I PK 128/12

Sygn. akt I PK 128/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 6 grudnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Zbigniew Korzeniowski

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

w sprawie z powództwa S. Ż.

przeciwko C. Z. Spółce Akcyjnej w Z.

o odszkodowanie,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 6 grudnia 2012 r.,

skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych

z dnia 30 listopada 2011 r.,

1. oddala skargę kasacyjną,

2. nie obciąża powoda kosztami postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

2

Pozwem z 9 lutego 2005 r. powód S. Ż. wniósł o zmianę sposobu

rozwiązania umowy o pracę dokonanego przez pracodawcę C. Z. Spółka Akcyjna w

Z. na podstawie art. 52 § 1 k.p. na rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem

dokonanym przez pracodawcę oraz o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz

309.190 zł z ustawowymi odsetkami od 24 stycznia 2005 roku do dnia zapłaty, na

którą składały się roszczenia o wynagrodzenia i odszkodowania.

Po zapadłych w sprawach dotyczących tych roszczeń prawomocnych

wyrokach Sądu Rejonowego - Sądu Pracy z dnia 11 października 2005 r. oraz

Sądu Okręgowego z dnia 2 czerwca 2010 r. do rozstrzygnięcia pozostało żądanie

zapłaty 209.807,50 zł, stanowiącej odszkodowanie za niedotrzymanie przez

pozwaną gwarancji zatrudnienia obliczonej na podstawie Porozumienia o zakresie

zabezpieczeń interesów pracowników Grupy C. Z. S.A. z 11 lutego 2011 r. oraz

Aneksu nr 1 z 31 marca 2004 r. Orzekając w kwestii tego żądania Sąd Rejonowy -

Sąd Pracy wyrokiem z dnia 21 czerwca 2011 r. oddalił powództwo (pkt 1) oraz

orzekł o kosztach. Wyrokiem zaskarżonym rozpoznawaną skargą kasacyjną Sąd

Okręgowy, wskutek apelacji powoda, oddalił apelację i rozstrzygnął o kosztach

zastępstwa procesowego.

Orzeczenia te zostały wydane w następującym, niespornym stanie

faktycznym. S. Ż. był zatrudniony przez pozwanej Spółce od 22 lipca 2002 r. na

stanowisku kierowniczym, z wynagrodzeniem ostatnio ponad 11 tys. zł. Pozwana

zawarła 11 lutego 2004 r. z działającymi w niej związkami zawodowymi

Porozumienie o zakresie zabezpieczeń interesów pracowników Grupy C. Z. S.A.,

którego celem było stworzenie gwarancji zatrudnienia dla jej pracowników,

zmienione aneksem nr 1 z 31 marca 2004 r. Zgodnie z jego treścią Spółka udziela

gwarancji zatrudnienia wszystkim pracownikom zatrudnionym na podstawie umowy

o pracę na czas nieokreślony w dniu 4 grudnia 2003 roku i nadal będących

pracownikami Grupy C. Z. S.A. Aneksem nr 1 do Porozumienia z dnia 31 marca

2004 r. doprecyzowano, iż gwarancja zatrudnienia udzielana jest na 60 miesięcy.

Zgodnie z § 3 Porozumienia, niedotrzymanie gwarancji zatrudnienia w okresie 36

miesięcy. tj. do 4 grudnia 2006 r. skutkuje wypłaceniem przez pracodawców

pracowników zwalnianych z przyczyn niedotyczących pracowników dodatkowego

3

odszkodowania w wysokości iloczynu pełnych miesięcy pozostałych do końca 36-

miesięcznego okresu (…) i miesięcznego wynagrodzenia pracownika liczonego jak

za urlop wypoczynkowy (…). Jednocześnie, według § 4 Porozumienia, prawo do

dodatkowego odszkodowania z § 3 nie ma zastosowania do pracowników: a) z

którymi rozwiązano stosunek pracy w związku z przejściem na emeryturę lub rentę;

