I PK 63/12

Sygn. akt I PK 63/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 lipca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Maciej Pacuda (przewodniczący)

SSN Katarzyna Gonera

SSN Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa H. S.

przeciwko Urzędowi Skarbowemu K.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 27 lipca 2012 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w K.

z dnia 11 października 2011 r.,

1) zmienia zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w K. w jego

pkt I. w ten sposób, że zamiast kwoty 34.875,71 zł (trzydzieści

cztery tysiące osiemset siedemdziesiąt pięć 71/100), zasądza od

pozwanego Urzędu Skarbowego na rzecz H. S. kwotę 23.681,34

zł (dwadzieścia trzy tysiące sześćset osiemdziesiąt jeden 34/100)

z pominięciem odsetek ustawowych od kwoty w łącznej

wysokości 11.194,37 zł (jedenaście tysięcy sto dziewięćdziesiąt

2

cztery 37/100), zasądzonych w zaskarżonym wyroku poczynając

od 1 lutego 2008 roku;

2) w pozostałym zakresie skargę kasacyjną oddala;

3) znosi wzajemnie między stronami koszty postępowania

kasacyjnego.

Uzasadnienie

Powód H. S. wniósł w pozwie o zasądzenie od pozwanego Urzędu

Skarbowego K. kwoty 49.007 zł z odsetkami ustawowymi tytułem części

wynagrodzenia, za każdy miesiąc okresu maj 2007 r. – lipiec 2008 r., o jakie

pozwany pracodawca bezprawnie zaniżył należne powodowi z mocy ustawy

wynagrodzenie za pracę i kwoty o jaką została zaniżona nagroda jubileuszowa

wypłacona mu w maju 2008 r.

Wyrokiem z 19 stycznia 2011 r. Sąd Rejonowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych oddalił powództwo.

Podstawę wyroku Sądu Rejonowego stanowiły następujące ustalenia. W

dniu 1 marca 1990 r. powód zawarł z pozwanym umowę o pracę na czas nie

określony, na stanowisku starszego komisarza skarbowego. Aktem mianowania z

dnia 11 października 1991 r., na podstawie art. 4 ustawy z dnia 16 września 1982 r.

o pracownikach urzędów państwowych (dalej ustawa o p.u.p.), został mianowany

na stanowisko Zastępcy Naczelnika Urzędu Skarbowego K. Naczelnik Urzędu

Skarbowego ustalił dla powoda warunki wynagradzania na nowym stanowisku, w

piśmie datowanym na 11 października 1991 r. W dniu 4 stycznia 2007 r. powód

został odwołany z zajmowanego stanowiska. Po uzgodnieniu z p.o. Naczelnika

Urzędu Skarbowego możliwości wyboru stanowiska pracy od 5 stycznia 2007 r.

powód objął obowiązki starszego komisarza skarbowego w Dziale Podatków

Pośrednich. Do 30 kwietnia 2007 r. otrzymywał wynagrodzenie w wysokości

przysługującej mu na stanowisku zastępcy Naczelnika US. Od 1 maja 2007 r.

pobierał przyznane mu przez pracodawcę wynagrodzenie zasadnicze w wysokości

3.451,53 zł miesięcznie, z dodatkiem za wysługę lat. Wynagrodzenie to wzrastało w

związku z przyznawanymi podwyżkami. Na podstawie wyliczeń strony pozwanej,

3

opartych na założeniu zasadności powództwa i niezakwestionowanych przez

powoda, Sąd Rejonowy ustalił, że w spornym okresie niedopłata z tytułu

wynagrodzenia powoda wynosiłaby łącznie 40.801,34 zł, a z tytułu nagrody

jubileuszowej 3.731,12 zł – razem 44.533 zł. Stosunek pracy między stronami

został rozwiązany 25 lipca 2008 r. na podstawie porozumienia stron, zawartego w

związku z przejściem przez powoda na emeryturę. Do końca zatrudnienia u strony

pozwanej powód nie zgłaszał zastrzeżeń do wysokości uzyskiwanego

wynagrodzenia, a także do trybu przeniesienia na stanowisko starszego komisarza

skarbowego.

Sąd Rejonowy uznał, że po odwołaniu powoda z zajmowanego stanowiska,

warunki zatrudnienia powoda zostały przez strony skutecznie uzgodnione w drodze

porozumienia stron. To, że powód był pracownikiem mianowanym, nie wykluczało

możliwości zmiany warunków zatrudnienia na podstawie porozumienia stron.

Ponadto uznał, że zasądzenie na rzecz powoda wynagrodzenia oraz niewypłaconej

części nagrody jubileuszowej stanowiłoby obejście przepisów regulujących

procedurę odwołania się od decyzji pracodawcy w drodze służbowej - skoro powód

roszczenie opierał na twierdzeniu o niezgodnej z prawem jednostronnej decyzji

pracodawcy i nie zakwestionował przeniesienia, które miało miejsce od dnia 5

stycznia 2007 r., czyli nie dochodził roszczeń ze stosunku pracy w przysługującym

pracownikom mianowanym trybie służbowym (art. 38 ust. 1 i art. 39 ustawy o

p.u.p.).

