emerytury. Pracownikowi objętemu gwarancją zatrudnienia, z

którym rozwiązano stosunek pracy, powinna przysługiwać rekompensata pieniężna

w wysokości odpowiadającej iloczynowi liczby miesięcy, jakie pozostały do końca

okresu gwarancyjnego oraz miesięcznego wynagrodzenia ustalonego na datę

rozwiązania stosunku pracy. Gwarancje zatrudnienia nie obejmowały pracowników,

którzy osiągnęli wiek emerytalny i nabyli prawo do emerytury. W Spółce

obowiązywał program dobrowolnych odejść z pracy obejmujący pracowników

zatrudnionych na czas nieokreślony, którzy w okresie do dnia 31 grudnia 2005 r.

wystąpią do pracodawcy z pisemnym wnioskiem o zawarcie porozumienia

rozwiązującego stosunek pracy z datą przypadającą najpóźniej na 30 czerwca

2006 r. W dniu wejścia w życie Pakietu Socjalnego (21 sierpnia 2002 r.) powódka

legitymowała się 7-letnim zakładowym stażem pracy. Pismem z dnia 12 grudnia

2006 r. powódka zwróciła się do pracodawcy z prośbą o wyrażenie zgody na

dobrowolne odejście z pracy i ustalenie warunków rozwiązania stosunku pracy. W

piśmie wskazała, iż jest objęta gwarancją zatrudnienia do 20 maja 2013 r., jednakże

chce odejść wcześniej z pracy po otrzymaniu rekompensaty finansowej w

wysokości, jaka była stosowana dotychczas wobec pracowników przechodzących

na świadczenia przedemerytalne w ramach dotychczasowego programu

3

dobrowolnych odejść. Oświadczeniem z dnia 22 października 2008 r. Spółka

rozwiązała z powódką umowę o pracę za wypowiedzeniem, którego okres upłynął

w dniu 31 stycznia 2009 r. Rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło z przyczyn

niedotyczących pracowników, wobec czego powódce wypłacono odprawę

pieniężną w wysokości 3-miesięcznego wynagrodzenia oraz odprawę pieniężną w

związku z przejściem na emeryturę w wysokości 350% podstawy wymiaru. Organ

rentowy decyzją z dnia 29 września 2008 r. przyznał powódce prawo do emerytury

od dnia 1 września 2008 r. i jednocześnie zawiesił wypłatę tego świadczenia wobec

kontynuowania przez nią zatrudnienia w Spółce. Zakład Ubezpieczeń Społecznych

podjął wypłatę emerytury od lutego 2009 r. Wysokość emerytury ustalono na kwotę

2.481.41 zł. Po rozwiązaniu stosunku pracy powódka pozwem wniesionym w dniu

10 lutego 2009 r. zażądała od Spółki zapłaty kwoty 50.000 zł tytułem "pierwszej raty

rekompensaty pieniężnej ustalonej na podstawie Pakietu Socjalnego". Sąd

Rejonowy w S. wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2009 r. uwzględnił powództwo w

całości i to rozstrzygnięcie uprawomocniło się w dniu 25 września 2009 r. wskutek

oddalenia przez Sąd Okręgowy w S. apelacji złożonej przez Spółkę. Sąd Najwyższy

postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2010 r., II PK 23/10, odmówił przyjęcia do

rozpoznania skargi kasacyjnej Spółki wniesionej od prawomocnego orzeczenia

Sądu Okręgowego.

Przy takich ustaleniach Sąd pierwszej instancji przyjął, że prawomocny

wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia 23 kwietnia 2009 r. uwzględniający

powództwo H.R. o zapłatę rekompensaty pieniężnej wynikającej z Pakietu

Socjalnego wiąże Sąd orzekający w niniejszym procesie. To zaś oznacza, że w

rozpoznawanej sprawie Sąd nie może oddalić powództwa z powołaniem się na to,

że dochodzone pozwem świadczenie pieniężne jest pozbawione podstawy prawnej.