b) którzy rozwiązali stosunek pracy za wypowiedzeniem; c) którzy rozwiązali

stosunek pracy na własny wniosek za porozumieniem stron; d) z którymi

rozwiązano stosunek pracy na podstawie przepisów art. 52 k.p.; e) których umowa

o pracę rozwiązała się z upływem czasu na jaki została zawarta lub wygasła; f) o

których mowa w § 6 (tj. pracowników, którzy nie zaakceptowali nowych warunków

pracy - wypowiedzenia zmieniającego - wynikających ze zmian w strukturze

zatrudnienia związanych z potrzebami pracodawcy). W przepisie tym zastrzeżono,

że w wypadku prawomocnego orzeczenia przez Sąd, że rozwiązanie w okresie

gwarancji zatrudnienia stosunku pracy było nieuzasadnione lub dokonane z

naruszeniem przepisów prawa oraz nieuwzględnienia przez Sąd żądania

pracownika przywrócenia do pracy, pracodawca w miejsce odszkodowania

zasądzonego wypłaci odszkodowanie przewidziane w § 3, chyba że zasądzone

odszkodowanie będzie wyższe (§ 4 ust. 1 Porozumienia). W dniu 9 lutego 2005 r.

pozwana rozwiązała z powodem umowę o pracę bez wypowiedzenia na podstawie

art. 52 § 1 pkt 1 k.p. Wypowiedzenie to, wyrokiem częściowym Sądu Rejonowego z

11 października 2005 r., uznane zostało za dokonane z naruszeniem przepisów

prawa. Dnia 8 kwietnia 2009 r. pozwana wydała S. Ż. świadectwo pracy, w którym

wskazała, że stosunek pracy ustał za wypowiedzeniem dokonanym przez

pracodawcę.

Zdaniem Sądu Okręgowego, S. Ż. objęty został § 3 i 4 Porozumienia,

ponieważ 4 grudnia 2003 r. był zatrudniony u pozwanej na podstawie umowy o

pracę na czas nieokreślony, a pracodawca nie dotrzymał gwarancji zatrudnienia

rozwiązując z nim w dniu 9 lutego 2005 r. umowę o pracę. Ponadto, umowa o pracę

została z nim rozwiązana bez wypowiedzenia na podstawie art. 52 k.p. Dlatego,

zgodnie z § 4 ust. 1 Porozumienia, dodatkowe odszkodowanie przysługiwało mu

pod warunkiem, że wyrokiem sądowym to rozwiązanie umowy zostanie

prawomocnym orzeczeniem uznane za nieuzasadnione lub dokonane z

4

naruszeniem przepisów prawa, a jednocześnie Sąd nie uwzględni żądania

pracownika przywrócenia do pracy. Według Sądu drugiej instancji z wykładni

Porozumienia wynika, że możliwość wypłaty odszkodowania dotyczy wyłącznie

pracowników, którzy łącznie spełnili powyższe warunki. Sąd podkreślił, że celem tej

regulacji była ochrona zatrudnienia. Dodatkowe odszkodowanie przysługiwało

wyłącznie pracownikowi, który domagał się przywrócenia do pracy, ale z przyczyn

od niego niezależnych nie został do niej przywrócony. Taki cel rozważanych

postanowień Porozumienia potwierdzili świadkowie – uczestnicy negocjacji, którzy

zeznali, że jego celem było zapewnienie i ochrona zatrudnienia. Dlatego dodatkowe

odszkodowanie nie odnosiło się do pracowników, którzy po rozwiązaniu z nimi

umowy o pracę nie wyrazili chęci do pracy. Za chybiony, zdaniem Sądu

Okręgowego, należało również uznać apelacyjny zarzut naruszenia art. 9 § 4 k.p.

Nie można przyjąć, że Porozumienie naruszało zasadę równego traktowania w

zatrudnieniu. Każdy pracownik ma bowiem równe prawa i możliwości i od jego

decyzji należy wybór przysługującego mu roszczenia, a co za tym idzie

konsekwencji z tym związanych. Powód żądał odszkodowania, tj. roszczenia

alternatywnego w stosunku do przywrócenia do pracy, a zatem nie można obecnie

jego oświadczeniu woli nadawać zupełnie odmiennego sensu. Według Sądu

nieuzasadniony był też zarzut naruszenia art. 8 k.p. S. Ż., z powodu

nieuprawnionego rozwiązania z nim umowy o pracę bez wypowiedzenia otrzymał

blisko 100.000 zł. Odmowa wypłaty żądanego świadczenia wynika zatem wyłącznie

z niedopełnienia przez niego warunków jego wypłaty, w tym w szczególności

warunku zgłoszenia roszczenia o przywrócenie do pracy. Zdaniem Sądu, nie

zasługiwał też na uwzględnienie zarzut, że art. 97 § 3 k.p. może stanowić podstawę

do wypłaty dodatkowego odszkodowania, bowiem przepis ten nakazuje

pracodawcy jedynie zamieszczenie w świadectwie pracy informacji, że rozwiązanie

umowy o pracę nastąpiło za wypowiedzeniem dokonanym przez pracodawcę.

Fikcja prawna zastosowana w tym przepisie, nie może mieć automatycznego

zastosowania przy badaniu przesłanek uzasadniających wypłatę dodatkowego

odszkodowania na podstawie § 4 Porozumienia, który jako szczególny zakładowy

akt płacowy zawiera odrębne i precyzyjne przesłanki, które muszą zaistnieć, aby

5

roszczenie pracownika o wypłatę odszkodowania zostało uwzględnione, co czym

była już mowa wyżej.

W skardze kasacyjnej powód zaskarżył powyższy wyrok Sądu Okręgowego

w całości zarzucając mu naruszenie prawa materialnego: (-) art. 65 § 1 i 2 k.c. w

związku z art. 300 k.p., przez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie za logiczne

stanowiska, że zgłoszenie przez pracownika roszczenia o przywrócenie do pracy

oraz nieuwzględnienie przez sąd żądania przywrócenia do pracy stanowi

prawidłową wykładnię § 3 Porozumienia i prowadzi do uzyskania przez pracownika

odszkodowania przewidzianego w § 3 Porozumienia. Celem Porozumienia była

gwarancja zatrudnienia udzielona wszystkim pracownikom pozwanego w nim

wymienionych, natomiast wykładnia przesłanek Porozumienia dokonana przez Sąd

doprowadziła do sytuacji, w której - wbrew celowi Porozumienia - nie wszyscy

pracownicy pozwanego mogą skorzystać z takiej gwarancji zatrudnienia, a wśród

takich pracowników jest powód. Zastrzeżenie określone w § 4 in fine Porozumienia

powinno być rozumiane w sposób szeroki i tożsamy z zasądzeniem odszkodowania

na rzecz pracownika, zarówno w ramach pierwotnie zgłaszanego roszczenia bądź

alternatywnie do roszczenia o przywrócenie do pracy. Taką interpretację w

szczególności wzmacnia postępowanie pracodawcy, który w bezprawny sposób

dokonał rozwiązania umowy o pracę z powodem bez wypowiedzenia, przez co

naruszył gwarancje zatrudnienia wobec powoda; (-) - art. 9 § 4 i art. 112

k.p., przez

niezasadne przyjęcie, że prawidłowe jest zróżnicowanie w § 4 Porozumienia praw

pracowników do zwiększonego odszkodowania z tytułu naruszenia gwarancji

zatrudnienia przez pracodawcę, ponieważ przyznanie prawa do odszkodowania

uzależnione zostało od rodzaju roszczenia zgłoszonego przez pracownika przed

sądem, tj. żądania przez pracownika przywrócenia do pracy, które nie zostanie

uwzględnione przez sąd. Wprowadzenie takiego kryterium przez pracodawcę nie

jest przejawem swobody stron uzasadnionym przepisami Kodeksu pracy, ale

przede wszystkim jest nieobiektywne i niesprawiedliwe, albowiem czyni

rozróżnienie pomiędzy podmiotami znajdującymi się w takiej samej sytuacji

prawnej, tj. osobami, wobec których bezprawne działanie pracodawcy doprowadziło

do ustania stosunku pracy. Takie zróżnicowanie praw pracowników narusza zasadę

równego traktowania w zatrudnieniu i w celu zniwelowania negatywnych skutków

6

naruszenia tej zasady pracownikom występującym do sądu pracy o zasądzenie

odszkodowania sąd powinien zasądzić dodatkowe odszkodowanie wynikające z § 3

Porozumienia; (-) art. 8 k.p., przez jego niezastosowanie i przyjęcie, że nie narusza

zasad współżycia społecznego sytuacja, gdy pracownik, wobec którego

bezprawnym działaniem pracodawca naruszył gwarancję zatrudnienia, może być

pozbawiony świadczeń wyłącznie z powodu wyboru roszczenia o zapłatę

odszkodowania na podstawie art. 56 k.p. Sąd nie dokonał oceny, z jakiej przyczyny

powód nie żądał przywrócenia do pracy i czy obawy powoda związane z

ewentualnym powrotem do pracy są powodowane obiektywnymi obawami przed

szykanami pozwanego. Sąd przyjął za dopuszczalną taką sytuację, w której mimo

naruszenia przez pozwanego postanowień Porozumienia (udzielonych gwarancji

zatrudnienia) oraz obowiązujących powszechnie przepisów Kodeksu pracy, w

szczególności art. 39 k.p., pracodawca może uniknąć zapłaty pracownikowi

dodatkowego odszkodowania za niedotrzymanie gwarancji zatrudnienia i próbę

niezgodnego z prawem rozwiązania z powodem umowy o pracę bez

wypowiedzenia. Pomimo faktu, że powodowi nie udowodniono działania

naruszającego prawo, czy też „niechęci do powrotu do pracy", pozwany swym

zamierzonym działaniem doprowadził do sytuacji, w której powód obawiał się

wystąpić z roszczeniem o przywrócenie do pracy i realnie oceniając możliwość

dalszej współpracy zdecydował się na wystąpienie o odszkodowanie, co stanowi

nadużycie prawa ze strony pozwanego i nie może korzystać z ochrony.

Skarżący wniósł o uchylenie i zmianę zaskarżonego wyroku, przez

zasądzenie od pozwanego na jego rzecz 209.807,50 zł z ustawowymi odsetkami od

24 stycznia 2005 r. do dnia zapłaty z tytułu odszkodowania za niedotrzymanie

przez pozwanego gwarancji zatrudnienia oraz kosztów procesu wraz z kosztami za

instancję odwoławczą według norm przepisanych, względnie o uchylenie

zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

sądowi, który wydał zaskarżony wyrok lub sądowi równorzędnemu wraz z

rozstrzygnięciem o kosztach procesu za obie instancje oraz postępowanie

kasacyjne, w tym o kosztach zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

7

Pełnomocniczka skarżącego, opierając skargę na założeniu, że po

bezprawnym rozwiązaniu z powodem umowy o pracę bez wypowiedzenia i

zasądzeniu na jego rzecz odszkodowania z tego tytułu powinien on, zgodnie z § 4

in fine Porozumienia, uzyskać od strony pozwanej dodatkowe odszkodowanie

przewidziane w § 3 tego aktu, twierdzi, że Sąd Okręgowy dokonał wykładni

wskazanych postanowień Porozumienia z naruszeniem art. 65 § 1 i 2 k.c. w

związku z art. 300 k.p., a ponadto, przyjmując taką wykładnię, a tym samym

uznając za prawidłowe zgodne z nią zróżnicowanie prawa pracowników, naruszył

zasadę równego traktowania w zatrudnieniu, obrażając art. 9 § 4 i 112

k.p. oraz

zasady współżycia społecznego, przez niezastosowanie art. 8 k.p. w takiej sytuacji.

Zarzuty te są nieuzasadnione.

W pierwszej kolejności nie można zgodzić się z twierdzeniami strony

skarżącej dotyczącymi błędnego zastosowania art. 65 § 1 i 2 k.c. w związku z art.

300 k.p. Sąd Okręgowy swoje stanowisko w kwestii znaczenia treści § 3 i § 4 oparł

na ich skrupulatnej wykładni językowej uzupełnionej, wobec zastrzeżeń powoda,

badaniem woli stron Porozumienia. W rezultacie doszedł do przekonującego

wniosku, że dodatkowe odszkodowanie zgodnie z brzmieniem wskazanych

postanowień oraz zamiarem stron przysługuje tylko tym pracownikom, którzy po

bezzasadnym zwolnieniu ich z pracy żądali przywrócenia do pracy, ponieważ celem

porozumienia była ochrona zatrudnienia. Z tego względu pracownik, który po

niezgodnym z przepisami lub nieuzasadnionym rozwiązaniu umowy nie żądał

przywrócenia do pracy, lecz odszkodowania, ochronie tej nie podlegał. Odwołanie

się w rozważanej sytuacji przez Sąd odwoławczy do zasad wykładni umów

wskazanych w art. 65 k.c., w tym szczególnie zasady badania zgodnego zamiaru

stron i celu umowy, jest zgodne z podzielanym przez Sąd Najwyższy w obecnym

składzie poglądem, według którego przy wykładni zaliczanych do przepisów prawa

pracy postanowień porozumień zbiorowych dopuszczalne jest posiłkowe

stosowanie art. 65 § 2 k.c. w celu ustalenia woli i zamiaru stron porozumienia i

wyjaśnienia treści interpretowanych postanowień tego aktu (zob. np. wyroki SN z

dnia: 10 listopada 1999 r., I PKN 345/99 (OSNP 2001, nr 6, poz. 195; wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 11 stycznia 2006 r., II CSK 48/05, LEX nr 371795; z dnia 19

8

marca 2008 r., I PK 235/07, OSNP 2009 nr 15-16, poz. 190; 4 lutego 2011 r., II PK

187/10, OSNP 2012/7-8/89; 26 lipca 2011 r., I PK 27/11). Wobec tego zarzut

niewłaściwego zastosowania art. 65 § 1 i 2 k.c. jest nieuzasadniony, a także

niekonsekwentny, skoro Autorka skargi sama przyznaje, że „Przy takim źródle

prawa uwzględnienie woli stron Porozumienia i celu jego zawarcia powinno mieć

miejsce w większym stopniu niż przy interpretacji przepisów prawa powszechnie

obowiązującego…” (s. 8 uzasadnienia skargi).

Bezzasadne są także zarzuty naruszenia art. 9 § 4 i art. 112

k.p., przez

uzależnienie prawa do dodatkowego odszkodowania (zróżnicowanie pracowników)

od tego, czy pracownik, z którym pracodawca rozwiązał stosunek pracy bez

wypowiedzenia żądał przywrócenia do pracy, czy nie, co zdaniem skarżącego

doprowadziło do naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu. Przede

wszystkim pełnomocniczka powoda formułując te zarzuty nie wskazała postaci ich

naruszenia przez zaskarżony wyrok, do czego zobowiązuje profesjonalnego

pełnomocnika strony skarżącej art. 3984

§ 1 pkt 2 w związku z art. 3983

§ 1 pkt 1

k.p.c. Braku tego nie usunięto w uzasadnieniu podstaw skargi, które ogranicza się

do prób wykazania nierównego (gorszego) traktowania powoda, bez

przeprowadzenia prawniczego wywodu wykazującego, na czym polegało

naruszenie wymienionych powyżej przepisów prawa. Uniemożliwia to Sądowi

Najwyższemu kontrolę skargi w rozważanym obecnie zakresie. W tej sytuacji

można jedynie na marginesie i ogólnie zauważyć, że treść Porozumienia (którego

charakter jako porozumienia zbiorowego spełniającego warunki zaliczenia do

przepisów prawa pracy w rozumieniu art. 9 § 1 k.p. był w sprawie bezsporny i nie

jest kwestionowany w rozpoznawanej skardze), podobnie jak innych

pozaustawowych źródeł prawa pracy, powinna uwzględniać zasady równego

traktowania, unormowaną w art. 112

k.p., i niedyskryminacji w zatrudnieniu, o której

mowa w art. 113

k.p. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2008 r., I PK

261/07, OSNP 2009 nr 19 - 20, poz. 253) i, co za tym idzie, jego postanowienia

naruszające tę zasadę należałoby uznać, zgodnie z art. 9 § 4 k.p., za

nieobowiązujące. Taka sytuacja upoważnia zaś pracownika gorzej traktowanego do

dochodzenia świadczeń przewidzianych w zakwestionowanych przepisach, których

pozbawiono go wskutek naruszenia zasady równego traktowania lub

9

niedyskryminacji (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 12 września

2006 r., I PK 87/06, OSNP 2007 nr 17-18, poz. 246). W omawianej sytuacji nie

można jednak mówić o naruszeniu zasady niedyskryminacji, czego zresztą

skarżący nie zarzuca, bowiem zróżnicowanie jego położenia nie wynika z którejś z

przyczyn (kryteriów) dyskryminacji, wymienionych w art. 113

k.p., ani z innej cechy

mogącej w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego stanowić podstawę

dyskryminacji. Nie można też mówić o naruszeniu przez rozważane postanowienia

Porozumienia zasady równego traktowania określonej w art. 112

k.p., zgodnie z

którą pracownicy mają równe prawa z tytułu jednakowego wypełniania takich

samych obowiązków, będącej więc odniesioną do kategorii pracowników emanacją

konstytucyjnej koncepcji równości (art. 32 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji),

polegającej na podobnym traktowaniu podmiotów podobnych, tj. podmiotów

mających w równym stopniu tę samą cechę istotną. Naruszenie zasady równości

(w rozumieniu art. 32 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji i art. 112

k.p.) bowiem nie

występuje, gdy odmienne potraktowanie podmiotów podobnych jest racjonalne

(znajduje racjonalne uzasadnienie w celu i treści przepisów, w których skład

wchodzi), proporcjonalne (interes, któremu ma służyć różnicowanie sytuacji

adresatów normy prawnej, pozostaje w odpowiedniej proporcji do wagi interesów,

które zostaną naruszone w wyniku nierównego potraktowania podmiotów

podobnych) i nie uwłacza w sposób zasadniczy innym uznanym wartościom, a

zwłaszcza poczuciu sprawiedliwości (por. wyrok SN z dnia 5 maja 2010 r., I PK

201/09, OSNP 2011 nr 21-22, poz. 270; wyrok TK z 16 grudnia 1997 r., K 8/97,

OTK 1997, Nr 5-6, poz. 70; wyrok TK z dnia 5 lipca 2011 r., P 14/10, OTK-A

2011/6/49). Należy dodać, że odnoszenie wskazanej koncepcji równości do

kształtowania sytuacji pracowników w porozumieniach zbiorowych jest od dawna

przyjęte w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. np. wyrok SN z dnia 23

października 1996 r., I PRN 94/96, OSNP 1997 nr 8, poz. 131; wyrok SN z dnia 12

grudnia 2001 r., I PKN 182/01, OSNP 2003 nr 23, poz. 571; uchwałę SN z dnia 8

stycznia 2002 r., III ZP 31/01, OSNP 2002 nr 12, poz. 284; wyrok SN z dnia 16

maja 2008 r., I PK 261/07, OSNP 2009 nr 19 -20, poz.; wyrok SN z dnia 10 maja

2012 r., II PK 227/11, LEX nr 1212057; wyrok SN z dnia 23 maja 2012 r., I PK

173/11, LEX nr 1219490).

10

Wspólnymi cechami istotnymi grupy pracowników, do której należał powód,

było to że zostali oni objęci gwarancjami zatrudnienia określonymi w Porozumieniu,

gwarancji tych pracodawca (pozwana) nie dotrzymał rozwiązując umowę o pracę

bez wypowiedzenia na podstawie art. 52 k.p., a sąd uznał to rozwiązanie za

nieuzasadnione lub dokonane z naruszeniem przepisów prawa. Jednocześnie

jednak odstępstwo od obowiązku wypłaty tak określonym pracownikom

dodatkowego odszkodowania w wypadku, gdy nie dochodzą oni przywrócenia do

pracy, wprowadzone w § 4 in fine Porozumienia, nie naruszyło zasady równego

traktowania w zatrudnieniu, ponieważ zostało ono racjonalnie uzasadnione tym, że

celem Porozumienia była ochrona (kontynuacji) zatrudnienia, narusza ono jedynie

interes ekonomiczny pracownika (utrata odszkodowania), który jest interesem

mniejszej wagi niż kontynuacja zatrudnienia, a poza tym może być ono uznane za

sprawiedliwe, skoro pracownik, mogąc żądać przywrócenia do pracy, z roszczenia

tego, jak uczynił to powód, rezygnuje.

Należy też dodać, że w sprawach dotyczących równego traktowania

pracowników w odniesieniu do ich uprawnień zapisanych w porozumieniach

zbiorowych, konieczne jest uwzględnianie autonomii zbiorowej woli pracowników,

reprezentowanej przez związek zawodowy, uzasadniającej założenie, że

ukształtowane w nich prawa są zgodne z odpowiednio wyważonymi indywidualnymi

interesami członków reprezentowanej grupy pracowniczej i tej grupy jako takiej. Do

tej zasady, niezależnie od różnic w sformułowaniach, nawiązywał już Sąd

Najwyższy w podobnych sytuacjach we wcześniejszym orzecznictwie (zob.

uchwałę SN z dnia 8 stycznia 2002 r., III ZP 31/01, OSNP 2002 nr 12, poz. 284

oraz wyroki SN z dnia: 10 maja 2012 r., II PK 227/11, LEX nr 1212057; 11 września

2012 r., II PK 36/12).

Bezpodstawny jest wreszcie zarzut naruszenia przez zaskarżony wyrok art.

8 k.p. Należy przypomnieć, że, po pierwsze, ocena, czy w konkretnym wypadku ma

zastosowanie norma art. 8 k.p., mieści się w granicach swobodnego uznania

sędziowskiego, po uwzględnieniu całokształtu okoliczności faktycznych konkretnej

sprawy (zob. wyrok z dnia 9 lutego 2007 r., I BP 15/06, OSNP 2008 nr 7-8, poz. 92;

także wyroki SN z dnia: 11 września 1961 r., I CR 693/61, OSN 1963 nr 2, poz. 31

oraz 6 stycznia 2009 r., I PK 18/08 OSNP 2010 nr 13-14, poz. 156) i, po drugie,

11

ciężar dowodu w zakresie pozwalającym na zakwalifikowanie określonego

zachowania się jako nadużycia prawa obciąża tego, kto zarzuca drugiemu

naruszenie zasad współżycia społecznego (zob. uchwała SN z dnia 21 czerwca

1948 r., C. Prez. 114/48, OSN Nr 3/1948, poz. 61; wyrok SN z dnia z 7 grudnia

1965 r., II CR 278/65, OSNCP nr 7-8/1966). W ocenie Sądu Najwyższego, Sąd

Okręgowy dokonał takiej wszechstronnej oceny, rozważając w szczególności

zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 8 k.p., zgłoszone w apelacji

powoda, i przekonująco uzasadnił przyczyny oddalenia tego zarzutu. Nie ma też w

niekwestionowanej przez skarżącego podstawie faktycznej zaskarżonego

orzeczenia ustaleń, które uzasadniałyby podnoszone w skardze obawy powoda

przed szykanami pozwanej po ewentualnym przywróceniu go do pracy. W tej

sytuacji, zważywszy na wskazany powyżej szeroki zakres uznania sędziowskiego

przy ocenie możliwości zastosowania art. 8 k.p., Sąd Najwyższy nie znalazł

podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia tego przepisu.

Na koniec należy wskazać, że zgodnie z art. 39813

§ 1 k.p.c. Sąd Najwyższy

rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw, a

w granicach zaskarżenia bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność

postępowania. Oznacza to, że Sąd Najwyższy nie poddaje ocenie prawidłowości

zaskarżonego rozstrzygnięcia poza granicami wyznaczonymi przez podstawy

skargi, nawet gdy dostrzega, że narusza ono przepisy prawa w sposób, który przy

odpowiednim sformułowaniu i uzasadnieniu związanych z tym naruszeniem

zarzutów mogły uzasadniać uwzględnienie wniosków skargi. W tej sytuacji, jedynie

dla pełnej jasności, należy zauważyć, że w rozpoznawanej skardze,

pełnomocniczka skarżącego odeszła od formułowanego we wcześniejszych

stadiach postępowania twierdzenia, że skorygowanie świadectwa pracy powoda na

podstawie art. 97 § 3 k.p., w związku z czym strona pozwana wydała mu

świadectwo pracy, w którym wskazała, że stosunek pracy ustał za wypowiedzeniem

dokonanym przez pracodawcę, uprawnia powoda do otrzymania dodatkowego

odszkodowania z tego względu, że w świetle prawa jego stosunek pracy został

wypowiedziany. W skardze nie przedstawiono jednak żadnych zarzutów, które

umożliwiłyby Sądowi Najwyższemu kontrolę zaskarżonego wyroku w tej

płaszczyźnie.

12

Z powyższych względów Sąd Najwyższy, na podstawie 39814

k.p.c., orzekł

jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c. uznając, iż ze

względu na charakter sprawy, względy słuszności przemawiały za nie obciążaniem

powoda kosztami postępowania kasacyjnego.