Wyrok Sądu Rejonowego powód zaskarżył apelacją.

Wyrokiem z dnia 11 października 2011 r. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy zmienił

zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w ten sposób, że zasądził od pozwanego na

rzecz powoda kwotę 34.875,71 zł – wskazując szczegółowo kwoty wyrównania

wynagrodzenia za poszczególne miesiące od maja 2007 r. do 30 kwietnia 2008 r.

wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi (od kwoty za dany miesiąc) od pierwszego

dnia każdego miesiąca wskazanego okresu do dnia 19 stycznia 2011 r. (w

zasądzonej kwocie zawarta została także kwota 3.731,12 zł wraz z odsetkami

ustawowymi liczonymi od dnia 1 maja 2008 r. do 19 stycznia 2011 r. tytułem

wyrównania nagrody jubileuszowej); w pozostałym zakresie apelację powoda

oddalił.

4

Sąd drugiej instancji uznał, że przez akt mianowania z 11 października

1991 r. doszło do nawiązania przez pozwany Urząd i powoda stosunku pracy na

stanowisku zastępcy naczelnika US na podstawie mianowania w znaczeniu o jakim

mowa w art. 2 k.p. i art. 76 k.p. Ponieważ ani przepisy ustawy o p.u.p. ani Kodeks

Pracy nie określały skutków wydania aktu mianowania z naruszeniem przepisu art.

4 ustawy o p.u.p., a akt mianowania dokonany na podstawie tego przepisu nie jest

decyzją administracyjną w rozumieniu przepisów k.p.a., nie mógł być on uchylony

(uznany za nieważny) w trybie kodeksu postępowania administracyjnego. Akt

mianowania, choćby wydany w sposób niezgodny z przepisami wywoływał więc

skutek w postaci nawiązania stosunku pracy z mianowania, który mógł być

rozwiązany lub zmodyfikowany tylko w trybie określonym przepisami ustawy na

podstawie której został dokonany. Od chwili mianowania ani jednostronną

czynnością strony stosunku pracy, ani porozumieniem stron nie można było

ukształtować treści stosunku pracy powoda, na jakimkolwiek etapie jego

realizowania, w taki sposób, aby warunki jego zatrudnienia nawiązanego

mianowaniem stały się mniej korzystne niż warunki gwarantowane pracownikom

urzędów państwowych ustawą z 1982 r. zatrudnionym na podstawie art. 4 tej

ustawy. Powód jako urzędnik państwowy mianowany nie mógł, pomimo powstania

potrzeby urzędu uzasadniającej przeniesienie go na inne stanowisko po odwołaniu

ze stanowiska z-cy naczelnika US, zostać postawiony w zakresie warunków

wynagradzania w sytuacji gorszej niż gwarantowana mianowanym pracownikom

urzędów państwowych (art. 10 ust. 1 b ustawy o pracownikach urzędów

państwowych).

Sąd drugiej instancji uznał, że zgodnie z art. 110 ust. 1 ustawy z dnia 24

sierpnia 2006 r. o służbie cywilnej (Dz.U. Nr 170, poz. 1218 ze zm.) powód był

pracownikiem mianowanym do dnia 31 grudnia 2007 r. W chwili bowiem odwołania

ze stanowiska, posiadał status pracownika mianowanego i konieczność jego

przeniesienia na inne stanowisko wystąpiła nie z jego inicjatywy, ale z inicjatywy

pracodawcy (na skutek odwołania dokonanego w dniu 4 stycznia 2007 r.).

Natomiast nie podlegał zastosowaniu art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 16 września

1982 r. o pracownikach urzędów państwowych, ponieważ jego mianowanie

wynikało bezpośrednio z aktu powołania na stanowisko zastępcy naczelnika urzędu

5

skarbowego. Stąd też podlegał zastosowaniu art. 111 ust. 1 ustawy z dnia 24

sierpnia 2006 r. o służbie cywilnej i w konsekwencji potrzeba ukształtowania

warunków wynagradzania powoda w sposób niesprzeczny z gwarancjami

płacowymi określonymi w art. 10 ust. 1b ustawy o pracownikach urzędów

państwowych. Ani art. 110 ust. 1 i ust. 2 ani art. 111 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej

z 2006 r. nie powodowały, w odniesieniu do pracowników o jakich mowa w tych

przepisach, modyfikacji warunków zatrudnienia. Stosunek pracy powoda na

podstawie nominacji trwał zatem w dniu 31 grudnia 2007 r., i co najmniej do tej

daty, nie można było zmodyfikować jego warunków wynagradzania, do jakich

posiadał prawo w związku z mianowaniem, ponieważ art. 10 ust. 1 b ustawy o

p.u.p. stanowił źródło gwarancji określonego poziomu jego wynagrodzenia w

sytuacji, gdy pozbawienie go stanowiska powierzonego przy nawiązaniu stosunku

pracy z nominacji, wynikało z potrzeb pracodawcy. Pomimo odwołania powoda ze

stanowiska zastępcy naczelnika US wynagrodzenie do jakiego posiadał prawo na

tym stanowisku nie mogło zostać zmienione przez obniżenie jego poziomu poniżej

gwarantowanego przepisem art. 10 ust. 1 b ustawy o pracownikach urzędów

państwowych. Taka zmiana wynagrodzenia naruszałaby także przepisy art. 18 § 2

k.p. w związku z art. 5 k.p. Niezależnie od ustalenia, że strony stosunku pracy nie

zmieniły stanowiska pracy powoda w drodze porozumienia, to Sąd uznał, że takie

porozumienie byłoby sprzecznym z art. 18 § 2 k.p. w związku z art. 5 k.p.

ukształtowaniem warunków płacy powoda wbrew gwarancjom ustawowym

określonym w art. 10 ust. 1 b ustawy o pracownikach urzędów państwowych.

Jeżeli – według Sądu drugiej instancji – do powoda zatrudnionego na

podstawie mianowania miał zastosowanie art. 110 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 111 ust. 1

ustawy z 24 sierpnia 2006 r. o służbie cywilnej, a nie miał zastosowania art. 111

ust. 2 tej ustawy, to z dniem 1 stycznia 2008 r. stosunek pracy powoda z

mianowania przekształcił się z mocy prawa w stosunek pracy na podstawie umowy

o pracę na czas nieokreślony. Na podstawie akt osobowych powoda Sąd drugiej

instancji ustalił, że powód o tym fakcie został poinformowany pismem pracodawcy z

16 stycznia 2008 r. doręczonym mu 22 stycznia 2008 r. Przekształcenie podstawy

zatrudnienia z mocy prawa pozbawiło powoda gwarancji ochrony poziomu

wynagrodzenia, jaką posiadał jako pracownik mianowany i stwarzało od 1 stycznia

6

2008 r. możliwość wypowiedzenia powodowi warunków płacy w trybie art. 42 k.p.,

za odpowiednim trzymiesięcznym okresem wypowiedzenia, bez naruszenia

gwarancji ustawowych nie mających już do powoda zastosowania po zmianie z

mocy ustawy podstawy nawiązanego stosunku pracy. Ta okoliczność i zmieniony z

mocy ustawy status pracowniczy powoda uzasadniał, przy zastosowaniu art. 8 k.p.,

nieuwzględnienie roszczenia powoda w zakresie, w jakim obejmowało ono okres od

1 maja 2008 r. do dnia rozwiązania stosunku pracy powoda. Według Sądu drugiej

instancji w sytuacji, gdy uprawnienia płacowe powoda przestały podlegać ochronie

na podstawie art. 10 ust. 1 b ustawy o pracownikach urzędów państwowych, a

powód został o tym poinformowany 22 stycznia 2008 r., i gdy zajmował on

stanowisko, na jakim innym pracownikom wykonującym pracę tożsamą rodzajowo i

o takiej wartości jak praca powoda, przysługiwało wynagrodzenie nie wyższe niż

pobierane przez powoda, należało roszczenie powoda o wyrównanie

wynagrodzenia za poszczególne miesiące 2008 roku uznać za uzasadnione tylko w

odniesieniu do okresu, jaki dobiegł końca w ostatnim dniu miesiąca, w jakim

upłynąłby czas właściwie dokonanego w dniu 22 stycznia 2008 r. wypowiedzenia

dostosowującego warunki wynagradzania powoda do warunków właściwych dla

zajmowanego wówczas stanowiska (za okres do 30 kwietnia 2008 r. włącznie).

Skoro już przy przeniesieniu w styczniu 2007 r. ujawniona została powodowi przez

pracodawcę intencja zmiany warunków płacy, przez ich dostosowanie do nowego

stanowiska powoda, a oczekiwanie pracodawcy nie mogło odnieść zgodnego z

prawem skutku z uwagi na szczególny status pracowniczy powoda i regulację

określoną w art. 10 ust. 1b ustawy o p.u.p., które odpadły od stycznia 2008 r.,

należało – według Sądu drugiej instancji – przyjąć, że komunikat złożony powodowi

w dniu 22 stycznia 2008 r. wywarł skutek tożsamy z wypowiedzeniem warunków

pracy, które rozpoczęło bieg od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego po

miesiącu, o jakim mowa w art. 110 ust. 2 ustawy z 24 sierpnia 2006 r. o służbie

cywilnej i zakończyło bieg po upływie trzech miesięcy (po upływie właściwego dla

powoda – stosownie do przepisu art. 36 § 1 pkt 3 k.p. – okresu wypowiedzenia).