Z uzasadnienia prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego wynika zaś, że

przesłanką uwzględnienia poprzedniego powództwa było ustalenie, iż wiekiem

emerytalnym, o jakim mowa w Pakiecie Socjalnym, jest powszechny wiek

emerytalny wynoszący 60 lat w przypadku kobiet (a ten wiek powódka osiągnie

dopiero w 2013 r.). Skoro okres gwarancyjny ustalony według zasad określonych w

Pakiecie Socjalnym kończył się w przypadku powódki dopiero w maju 2013 r., to

rozwiązanie z nią stosunku pracy w tym okresie przez Spółkę rodziło po stronie

4

pozwanej obowiązek zapłaty rekompensaty pieniężnej na podstawie art. 4 ust. 4

Pakietu Socjalnego. Sąd pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie dokonał

jednak odmiennej oceny postanowień Pakietu Socjalnego, bowiem przyjął, że

gwarancja zatrudnienia z art. 4 ust. 3 Pakietu Socjalnego wiązała się z możliwością

nabycia prawa do emerytury a dalsze zatrudnienie w Spółce miało umożliwić

pracownikom nabycie uprawnień emerytalnych. Zdaniem Sądu Okręgowego, wiek

emerytalny, którego osiągnięcie kończyło okres gwarancyjny przewidziany

Pakietem, niekoniecznie musiał być powszechnym wiekiem emerytalnym. W grę

mógł wchodzić również obniżony wiek uprawniający do emerytury. Ponadto - w

ocenie Sądu Okręgowego - prawo powódki do rekompensaty pieniężnej zostało

wyłączone przez art. 4 ust. 5 pkt 4 Pakietu Socjalnego, zgodnie z którym gwarancja

zatrudnienia nie dotyczyła pracowników, którzy osiągnęli wiek emerytalny i nabyli

prawo do emerytury. Tymczasem - jak wynika z decyzji organu rentowego -

powódka nabyła prawo do emerytury już z dniem 1 września 2008 r., czyli po

ukończeniu 55 lat. Sąd Okręgowy uznał, że w okolicznościach przedmiotowej

sprawy roszczenie powódki należy (w całości) oddalić w oparciu o art. 8 k.p.,

bowiem są podstawy, aby uznać je za sprzeczne z zasadami współżycia

społecznego. Według Sądu pierwszej instancji zasądzenie dochodzonej przez

powódkę kwoty (279.436,22 zł) "kłóci się z poczuciem sprawiedliwości". Nie bez

znaczenia pozostaje w tym wypadku zachowanie powódki poprzedzające

rozwiązanie stosunku pracy. To powódka - jako pierwsza - wyrażała wolę

rozwiązania stosunku pracy z uwagi na możliwość wcześniejszego przejścia na

emeryturę, czemu dała wyraz, składając w dniu 12 grudnia 2006 r. u pracodawcy

wniosek (prośbę) o objęcie programem dobrowolnych odejść z pracy. Ponadto już

we wrześniu 2008 r., a więc w okresie poprzedzającym wypowiedzenie stosunku

pracy przez pracodawcę, złożyła w organie rentowym wniosek o emeryturę, który

został uwzględniony. Powódka pobiera emeryturę od lutego 2009 r. a to oznacza,

że mimo rozwiązania stosunku pracy ze Spółką dysponuje stałym źródłem

dochodu. Emerytura powódki, która w lutym 2009 r. wynosiła 2.481,41 zł brutto nie

jest niska. Ponadto istotne znaczenie ma również, że powódka już otrzymała od

pozwanego pracodawcy kwotę 50.000 zł tytułem rekompensaty za rozwiązanie z

nią stosunku pracy w okresie gwarancyjnym, przyznaną jej na mocy

5

prawomocnego orzeczenia sądu. Mając na uwadze wszystkie te okoliczności Sąd

Okręgowy uznał, że roszczenie powódki nie zasługuje na uwzględnienie, bo jest

sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, skoro powódka dochodzi roszczeń

pieniężnych, których partnerzy społeczni nie zamierzali gwarantować w Pakiecie

Socjalnym (celem tego Pakietu było zapewnienie ochrony tylko tym pracownikom,

którzy jeszcze nie nabyli prawa do emerytury, wobec czego gwarancja zatrudnienia

nie dotyczyła pracowników, którzy już nabyli prawo do takiego świadczenia).

Przyjmując za podstawę oddalenia powództwo art. 8 k.p., Sąd Okręgowy podkreślił,

że w poprzedniej sprawie prawomocnie zakończonej pomiędzy tymi samymi

stronami, nie przeprowadzano oceny zgodności roszczenia powódki z zasadami

współżycia społecznego (ani w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, ani w

postępowaniu apelacyjnym), gdyż Spółka nie stawiała takiego zarzutu.

