Artykuł 15

1. ZAFI dokonują funkcjonalnego i hierarchicznego oddzielenia funkcji zarządzania ryzykiem od jednostek operacyjnych, w tym od funkcji zarządzania portfelem.

Funkcjonalny i hierarchiczny rozdział funkcji zarządzania ryzykiem zgodnie z akapitem pierwszym poddany jest ocenie przez właściwe organy rodzimego państwa członkowskiego ZAFI, zgodnie z zasadą proporcjonalności, przy założeniu że w każdym przypadku ZAFI jest w stanie wykazać, iż szczególne zabezpieczenia przed konfliktami interesów umożliwiają niezależne wykonywanie zadań z zakresu zarządzania ryzykiem i że proces zarządzania ryzykiem spełnia wymogi niniejszego artykułu i jest stale skuteczny.

2. ZAFI wdrażają właściwe systemy zarządzania ryzykiem w celu odpowiedniego określania, monitorowania i pomiarów wszelkich typów ryzyka oraz zarządzania typami ryzyka istotnymi dla poszczególnych strategii inwestycyjnych AFI oraz ryzyka, na które jest lub może być narażony każdy AFI. W szczególności ZAFI nie polegają wyłącznie ani mechanicznie na ratingach kredytowych, wydanych przez agencje ratingowe w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. b) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1060/2009 z dnia 16 września 2009 r. w sprawie agencji ratingowych (

10

), przy ocenianiu wiarygodności kredytowej aktywów AFI.

ZAFI dokonują przeglądu systemów zarządzania ryzykiem z odpowiednią częstotliwością, co najmniej raz w roku, i dostosowują je w razie konieczności.

3. ZAFI musi co najmniej:

a) dokonując inwestycji w imieniu AFI, stosować odpowiednią, udokumentowaną i regularnie aktualizowaną procedurę badania due diligence, która jest zgodna ze strategią inwestycyjną, celami i profilem ryzyka danego AFI;

b) zapewniać, aby ryzyko związane z każdą pozycją inwestycyjną AFI oraz wpływ danej pozycji inwestycyjnej na cały portfel AFI były prawidłowo i stale identyfikowane, mierzone, zarządzane i monitorowane, w tym również przy wykorzystaniu odpowiednich testów warunków skrajnych;

c) zapewniać, aby profil ryzyka AFI odpowiadał wielkości AFI, strukturze jego portfela oraz strategiom i celom inwestycyjnym określonym w regulaminie lub dokumentach założycielskich AFI, prospekcie emisyjnym i dokumentach ofertowych;

d) w odniesieniu do działalności związanej z udzielaniem pożyczek – wdrożyć skuteczne zasady, procedury i procesy dotyczące udzielania pożyczek.

Do celów akapitu pierwszego lit. d), jeżeli ZAFI zarządzają AFI uczestniczącymi w udzielaniu pożyczek, w tym także w przypadku gdy te AFI uzyskują ekspozycję z tytułu pożyczki za pośrednictwem osób trzecich, wdrażają oni również skuteczne zasady, procedury i procesy oceny ryzyka kredytowego oraz zarządzania portfelem kredytowym i jego monitorowania, zapewniają, aby te zasady, procedury i procesy pozostawały aktualne i skuteczne, oraz dokonują ich przeglądu regularnie i co najmniej raz w roku.

Bez uszczerbku dla art. 12 ust. 1 lit. b) wymogi określone w akapicie pierwszym lit. d) i w akapicie drugim niniejszego ustępu nie mają zastosowania do udzielania pożyczek udziałowców, jeżeli wartość referencyjna takich pożyczek nie przekracza łącznie 150 % kapitału AFI.

3a. Uwzględniając charakter, rozmiary i stopień złożoności działalności AFI, właściwe organy monitorują poprawność procedur przeprowadzania oceny kredytowej ZAFI, oceniają korzystanie z odniesień do ratingów kredytowych, o których mowa w ust. 2 akapit pierwszy, w ramach polityki inwestycyjnej AFI oraz, w stosownych przypadkach, zachęcają do łagodzenia skutków takich odniesień w celu ograniczenia wyłącznego i mechanicznego polegania na takich ratingach kredytowych.