Wyrok Sądu Okręgowego strona pozwana zaskarżyła skargą kasacyjną w

części uwzględniającej apelację powoda, opierając skargę na obydwu podstawach

określonych w art. 3983

§ 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

7

W ramach pierwszej podstawy kasacyjnej (art. 3983

§ 1 pkt 1 k.p.c.)

zarzucono błędną wykładnię:

- art. 4 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o p.u.p. przez przyjęcie, że

pomimo niespełnienia wymogów ustawowych akt mianowania powoda spowodował

nawiązanie stosunku pracy na podstawie mianowania;

- art. 3 pkt 4 i art. 7 ustawy o p.u.p. oraz § 8, 9, 10 rozporządzenia Rady

Ministrów z dnia z dnia 8 listopada 1982 r. w sprawie aplikacji administracyjnej oraz

ocen kwalifikacyjnych urzędników państwowych (Dz.U. Nr 39, poz. 258 ze zm.)

przez przyjęcie, że można nawiązać stosunek pracy z mianowania z pracownikiem,

który nie odbył aplikacji administracyjnej, nie został z niej zwolniony, ani też nie

uzyskał zaliczenia stażu pracy na poczet aplikacji administracyjnej, a zatem nie

spełniającym wymogów ustawowych;

- art. 110 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 111 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r.

o służbie cywilnej (Dz.U. Nr 170, poz. 1218 ze zm.) i art. 10 ust. 1 b ustawy o p.u.p.

przez niewłaściwe zastosowanie do powoda przez uznanie że powoda łączył ze

stroną pozwaną stosunek pracy z mianowania, podczas gdy powód nie spełnił

warunków ustawowych dla nawiązania z nim stosunku pracy z mianowania i zawarł

ze stroną pozwaną umowę o pracę na czas nieokreślony;

- art. 60 k.c. w związku z art. 300 k.p. w związku z art. 7 ustawy o służbie

cywilnej przez uznanie, że złożone przez powoda oświadczenie woli o przyjęciu i

zaakceptowaniu proponowanych warunków pracy i płacy nie stanowi porozumienia

stron zmieniającego zawartą między stronami umowę o pracę, pomimo że powód

świadczył pracę na nowym stanowisku i aż do rozwiązania stosunku pracy nie

zgłaszał żadnych zastrzeżeń do stanowiska, wynagrodzenia, nie próbował też

dochodzić swoich praw w żaden sposób;

- art. 66 w związku z art. 65 k.c. w związku z art. 300 k.p. w związku z art. 7

ustawy o służbie cywilnej przez uznanie, że złożona powodowi przez pracodawcę

propozycja nowych warunków pracy i płacy nie stanowiła oferty zmiany stosunku

pracy, tylko ze względu na to, że pracodawca od początku kwestionował

uprawnienia powoda, podczas gdy strona pozwana od początku postępowania (już

w odpowiedzi na pozew) twierdziła, że w związku z nieprawidłowościami aktu

mianowania miała wątpliwości co do statusu powoda i nie mogąc rozstrzygnąć

8

który tryb będzie właściwy uznała, że najkorzystniejsze będzie zawarcie

porozumienia zmieniającego;

- art. 65 k.c. w związku z art. 300 k.p. w związku z art. 7 ustawy o służbie

cywilnej - w razie przyznania powodowi statusu pracownika mianowanego - przez

nieuznanie pisma z dnia 5 stycznia 2007 r. za wystarczający sposób

poinformowania pracownika z odpowiednim uprzedzeniem o zmianie warunków

wynagradzania ze skutkiem następującym po utracie gwarancji płacowych z dniem

31 grudnia 2007 r., podczas gdy zmiana podstawy nawiązania stosunku pracy

nastąpiła z mocy prawa i powód wiedział, że z tym dniem kończą się gwarancje

wynikające z art. 10 ust. 1 b ustawy o p.u.p., znał też intencje pracodawcy;

- art 56 k.c. w związku z art. 300 k.p. w związku z art. 7 ustawy o służbie

cywilnej przez jego niezastosowanie i pominięcie że czynność prawna wywołuje nie

tylko skutki w niej przewidziane, ale także wynikające z ustawy, a to w związku z

nie rozważeniem skutków prawnych uprzedzenia dokonanego przez pracodawcę o

zmianie wysokości wynagrodzenia powoda;

- art. 18 § 2 w związku z art. 5 k.p. w związku z art. 7 ustawy o służbie

cywilnej i art. 10 ust. 1 b ustawy o p.u.p. przez przyjęcie, że pracownikiem

mianowanym nie można zawrzeć porozumienia stron określającego jego warunki

wynagradzania, a w związku z tym, że zawarte z powodem porozumienie jest

sprzeczne z prawem i jako takie niedopuszczalne, podczas gdy w literaturze i

orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że zmiana treści stosunku pracy

pracownika mianowanego może nastąpić w drodze porozumienia stron;