Wyrokiem z dnia 18 maja 2011 r., […], Sąd Apelacyjny - częściowo

uwzględniając apelację powódki od wyroku Sądu pierwszej instancji - zmienił wyrok

Sądu Okręgowego w ten sposób, że zasądził od pozwanej Spółki na rzecz powódki

kwotę 85.000 zł z odsetkami w wysokości 6% w stosunku rocznym od dnia 7

października 2009 r. do dnia zapłaty, oddalił powództwo w pozostałym zakresie

oraz orzekł o kosztach postępowania w obu instancjach. Sąd Apelacyjny zgodził się

z oceną prawną Sądu pierwszej instancji co do tego, że wyrok Sądu Rejonowego w

S. z dnia 23 kwietnia 2009 r. ma moc wiążącą w niniejszym postępowaniu. Sąd

Apelacyjny jednak przyjął, że Sąd Okręgowy dokonał błędnej wykładni pojęcia

"wiek emerytalny" i w konsekwencji bezpodstawnie uznał, że wystąpiły przesłanki

określone w art. 4 ust. 5 pkt 4 Pakietu Socjalnego, wyłączające prawo powódki do

roszczenia dochodzonego w rozpoznawanej sprawie. Zdaniem Sądu Apelacyjnego,

skoro w Pakiecie Socjalnym użyto sformułowania "osiągnęli wiek emerytalny", nie

definiując tego zwrotu, to należy przyjąć, że chodzi o powszechny wiek emerytalny

(60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn). Z tej przyczyny należało przyjąć, że nie

wystąpiły przesłanki wskazane w art. 4 ust. 5 pkt 4 Pakietu Socjalnego, które

wyłączałyby prawo powódki do rekompensaty. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, skoro

powódka ukończyłaby 60 lat dopiero w dniu 20 maja 2013 r., to w stosunku do niej

gwarancja zatrudnienia przewidziana w Pakiecie Socjalnym obowiązywała od 20

maja 2008 r. do 20 maja 2013 r. Ponieważ do rozwiązania umowy o pracę z

6

powódką doszło w dniu 31 stycznia 2009 r. (po upływie trzymiesięcznego okresu

wypowiedzenia), to od tego momentu do końca okresu gwarancyjnego pozostało

51 miesięcy i 20 dni. W ocenie Sądu odwoławczego, kwota rekompensaty

podlegała jednak miarkowaniu. Powołując się w tym zakresie na wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 4 listopada 2010 r., II PK 106/10, Sąd drugiej instancji uznał,

że ze względu na rozmiar poniesionej przez powódkę szkody można miarkować

wysokość rekompensaty przysługującej jej na podstawie art. 4 ust. 4 Pakietu

Socjalnego. "Szkoda" powódki polegała na tym, że w okresie od 1 lutego 2009 r. do

20 maja 2012 r. nie otrzymywała od pracodawcy comiesięcznego wynagrodzenia w

kwotach po 5.315,70 zł (łącznie 276.416.40 zł). Sąd Apelacyjny jednak zważył, że

powódka już otrzymała od pracodawcy kwotę 50.000 zł tytułem rekompensaty

pieniężnej należnej z Pakietu Socjalnego w związku z rozwiązaniem stosunku

pracy, przyznaną jej na mocy wyroku zapadłego w poprzedniej sprawie. Ponadto,

mając na uwadze, że od 1 lutego 2009 r. powódka pobierała emeryturę, Sąd

Apelacyjny doszedł do wniosku, iż w okresie od 1 lutego 2009 r. do 20 maja 2012 r.

powódka otrzymałaby kwotę 190.519,38 zł. Zdaniem Sądu odwoławczego, kwota

85.000 zł stanowi różnicę pomiędzy wynagrodzeniem, które powódka otrzymałaby

w spornym okresie od pozwanego pracodawcy, a środkami pieniężnymi, którymi w

tym czasie dysponowała i które stanowiły jej źródło dochodu. Ta wysokość

odszkodowania jest adekwatna do rozmiarów szkody, jaką powódka poniosła

wskutek naruszenia przez pracodawcę gwarancji zatrudnienia. Suma kwot

przyznanych powódce w obydwu postępowaniach (140.519,38 zł) stanowi

równowartość wynagrodzenia powódki, jakie otrzymałaby w spornym okresie.