4. ZAFI ustalają maksymalny poziom dźwigni finansowej, który mogą stosować w imieniu każdego AFI, którym zarządzają, oraz zakres prawa do ponownego wykorzystania zabezpieczeń lub gwarancji udzielonych na podstawie porozumienia dotyczącego dźwigni finansowej, biorąc między innymi pod uwagę:

a) rodzaj AFI;

b) strategię inwestycyjną AFI;

c) źródła dźwigni finansowej AFI;

d) wszelkie inne wzajemne powiązania lub istotnego związki z innymi instytucjami świadczącymi usługi finansowe, które mogą stanowić ryzyko systemowe;

e) potrzebę ograniczenia ekspozycji wobec każdego konkretnego kontrahenta;

f) stopień, w jakim dźwignia finansowa jest zabezpieczona;

g) stosunek aktywów do zobowiązań;

h) skalę, charakter i zakres działalności ZAFI na danych rynkach.

4a. ZAFI zapewnia, aby w przypadku udzielania pożyczek przez AFI, którym zarządza, wartość referencyjna pożyczek udzielonych przez ten AFI jakiemukolwiek pojedynczemu pożyczkobiorcy nie przekraczała łącznie 20 % kapitału tego AFI, jeżeli pożyczkobiorca jest:

a) przedsiębiorstwem finansowym zgodnie z definicją w art. 13 pkt 25 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/138/WE (

11

);

b) AFI; lub

c) UCITS.

Ograniczenie określone w akapicie pierwszym niniejszego ustępu pozostaje bez uszczerbku dla progów, ograniczeń lub warunków określonych w rozporządzeniach Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 345/2013 (

12

), (UE) nr 346/2013 (

13

) i (UE) 2015/760 (

14

).

4b. ZAFI zapewnia utrzymanie dźwigni finansowej AFI udzielającego pożyczek, którym zarządza, na poziomie nieprzekraczającym:

a) 175 %, jeżeli AFI jest typu otwartego;

b) 300 %, jeżeli AFI jest typu zamkniętego.

Dźwignię finansową AFI udzielającego pożyczek wyraża się jako stosunek ekspozycji tego AFI, obliczonej zgodnie z metodą zaangażowania określoną w drodze aktów delegowanych przyjętych zgodnie z art. 4 ust. 3, do wartości jego aktywów netto.

Ustaleń dotyczących zaciągania pożyczek, które są w pełni zabezpieczone umownym zaangażowaniem kapitałowym inwestorów w AFI udzielający pożyczek, nie uznaje się za stanowiące ekspozycję do celów obliczania stosunku, o którym mowa w akapicie drugim.

W przypadku gdy AFI udzielający pożyczek narusza wymogi określone w niniejszym ustępie, a naruszenie to pozostaje poza kontrolą ZAFI, który nim zarządza, ZAFI w stosownym terminie podejmuje środki niezbędne do zaradzenia sytuacji, należycie uwzględniając interesy inwestorów AFI udzielającego pożyczek.

Bez uszczerbku dla uprawnień właściwych organów, o których mowa w art. 25 ust. 3, wymogi określone w akapicie pierwszym niniejszego ustępu nie mają zastosowania do AFI udzielającego pożyczek, którego działalność pożyczkowa polega wyłącznie na udzielaniu pożyczek udziałowców, pod warunkiem że wartość referencyjna tych pożyczek nie przekracza łącznie 150 % kapitału tego AFI.

4c. Limit inwestycyjny na poziomie 20 % określony w ust. 4a:

a) obowiązuje do dnia określonego w regulaminie, dokumentach założycielskich lub prospekcie emisyjnym AFI, nie dłużej niż 24 miesiące od dnia pierwszej subskrypcji jednostek uczestnictwa lub udziałów w AFI;

b) przestaje obowiązywać, gdy ZAFI zaczyna sprzedawać aktywa AFI w celu umorzenia jednostek uczestnictwa lub udziałów w ramach likwidacji AFI; oraz

c) zostaje czasowo zawieszony w przypadku zwiększenia lub zmniejszenia kapitału AFI.

Zawieszenie, o którym mowa w akapicie pierwszym lit. c), jest ograniczone do okresu, który jest bezwzględnie konieczny, z należytym uwzględnieniem interesów inwestorów AFI, i w żadnym wypadku nie może trwać dłużej niż 12 miesięcy.

4d. Termin obowiązywania, o którym mowa w ust. 4c akapit pierwszy lit. a), uwzględnia szczególne cechy i charakterystykę aktywów, które mają być przedmiotem inwestycji AFI. W wyjątkowych okolicznościach organy właściwe dla danego ZAFI, mogą, po przedłożeniu należycie uzasadnionego planu inwestycyjnego, zatwierdzić przedłużenie tego terminu o nie więcej niż 12 dodatkowych miesięcy.