- art. 10 ust. 1 b ustawy o p.u.p. przez przyjęcie, że stanowisko równorzędne

pod względem wynagrodzenia oznacza, że pracownikowi odwołanemu ze

stanowiska naczelnika urzędu przysługuje wynagrodzenie w tej samej wysokości,

co przed odwołaniem ze stanowiska, a wskutek tego przyjęcie że powierzone

powodowi stanowisko nie było równorzędne pod względem wynagrodzenia,

pomimo że stanowisko powierzone powodowi po odwołaniu mieściło się w

przedziale mnożników kwoty bazowej przyznawanej stanowiskom na średnim

szczeblu zarządzania (zastępcy naczelnika urzędu), zatem było równorzędne pod

względem płacowym;

9

- art. 110 i art. 111 § 1 ustawy o służbie cywilnej przez przyjęcie błędnej

cezury czasowej obowiązywania ochrony wynagrodzenia pracownika, którego

stosunek pracy nawiązał się przez mianowanie i uznanie, że dokonane uprzedzenie

o zmianie warunków wynagradzania nie wywiera skutków z dniem 1 stycznia

2008 r., lecz może być dopiero dokonane po dniu 31 grudnia 2007 r.

W ramach drugiej podstawy kasacyjnej (art. 3983

§ 1 pkt 2 k.p.c.) zarzucono

naruszenie:

a) art. 328 § 2 w związku z art. 391 k.p.c. przez wadliwe uzasadnienie

zaskarżonego wyroku nie wskazujące sposobu naruszenia przez

sąd pierwszej instancji przepisu art. 233 k.p.c., a przez to nie

poddające się kontroli kasacyjnej, jak również nie wyjaśnienie w

sposób pełny podstawy faktycznej zaskarżonego wyroku ustalonej

przez sąd;

b) art. 244 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. przez jego niezastosowanie i

uznanie, że dokumenty znajdujące się w aktach osobowych

powoda (w szczególności umowa o pracę, akt mianowania oraz

porozumienie stron) świadczą o łączącym strony stosunku pracy z

mianowania, nie świadczą o zawartym porozumieniu

zmieniającym, ani też - przy hipotetycznym uznaniu że

porozumienie nie zostało zawarte - o dokonanym powodowi

uprzedzeniu;

c) art. 382 k.p.c. przez orzeczenie bez dokładnego rozważenia

wszystkich dowodów zebranych we wcześniejszych stadiach

postępowania i nie wzięcie pod uwagę, że pismo z dnia 5 stycznia

2007 r. mogło stanowić uprzedzenie o zmianie warunków

wynagradzania, a także bez wskazania, dlaczego ocena dowodów

przyjęta przez sąd pierwszej instancji była błędna.

W oparciu o powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie

zaskarżonego wyroku i oddalenie apelacji powoda w całości oraz o zasądzenie od

powoda na rzecz strony pozwanej kosztów postępowania apelacyjnego według

norm przepisanych oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym

10

kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, ewentualnie o

uchylenie wyroku w części zaskarżonej i przekazanie sprawy do ponownego

rozpatrzenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Nie są zasadne zarzuty materialnoprawnej podstawy skargi kasacyjnej

odnoszące się do ustalenia podstawy zatrudnienia powoda w akcie mianowania i

zachowania przez powoda statusu mianowanego urzędnika państwowego do 31

grudnia 2007 r.

Kwalifikacje prawne zaskarżonego wyroku oparte zostały na prawidłowym

założeniu, o pracowniczym, zasadzonym na kodeksie pracy (art. 2 i art. 76 k.p. w

związku z art. 5 k.p. i art. 4 ustawy o p.u.p.) – a nie na prawie administracyjnym –

charakterze prawnym mianowania będącym podstawą nawiązania stosunku pracy

z urzędnikami państwowymi zajmującymi stanowiska kierownicze lub samodzielne.

Mianowanie, stosownie do wyraźnego brzmienia art. 4 ust. 1 ustawy o p.u.p. jest

podstawą nawiązania „stosunku pracy”; adresat mianowania staje się pracownikiem

(art. 2 k.p.). Tym co nadaje istotną charakterystykę prawną zatrudnieniu na

podstawie mianowania na pewno nie jest brak oświadczenia woli każdego z

podmiotów nawiązywanego stosunku pracy. Podstawową zasadą prawa pracy jest

bowiem „bez względu na podstawę prawną tego stosunku” zgodne oświadczenie

woli pracodawcy i pracownika (por. art. 11 k.p.). Tak więc akt mianowania powinien

odpowiadać wymaganiom dla niego przewidzianym w ustawie o pracownikach

urzędów państwowych (por. art. 4 ust. 2), ale, z punktu widzenia jego źródłowego

znaczenia dla stosunku pracy – jest przede wszystkim oświadczeniem woli

pracodawcy (czynności prawnej z zakresu prawa pracy) do którego należy odnosić

konsekwencje wynikające z zasad prawa pracy a także w razie potrzeby przepisów

kodeksu cywilnego na podstawie art. 300 k.p.