Roszczenie ponad kwotę 85.000 zł jest w tej sytuacji bezpodstawne i rażąco

wygórowane. Również roszczenie o zapłatę odsetek od dnia 1 lutego 2009 r. było

niezasadne, bowiem prawo do odsetek powstało dopiero od dnia 7 października

2009 r. (czyli od daty wezwania do zapłaty). Na miarkowanie wysokości

odszkodowania miała wpływ również okoliczność, że powódka otrzymała od

pracodawcy dodatkowo odprawę emerytalną oraz odprawę w związku z

rozwiązaniem stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracownika.

Od wyroku Sądu Apelacyjnego w części uwzględniającej powództwo i

rozstrzygającej o kosztach postępowania pozwana Spółka wniosła skargę

7

kasacyjną, w której zarzuciła naruszenie: 1) art. 8 k.p. wskutek zasądzenia na rzecz

powódki kwoty 85.000 zł, pomimo że otrzymała już kwotę 50.000 zł tytułem

rekompensaty a roszczenie powyżej kwoty 50.000 zł jest sprzeczne ze społeczno-

gospodarczym przeznaczeniem prawa i zasadami współżycia społecznego oraz

wskutek tego, że "roszczenie powódki narusza wskazane poniżej przepisy i jako

takie w całości jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego"; 2) art. 4 ust. 1,

3, 4 oraz 5 Pakietu Socjalnego "przez błędną wykładnię, zgodnie z którą z ochrony

przed zwolnieniem korzystają pracownicy, którzy osiągnęli wiek emerytalny

(wcześniejszy wiek emerytalny nie związany z pracą w warunkach szczególnych) i

pracownikom którzy osiągnęli wcześniejszy wiek emerytalny (nie związany z pracą

w szczególnych warunkach) i nabyli prawo do wcześniejszej emerytury należy się

prawo do rekompensaty pieniężnej za okres do osiągnięcia normalnego wieku

emerytalnego oraz przyjęcie, że po upływie okresu gwarancji określonej w art. 4

ust. 1 przysługuje dodatkowy okres gwarancji zatrudnienia i rozwiązanie stosunku

pracy w nim skutkuje roszczeniem o wypłatę rekompensaty"; 3) art. 65 § 2 k.c.

przez błędne ustalenie zgodnego zamiaru stron polegające na przyjęciu, że tym

zamiarem było, aby art. 4 Pakietu Socjalnego nie dawał ochrony gwarantowanej

przed zwolnieniem w okresie 5 lat poprzedzających osiągnięcie wcześniejszego

wieku emerytalnego i że pracownikom, którzy osiągnęli wcześniejszy wiek

emerytalny (niezwiązany z pracą w szczególnych warunkach) i nabyli prawo do

wcześniejszej emerytury należy się prawo do rekompensaty pieniężnej za okres do

osiągnięcia "normalnego wieku emerytalnego"; 4) art. 2416

k.p. przez

nieuwzględnienie zgodnej interpretacji postanowień Pakietu Socjalnego dokonanej

przez pracodawcę oraz związki zawodowe. W uzasadnieniu podstaw kasacyjnych

skarżąca wywiodła w szczególności, że zasądzona przez Sąd Apelacyjny na rzecz

powódki rekompensata jest "rażąco wygórowana" i nie uwzględnia, że powódka

otrzymała już rekompensatę (50.000 zł) "na poziomie zdecydowanie

przewyższającym rekompensaty wypłacane pracownikom w innych zakładach

pracy" ani tego, że powódka dysponuje możliwością podjęcia dodatkowego

zatrudnienia na emeryturze. Skarżąca wniosła o uchylenie wyroku Sądu

Apelacyjnego w zaskarżonej części i oddalenie apelacji powódki od wyroku Sądu

pierwszej instancji oraz o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej zwrotu

8

kosztów postępowania, ewentualnie o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w

zaskarżonej części i przekazanie temu Sądowi sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje:

