I CSK 52/12

Sygn. akt I CSK 52/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 września 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Anna Kozłowska (przewodniczący)

SSN Barbara Myszka

SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca)

Protokolant Ewa Krentzel

w sprawie z powództwa Wyższej Szkoły Komunikowania i Mediów Społecznych

/…/

przeciwko Spółdzielczemu Bankowi Rzemiosła i Rolnictwa w W.

o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 6 września 2012 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej

od wyroku Sądu Okręgowego w W.

z dnia 30 września 2011 r.,

1) oddala skargę kasacyjną,

2) zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 2700 (dwa tysiące

siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania

kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Wyższa Szkoła Komunikowania i Mediów Społecznych /…/ (dalej określana

także jako Szkoła Wyższa) wniosła o wykreślenie z działu IV księgi wieczystej

prowadzonej przez Sąd Rejonowy w W., dla pozostającej w jej użytkowaniu

wieczystym nieruchomości położonej w W. przy ul. R. 8, stanowiącej działki

o numerach ewidencyjnych 8/47, 8/48, 8/49 o łącznej powierzchni 2888 m.kw.

stanowiącej własność Miasta /…/ , wpisów czterech hipotek umownych kaucyjnych

do łącznej kwoty 7 350 000 złotych ustanowionych kolejno dnia 30 marca 2007 r.,

10 czerwca 2008 r., 30 kwietnia 2009 r. i 24 lipca 2009 r. na rzecz Spółdzielczego

Banku Rzemiosła i Rolnictwa w W. celem zabezpieczenia wierzytelności

wynikających z umów o średnioterminowe kredyty.

W uzasadnieniu powództwa Szkoła Wyższa zarzuciła, że wszystkie umowy

kredytowe, jak również oświadczenia o ustanowieniu hipoteki zostały podpisane

przez osoby, które nie posiadały uprawnienia do jej reprezentowania na zewnątrz.

Pozwany Spółdzielczy Bank Rzemiosła i Rolnictwa (dalej określany także

jako Spółdzielczy Bank) wnosił o oddalenie powództwa podnosząc, że podpisujący

umowy prezydent uczelni był uprawniony do reprezentowania powoda.

Wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2011 r. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo.

Jak ustalił ten Sąd, Wyższa Szkoła Komunikowania i Mediów Społecznych

jest wpisana do Rejestru Uczelni Niepublicznych i Związków Uczelni

Niepublicznych prowadzonego przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Założycielem uczelni jest „D., O., S.” spółka z ograniczoną odpowiedzialnością.

Obecnie jej jedynym wspólnikiem jest Wyższa Szkoła Handlu i Finansów

Międzynarodowych /…/. W dniu 25 lutego 2010 r. P.K., uprawniony

do reprezentacji wymienionej spółki, powołał na stanowisko rektora uczelni L. K.

Strony zawarły w dniach 30 marca 2007 r., 10 czerwca 2008 r., 30 kwietnia

2009 r., 24 lipca 2009 umowy o kredyty średnioterminowe a zabezpieczeniem ich

spłaty były hipoteki kaucyjne ustanowione na przedmiotowej nieruchomości.

Przy zawarciu umów kredytowych Szkołę Wyższą reprezentowała B. O. S.,

3

sprawująca wówczas funkcję prezydenta uczelni (poza pierwszą z tych umów, którą

podpisał także R. S.), która złożyła też w dniach zawarcia umów oświadczenia o

ustanowieniu hipotek kaucyjnych. W związku z brakiem terminowej spłaty

zobowiązań z wymienionych umów pozwany wystawił bankowe tytuły egzekucyjne.

Według Sądu, oświadczenia o ustanowieniu hipotek nie zostały podpisane

przez osobę uprawnioną do reprezentacji uczelni. B. O. S., nie była rektorem

uczelni, a przedstawione przez pozwanego dokumenty, na podstawie których

udzielono kredytów dowodzą, nie była także umocowana do działania w imieniu

powoda jako pełnomocnik. Sąd Rejonowy wskazał, że powód działa na podstawie

ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (jedn. tekst Dz. U. z

2012 r., poz. Nr 572 ze zm. dalej jako Pr.sz.w). Zgodnie z art. 66 ust. 1 tej ustawy

rektor kieruje działalnością uczelni i reprezentuje ją na zewnątrz, jest przełożonym

pracowników , studentów i doktorantów. Oznacza to, że rektor jest jedynym

organem uprawnionym do działania w imieniu powodowej uczelni. Prezydent

uczelni, jako jednoosobowy organ obok rektora powołany w statucie (art. 60 ust. 7

