Załącznik II

Aby przeprowadzić ocenę ryzyka związanego z wprowadzeniem lub przeniesieniem organizmów wodnych, należy ocenić prawdopodobieństwo osiedlenia się organizmów oraz konsekwencje tego faktu.

Proces ten uwzględnia najważniejsze komponenty środowiskowe. Zapewnia on ujednolicone podejście do oceny ryzyka genetycznego oraz ekologicznego, a także wskazuje na możliwość wprowadzenia gatunków niedocelowych, co może wpłynąć na gatunki rodzime żyjące w rozpatrywanych wodach.

Podczas procesu oceniania należy zwrócić szczególną uwagę nie na same oceny, a raczej na szczegółowe istotne informacje biologiczne i inne informacje, jakie leżą u podstaw tych ocen. W przypadku niepewności co do kwestii o charakterze naukowym należy kierować się zasadą ostrożności.

Do celów niniejszego załącznika, jeżeli wniosek dotyczy przeniesienia terminy „wprowadzenie/wprowadzony” należy zastąpić terminami „przeniesienie/przeniesiony”.

CZĘŚĆ 1

PROCES OCENY RYZYKA EKOLOGICZNEGO I GENETYCZNEGO

Krok 1

Prawdopodobieństwo osiedlenia i rozprzestrzenienia się poza zamierzony obszar wprowadzenia

Zdarzenie

Prawdopodobieństwo

(W, Ś, N) (1)

Pewność

(Bp, Rp, Rn, Bn) (2)

Komentarze uzupełniające ocenę (3)

Wprowadzone lub przeniesione gatunki, po ucieczce lub rozproszeniu, tworzą kolonię oraz utrzymują populację w zamierzonym obszarze wprowadzenia, poza kontrolą zakładu akwakultury.

Wprowadzone lub przeniesione gatunki, po ucieczce lub rozproszeniu, rozprzestrzeniają się poza zamierzony obszar wprowadzenia.

Ocena końcowa (4)

(1) W = wysokie, Ś = średnie, N = niskie.

(2) Bp = bardzo pewne, Rp = raczej pewne, Rn = raczej niepewne, Bn = bardzo niepewne.

(3) W celu uzyskania wskazówek osoba oceniająca powinna sięgnąć do załącznika A i załącznika B kodeksu Międzynarodowej Rady Badań Morza (ICES).

(4) Ocenie końcowej dotyczącej prawdopodobieństwa osiedlenia i rozprzestrzenienia się przydzielana jest wartość elementu z najniższą oceną (na przykład wskazanie „wysokie” oraz „niskie” dla powyższych elementów skutkuje oceną końcową „niskie”). Aby mogło dojść do zasiedlenia poza zamierzonym obszarem wprowadzenia, muszą wystąpić oba zdarzenia, mianowicie prawdopodobieństwo utworzenia przez organizmy kolonii i utrzymania populacji w zamierzonym obszarze wprowadzenia (niezależnie od faktu, czy jest on obszarem zamkniętym, takim jak zakład, czy siedliskiem naturalnym), a także prawdopodobieństwo rozprzestrzenienia się poza zamierzone środowisko wprowadzenia (poddane ocenie zgodnie z powyższymi wyjaśnieniami).

Ocenie końcowej dotyczącej poziomu pewności przydzielana jest wartość elementu z najniższym poziomem pewności (na przykład oceny takie jak „bardzo pewne” oraz „raczej pewne” dadzą ocenę końcową „raczej pewne”). W ustalaniu oceny końcowej należy wziąć pod uwagę „szkodliwość” osiedlenia i rozprzestrzeniania się, wraz ze wskaźnikiem ryzyka i korzyści.

Krok 2

Konsekwencje osiedlenia i rozprzestrzenienia się

Zdarzenie

Prawdopodobieństwo

(W, Ś, N)

Pewność

(Bp, Rp, Rn, Bn)

Komentarze uzupełniające ocenę (1)

Genetyczne mieszanie się z populacjami lokalnymi prowadzi do utraty różnorodności genetycznej.

Rywalizacja (pożywienie, teren) lub polowanie na rodzime populacje prowadzi do ich wytępienia.

Inne niepożądane zdarzenia o charakterze ekologicznym.

Niektóre ze wskazanych powyżej zdarzeń utrzymują się nawet po usunięciu wprowadzonych gatunków.

Ocena końcowa (2)

(1) W celu uzyskania wskazówek osoba oceniająca powinna sięgnąć do załącznika A i załącznika B kodeksu Międzynarodowej Rady Badań Morza (ICES).