W skardze kasacyjnej nie przedstawiono usprawiedliwionych podstaw. Jeśli

chodzi o zarzuty dotyczące błędnej wykładni art. 4 ust. 1, 3, 4 i 5 Pakietu

Socjalnego oraz naruszenia art. 65 § 2 k.c. i art. 2416

k.p., to nie mogą być one

uwzględnione, gdyż w tym zakresie orzekające w niniejszym postępowaniu Sądy

obu instancji - a także Sąd Najwyższy rozpoznający skargę kasacyjną - są

związane ustaleniami faktycznymi i oceną prawną, jakie stanowiły podstawę wyroku

w poprzedniej sprawie między tymi samymi stronami, która została prawomocnie

zakończona w dniu 25 września 2009 r., w wyniku oddalenia przez Sąd Okręgowy

w S. […] apelacji pozwanej Spółki od orzeczenia Sądu pierwszej instancji

zasądzającego na rzecz powódki kwotę 50.000 zł tytułem rekompensaty pieniężnej

określonej w Pakiecie Socjalnym za naruszenie gwarancji zatrudnienia przez

pracodawcę. Wytoczone przez powódkę przeciwko Spółce powództwo w

rozpoznawanej sprawie opiera się na tej samej podstawie faktycznej i prawnej, co

powództwo zgłoszone w poprzednim postępowaniu. Wobec tego z mocy art. 365 §

1 k.p.c. niemożliwe jest obecnie przeprowadzenie odmiennej oceny prawnej

postanowień Pakietu Socjalnego, z których powódka wywodzi swoje roszczenie.

Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia (art. 365 § 1 k.p.c.) zapadłego między

tymi samymi stronami w nowej sprawie o innym przedmiocie polega bowiem na

zakazie dokonywania ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z osądzoną sprawą

(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2010 r., II PK 249/09, OSNP 2011 nr

17-18, poz. 225 i orzecznictwo wskazane w jego uzasadnieniu). W konsekwencji w

rozpoznawanej sprawie nie można było przyjąć odmiennej interpretacji

postanowień Pakietu Socjalnego od stanowiącej podstawę uwzględnienia

powództwa w sprawie prawomocnie zakończonej między powódką a pozwaną

Spółką. Związanie to oznacza, że w rozpoznawanej sprawie należało przyjąć

wykładnię postanowień Pakietu zgodną z przyjętą w poprzedniej sprawie, że

ochronie gwarantowanej Pakietem Socjalnym podlegali pracownicy zatrudnieni w

9

pozwanej Spółce, którzy nie osiągnęli powszechnego wieku emerytalnego (60 lat w

przypadku kobiet i 65 lat w przypadku mężczyzn). Prezentowane w skardze

kasacyjnej odmienne stanowisko, że ochrona gwarantowana w Pakiecie Socjalnym

nie obejmowała pracowników, którzy już nabyli prawo do "wcześniejszej" emerytury

po osiągnięciu wieku emerytalnego niższego niż powszechny, nie może być w

ogóle brane pod uwagę przez Sąd Najwyższy, a podniesione w tej kwestii zarzuty -

ze względu na treść art. 365 § 1 k.p.c. - należy uznać za bezzasadne.

Orzeczenie Sądu Okręgowego naruszało art. 365 § 1 k.p.c. (stanowiło jego

swoiste "obejście") w zakresie, w jakim przy oddaleniu powództwa w oparciu o

art. 8 k.p., Sąd powołał się na odmienną ocenę okoliczności, co do których był

związany prawomocnym wyrokiem. W szczególności Sąd pierwszej instancji nie

mógł przyjąć, że roszczenie powódki było sprzeczne z zasadami współżycia

społecznego, bo celem zawarcia Pakietu Socjalnego nie było objęcie ochroną

gwarancyjną przed rozwiązaniem stosunku pracy pracowników, którzy nabyli prawo

do emerytury. Skoro podstawę (istotę) prawomocnego wyroku w poprzedniej

sprawie stanowiła ocena, że ochrona gwarantowana w Pakiecie Socjalnym

obejmowała okres poprzedzający osiągnięcie powszechnego wieku emerytalnego,

to Sąd Okręgowy był zobowiązany przyjąć taką samą wykładnię przy ocenie

zgodności powództwa z zasadami współżycia społecznego. Przepis art. 8 k.p. mógł

zatem być podstawą oddalenia powództwa w rozpoznawanej sprawie (w całości lub

części), jednak tylko z powołaniem się na okoliczności, co do których Sąd nie był

związany w myśl art. 365 § 1 k.p.c. Miał to na względzie Sąd drugiej instancji, który

na podstawie art. 8 k.p. częściowo oddalił powództwo z powołaniem się w

szczególności na społeczno-gospodarcze przeznaczenie prawa do rekompensaty

(jej "miarkowanie") jako stanowiącej naprawienie poniesionej przez powódkę

szkody. Powódka domagała się zasądzenia kwoty 279.436,22 zł (czyli

równowartości 52 miesięcznych wynagrodzeń w kwotach po 5.315,70 zł, które

nie zostały jej wypłacone w okresie gwarancyjnym od 1 lutego 2009 r. do 20 maja

2012 r.). Sąd odwoławczy, "miarkując" wysokość zasądzonej rekompensaty w

odniesieniu do szkody poniesionej przez powódkę wskutek naruszenia przez

Spółkę gwarancji zatrudnienia, uwzględnił powództwo co do kwoty 85.000 zł, a więc

odpowiadającej różnicy pomiędzy wynagrodzeniem, które powódka otrzymywałaby

10

od pracodawcy w okresie gwarantowanym a świadczeniami uzyskanymi w tym

okresie (przy uwzględnieniu kwoty 50.000 zł zasądzonej w poprzedniej sprawie). Z

tej przyczyny nie można podzielić kasacyjnego zarzutu obrazy art. 8 k.p., że

roszczenie powódki (w całości) jest sprzeczne ze społeczno-gospodarczym

przeznaczeniem prawa i zasadami współżycia społecznego. Ocena, czy w

konkretnym przypadku ma zastosowanie art. 8 k.p. i w jakim zakresie, mieści się w

granicach swobodnego uznania sędziowskiego, po uwzględnieniu całokształtu

okoliczności faktycznych sprawy. Sfera ta w ramach postępowania kasacyjnego,

może podlegać kontroli tylko w przypadku szczególnie rażącego i oczywistego

naruszenia art. 8 k.p. (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 1970 r., III PRN

39/70, OSNCP 1971 nr 3, poz. 53; PiP 1972 nr 10, s. 170, z glosą K. Piaseckiego; z

dnia 15 września 1999 r., III CKN 339/98, OSNC 2000 nr 3, poz. 58; OSP 2000 nr

4, poz. 66, z glosą A. Szpunara; z dnia 4 lipca 2002 r., I CKN 837/00, LEX Nr

56891; z dnia 30 października 2003 r., IV CK 151/02, LEX nr 157306; z dnia

9 lutego 2007 r., I BP 15/06, OSNP 2008 nr 7-8, poz. 92; z dnia 22 lipca 2009 r.,

I PK 48/09, LEX nr 529757; z dnia 11 grudnia 2009 r., II BP 8/09, LEX nr 577687

oraz z dnia 24 listopada 2010 r., I PK 78/10, LEX nr 725005). Wobec tego,

argumenty skarżącej, że należna powódce rekompensata powinna być obliczona w

ścisły sposób, a w szczególności zmniejszona o wysokość otrzymanej emerytury

oraz odprawy z tytułu rozwiązania stosunku pracy, a także o wysokość

hipotetycznego wynagrodzenia, jakie powódka powinna otrzymywać w związku z

ewentualnym podjęciem zatrudnienia w okresie gwarancyjnym, nie mogą odnieść

skutku w postępowaniu kasacyjnym. Sąd odwoławczy dokonał bowiem oceny, czy

zgłoszone przez powódkę roszczenie (w pełnej wysokości) odpowiada w tym

konkretnym stanie faktycznym zasadom współżycia społecznego i społeczno-

gospodarczemu przeznaczeniu prawa podmiotowego i po takiej analizie doszedł do

wniosku, że powództwo należy uwzględnić jedynie częściowo (do kwoty 85.000 zł),

zamiast w całości (w kwocie 279.436,22 zł) oraz dał temu wyraz w uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku (przedstawiając tok swojego rozumowania zobrazowany

przykładowymi wyliczeniami). Wobec tego Sąd Najwyższy stwierdza, że w

rozpoznawanej sprawie granice swobodnego uznania sędziowskiego przy

stosowaniu art. 8 k.p. nie zostały przekroczone.

11

Z przedstawionych względów, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na

podstawie art. 39814

k.p.c.

/tp/