Pr.sz.w ) nie został uprawniony w ustawie do reprezentacji uczelni, jak również

takich uprawnień nie powierzono prezydentowi w statucie. Ponadto zdaniem Sądu,

statut jako akt wewnętrzny uczelni nie mógł skutecznie wobec osób trzecich

zmienić sposobu reprezentacji określonego w ustawie

Wobec stwierdzenia, że ani rektor uczelni, ani ustanowiony przez niego

pełnomocnik nie złożyli oświadczenia o ustanowieniu hipotek w formie pisemnej,

wymaganej w art. 94 ust. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo Bankowe (jedn.

tekst Dz. U. z 2002 r., Nr 72, poz. 66 ze zm.), w ocenie Sądu Rejonowego prawo

wieczystego użytkowania nieruchomości przysługujące powodowi zostało

obciążone wpisami nieistniejących hipotek.

Na skutek apelacji pozwanego Spółdzielczego Banku Sąd Okręgowy

wyrokiem z dnia 30 września 2011 r. zmienił zaskarżony wyrok Sądu pierwszej

instancji w ten sposób, że oddalił powództwo i rozstrzygnął o kosztach

postępowania stosownie do wyniku procesu. Sąd Okręgowy podzielił ustalenia

faktyczne Sądu pierwszej instancji. Wskazał, że przy analizie art. 66 ust. 1 Pr.sz.w.

nie można pominąć dyspozycji ust. 2, który określa kompetencje rektora, jako

4

jednoosobowego organu uczelni, zaś w przypadku uczelni niepublicznych także

dyspozycji ust. 5, 6 i 7 tego artykułu. Zgodnie z brzmieniem art. 66 ust. 2 Pr.sz.w.

rektor uczelni publicznej podejmuje decyzje we wszystkich sprawach dotyczących

uczelni, z wyjątkiem spraw zastrzeżonych przez ustawę lub statut do kompetencji

innych organów uczelni lub kanclerza. Rektor uczelni publicznej w szczególności

podejmuje decyzje dotyczące mienia i gospodarki uczelni, w tym w zakresie zbycia

lub obciążenia mienia, do wysokości określonej w art. 90 ust. 4 oraz w innych

sprawach wymienionych w art. 66 ust. 2 pkt 2-6 Pr.sz.w. Natomiast według art. 66

ust. 5 tej ustawy do kompetencji rektora uczelni niepublicznej należą sprawy,

o których mowa w ust. 2 pkt 3 i 5 (tj. sprawowanie nadzoru nad działalnością

dydaktyczną i badawczą uczelni oraz dbałość o przestrzeganie prawa oraz

zapewnienie bezpieczeństwa na terenie uczelni) oraz inne sprawy określone

w statucie. Ponadto art. 66 ust. 7 przewiduje możliwość przekazania kompetencji

określonych w ust. 2 pkt 1 i 4 do właściwości innego oprócz rektora

jednoosobowego organu uczelni, określonego w statucie (art. 60 ust. 7).

Według Sądu Okręgowego, z tych postanowień wynika, że kompetencje przyznane

rektorowi uczelni niepublicznej w ust. 1 art. 66 Pr.sz.w. ograniczone są tylko do tych

kwestii, które określone są w art. 66 ust. 2 pkt 3 i 5 Pr.sz.w. oraz tych, które zostaną

mu powierzone w statucie. Sam ustawodawca przewidział bowiem rozdzielenie

funkcji naukowo – dydaktycznych od administracyjno – gospodarczych organów

uczelni. Podział kompetencji pomiędzy różne organy przewidziany przez ustawę

oraz odwołanie się przez ustawodawcę do możliwości powołania, innego niż

rektor, jednoosobowego organu uczelni stwarza możliwość modyfikacji

reprezentacji tej uczelni na zasadach określonych w statucie.

W § 12 statutu Szkoły Wyższej przewidziano powołanie prezydenta, jako

jednoosobowego organu uczelni funkcjonującego obok rektora. Według w § 17

statutu, prezydent podejmuje decyzje dotyczące mienia i gospodarki uczelni, zaś

stosownie do treści § 18 tego statutu rektor jest odpowiedzialny za kierowanie

i realizację celów i zadań uczelni w zakresie działalności naukowej i dydaktycznej.