Naszkicowana wyżej perspektywa ewentualnego w razie potrzeby

zastosowania do aktu mianowania, o którym mowa w art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy o

p.u.p. przepisów kodeksu pracy a także przepisów kodeksu cywilnego jest istotna

ze względu na okoliczności, na które powołuje się skarżący. Chodzi o zarzut

11

objęcia przedmiotowym aktem mianowania powoda, chociaż nie spełniał on

wymagania w zakresie aplikacji administracyjnej oraz chodzi o wadliwość formalną

aktu mianowania, że nie określono w nim bezpośrednio składników i wysokości

wynagrodzenia.

Nie ma racji wnoszący skargę kasacyjną, że z powołanych przez niego

przepisów ustawy o p.u.p. należało wyprowadzić ocenę przeciwstawną kwalifikacji

prawnej zaskarżonego wyroku i uznać, że z przedstawionych powodów nie doszło

do nawiązania stosunku pracy z powodem na podstawie mianowania. Takich

konsekwencji nie sposób – jak to prawidłowo ocenił Sąd drugiej instancji – wywieść

z powołanych przepisów ustawy o p.u.p., które nie określają skutków mianowania

osoby nie spełniającej określonego wymagania kwalifikacyjnego albo z powodu

pominięcia w samym akcie mianowania określenia składników i wysokości

wynagrodzenia. Warto – za Sądem drugiej instancji – zauważyć, że rozpoznawany

w sprawie stan faktyczny dobrze „przylega” do zasad urzędniczego zatrudnienia

wynikających z przepisów, w tym przepisów powołanych w skardze, ustawy o

pracownikach urzędów państwowych. Zrealizowane zostały dwie zasady z art. 4

ust. 1 ustawy o p.u.p. Pierwsza dotycząca zatrudnienia urzędników państwowych

na podstawie mianowania na stanowiska kierownicze lub samodzielne; na

stanowisku takim został zatrudniony powód. Druga zasada również zachowana,

dotyczy określenia podmiotowej kompetencji do wydania aktu mianowania.

Przedmiotowy akt mianowania został zatem wydany przez właściwy do tego organ

w celu realizacji ustawowego zadania ażeby stanowisko kierownicze (lub

samodzielne) wykonywał urzędnik zatrudniony na podstawie mianowania. Patrząc z

kolei na ustaloną sytuację faktyczną przez pryzmat czynności prawnych z zakresu

prawa pracy (zdarzeń wywołujących skutki w sferze stosunku pracy) Sąd Okręgowy

należycie rozpoznał to co jest decydujące dla powstania i ukształtowania treści

stosunku pracy. Akt mianowania został rzeczywiście wydany przez właściwy organ,

z powołaniem się na art. 4 ust. 1 ustawy o p.u.p., w okolicznościach, które nie

nasuwały żadnych wątpliwości co od oświadczenia woli wyrażonego w tym akcie;

oświadczenia woli które zostało przyjęte przez drugą stronę i zgodnie przez obie

strony było realizowane od określonej daty nawiązania stosunku pracy (por. art. 4

ust. 2 pkt 3 ustawy o p.u.p.) tj. od 15 października 1991 r. do 4 stycznia 2007 r.,

12

kiedy to wręczono powodowi odwołanie z dotychczas zajmowanego – na podstawie

aktu mianowania – stanowiska. Stosunek pracy powoda został więc nawiązany na

podstawie mianowania i na takiej podstawie był realizowany przez kilkanaście lat,

niezależnie od niezachowania przez obie strony stosunku pracy, określonego

wymagania kwalifikacyjnego. Z kolei, jeżeli chodzi o to, że w dokumencie aktu

mianowania nie określono składników i wysokości wynagrodzenia, to o nieistotności

dotyczącego tej kwestii zarzutu skargi kasacyjnej świadczą ustalone okoliczności

dotyczące określenia warunków wynagrodzenia na stanowisku określonym w akcie

mianowania jeszcze w tym samym dniu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. W

ten sposób zostały wszak zrealizowane – w sposób niekwestionowany także przez

organ upoważniony do wydania aktu mianowania – wszystkie wymagane w art. 4

ust. 2 ustawy o p.u.p. składniki aktu mianowania.

Wobec bezzasadności zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących kwalifikacji

prawnej statusu powoda jako mianowanego urzędnika – bezzasadne są także

zarzuty naruszenia wskazanych przepisów ustawy o służbie cywilnej oparte

wyłącznie na zakwestionowaniu ustalonego prawidłowo pracowniczego statusu

powoda.

Powód piastujący określone stanowisko na podstawie mianowania korzystał

ze statusu pracowniczego określonego przepisami ustawy o pracownikach urzędów

państwowych, w szczególności w zakresie zmiany stosunku pracy.