4e. ZAFI zapewnia, aby AFI, którym zarządza, nie udzielał pożyczek następującym podmiotom:

a) ZAFI ani pracownikom tego ZAFI;

b) depozytariuszowi AFI lub podmiotom, którym depozytariusz przekazał funkcje w odniesieniu do AFI zgodnie z art. 21;

c) podmiotowi, któremu ZAFI przekazał funkcje zgodnie z art. 20, ani pracownikom tego podmiotu;

d) podmiotowi należącemu do tej samej grupy co ZAFI, zdefiniowanej w art. 2 pkt 11 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/34/UE (

15

), z wyjątkiem sytuacji gdy podmiot ten jest przedsiębiorstwem finansowym, które finansuje wyłącznie pożyczkobiorców niewymienionych w lit. a), b) i c) niniejszego ustępu.

4f. W przypadku gdy AFI udziela pożyczek, wpływy z pożyczek, pomniejszone o wszelkie dopuszczalne opłaty za administrowanie nimi, są przypisywane w całości do tego AFI. Wszystkie koszty i wydatki związane z administrowaniem pożyczkami są ujawniane zgodnie z art. 23.

4 g.

Bez uszczerbku dla innych instrumentów prawa Unii państwo członkowskie może zakazać AFI, które udzielają pożyczek, udzielania na swoim terytorium pożyczek konsumentom zdefiniowanym w art. 3 lit. a) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE (

16

) oraz może zakazać AFI obsługi na swoim terytorium kredytów udzielanych takim konsumentom. Zakaz ten nie ma wpływu na wprowadzanie do obrotu w Unii AFI udzielających pożyczek konsumentom lub obsługujących kredyty udzielane konsumentom.

4h. Państwa członkowskie zakazują ZAFI zarządzania AFI uczestniczącymi w udzielaniu pożyczek, jeżeli strategia inwestycyjna tych AFI w całości lub częściowo polega na udzielaniu pożyczek wyłącznie w celu przeniesienia tych pożyczek lub ekspozycji na osoby trzecie.

4i. ZAFI zapewnia, aby AFI, którym zarządza, zachowywał 5 % wartości referencyjnej każdej pożyczki, której AFI udzielił i którą następnie przeniósł na osoby trzecie. Ten odsetek każdej pożyczki musi być zachowywany:

a) do terminu zapadalności w przypadku pożyczek z terminem zapadalności wynoszącym maksymalnie osiem lat lub pożyczek udzielanych konsumentom niezależnie od ich terminu zapadalności; oraz

b) przez co najmniej osiem lat w przypadku innych pożyczek.

Na zasadzie odstępstwa od akapitu pierwszego określony w nim wymóg nie ma zastosowania w przypadku, gdy:

a) ZAFI zaczyna sprzedawać aktywa AFI w celu umorzenia jednostek uczestnictwa lub udziałów w ramach likwidacji AFI;

b) zbycie jest konieczne, by zastosować się do środków ograniczających przyjętych na mocy art. 215 TFUE lub do wymogów dotyczących produktów;

c) sprzedaż pożyczki jest konieczna, aby umożliwić ZAFI realizację strategii inwestycyjnej AFI, którym zarządza, w najlepszym interesie inwestorów AFI; lub

d) sprzedaż pożyczki wynika ze wzrostu ryzyka związanego z pożyczką i wykrytego przez ZAFI podczas przeprowadzania procedury badania due diligence i zarządzania ryzykiem, o którym mowa w art. 15 ust. 3, a informacje o wzroście tego ryzyka są przekazywane nabywcy przy zakupie pożyczki.

Na wniosek właściwych organów swego rodzimego państwa członkowskiego ZAFI wykazuje, że spełnia warunki niezbędne do zastosowania odpowiedniego odstępstwa określonego w akapicie drugim.

5. Komisja przyjmuje, w drodze aktów delegowanych zgodnie z art. 56 i z zastrzeżeniem warunków art. 57 i 58, środki określające:

a) systemy zarządzania ryzykiem, które powinny stosować ZAFI w odniesieniu do ryzyk, które podejmują w imieniu zarządzanego przez nie AFI;

b) odpowiednią częstotliwość przeglądów systemu zarządzania ryzykiem;

c) sposób funkcjonalnego i hierarchicznego oddzielenia funkcji zarządzania ryzykiem od jednostek operacyjnych, w tym funkcji zarządzania portfelem;

d) szczególne zabezpieczenia przed konfliktami interesów, o których mowa w ust. 1 akapit drugi;

e) wymogi, o których mowa w ust. 3.

Środki określające systemy zarządzania ryzykiem, o których mowa w akapicie pierwszym lit. a), zapobiegają temu, by ZAFI polegali wyłącznie lub mechanicznie na ratingach kredytowych, o których mowa w ust. 2 akapit pierwszy, przy ocenianiu wiarygodności kredytowej aktywów AFI.