Tym samym zdaniem Sądu Okręgowego, należy przyjąć, że jedynym organem

upoważnionym do podejmowania decyzji co do zawarcia umów kredytowych

i obciążenia majątku hipoteką był właśnie prezydent, a nie rektor powódki.

5

Przyjęcie założenia, że wymienione przepisy odnoszą się jedynie do

stosunków wewnętrznych uczelni niepublicznej spowodowałoby, że organ, któremu

statut nie przyznał kompetencji w określonym zakresie miałby realny wpływ na

funkcjonowanie danego obszaru przez możliwość reprezentacji podmiotu na

zewnątrz. Konstrukcję tę należy uznać za sprzeczną z ideą podziału kompetencji

pomiędzy różne organy uczelni. Podejmowanie decyzji jest procesem na dużo

wyższym poziomie, niż jej wykonanie, co za tym idzie organ realizujący decyzję nie

może pozostawać w oderwaniu i stanowić odrębny podmiot w stosunku do organu,

w którego kompetencji leży podjęcie decyzji.

Powodowa Szkoła Wyższa wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu

Okręgowego. Oparła ją na naruszeniu art. 66 ust. 1, 2, 5 i 6 oraz art. 60 ust. 7

Pr.sz.w. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2011 r. przez

niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że prezydent powodowej Szkoły

Wyższej miał kompetencje do reprezentowania tej uczelni na zewnątrz; art. 65 § 1

i 2 k.c. przez niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie zapisów § 17 i 18

statutu uczelni a ponadto naruszenie 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach

wieczystych i hipotece (jedn. tekst Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm. oraz

art. 95 ust. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (jedn. tekst Dz. U.

Nr 72, poz. 665 ze zm.) przez ich niezastosowanie. Na tej postawie Szkoła Wyższa

wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie apelacji pozwanej.

Pozwany Spółdzielczy Bank wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Podzielając stanowisko Sądu drugiej instancji podkreślił, że nie było wcześniej

żadnych wątpliwości dotyczących reprezentowania powodowej Szkoły Wyższej,

a podejmowane obecnie działania podważające kompetencje prezydenta uczelni

są sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i naruszają zasadę

dotrzymywania umów, zasadę lojalności względem kontrahenta a w końcu zasadę

uczciwego obrotu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W odniesieniu do osób prawnych, w związku z treścią art. 38 k.c.

i działaniem tych podmiotów przez swoje organy w sposób określony w ustawie

i w opartym na niej statucie, w piśmiennictwie odróżnia się dwie sfery działania

6

tych organów, a mianowicie sferę reprezentacji oraz sferę wewnętrzną określaną

najczęściej jako prowadzenie spraw (zob. art. 201 § 1, 368 § 1 k.s.h.) lub też

kierowanie działalnością (zob. art. 48 § 1 Prawa spółdzielczego).

Przez reprezentację rozumie się występowanie we wszystkich stosunkach

prawnych z zakresu prawa cywilnego, administracyjnego oraz innych gałęzi prawa.

W ramach stosunków cywilnoprawnych reprezentacja oznacza składanie

oświadczeń woli w imieniu osoby prawnej. Z kolei prowadzenie spraw, czy też

kierowanie działalnością osoby prawnej polega na organizowaniu tej działalności

w sferze wewnętrznej, a dokonywane w sferze wewnętrznej czynności nie

wywołują skutków wobec osób trzecich.

Zwykle z prowadzeniem spraw osoby prawnej przez określony organ łączy

się ustawowa kompetencja tego samego organu do działania w stosunkach

zewnętrznych, w tym do dokonywania czynności prawnych. Samo złożenie

oświadczenia woli może mieć też złożony charakter. Ustawa lub akty regulujące

ustrój osób prawnych przewidują w określonych sytuacjach konieczność

współdziałania z innymi organami tej samej osoby prawnej, która często przybiera

postać obowiązku uzyskania zgody na dokonanie czynności prawnej (zob. m. in.

art. 38 § 1 pkt 5, 6,8,11 Prawa spółdzielczego, art. 228 pkt 2, 3, 4, 6, 393 pkt 2, 3,

4, 5, 6, 7 k.s.h., art. 18 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie

gminnym jedn. tekst Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.). Konieczność

współdziałania nie może jednak oznaczać obowiązku uzyskiwania zgody

na wszystkie czynności objęte prowadzeniem spraw lub też kierowaniem

działalnością osoby prawnej. Przyjęcie takiego rozwiązania uniemożliwiałoby

normalne funkcjonowanie osoby prawnej.