(2) Ocenie końcowej dotyczącej konsekwencji osiedlenia i rozprzestrzenienia się przydzielana jest wartość elementu (wskazującego na prawdopodobieństwo zajścia poszczególnych zdarzeń) z najwyższą oceną, natomiast ocenie końcowej dla poziomu pewności przydzielana jest wartość elementu z najniższym poziomem pewności.

Krok 3

Ryzyko związane z gatunkami obcymi i niewystępującymi miejscowo

Tutaj przydzielana jest pojedyncza wartość na podstawie oceny przeprowadzonej w kroku 1 i 2:

Komponent

Ryzyko

(W, Ś, N)

Pewność

(Bp, Rp, Rn, Bn)

Komentarze uzupełniające ocenę (1)

Osiedlenie i rozprzestrzenienie się (krok 1)

Konsekwencje ekologiczne (krok 2)

Ogólna ocena końcowa ryzyka (2)

(1) W celu uzyskania wskazówek osoba oceniająca powinna sięgnąć do załącznika A i załącznika B kodeksu Międzynarodowej Rady Badań Morza (ICES).

(2) Końcowa klasyfikacja ryzyka przyjmuje najwyższą wartość spośród dwóch wielkości szacunkowych (tzn. jeśli stopień ryzyka osiedlenia i rozprzestrzenienia się jest wysoki, a ryzyko konsekwencji ekologicznych jest średnie, ocena końcowa przyjmuje wartość wyższej spośród wielkości wskazujących na prawdopodobieństwo, czyli „wysoka”). Jeśli wskaźniki prawdopodobieństwa różnią się zasadniczo (tzn. występuje „wysokie” i „niskie”), ocena końcowa będzie „średnia”.

Wynik oceny będzie wyrażony w odniesieniu do następujących stopni ryzyka:

Przemieszczenie o wysokim stopniu ryzyka:

a) stwarza wysokie ryzyko zniszczenia różnorodności biologicznej ze względu na rozprzestrzenienie się i inne konsekwencje ekologiczne;

b) odbywa się w warunkach hodowli, które zwiększyłyby ryzyko takiego zniszczenia;

c) obejmuje zakład akwakultury, który sprzedaje żywe zwierzęta wodne do dalszej hodowli lub uzupełniania stad;

d) w konsekwencji przemieszczenie takie wiąże się z poważnymi obawami (wymagane są znaczne środki ograniczające ryzyko). Zaleca się odrzucenie wniosku do momentu opracowania procedur ograniczających ryzyko do poziomu niskiego.

Przemieszczenie o średnim stopniu ryzyka:

a) stwarza średnie ryzyko zniszczenia różnorodności biologicznej ze względu na rozprzestrzenienie się i inne konsekwencje ekologiczne;

b) odbywa się w warunkach hodowli, które niekoniecznie zwiększyłyby ryzyko takiego zniszczenia, jeśli uwzględni się dany gatunek i warunki powstrzymujące;

c) obejmuje zakład akwakultury, który sprzedaje swoje produkty głównie do spożycia przez ludzi;

d) w konsekwencji przemieszczenie takie wiąże się ze średnimi obawami. Zaleca się odrzucenie wniosku do momentu opracowania procedur ograniczających ryzyko do poziomu niskiego.

Przemieszczenie o niskim stopniu ryzyka:

a) stwarza niskie ryzyko zniszczenia różnorodności biologicznej ze względu na rozprzestrzenienie się i inne konsekwencje ekologiczne;

b) odbywa się w warunkach hodowli, które nie zwiększyłyby ryzyka takiego zniszczenia;

c) obejmuje zakład akwakultury, który sprzedaje swoje produkty wyłącznie do spożycia przez ludzi;

d) w konsekwencji przemieszczenie takie wiąże się z obawami, które można pominąć. Zaleca się zatwierdzenie wniosku. Nie występuje konieczność ograniczania ryzyka.

Wniosek może zostać przyjęty w przedłożonej formie (bez konieczności wprowadzania środków ograniczających ryzyko), tylko wtedy gdy ogólna ocena ryzyka wskazuje na ryzyko „niskie”, a ogólny poziom pewności, dla którego przeprowadzono ocenę ryzyka, oszacowano na „bardzo pewny” lub „raczej pewny”.