Sąd drugiej instancji zastosował prawidłowo do ustalonych okoliczności

odwołania powoda ze stanowiska- aktem odwołania Dyrektora Izby Skarbowej z

dnia 4 stycznia 2007 r. – przepis art. 10 ust. 1b ustawy o p.u.p. przewidujący

możliwość przeniesienia urzędnika państwowego mianowanego na inne

stanowisko, odpowiadające kwalifikacjom urzędnika i równorzędne pod względem

wynagrodzenia – „jeżeli jest to konieczne ze względu na szczególne potrzeby

urzędu”. Rozpatrzone zostały okoliczności, w których powód „poddał się”

uprawnionemu przeniesieniu go na inne stanowisko, przeniesieniu dokonanego

jednostronnym aktem właściwego organu. Przedstawiona przez Sąd drugiej

instancji analiza okoliczności przyjęcia przez powoda nowego stanowiska jest w

pełni prawidłowa. Nietrafne są natomiast zarzuty skargi naruszenia art. 60 k.c. w

związku z art. 300 k.p. i art. 7 ustawy o służbie cywilnej. Wnoszący skargę

13

koncentrując uwagę na sytuacji faktycznej przyjęcia i wykonywania nowego

stanowiska, bezpodstawnie wyprowadza stąd domniemane porozumienie jako

uzgodniony przez obie strony stosunku pracy, akt pozbawienia powoda

dotychczasowego statusu urzędnika państwowego mianowanego poprzez przejście

na umowny stosunek pracy. Ocena prawna zaskarżonego wyroku trafnie odróżnia

sytuację realizowania określonej ustawowo instytucji statusu urzędnika

państwowego mianowanego (art. 10 ust. 1b ustawy o p.u.p.), od sytuacji złożenia

przez pracownika oświadczenia woli (chociażby dorozumianego) zmierzającego do

rezygnacji z dotychczasowego statusu pracowniczego z przynależnymi doń

przywilejami. Sąd drugiej instancji miał podstawy do ustalenia, że takiego

oświadczenia woli nie można wydedukować z okoliczności faktycznych, które

przedstawiały się jako forma podporządkowania się przez powoda (pogodzenia się)

z uprawnieniem Dyrektora Izby Skarbowej na przeniesienie powoda na inne

stanowisko.

Ponieważ w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd drugiej instancji

wyraźnie ustalił, że „między stronami nie doszło do porozumienia obejmującego

uzgodnienie nowego stanowiska powoda i dobrowolną rezygnację powoda z

wynagrodzenia na poziomie gwarantowanym normą z art. 10 ust. 1b ustawy o

pracownikach urzędów państwowych”, bezprzedmiotowy jest zarzut skargi

naruszenia art. 18 § 2 w związku z art. 5 k.p. i w związku z art. 7 ustawy o służbie

cywilnej i art. 10 ust. 1b ustawy o p.u.p. przez bezpodstawne sugerowanie jakoby

Sąd drugiej instancji wykluczał dopuszczalność zawarcia porozumienia stron

stosunku pracy urzędnika państwowego mianowanego co do przekształcenia

statusu pracownika opartego na podstawie zatrudnienia.

Nie jest przekonująca argumentacja zarzutu naruszenia art. 10 ust. 1b

ustawy o p.u.p. na skutek uznania przez Sąd drugiej instancji, że przeniesiony na

inne stanowisko ze względu na szczególne potrzeby urzędu urzędnik państwowy

mianowany zachował prawo do dotychczasowego wynagrodzenia. Stanowisko

zaskarżonego wyroku uwzględnia oceny interpretacyjne wyrażone w tym zakresie

w orzeczeniach Sądu Najwyższego. Potrzebne było bowiem na tle

niejednoznacznej treści przepisu ustalenie usprawiedliwionej równowagi atrybutów

statusu państwowych urzędników mianowanych, którzy z jednej strony uzyskiwali

14

szczególne gwarancje stabilizacji zatrudnienia na stanowiskach określonych w

aktach mianowania, a z drugiej strony musieli poddawać się zmianom wynikającym

ze szczególnych potrzeb urzędu, z równoczesną kompensacją gwarancji

zachowania „równorzędnego” wynagrodzenia (por. wyroki: z dnia 26 czerwca

2007 r., I PK 18/07 i z dnia 14 stycznia 2011 r., I PK 176/10).

Zasadna natomiast okazała się ta część zarzutów materialnoprawnej

podstawy skargi kasacyjnej, która dotyczy ustalenia zaskarżonego wyroku, że

powód na zasadzie art. 110 ust. 1 i 2 oraz art. 111 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej z

dnia 24 sierpnia 2006 r. (Dz.U. Nr 170, poz. 1218 ze zm.) zachował prawo do

dotychczasowego wynagrodzenia po 1 stycznia 2008 r., pomimo to, że pierwszy z

tych przepisów gwarantował zachowanie stosunków pracy nawiązanych na

podstawie ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów

państwowych” nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2007 r.”. Sąd drugiej instancji

trafnie uznał, że z przekształcenia – z mocy prawa (art. 110 ust. 2 ustawy) –

stosunku pracy z mianowania na stosunek pracy na podstawie umowy o pracę na

czas nieokreślony nie wynikała z mocy prawa, jakakolwiek modyfikacja warunków

należnego powodowi wynagrodzenia z okresu poprzedzającego przedmiotowe

ustawowe przekształcenie. Zasadnie jednakże w skardze kasacyjnej wskazuje się

na niewłaściwość zastosowania powołanych przepisów ustawy o służbie cywilnej

bez uwzględnienia okoliczności wyprzedzających przedmiotowe przekształcenie

stosunków pracy mianowanych urzędników państwowych. Ustawowe

przekształcenia nastąpiły bowiem po upływie długiego okresu od wejścia w życie

ustawy i w związku z tym – jak to wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6

stycznia 2010 r., I PK 130/09 (LEX nr 558223) – skuteczne było złożenie przez

pracodawcę, jeszcze w okresie okresu gwarancyjnego statusu mianowanych

urzędników swoistego „uprzedzenia” pracownika, że jego warunki ulegną zmianie

po upływie zagwarantowanej ustawą specjalnej i szczególnej ochrony. W

rozpatrywanej sprawie zachodzą przesłanki uznania, że oparta na przepisach

ustawy o służbie cywilnej przesłanka stabilizacji dotychczasowego należnego

wynagrodzenia powoda ustała z dniem zakończenia okresu objętego ustawową

gwarancją a jednocześnie uzyskania nowego statusu zatrudnienia na podstawie

umowy na czas nieokreślony. Decydujące znaczenie ma to, że w dniu 1 stycznia

15

2008 r., powód zajmował stanowisko wyznaczone mu na skutek czynności

pracodawcy od 4 stycznia 2007 r. i że już wówczas z czynności pracodawcy

wynikało jednoznacznie jego oświadczenie woli o nowym - odpowiednim dla

nowego stanowiska powoda – wynagrodzeniu, które ostatecznie wypłacano

powodowi poczynając od dnia 1 maja 2007 r. O ile powyższe oświadczenie woli

pracodawcy – o czym była mowa wyżej – nie odniosło skutku w okresie od 1 maja

2007 r. do 31 grudnia 2007 r. ze względu na ochronę przysługującą powodowi

będącemu wówczas mianowanym urzędnikiem państwowym, to zaktualizowało ten

skutek, jako swoiste „uprzedzenie” z chwilą przekształcenia statusu powoda w

zatrudnienie na podstawie umowy na czas nieokreślony. Z dniem tym bowiem (1

stycznia 2008 r.) przestały zachodzić przesłanki ochrony poprzedniego statusu

powoda, które zapewniały mu wynagrodzenie wyższe – nieodpowiednie do

zajmowanego stanowiska. Wobec tego, że wszystkie zdarzenia dotyczące

określenia przez pracodawcę warunków wynagrodzenia na stanowisku

zajmowanym przez powoda od 5 stycznia 2007 r. miały miejsce relatywnie długo

przed wynikającym z ustawy o służbie cywilnej przekształceniem podstawy

zatrudnienia należy uznać, że usprawiedliwione stało się już z dniem 1 stycznia

2008 r. „uzgodnienie” warunków wynagrodzenia powoda do zajmowanego

stanowiska.

Wobec tego, uznając, że w powyższym zakresie podstawa skargi kasacyjnej

naruszenia art. 65 k.c. w związku z art. 300 k.p. oraz art. 7, art. 110 i art. 111 ust. 1

ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o służbie cywilnej jest oczywiście uzasadniona, a

podstawa procesowa skargi okazała się nieuzasadniona (o czym dalej) Sąd

Najwyższy na podstawie art. 39816

k.p.c. orzekł co do istoty sprawy zmniejszając

zasądzone w zaskarżonym wyroku wynagrodzenie, z jego ograniczeniem tylko do

należnego wynagrodzenia za okres do 31 grudnia 2007 r. i odpowiednią do tego

modyfikacją zasądzonych należności odsetkowych (pkt 1 wyroku); w pozostałym

zakresie niemająca uzasadnionych podstaw skarga podlegała oddaleniu stosownie

do art. 39814

k.p.c. (pkt 2 wyroku). Nieuzasadniona jest procesowa podstawa skargi

kasacyjnej. Wbrew zarzutowi dotyczącemu art. 328 § 2 w związku z art. 391 k.p.c.,

uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane składniki, w

szczególności przedstawia obie podstawy wyroku (faktyczną i prawną) ze

16

szczególnym uwzględnieniem wyników rozpoznania zarzutów apelacji. Na pewno

nie ma racji skarżący w swym nieuargumentowanym twierdzeniu jakoby

uzasadnienie wyroku, przez swe braki „nie poddawało się kontroli kasacyjnej”.

W pozostałym zakresie podniesione w podstawie procesowej zarzuty tylko

pozornie dotyczą naruszenia wskazanych przepisów o postępowaniu dowodowym

przez nierozpoznanie określonych dowodów np. umowy o pracę, aktu mianowania

czy pisma z 25 stycznia 2007 r. W rzeczywistości w uzasadnieniu tych zarzutów

skarżący kwestionuje ustalenia, zwłaszcza oceny prawne, które się wiążą ze

wskazanymi dowodami i które zostały rozpoznane w związku z ich powtórzeniem w

materialnoprawnej podstawie skargi.