Oceniając kwestię reprezentacji uczelni wyższej należy uwzględnić,

że zgodnie z ogólną regulacją zawartą w art. 66 ust. 1 Pr.sz.w. organem

uprawnionym do reprezentacji uczelni jest jej rektor.

Według art. 66 ust. 2 pkt 1 Pr.sz.w., do kompetencji rektora należy

podejmowanie decyzji dotyczących mienia i gospodarki uczelni. Na tym kończyła

się treść tego przepisu w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2011 r.

(art. 1 pkt 51, 38 ustawy z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo

7

o szkolnictwie wyższym …, Dz. U. Nr 84, poz. 455 ze zm.). Zgodnie z zasadą

wyrażoną w ustępie pierwszym tego artykułu, wykonywanie tej kompetencji łączy

z prawem reprezentacji uczelni.

W odniesieniu do uczelni niepublicznych, w art. 66 ust. 6 Pr.sz.w. dopuszcza

się powierzenie wymienionych kompetencji innemu, powołanemu w statucie

jednoosobowemu organowi uczelni. Wszystkie te wymagania spełniał statut Szkoły

Wyższej obowiązujący w czasie dokonywania kwestionowanych czynności

prawnych.

W związku z tym wymaga rozstrzygnięcia, czy użyte w art. 66 ust. 2 pkt 1

Pr.sz.w. określenie „podejmowanie decyzji” dotyczących mienia i gospodarki

uczelni obejmuje nie tylko sferę wewnętrzną, ale może zarazem stanowić podstawę

uprawnienia prezydenta powodowej Szkoły Wyższej do złożenia oświadczenia woli

w przedmiocie obciążenia hipoteką kaucyjną przysługującego tej uczelni prawa

wieczystego użytkowania.

Według art. 70 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 12 września 1990 r.

o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385, z późn. zm. dalej jako ustawa

o szkolnictwie wyższym) o kwestiach dotyczących reprezentowania uczelni

niepublicznej decydował jej statut, a ustawowe rozwiązania dotyczące ustroju

uczelni znajdowały zastosowanie jedynie w zakresie nie uregulowanym w statucie.

Takie rozwiązanie mogły usprawiedliwiać sposoby i źródła wyposażenia uczelni

niepaństwowych w majątek niezbędny do funkcjonowania uczelni. Majątek ten

pochodził (art. 15 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym) a także obecnie pochodzi

od założyciela szkoły (art. 20 ust. 3 Pr.sz.w.).

Wprawdzie rola założyciela uczelni niepublicznych co do zasady kończy

się z chwilą wpisania uczelni do właściwego rejestru i uzyskania w ten sposób

osobowości prawnej (art. 29 ust. 1 Pr.sz.w.; zob. też art. 16 ust. 4 ustawy

o szkolnictwie wyższym), to jednak ustawa dopuszcza podejmowanie przez

założycieli decyzji dotyczących funkcjonujących już uczelni niepublicznych

w przypadkach określonych w jej statucie (tak art. 21 ustawy o szkolnictwie

wyższym a obecnie art. 24 ust. 3 Pr.sz.w.). Nie bez znaczenia dla pozycji

założyciela uczelni niepublicznej i jego zainteresowania bieżącym zarządzaniem

8

majątkiem jest też możliwość odpowiedniego uregulowania sposobu likwidacji

uczelni (zob. art. 58 ust. 2 Pr.sz.w. a także art. 18 ust. 2 ustawy o szkolnictwie

wyższym), a zwłaszcza możliwość określenia w statucie celów, na które może

zostać przeznaczony majątek likwidowanej uczelni niepublicznej pozostały po

zaspokojeniu wierzycieli.

Tymi samymi względami można usprawiedliwiać wprowadzenie do nowej

ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. innych szczególnych regulacji dotyczących uczelni

niepublicznych. Obowiązująca ustawa odróżnia w uczelniach niepublicznych sferę

naukowo dydaktyczną od sfery finansowo gospodarczej, czego wyrazem są

określone ustawowo kompetencje rektora uczelni niepublicznej obejmujące nadzór

nad działalnością dydaktyczną i badawczą uczelni oraz dbałość o przestrzeganie

prawa i zapewnienie bezpieczeństwa na terenie uczelni. Statut uczelni

niepublicznej może rozszerzyć te kompetencje (art. 66 ust. 5 Pr.sz.w.).

Kompetencje rektora uczelni publicznej, są określone ogólnie w art. 66 ust. 2

Pr.sz.w. i obejmują wszystkie sprawy dotyczące uczelni, z wyjątkiem zastrzeżonych

przez ustawę lub statut do kompetencji innych organów uczelni lub kanclerza,

a dalsze wyliczenie kompetencji w pkt od 1 do 6 ma jedynie przykładowy charakter.

Do grupy szczególnych regulacji dotyczących uczelni niepublicznych należy

także dopuszczenie powołania w statucie innego poza rektorem, organu

jednoosobowego (art. 60 ust. 7 Pr.sz.w.), przy czym, według względnie

obowiązującego postanowienia art. 80 ust. 1 Pr.sz.w., uprawnionym do

powoływania i dowoływania jednoosobowego organu uczelni niepublicznej jest

jej założyciel. Ustawa przewiduje też możliwość przekazania do właściwości tego

jednoosobowego organu kompetencji do podejmowania decyzji odnośnie mienia

i gospodarki uczelni, a także kompetencji w zakresie sprawowania nadzoru nad

administracją i gospodarką uczelni (art. 66 ust. 5 w związku z art. 66 ust. 2 pkt 1 i 4

Pr.sz.w.). Podkreślenia wymaga, że przeniesienie wymienionych kompetencji

w statucie znajduje ustawowe umocowanie, a podejmowanie decyzji dotyczących

mienia i gospodarki uczelni nie zostało w żaden sposób ograniczone. Będą to

zatem wszystkie decyzje dotyczące zarówno drobnych kwestii, jak i dotyczące

zbycia, nabycia, obciążenia istotnych składników majątkowych uczelni. Przyjęcie,

że kompetencja określona w art. 66 ust. 2 pkt 1 Pr.sz.w. powierzona prezydentowi

9

powodowej Szkoły Wyższej odnosi się wyłącznie do sfery wewnętrznej, a jedynym

uprawnionym organem do składania oświadczeń woli w tym zakresie w imieniu

uczelni niepublicznej byłby jej rektor, dla którego sama ustawa nie przewiduje

kompetencji odnoście mienia i gospodarki uczelni, budzi uzasadnione wątpliwości,

które wyraził Sąd Okręgowy w pisemnych motywach wyroku.

Uwzględniając wskazane okoliczności, można podzielić ostateczne

stanowisko tego Sądu, że prezydent powodowej Szkoły Wyższej - jako

jednoosobowy organ uczelni, powołany w statucie, któremu powierzono

decydowanie o mieniu i gospodarce uczelni - był uprawniony do złożenia

oświadczenia woli w imieniu Szkoły Wyższej o obciążeniu hipoteką kaucyjną

przysługującego tej uczelni prawa wieczystego użytkowania na nieruchomości

stanowiącej własność Miasta /…/.

Istotnym wzmocnieniem prezentowanego rezultatu wykładni art. 66 Pr.sz.w.

oraz odpowiednich postanowień statutu Szkoły Wyższej są zmiany do tego

artykułu, wprowadzone wymienioną ustawą zmieniającą z dnia 18 marca 2011 r.

W art. 66 ust. 2 pkt 1 w nowym brzmieniu została szerzej opisana kompetencja

rektora uczelni publicznej w zakresie podejmowania decyzji dotyczących mienia

i gospodarki uczelni, która jak to wynika z art. 66 ust. 6 może być przekazana do

właściwości innego jednoosobowego organu ustanowionego w statucie uczelni

niepublicznej. Stosownie do znowelizowanej treści art. 66 ust. 2 pkt 1 rektor

„podejmuje decyzje dotyczące mienia i gospodarki uczelni, w tym w zakresie zbycia

lub obciążenia mienia, do wysokości określonej w art. 90 ust. 4”. Przepis, do

którego odwołuje się art. 66 ust. 2 pkt 1 Pr.sz.w. przewiduje obowiązek uzyskania

zgody ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa na rozporządzanie przez

uczelnię publiczną składnikami aktywów trwałych w rozumieniu przepisów ustawy

o rachunkowości, w zakresie określonym w ustawie z dnia 8 sierpnia 1996 r.

o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa (Dz. U. Nr

106, poz. 493, z późn. zm.), gdy wartość rozporządzenia przekracza równowartość

w złotych kwoty 250.000 euro. Do wystąpienia dołącza się zgodę senatu uczelni.

Wprawdzie art. 90 ust. 4 Pr.sz.w. nie odnosi się do uczelni niepublicznych,

to jednak odwołanie się do treści tego artykułu w art. 66 ust. 2 pkt 1, który stanowi

10

o uprawnieniach do podejmowania decyzji dotyczących mienia i gospodarki uczelni,

które mogą być przekazane innemu niż rektor jednoosobowemu organowi uczelni

niepublicznej, może stanowić istotny element wnioskowania, co do charakteru

i zakresu tych kompetencji. Zważyć bowiem trzeba, że art. 66 ust. 2 pkt 1 Pr.sz.w.

w znowelizowanej wersji wymienia wprost zbycie lub obciążenie mienia, jako

czynności objęte sferą decyzji dotyczących mienia i gospodarki uczelni. Ponadto

odwołanie do treści art. 90 ust. 4 Pr.sz.w. regulującego obowiązki uczelni

publicznych przy podejmowaniu czynności rozporządzających składnikami aktywów

trwałych, pozwala przyjąć, iż rozporządzanie mieniem lub obciążanie mienia,

a także inne decyzje dotyczące mienia i gospodarki uczelni , o których mowa w art.

66 ust. 2 pkt 1 Pr.sz.w. obejmują także czynności prawne, które mają wywołać

skutki na zewnętrz. Oznacza to na gruncie rozpoznawanej sprawy, że przewidziane

w art. 66 ust. 2 pkt 1 Pr.sz.w. kompetencje do podejmowania decyzji dotyczących

mienia, w tym w zakresie obciążenia mienia, przyznane w statucie Szkoły Wyższej

prezydentowi uczelni, obejmują również uprawnienia do złożenia oświadczenia

woli w przedmiocie obciążenia mienia uczelni. Tylko wtedy, gdy ma zostać złożone

oświadczenie woli o rozporządzeniu wartościowym składnikiem majątku uczelni

wymagane jest uzyskanie uprzedniej zgody ministra właściwego do spraw Skarbu

Państwa. Taki obowiązek oczywiście nie dotyczy decyzji podejmowanych w sferze

wewnętrznej nie rodzących żadnych skutków rzeczowych. Gdyby zatem

wymienione w artykule 66 ust. 2 pkt 1 Pr.sz.w. kompetencje miały obejmować

jedynie sferę wewnętrzną, bez skutków wobec osób trzecich, odwołanie do treści

art. 90 ust. 4 Pr.sz.w. byłoby zupełnie zbędne, nie miałoby normatywnego sensu.

W piśmiennictwie i orzecznictwie Sądu Najwyższego w procesie wykładni

norm prawnych dopuszcza się uwzględnienie działań legislacyjnych zmieniających

interpretowane przepisy. Utrwalił się w związku z tym pogląd, że jeżeli

ustawodawca w drodze zmiany legislacyjnej doprecyzowuje przepis, to dokonuje

jakby wykładni autentycznej, a więc również wcześniejszy, niejasny przepis należy

zawsze rozumieć zgodnie z duchem nowelizacji. Taka interpretacja nie narusza

zakazu działania prawa wstecz, oznacza zaś jedynie opowiedzenie się

ustawodawcy za jednym z dwóch możliwych sposobu rozumienia przepisu przed

nowelizacją (zob. wyroki k.p.c. Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2009 r.,

11

V CSK 35/09, niepubl.; z dnia 4 marca 2008 r., IV CSK 496/07, niepubl.; a także

uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 11 września 2003 r., III CZP 52/03, OSNC 2004,

nr 11, poz. 169).

Podzielenie ostatecznego stanowiska Sądu drugiej instancji pozostaje bez

wpływu na ważność dotychczasowego postępowania, co w odniesieniu

do postępowania przed Sądem drugiej instancji podlega z urzędu ocenie Sądu

Najwyższego (art. 39813

§ 1 k.p.c.). Zważyć bowiem trzeba, że statutowe

przekazanie prezydentowi uczelni kompetencji do podejmowania decyzji

dotyczących mienia i gospodarki uczelni, znajdujące umocowanie w art. § 66 ust. 6

Pr.sz.w., nie pozbawia rektora tej uczelni niepublicznej kompetencji

do reprezentowania uczelni na zewnątrz, w tym także w procesie cywilnym

zmierzającym do podważenia czynności prawnych, które doprowadziły

do obciążenia majątku uczelni.

Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814

k.p.c.

oddalił skargę kasacyjną powodowej Szkoły Wyższej rozstrzygając o kosztach

postępowania kasacyjnego zgodnie z treścią art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1,

39821

k.p.c.

es