Jeżeli po pierwszej analizie ogólne ryzyko zostanie ocenione w kategorii „wysokie” lub „średnie”, do wniosku należy dołączyć projekty środków powstrzymujących lub ograniczających; wniosek zostanie poddany kolejnej analizie ryzyka aż do uzyskania końcowej oceny ogólnego ryzyka na poziomie „niskie” oraz „bardzo pewne” lub „raczej pewne”. Opis dodatkowych kroków oraz szczegółowe specyfikacje środków powstrzymujących lub ograniczających staną się integralną częścią oceny ryzyka.

CZĘŚĆ 2

PROCES OCENY GATUNKÓW NIEDOCELOWYCH

Krok 1

Prawdopodobieństwo osiedlenia i rozprzestrzeniania się gatunków niedocelowych poza zamierzony obszar wprowadzenia

Zdarzenie

Prawdopodobieństwo

(W, Ś, N)

Pewność

(Bp, Rp, Rn, Bn)

Komentarze uzupełniające ocenę (1)

W wyniku wprowadzenia lub przeniesienia organizmów wodnych wprowadzony zostaje gatunek niedocelowy.

Wprowadzony gatunek niedocelowy trafia na podatne siedliska lub organizmy żywicielskie

Ocena końcowa (2)

(1) W celu uzyskania wskazówek osoba oceniająca powinna sięgnąć do załącznika A i załącznika B kodeksu Międzynarodowej Rady Badań Morza (ICES).

(2) Ocenie końcowej dotyczącej prawdopodobieństwa przydzielana jest wartość elementu z najniższym poziomem ryzyka, podobnie jak ocenie końcowej dla poziomu pewności przydzielana jest także wartość elementu z najniższym poziomem pewności.

Krok 2

Konsekwencje osiedlenia i rozprzestrzeniania się gatunków niedocelowych

Zdarzenie

Prawdopodobieństwo

(W, Ś, N)

Pewność

(Bp, Rp, Rn, Bn)

Komentarze uzupełniające ocenę (1)

Gatunki niedocelowe rywalizują z rodzimymi populacjami lub polują na nie, co prowadzi do ich wytępienia.

Genetyczne mieszanie się gatunku niedocelowego z populacjami lokalnymi prowadzi do utraty różnorodności genetycznej.

Inne niepożądane zdarzenia o charakterze ekologicznym lub patologicznym.

Niektóre ze wskazanych powyżej zdarzeń utrzymują się nawet po usunięciu gatunków niedocelowych.

Ocena końcowa (2)

(1) W celu uzyskania wskazówek osoba oceniająca powinna sięgnąć do załącznika A i załącznika B kodeksu Międzynarodowej Rady Badań Morza (ICES).

(2) Ocenie końcowej dotyczącej konsekwencji przydzielana jest wartość elementu z najwyższym poziomem ryzyka, natomiast ocenie końcowej dla poziomu pewności przydzielana jest wartość elementu z najniższym poziomem pewności.

Krok 3

Ryzyko związane z gatunkami niedocelowymi

Tutaj przydzielana jest pojedyncza wartość na podstawie oceny przeprowadzonej w kroku 1 i 2:

Komponent

Ryzyko

(W, Ś, N)

Pewność

(Bp, Rp, Rn, Bn)

Komentarze uzupełniające ocenę (1)

Osiedlenie i rozprzestrzenienie się (krok 1)

Konsekwencje ekologiczne (krok 2)

Ocena końcowa (2)

(1) W celu uzyskania wskazówek osoba oceniająca powinna sięgnąć do załącznika A i załącznika B kodeksu Międzynarodowej Rady Badań Morza (ICES).

(2) Ocenie końcowej dotyczącej ryzyka przydzielana jest wartość elementu z najniższym poziomem ryzyka, podobnie jak ocenie końcowej dla poziomu pewności przydzielana jest także wartość elementu z najniższym poziomem pewności.

Warunki mające zastosowanie do oceny ryzyka związanego z gatunkami obcymi (część 1) dotyczą mutatis mutandis ryzyka związanego z gatunkami niedocelowymi (część 2), w tym obowiązku wprowadzenia środków powstrzymujących lub ograniczających ryzyko.

CZĘŚĆ 3

OGÓLNA OCENA RYZYKA EKOLOGICZNEGO – PODSUMOWANIE

— Historia, informacje dodatkowe oraz uzasadnienie wniosku:

— Podsumowanie oceny ryzyka

— Podsumowanie oceny ryzyka ekologicznego i genetycznego

— Podsumowanie oceny ryzyka związanego z gatunkami niedocelowymi

— Uwagi:

— Środki ograniczające ryzyko:

— Ostateczny wniosek dotyczący ogólnego ryzyka związanego z organizmem:

— Rada dla właściwego organu: