Rozporządzenie Komisji (UE) nr 582/2011 z dnia 25 maja 2011 r. wykonujące i zmieniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 595/2009 w odniesieniu do emisji zanieczyszczeń pochodzących z pojazdów ciężarowych o dużej ładowności (Euro VI) oraz zmieniające załączniki I i III do dyrektywy 2007/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady Tekst mający znaczenie dla EOG
Załącznik XI
W mocyHOMOLOGACJA TYPU WE URZĄDZEŃ KONTROLUJĄCYCH EMISJĘ ZANIECZYSZCZEŃ STANOWIĄCYCH CZĘŚCI ZAMIENNE JAKO ODDZIELNYCH ZESPOŁÓW TECHNICZNYCH
1. WPROWADZENIE
1.1.
Niniejszy załącznik zawiera dodatkowe wymogi dotyczące homologacji typu dla urządzeń kontrolujących emisję zanieczyszczeń stanowiących części zamienne jako oddzielnych zespołów technicznych.
2. WYMOGI OGÓLNE
2.1.
Oznaczenie
2.1.1.
Każde urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń stanowiące część zamienną jest opatrzone co najmniej następującymi oznaczeniami identyfikacyjnymi:
a) nazwą lub znakiem handlowym producenta;
b) marką i numerem identyfikacyjnym części urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną, zawartymi w dokumencie informacyjnym wydanym zgodnie ze wzorem zawartym w dodatku 1.
2.1.2.
Każde oryginalne urządzenia kontrolujące emisję zanieczyszczeń stanowiące część zamienną jest opatrzone co najmniej następującymi oznaczeniami identyfikacyjnymi:
a) nazwą lub znakiem handlowym producenta pojazdu lub silnika;
b) marką i numerem identyfikacyjnym części oryginalnego urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną, zawartymi w informacjach, o których mowa w pkt 2.3.
2.2.
Dokumentacja
2.2.1.
Każdemu urządzeniu kontrolującemu emisję zanieczyszczeń stanowiącemu część zamienną towarzyszą następujące informacje:
a) nazwa lub znak handlowy producenta;
b) marka i numer identyfikacyjny części urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną, zawarte w dokumencie informacyjnym wydanym zgodnie ze wzorem zawartym w dodatku 1;
c) wskazanie pojazdów lub silników, w tym rok produkcji, dla których homologowano urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń stanowiące część zamienną, w tym, w stosownym przypadku, oznaczenie pozwalające określić, czy urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń, stanowiące część zamienną, nadaje się do zamontowania w pojeździe wyposażonym w pokładowy system diagnostyczny (OBD);
d) instrukcje dotyczące instalacji.
Informacje, o których mowa w niniejszym punkcie, są dostępne w katalogu produktów rozprowadzanym do punktów sprzedaży przez producenta urządzeń kontrolujących emisję zanieczyszczeń stanowiących części zamienne.
2.2.2.
Każdemu oryginalnemu urządzeniu kontrolującemu emisję zanieczyszczeń stanowiącemu część zamienną towarzyszą następujące informacje:
a) nazwa lub znak handlowy producenta pojazdu lub silnika;
b) marka i numer identyfikacyjny części oryginalnego urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną, zawarte w informacjach, o których mowa w pkt 2.3;
c) wskazanie pojazdów lub silników, dla których przeznaczone jest oryginalne urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń stanowiące część zamienną, należące do typu uwzględnionego w pkt 3.2.12.2.1 dodatku 4 do załącznika I, w tym, w stosownym przypadku, oznaczenie pozwalające określić, czy oryginalne urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń stanowiące część zamienną nadaje się do zamontowania w pojeździe wyposażonym w pokładowy system diagnostyczny (OBD);
d) instrukcje dotyczące instalacji.
Informacje, o których mowa w niniejszym punkcie, są dostępne w katalogu produktów rozprowadzanym do punktów sprzedaży przez producenta pojazdu lub silnika.
2.3.
W przypadku oryginalnego urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń, stanowiącego część zamienną, producent pojazdu lub silnika dostarcza organowi udzielającemu homologacji niezbędne informacje w formacie elektronicznym, stanowiące powiązanie między właściwymi numerami części a dokumentacją homologacji typu.
Informacje te obejmują co następuje:
a) markę(-i) i typ(-y) pojazdu lub silnika;
b) markę(-i) i typ(-y) oryginalnego urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną;
c) numer(-y) części oryginalnego urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną;
d) numer homologacji odpowiedniego typu(-ów) silnika lub pojazdu.
3. ZNAK HOMOLOGACJI TYPU WE ODDZIELNEGO ZESPOŁU TECHNICZNEGO
3.1.
Każde urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń stanowiące część zamienną, odpowiadające typowi homologowanemu na mocy niniejszego rozporządzenia jako oddzielny zespół techniczny, otrzymuje znak homologacji typu WE.
3.2.
Znak ten składa się z prostokąta otaczającego małą literę „e”, po której następuje numer określający państwo członkowskie, które udzieliło homologacji typu WE:
1. dla Niemiec
2. dla Francji
3. dla Włoch
4. dla Niderlandów
5. dla Szwecji
6. dla Belgii
7. dla Węgier
8. dla Republiki Czeskiej
9. dla Hiszpanii
11. dla Zjednoczonego Królestwa
12. dla Austrii
13. dla Luksemburga
17. dla Finlandii
18. dla Danii
19. dla Rumunii
20. dla Polski
21. dla Portugalii
23. dla Grecji
24. dla Irlandii
25. dla Chorwacji
26. dla Słowenii
27. dla Słowacji
29. dla Estonii
32. dla Łotwy
34. dla Bułgarii
36. dla Litwy
49. dla Cypru
50. dla Malty
Znak homologacji typu WE obejmuje również w pobliżu prostokąta „podstawowy numer homologacji” zawarty w sekcji 4 numeru homologacji typu, o którym mowa w załączniku VII do dyrektywy 2007/46/WE, poprzedzony dwoma cyframi odpowiadającymi numerowi porządkowemu przypisanemu najnowszej znaczącej zmianie technicznej wprowadzonej do rozporządzenia (WE) nr 595/2009 lub do niniejszego rozporządzenia na dzień udzielenia homologacji typu WE dla oddzielnego zespołu technicznego. W przypadku niniejszego rozporządzenia tym numerem porządkowym jest 00.
3.3.
Znak homologacji typu WE umieszcza się na urządzeniu kontrolującym emisję zanieczyszczeń stanowiącym część zamienną w sposób zapewniający czytelność i trwałość. Jeśli jest to możliwe, znak musi być widoczny podczas instalacji w pojeździe urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną.
3.4.
Przykład znaku homologacji typu WE dla oddzielnego zespołu technicznego zawarto w dodatku 8 do załącznika I.
4. WYMOGI TECHNICZNE
4.1.
Wymogi ogólne
4.1.1.
Urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń, stanowiące część zamienną, projektuje się, konstruuje i przystosowuje do montażu w sposób umożliwiający zachowanie zgodności silnika i pojazdu z zasadami, z którymi pierwotnie był zgodny oraz zapewnienie skutecznego ograniczenia emisji zanieczyszczeń w całym okresie normalnej eksploatacji pojazdu i w normalnych warunkach jego użytkowania.
4.1.2.
Urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń, stanowiące część zamienną, instaluje się dokładnie w miejscu oryginalnego urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń, nie zmieniając pozycji czujników spalin, temperatury i ciśnienia w linii układu wydechowego.
4.1.3.
Jeśli oryginalne urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń posiada ochronę termiczną, urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń, stanowiące część zamienną, wyposażone jest w równoważne zabezpieczenia.
4.1.4.
Na żądanie składającego wniosek o udzielenie homologacji typu części zamiennej organ udzielający homologacji, który udzielił pierwotnej homologacji typu dla układu silnika, udostępnia, na zasadzie niedyskryminacji i dla każdego badanego silnika, informacje określone w pkt 3.2.12.2.6.8.1 i 3.2.12.2.6.8.2 w części 1 dokumentu informacyjnego zawartego w dodatku 4 do załącznika I.
4.2.
Wymogi w zakresie ogólnej trwałości
Urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń, stanowiące część zamienną, jest trwałe oraz projektuje się je, konstruuje i przystosowuje do montażu w sposób zapewniający uzyskanie odpowiedniej odporności na zjawiska korozji i utleniania, którym podlega urządzenie, z uwzględnieniem warunków użytkowania pojazdu.
Projekt urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną zapewnia odpowiednią ochronę elementów aktywnych pod względem kontroli emisji zanieczyszczeń przed wstrząsami mechanicznymi, gwarantując skuteczne ograniczenie emisji zanieczyszczeń w całym okresie normalnej eksploatacji pojazdu i w normalnych warunkach jego użytkowania.
Składający wniosek o udzielenie homologacji typu przedstawia organowi udzielającemu homologacji szczegółowe informacje dotyczące badania przeprowadzonego w celu ustalenia odporności na wstrząsy mechaniczne oraz wyniki takiego badania.
4.3.
Wymogi dotyczące emisji
4.3.1.
Zarys procedury oceny emisji zanieczyszczeń
Silniki wskazane w art. 16 ust. 4 lit. a), wyposażone w kompletny układ kontroli emisji obejmujący urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń, stanowiące część zamienną typu, dla którego wnioskowana jest homologacja, poddaje się badaniom właściwym dla zamierzonego zastosowania opisanym w załączniku 4 do regulaminu nr 49 EKG ONZ, w celu porównania jego działania z działaniem oryginalnego układu kontroli emisji zgodnie z procedurą opisaną w pkt 4.3.1.1 i 4.3.1.2.
4.3.1.1.
Jeśli w skład kompletnego układu kontroli emisji nie wchodzi urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń stanowiące część zamienną, w celu zapewnienia kompletności układu używa się tylko nowego oryginalnego urządzenia lub nowych oryginalnych urządzeń kontrolujących emisję zanieczyszczeń będących częściami zamiennymi.
4.3.1.2.
Układ kontroli emisji poddaje się starzeniu zgodnie z procedurą opisaną w pkt 4.3.2.4 i ponownemu badaniu mającemu na celu ustalenie trwałości jego działania w odniesieniu do emisji zanieczyszczeń.
Trwałość urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną określa się w drodze porównania dwóch kolejnych zbiorów badań emisji spalin.
a) Pierwszy zbiór obejmuje badania przeprowadzone na urządzeniu kontrolującym emisję zanieczyszczeń stanowiącym część zamienną poddanym 12 cyklom badania WHSC.
b) Drugi zbiór obejmuje badania przeprowadzone na urządzeniu kontrolującym emisję zanieczyszczeń stanowiącym część zamienną poddanym starzeniu zgodnie z procedurami opisanymi poniżej.
W przypadku wniosku o udzielenie homologacji różnych typów silników tego samego producenta i z zastrzeżeniem zamontowania takich różnych typów silników z identycznym oryginalnym układem kontroli emisji zanieczyszczeń, badanie można ograniczyć do co najmniej dwóch silników wybranych po uzgodnieniu z organem udzielającym homologacji.
4.3.2.
Procedura oceny działania urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną w odniesieniu do emisji
4.3.2.1.
Silnik lub silniki wyposaża się w nowe oryginalne urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń zgodnie z art. 16 ust. 4.
Układ oczyszczania spalin poddaje się wstępnemu kondycjonowaniu z zastosowaniem 12 cykli badania WHSC. Po takim wstępnym kondycjonowaniu silniki poddaje się badaniu zgodnie z procedurami badania WHDC opisanymi w załączniku 4 do regulaminu nr 49 EKG ONZ. Przeprowadza się trzy badania emisji spalin każdego z odpowiednich typów.
Badane silniki z oryginalnym układem oczyszczania spalin lub oryginalnym układem oczyszczania spalin stanowiącym część zamienną odpowiadają wartościom granicznym zgodnie z homologacją typu silnika lub pojazdu.
4.3.2.2.
Badanie emisji spalin z urządzeniem kontrolującym emisję zanieczyszczeń stanowiącym część zamienną
Oceniane urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń, stanowiące część zamienną, montuje się w badanym układzie oczyszczania spalin zgodnie z wymogami pkt 4.3.2.1, zastępując odpowiednie oryginalne urządzenie oczyszczania spalin.
Układ oczyszczania spalin obejmujący urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń, stanowiące część zamienną, poddaje się następnie wstępnemu kondycjonowaniu z zastosowaniem 12 cykli badania WHSC. Po takim wstępnym kondycjonowaniu silniki poddaje się badaniu zgodnie z procedurami WHDC opisanymi w załączniku 4 do regulaminu nr 49 EKG ONZ. Przeprowadza się trzy badania emisji spalin każdego z odpowiednich typów.
4.3.2.3.
Początkowa ocena emisji zanieczyszczeń z silników wyposażonych w urządzenia kontrolujące emisję zanieczyszczeń stanowiące części zamienne
Wymogi dotyczące emisji zanieczyszczeń z silników wyposażonych w urządzenia kontrolujące emisję zanieczyszczeń, stanowiące części zamienne, uważa się za zaspokojone, jeśli wyniki dla każdego z zanieczyszczeń podlegających uregulowaniom (CO, HC, NMHC, metan, NOx, NH3, masa cząstek i liczba cząstek odpowiednio do homologacji typu silnika) spełniają następujące warunki:
1) M ≤ 0,85S + 0,4G;
2) M ≤ G
gdzie:
M
:
średnia wartość emisji jednego zanieczyszczenia uzyskana z trzech badań na urządzeniu kontrolującym emisję zanieczyszczeń stanowiącym część zamienną.
S
:
średnia wartość emisji jednego zanieczyszczenia uzyskana z trzech badań na oryginalnym urządzeniu kontrolującym emisję zanieczyszczeń lub oryginalnym urządzeniu kontrolującym emisję zanieczyszczeń stanowiącym część zamienną.
G
:
wartość graniczna emisji jednego zanieczyszczenia zgodnie z homologacją typu pojazdu.
4.3.2.4.
Trwałość działania w odniesieniu do emisji zanieczyszczeń
Układ oczyszczania spalin badany zgodnie z pkt 4.3.2.2 i obejmujący urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń stanowiące część zamienną poddaje się procedurom badania trwałości opisanym w dodatku 3.
4.3.2.5.
Badanie emisji spalin z poddanym starzeniu urządzeniem kontrolującym emisję zanieczyszczeń stanowiącym część zamienną
Poddany starzeniu układ oczyszczania spalin obejmujący poddane starzeniu urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń, stanowiące część zamienną, montuje się następnie w badanym silniku używanym w pkt 4.3.2.1 i 4.3.2.2.
Poddany starzeniu układ oczyszczania spalin poddaje się wstępnemu kondycjonowaniu z zastosowaniem 12 cykli badania WHSC, a następnie badaniu zgodnie z procedurami WHDC opisanymi w załączniku 4 do regulaminu nr 49 EKG ONZ. Przeprowadza się trzy badania emisji spalin każdego z odpowiednich typów.
4.3.2.6.
Określenie współczynnika starzenia dla urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną
Współczynnikiem starzenia dla każdego zanieczyszczenia jest stosunek wartości emisji zastosowanej w punkcie końcowym okresu eksploatacji i na początku okresu akumulacji godzin pracy (np. jeśli wartości emisji zanieczyszczenia A na początku okresu akumulacji godzin pracy wynoszą 1,50 g/kWh, a w punkcie końcowym okresu eksploatacji wynoszą 1,82 g/kWh, współczynnik starzenia wynosi 1,82/1,50 = 1,21).
4.3.2.7.
Ocena emisji zanieczyszczeń z silników wyposażonych w urządzenia kontrolujące emisję zanieczyszczeń stanowiące części zamienne
Wymogi dotyczące emisji zanieczyszczeń z silników wyposażonych w poddane starzeniu urządzenia kontrolujące emisję zanieczyszczeń stanowiące części zamienne (zgodnie z opisem w pkt 4.3.2.5) uważa się za zaspokojone, jeśli wyniki dla każdego z zanieczyszczeń podlegających uregulowaniom (CO, HC, NMHC, metan, NOx, NH3, masa cząstek i liczba cząstek odpowiednio do homologacji typu silnika) spełniają następujący warunek:
M × AF ≤ G
gdzie:
M
:
średnia wartość emisji jednego zanieczyszczenia uzyskana z trzech badań na poddanym wstępnemu kondycjonowaniu urządzeniu kontrolującym emisję zanieczyszczeń stanowiącym część zamienną przed starzeniem (tj. wyniki z pkt 4.3.2).
AF
:
współczynnik starzenia dla jednego zanieczyszczenia.
G
:
wartość graniczna emisji jednego zanieczyszczenia zgodnie z homologacją typu pojazdu(-ów).
4.3.3.
Rodzina technologii urządzeń kontrolujących emisję zanieczyszczeń stanowiących części zamienne
Producent może określić rodzinę technologii urządzeń kontrolujących emisję zanieczyszczeń stanowiących części zamienne, wyznaczając ją na podstawie podstawowych właściwości wspólnych urządzeniom należącym do takiej rodziny.
Aby należeć do tej samej rodziny technologii urządzeń kontrolujących emisję zanieczyszczeń, stanowiących części zamienne, urządzenia cechują się:
a) takim samym mechanizmem kontroli emisji (katalizator utleniający, katalizator trójdrożny, filtr cząstek stałych, selektywna redukcja katalityczna NOx itd.);
b) takim samym materiałem podkładu (ten sam typ ceramiki lub ten sam typ metalu);
c) takim samym typem podkładu i gęstością komórek;
d) takimi samymi materiałami aktywnymi katalitycznie i, jeśli jest ich więcej niż jeden, tym samym stosunkiem materiałów aktywnych katalitycznie;
e) tą samą całkowitą zawartością materiałów aktywnych katalitycznie;
f) tym samym typem powłoki nanoszonej z zastosowaniem tego samego procesu.
4.3.4.
Ocena trwałości działania urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną w odniesieniu do emisji z zastosowaniem współczynnika starzenia rodziny technologii
Jeśli producent określił rodzinę technologii urządzeń kontrolujących emisję zanieczyszczeń stanowiących części zamienne, można zastosować procedury opisane w pkt 4.3.2 w celu ustalenia współczynników starzenia (AF) dla każdego zanieczyszczenia w odniesieniu do urządzenia macierzystego takiej rodziny. Silnik, na którym prowadzi się takie badania, cechuje się pojemnością skokową wynoszącą co najmniej [0,75 dm3] na cylinder.
4.3.4.1.
Określenie trwałości działania członków rodziny
Można uznać, że urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń, stanowiące część zamienną A, należące do rodziny i przeznaczone do montażu w silniku o pojemności skokowej CA, ma takie same współczynniki starzenia jak macierzyste urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń stanowiące część zamienną P, ustalone na silniku o pojemności skokowej CP, jeśli są spełnione następujące warunki:
VA/CA ≥ VP/CP
Gdzie:
VA
:
objętość podkładu (w dm3) urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną A
VP
:
objętość podkładu (w dm3) macierzystego urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną P tej samej rodziny; oraz
oba silniki wykorzystują tę samą metodę regeneracji wszelkich urządzeń kontrolujących emisję zanieczyszczeń stanowiących część oryginalnego układu oczyszczania spalin. Wymóg ten ma zastosowanie jedynie w przypadku, gdy w skład oryginalnego układu oczyszczania spalin wchodzą urządzenia wymagające regeneracji.
W przypadku spełnienia powyższych warunków można określić trwałość działania w odniesieniu do emisji pozostałych członków rodziny na podstawie wyników badania emisji (S) danego członka rodziny, uzyskanych zgodnie z wymogami zawartymi w pkt 4.3.2.1, 4.3.2.2 i 4.3.2.3 i z zastosowaniem współczynników starzenia określonych dla urządzenia macierzystego danej rodziny.
4.3.5.
Paliwa
W przypadku opisanym w pkt 1.1.2 załącznika I procedurę badań określoną w pkt 4.3.1–4.3.2.7 niniejszego załącznika przeprowadza się z użyciem paliw zadeklarowanych przez producenta oryginalnego układu silnika. Jednak w porozumieniu z organem udzielającym homologacji typu procedurę dotyczącą trwałości określoną w dodatku 3, i o której mowa w pkt 4.3.2.4, można przeprowadzać jedynie z użyciem paliwa stanowiącego najgorszy przypadek pod względem starzenia się.
4.4.
Wymogi dotyczące przeciwciśnienia wydechu
Przeciwciśnienie nie powoduje przekroczenia przez kompletny układ wydechowy wartości określonej zgodnie z pkt 4.1.2 załącznika I.
4.5.
Wymogi dotyczące zgodności z systemem OBD (mają zastosowanie tylko do urządzeń kontrolujących emisję zanieczyszczeń stanowiących części zamienne przeznaczonych do montażu w pojazdach wyposażonych w system OBD)
4.5.1.
Demonstracja zgodności z systemem OBD jest wymagana tylko w przypadku, gdy oryginalne urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń monitorowano w oryginalnej konfiguracji.
4.5.2.
W przypadku urządzeń kontrolujących emisję zanieczyszczeń, stanowiących części zamienne, przeznaczonych do montażu w silnikach lub pojazdach, które uzyskały homologację typu zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 595/2009 i niniejszym rozporządzeniem zgodność urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną z systemem OBD demonstruje się zgodnie z procedurami opisanymi w załączniku X do niniejszego rozporządzenia i w załączniku 9B do regulaminu nr 49 EKG ONZ.
4.5.3.
Nie mają zastosowania przepisy regulaminu nr 49 EKG ONZ dotyczące części innych niż urządzenia kontrolujące emisję zanieczyszczeń.
4.5.4.
Producent urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń, stanowiącego część zamienną, może zastosować takie same procedury wstępnego kondycjonowania i badania, jakie zastosowano podczas pierwotnej homologacji typu. W takim przypadku organ udzielający homologacji, który udzielił oryginalnej homologacji typu dla silnika pojazdu, udostępnia, na żądanie i na zasadzie niedyskryminacji, uzupełnienie dotyczące warunków badania do dodatku 4 do załącznika I, określające liczbę i typ cykli wstępnego kondycjonowania oraz typ cyklu badania zastosowanego przez producenta oryginalnego urządzenia do badania zgodności urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń z systemem OBD.
4.5.5.
W celu weryfikacji właściwej instalacji i funkcjonowania wszystkich pozostałych części monitorowanych przez system OBD, przed instalacją jakiegokolwiek urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń, stanowiącego część zamienną, system OBD nie wskazuje nieprawidłowego działania ani nie ma zapisanych żadnych kodów błędów. Do tego celu można wykorzystać ocenę statusu systemu OBD na końcu badań, opisaną w pkt 4.3.2–4.3.2.7.
4.5.6.
Wskaźnik nieprawidłowego działania nie może się włączać w czasie działania pojazdu wymaganego na mocy pkt 4.3.2–4.3.2.7.
4.6. Wymogi dotyczące zgodności ze środkami kontroli NOx (mające zastosowanie tylko do urządzeń kontrolujących emisję zanieczyszczeń stanowiących części zamienne przeznaczonych do montażu w pojazdach wyposażonych w czujniki dokonujące bezpośredniego pomiaru stężenia NOx w spalinach)
4.6.1.
Demonstracja zgodności ze środkami kontroli NOx jest wymagana tylko w przypadku, gdy oryginalne urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń monitorowano w oryginalnej konfiguracji.
4.6.2.
W przypadku urządzeń kontrolujących emisję zanieczyszczeń stanowiących części zamienne, przeznaczonych do montażu w silnikach lub pojazdach, które uzyskały homologację typu zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 595/2009 i niniejszym rozporządzeniem, zgodność urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną ze środkami kontroli NOx demonstruje się zgodnie z procedurami opisanymi w załączniku XIII do niniejszego rozporządzenia.
4.6.3.
Nie mają zastosowania przepisy regulaminu nr 49 EKG ONZ dotyczące części innych niż urządzenia kontrolujące emisję zanieczyszczeń.
4.6.4.
Producent urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną może zastosować takie same procedury wstępnego kondycjonowania i badania, jakie zastosowano podczas pierwotnej homologacji typu. W takim przypadku organ udzielający homologacji, który udzielił pierwotnej homologacji typu dla silnika pojazdu, udostępnia, na żądanie i na zasadzie niedyskryminacji, dokument informacyjny w formie dodatku do dokumentu informacyjnego przewidzianego w dodatku 4 do załącznika I, określający liczbę i typ cykli wstępnego kondycjonowania oraz typ cyklu badania zastosowanego przez producenta oryginalnego urządzenia do badania zgodności urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń ze środkami kontroli NOx.
4.6.5.
Pkt 4.5.5 stosuje się do środków kontroli NOx monitorowanych przez system OBD.
5. ZGODNOŚĆ PRODUKCJI
5.1.
Środki zapewniające zgodność produkcji podejmuje się zgodnie z art. 12 dyrektywy 2007/46/WE.
5.2.
Przepisy szczególne
5.2.1.
Kontrole, o których mowa w pkt 2.2 załącznika X do dyrektywy 2007/46/WE, obejmują zgodność z właściwościami zdefiniowanymi dla „typu urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń” w art. 2 pkt 8 rozporządzenia (WE) nr 692/2008.
5.2.2.
Do celów stosowania art. 12 ust. 2 dyrektywy 2007/46/WE można przeprowadzać badania opisane w pkt 4.3 niniejszego załącznika (wymogi dotyczące emisji). W tym przypadku posiadacz homologacji typu może zwrócić się o alternatywne zastosowanie, jako podstawy dla porównania, nie oryginalnego urządzenia kontrolującego emisję, lecz urządzenia kontrolującego emisję stanowiącego część zamienną, użytego podczas badań homologacji typu (lub innego egzemplarza, którego zgodność z homologowanym typem została dowiedziona). Średnie wartości emisji zmierzone przy użyciu weryfikowanego egzemplarza nie mogą przekraczać średnich wartości zmierzonych przy użyciu egzemplarza odniesienia o więcej niż o 15 %.
Dodatek 1
WZÓR
Dokument informacyjny nr …
dotyczący homologacji typu WE urządzeń kontrolujących emisję stanowiących części zamienne
Poniższe informacje dostarcza się w trzech egzemplarzach, wraz ze spisem treści. Wszelkie rysunki sporządza się w odpowiedniej skali i stopniu szczegółowości w formacie A4 lub złożone do tego formatu. Fotografie, jeśli zostały załączone, muszą być dostatecznie szczegółowe.
Jeżeli układy, części lub oddzielne zespoły techniczne są sterowane elektronicznie, przedstawia się informacje dotyczące ich działania.
0. DANE OGÓLNE
0.1. Marka (nazwa handlowa producenta): …
0.2. Typ: …
0.2.1.
Nazwa(-y) handlowa(-e) (o ile występuje(-ą)): …
0.3. Sposób identyfikacji typu: …
0.5. Nazwa i adres producenta: …
0.7. W przypadku części i oddzielnych zespołów technicznych, położenie oraz sposób mocowania znaku homologacji typu WE: …
0.8. Nazwa(-y) i adres(-y) fabryki montującej: …
0.9. Nazwa i adres upoważnionego przedstawiciela producenta (jeżeli istnieje): …
1. OPIS URZĄDZENIA
1.1. Typ urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń, stanowiącego część zamienną: (katalizator utleniający, katalizator trójdrożny, katalizator SCR, filtr cząstek stałych itp.): …
1.2. Rysunki urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną, określające w szczególności wszelkie właściwości wymienione w odniesieniu do „typu urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń” w art. 2 rozporządzenia (UE) nr 582/2011: …
1.3. Opis typu(-ów) silnika lub pojazdu, w których stosowane ma być urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń stanowiące część zamienną: …
1.3.1.
Numer(-y) lub symbol(-e) charakteryzujące typ(-y) silnika i pojazdu: …
1.3.2.
Numer(-y) lub symbol(-e) charakteryzujące oryginalne urządzenie(-a) kontrolujące emisję zanieczyszczeń, które ma być zastąpione urządzeniem kontrolującym emisję zanieczyszczeń stanowiącym część zamienną: …
1.3.3.
Czy urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń stanowiące część zamienną ma w zamierzeniu spełniać wymogi OBD (Tak/Nie) (
12
):
1.3.4.
Czy urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń stanowiące część zamienną jest zgodne z istniejącymi układami kontrolnymi pojazdu/silnika (Tak/Nie) (12) :
1.4. Opis i rysunki pokazujące położenie urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną względem kolektora(-ów) wydechowego(-ych) silnika: …
Dodatek 2
WZÓR ŚWIADECTWA HOMOLOGACJI TYPU WE
(Maksymalny format: A4 (210 mm × 297 mm))
ŚWIADECTWO HOMOLOGACJI TYPU WE
Pieczęć urzędu
Zawiadomienie dotyczące:
— homologacji typu WE (1) …
— rozszerzenia homologacji typu WE (1), …
— odmowy homologacji typu WE (1), …
— cofnięcia homologacji typu WE (1), …
dla typu części/oddzielnego zespołu technicznego (
13
)
w odniesieniu do rozporządzenia (WE) nr 595/2009, wykonanego rozporządzeniem (UE) nr 582/2011.
rozporządzenie (WE) nr 595/2009 lub rozporządzenie (UE) nr 582/2011, ostatnio zmienione przez …
Numer homologacji typu WE: …
Powód rozszerzenia: …
SEKCJA I
0.1. Marka (nazwa handlowa producenta): …
0.2. Typ: …
0.3. Sposób identyfikacji typu, jeśli oznaczono na części/oddzielnym zespole technicznym (
14
) (numer identyfikacyjny części): …
0.3.1. Umiejscowienie tego oznaczenia: …
0.5. Nazwa i adres producenta: …
0.7. W przypadku części i oddzielnych zespołów technicznych, umiejscowienie oraz sposób mocowania znaku homologacji typu WE: …
0.8. Nazwa(-y) i adres(-y) fabryki montującej: …
0.9. Nazwa i adres przedstawiciela producenta: …
SEKCJA II
1. Informacje dodatkowe
1.1. Marka i typ urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń, stanowiącego część zamienną: (katalizator utleniający, katalizator trójdrożny, katalizator SCR, filtr cząstek stałych itp.) …
1.2. Typ(-y) silnika lub pojazdu, dla którego(-ych) urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń kwalifikuje się jako część zamienna: …
1.3. Typ(-y) silnika, na którym(-ych) badano urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń stanowiące część zamienną: …
1.3.1. Czy zademonstrowano zgodność urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną z wymogami OBD (Tak/Nie) (13) : …
2. Służba techniczna odpowiedzialna za przeprowadzenie badań: …
3. Data sprawozdania z badań: …
4. Numer sprawozdania z badań: …
5. Uwagi: …
6. Miejscowość: …
7. Data: …
8. Podpis: …
Załączniki
:
Pakiet informacyjny.
Sprawozdanie z badań.
Dodatek 3
Procedura badania trwałości stosowana do oceny działania urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną w odniesieniu do emisji
1. Niniejszy dodatek określa procedurę dotyczącą trwałości, o której mowa w pkt 4.3.2.4 załącznika XI, w celu oszacowania działania urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną w odniesieniu do emisji.
2. Opis procedury dotyczącej trwałości
2.1.
Procedura badania trwałości składa się z etapu gromadzenia danych oraz planu akumulacji godzin pracy.
2.2.
Etap gromadzenia danych
2.2.1.
Wybrany silnik wyposażony w kompletny układ oczyszczania spalin obejmujący urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń stanowiące część zamienną schładza się do temperatury otoczenia i przeprowadza jeden cykl badania WHTC z rozruchem zimnego silnika, zgodnie z pkt 7.6.1 i 7.6.2 załącznika 4 do regulaminu nr 49 EKG ONZ.
2.2.2.
Bezpośrednio po cyklu badania WHTC z rozruchem zimnego silnika przeprowadza się kolejno dziewięć cykli badania WHTC z rozruchem gorącego silnika zgodnie z pkt 7.6.4 załącznika 4 do regulaminu nr 49 EKG ONZ.
2.2.3.
Sekwencję badania określoną w pkt 2.2.1 i 2.2.2 przeprowadza się zgodnie z instrukcjami określonymi w pkt 7.6.5 załącznika 4 do regulaminu nr 49 EKG ONZ.
2.2.4.
Alternatywnie stosowne dane mogą być gromadzone poprzez jazdę w pełni obciążonego pojazdu wyposażonego w wybrany układ oczyszczania spalin obejmujący urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń stanowiące część zamienną. Badanie może być przeprowadzone na drodze zgodnie z wymogami dotyczącymi przejazdu zawartymi w pkt 4.5–4.5.5 załącznika II do niniejszego rozporządzenia przy szczegółowej rejestracji danych dotyczących jazdy lub na odpowiedniej hamowni podwoziowej. W przypadku wyboru badania drogowego pojazd musi przejść cykl badawczy z rozruchem zimnego silnika, określony w dodatku 5 do niniejszego załącznika, a następnie dziewięć cykli badawczych z rozruchem gorącego silnika, identycznych z cyklem z rozruchem zimnego silnika, w taki sposób, aby praca silnika była taka sama jak jego praca w pkt 2.2.1 i 2.2.2. W przypadku wyboru hamowni podwoziowej symulowane nachylenie drogi podczas cyklu badań w dodatku 5 należy dostosować do pracy silnika w trakcie WHTC.
2.2.5.
Organ udzielający homologacji typu odrzuca dane dotyczące temperatury uzyskane zgodnie z pkt 2.2.4, jeśli uzna je za nierealistyczne, i zwraca się o powtórzenie badania lub przeprowadzenie badania zgodnie z pkt 2.2.1, 2.2.2 i 2.2.3.
2.2.6.
Temperatury urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną rejestruje się w trakcie całej sekwencji badań, w miejscu o najwyższej temperaturze.
2.2.7.
W przypadkach gdy miejsce o najwyższej temperaturze zmienia się w czasie, lub jeżeli trudno jest je określić, temperaturę złoża należy rejestrować w wielu odpowiednich miejscach.
2.2.8.
Liczbę i umiejscowienie pomiarów temperatury wybiera producent w porozumieniu z organem udzielającym homologacji typu na podstawie najlepszej praktyki inżynierskiej.
2.2.9.
Za zgodą organu udzielającego homologacji typu można zastosować jednolitą temperaturę złoża katalizatora lub temperaturę wlotu katalizatora, jeżeli pomiar temperatury złoża w wielu miejscach jest niemożliwy lub zbyt trudny.
Rysunek 1
Przykład lokalizacji czujników temperatury w typowym urządzeniu do oczyszczania spalin
Tekst z obrazka
Wlot promieniowy
Wlot
Rysunek 2
Przykład lokalizacji czujników temperatury w filtrze cząstek stałych
Tekst z obrazka
Wylot promieniowy
Wlot
Wylot
2.2.10.
Podczas sekwencji badawczej temperaturę należy mierzyć i rejestrować co najmniej raz na sekundę (z minimalną częstotliwością 1 Hz).
2.2.11.
Zmierzone wartości temperatury należy zestawić w histogram z przedziałami temperatury nie większymi niż 10 °C. W przypadku wspomnianym w pkt 2.2.7 w histogramie odnotowuje się najwyższą temperaturę w każdej sekundzie. Każda kolumna histogramu odpowiada skumulowanej częstotliwości w sekundach zmierzonych temperatur należących do danego zakresu.
2.2.12.
Czas w godzinach odpowiadający każdemu zakresowi temperatury należy określić, a następnie ekstrapolować na cały okres eksploatacji urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną zgodnie z wartościami określonymi w tabeli 1. Ekstrapolacja opiera się na założeniu, że jeden cykl WHTC odpowiada 20 km jazdy.
Tabela 1
Cały okres eksploatacji urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną dla każdej kategorii pojazdu oraz równoważne cykle badania WHTC i godziny pracy
Kategoria pojazdu
Przebieg (km)
Równoważna liczba cykli badania WHTC
Równoważna liczba godzin
Układy silnika zamontowane w pojazdach kategorii M1, N1 i N2
114 286
5 714
2 857
Układy silnika zamontowane w pojazdach kategorii N2 lub N3 o technicznie dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 16 ton oraz w pojazdach kategorii M3 klasy I, klasy II, klasy A i klasy B o technicznie dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 7,5 tony
214 286
10 714
5 357
Układy silnika zamontowane w pojazdach kategorii N3 o technicznie dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 16 ton oraz w pojazdach kategorii M3 klasy III i klasy B o technicznie dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 7,5 tony
500 000
25 000
12 500
2.2.13.
Dopuszcza się gromadzenie danych dla różnych urządzeń jednocześnie.
2.2.14.
W przypadku układów eksploatowanych przy regeneracji aktywnej rejestruje się liczbę, długość i temperatury regeneracji występujących podczas sekwencji badania określonej w pkt 2.2.1 i 2.2.2. Jeżeli nie wystąpiła regeneracja aktywna, sekwencję w wysokiej temperaturze określoną w pkt 2.2.2 należy rozszerzyć, aby objąć co najmniej dwie regeneracje aktywne.
2.2.15.
Łączna masa środka smarującego zużytego podczas gromadzenia danych, w g/godz., jest rejestrowana przy użyciu dowolnej odpowiedniej metody, np. procedury spuszczenia i ważenia opisanej w dodatku 6. W tym celu silnik należy eksploatować przez 24 godziny, przeprowadzając kolejne cykle badania WHTC. W przypadkach gdy nie można dokładnie zmierzyć zużycia oleju, producent, w porozumieniu z organem udzielającym homologacji typu, może stosować następujące opcje w celu określenia zużycia środka smarującego:
a) wartość domyślną wynoszącą 30 g/godz.;
b) wartość podaną przez producenta, w oparciu o rzetelne dane i informacje, uzgodnioną z organem udzielającym homologacji typu.
2.3.
Obliczanie równoważnego czasu starzenia odpowiadającego temperaturze odniesienia
2.3.1.
Temperatury zarejestrowane zgodnie z pkt 2.2–2.2.15 muszą ograniczać się do temperatury odniesienia Tr
, wymaganej przez producenta w porozumieniu z organem udzielającym homologacji typu, w przedziale temperatur zarejestrowanych na etapie gromadzenia danych.
2.3.2.
W przypadku określonym w pkt 2.2.13 wartość Tr
dla każdego z urządzeń może być różna.
2.3.3.
Równoważny czas starzenia odpowiadający temperaturze referencyjnej oblicza się dla każdego z przedziałów, o których mowa w pkt 2.2.11, zgodnie z poniższym równaniem:
Równanie 1:
gdzie:
R
=
reaktywność termiczna urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną.
Stosuje się następujące wartości:
— Katalizator utleniający dla silników diesla (DOC): 18 050
— Katalizowany filtr cząstek stałych: 18 050
— Katalizator SCR lub katalizator utleniający amoniak (AMOX) żelazowo-zeolitowy (Fe-Z): 5 175
— Katalizator SCR miedziowo-zeolitowy (Cu-Z): 11 550
— Katalizator SCR wanadowy (V): 5 175
— LNT (pochłaniacz ubogich NOx): 18 050
Tr
= temperatura odniesienia w K.
= temperatura (w K) mieszcząca się w połowie przedziału temperatur i, na które narażone jest urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń stanowiące część zamienną na etapie gromadzenia danych, zarejestrowana na histogramie temperatury.
= czas, w godzinach, odpowiadający temperaturze
, dostosowany do pełnego okresu eksploatacji, np. jeżeli histogram obejmuje 5 godzin, a cały okres eksploatacji zgodnie z tabelą 1 wynosi 4 000 godzin, wszystkie wartości czasowe histogramu należy pomnożyć przez
.
= równoważny czas starzenia, w godzinach, potrzebny do uzyskania, poprzez poddanie urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną temperaturze Tr
, takiego samego efektu starzenia, jak w przypadku poddania tego urządzenia temperaturze
w czasie
.
i = numer przedziału, gdzie 1 jest numerem dla przedziału o najniższej temperaturze, a n wartością przedziału o najwyższej temperaturze.
2.3.4.
Całkowity równoważny czas starzenia jest obliczany zgodnie z następującym równaniem:
Równanie 2:
gdzie:
AT = całkowity równoważny czas starzenia, w godzinach, potrzebny do uzyskania, poprzez poddanie urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną temperaturze Tr
, takiego samego efektu starzenia, jak w przypadku poddania tego urządzenia, w całym okresie jego eksploatacji, temperaturze
w czasie
każdego z przedziałów i zarejestrowanych w histogramie.
= równoważny czas starzenia, w godzinach, potrzebny do uzyskania, poprzez poddanie urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną temperaturze Tr
, takiego samego efektu starzenia, jak w przypadku poddania tego urządzenia temperaturze
w czasie
.
i = numer przedziału, gdzie 1 jest numerem dla przedziału o najniższej temperaturze, a n wartością przedziału o najwyższej temperaturze.
n = łączna liczba przedziałów temperatury.
2.3.5.
W przypadku, o którym mowa w pkt 2.2.13, AT oblicza się dla każdego urządzenia.
2.4.
Plan akumulacji godzin pracy
2.4.1. Wymogi ogólne
2.4.1.1.
Plan akumulacji godzin pracy umożliwia przyspieszenie starzenia urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną, w oparciu o informacje zebrane na etapie gromadzenia danych określonym w pkt 2.2.
2.4.1.2.
Plan akumulacji godzin pracy obejmuje plan akumulacji termicznej i plan akumulacji zużycia środka smarującego zgodnie z pkt 2.4.4.6. Producent, w porozumieniu z organem udzielającym homologacji typu, może zrezygnować z realizacji planu akumulacji zużycia środka smarującego, jeżeli urządzenia kontrolujące emisję zanieczyszczeń stanowiące części zamienne są umieszczone za częścią stanowiącą filtr oczyszczania spalin (np. filtrem cząstek stałych). Zarówno plan akumulacji termicznej, jak i plan akumulacji zużycia środka smarującego, składają się z powtarzających się serii sekwencji odpowiednio termicznych i zużycia środka smarującego.
2.4.1.3.
W przypadku urządzeń kontrolujących emisję zanieczyszczeń stanowiących części zamienne działających przy regeneracji aktywnej sekwencja termiczna uzupełniana jest trybem regeneracji aktywnej.
2.4.1.4.
W przypadku akumulacji godzin pracy obejmującej plan akumulacji termicznej i plan akumulacji zużycia środka smarującego ich odpowiednie sekwencji występują na przemian, tak aby po każdej sekwencji termicznej, którą należy wykonać, następowała sekwencja zużycia środka smarującego.
2.4.1.5.
Dopuszcza się realizację planu akumulacji godzin pracy równocześnie dla różnych urządzeń. W takim przypadku określa się jeden plan akumulacji godzin pracy dla wszystkich urządzeń.
2.4.2. Plan akumulacji termicznej
2.4.2.1.
Plan akumulacji termicznej symuluje wpływ starzenia termicznego na działanie urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną do końca okresu jego użytkowania.
2.4.2.2.
Silnik używany do realizacji planu akumulacji godzin pracy, wyposażony w układ oczyszczania spalin obejmujący urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń stanowiące część zamienną, jest użytkowany przez co najmniej trzy kolejne sekwencje termiczne, jak określono w dodatku 4.
2.4.2.3.
Należy rejestrować temperatury przez co najmniej dwie sekwencje termiczne. Pierwszej sekwencji, przeprowadzanej w celu rozgrzania, nie uwzględnia się do celów gromadzenia danych dotyczących temperatury.
2.4.2.4.
Temperatury należy rejestrować w odpowiednich miejscach, wybranych zgodnie z pkt 2.2.6–2.2.9, co najmniej raz na sekundę (z minimalną częstotliwością 1 Hz).
2.4.2.5.
Efektywny czas starzenia odpowiadający sekwencji termicznej, o której mowa w pkt 2.4.2.3, oblicza się zgodnie z następującym równaniem:
Równanie 3:
Równanie 4:
gdzie:
= efektywny czas starzenia, w godzinach, potrzebny do uzyskania, poprzez poddanie urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną temperaturze Tr
, takiego samego efektu starzenia, jak w przypadku poddania tego urządzenia temperaturze Ti
w sekundzie i.
Ti
= temperatura, w K, mierzona w sekundzie i w każdej z sekwencji termicznych.
R
=
reaktywność termiczna urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną. Producent uzgadnia z organem udzielającym homologacji typu wartość R jaką należy stosować. Alternatywnie można również stosować następujące wartości domyślne:
— Katalizator utleniający dla silników diesla (DOC): 18 050 .
— Katalizowany filtr cząstek stałych: 18 050
— Katalizator SCR lub katalizator utleniający amoniak (AMOX) żelazowo-zeolitowy (Fe-Z): 5 175
— Katalizator SCR miedziowo-zeolitowy (Cu-Z): 11 550
— Katalizator SCR wanadowy (V): 5 175
— LNT (pochłaniacz ubogich NOx): 18 050
Tr
= temperatura odniesienia, w K, o takiej samej wartości jak w równaniu 1.
AE = efektywny czas starzenia, w godzinach, potrzebny do uzyskania, poprzez poddanie urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną temperaturze Tr
, takiego samego efektu starzenia, jak w przypadku poddania tego urządzenia temperaturze podczas sekwencji termicznej.
AT = całkowity równoważny czas starzenia, w godzinach, potrzebny do uzyskania, poprzez poddanie urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną temperaturze Tr
, takiego samego efektu starzenia, jak w przypadku poddania tego urządzenia, w całym okresie jego eksploatacji, temperaturze
w czasie
każdego z przedziałów i zarejestrowanych w histogramie.
i = numer pomiaru temperatury.
p = łączna liczba pomiarów temperatury.
nc
= numer sekwencji termicznej spośród sekwencji przeprowadzonych w celu zgromadzenia danych dotyczących temperatury zgodnie z pkt 2.4.2.3.
C = łączna liczba sekwencji termicznych przeprowadzonych w celu zgromadzenia danych dotyczących temperatury.
2.4.2.6.
Łączną liczbę sekwencji termicznych ujmowanych w planie akumulacji godzin pracy ustala się, stosując następujące równanie:
Równanie 5:
NTS = AT/AE
gdzie:
NTS
= łączna liczba sekwencji termicznych przeprowadzonych w ramach planu akumulacji godzin pracy
AT = całkowity równoważny czas starzenia, w godzinach, potrzebny do uzyskania, poprzez poddanie urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną temperaturze Tr
, takiego samego efektu starzenia, jak w przypadku poddania tego urządzenia, w całym okresie jego eksploatacji, temperaturze
w czasie
każdego z przedziałów i zarejestrowanych w histogramie.
AE = efektywny czas starzenia, w godzinach, potrzebny do uzyskania, poprzez poddanie urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną temperaturze Tr
, takiego samego efektu starzenia, jak w przypadku poddania tego urządzenia temperaturze podczas sekwencji termicznej.
2.4.2.7.
Dozwolone jest zmniejszenie NTS
, a zatem skrócenie okresu objętego planem akumulacji godzin pracy, zwiększając temperatury, którym poddawane jest każde urządzenie w każdym trybie cyklu starzenia, poprzez zastosowanie jednego lub kilku z następujących środków:
a) izolacja rury wydechowej;
b) przybliżenie urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną do kolektora wydechowego;
c) sztuczne zwiększenie temperatury spalin;
d) optymalizacja ustawień silnika bez istotnej zmiany działania silnika pod względem emisji.
2.4.2.8.
Kiedy stosuje się środki, o których mowa w pkt 2.4.4.6 i 2.4.4.7, całkowity czas starzenia obliczony na podstawie NTS
wynosi nie mniej niż 10 % całego okresu eksploatacji pojazdu wymienionego w tabeli 1, np. dla pojazdu kategorii N1
wartość NTS
nie może wynosić mniej niż 286 sekwencji termicznych, przy założeniu, że każda sekwencja trwa 1 godzinę.
2.4.2.9.
Dozwolone jest zwiększenie NTS
, a zatem okresu objętego planem akumulacji godzin pracy, zmniejszając temperatury w każdym trybie cyklu starzenia poprzez zastosowanie jednego lub kilku z następujących środków:
a) oddalenie urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną od kolektora wydechowego;
b) sztuczne zmniejszenie temperatury spalin;
c) optymalizacja ustawień silnika.
2.4.2.10.
W przypadku, o którym mowa w pkt 2.4.1.5, zastosowanie mają następujące przepisy:
2.4.2.10.1.
Wartość NTS
musi być jednakowa dla każdego urządzenia, tak aby można było ustalić jeden plan akumulacji godzin pracy.
2.4.2.10.2.
Aby osiągnąć jednakową wartość NTS
dla każdego urządzenia, dla każdego urządzenia należy obliczyć pierwszą wartość NTS
, z własnymi wartościami AT i AE.
2.4.2.10.3.
Jeżeli obliczone wartości NTS
się różnią, można zastosować jeden lub więcej środków określonych w pkt 2.4.2.7–2.4.2.10 dla urządzenia lub urządzeń, dla których należy zmodyfikować NTS
, w sekwencjach termicznych, o których mowa w pkt 2.4.2.3, aby wpłynąć na zmierzoną temperaturę Ti
, odpowiednio przyspieszając lub opóźniając sztuczne starzenie danego urządzenia lub urządzeń.
2.4.2.10.4.
Należy obliczyć nowe wartości NTS
odpowiadające nowym temperaturom Ti
uzyskanym w pkt 2.4.2.10.3.
2.4.2.10.5.
Kroki określone w pkt 2.4.2.10.3 i 2.4.2.10.4 powtarza się, aż do dopasowania wartości NTS
uzyskanych dla każdego urządzenia w układzie.
2.4.2.10.6.
Wartości Tr stosowane w celu uzyskania różnych NTS
w pkt 2.4.2.10.4 i 2.4.2.10.5 muszą być takie same jak wartości stosowane w pkt 2.3.2 i 2.3.5 do obliczenia AT dla każdego urządzenia.
2.4.2.11.
W przypadku urządzeń kontrolujących emisję zanieczyszczeń stanowiących części zamienne, będących układem w rozumieniu art. 3 pkt 25 dyrektywy 2007/46/WE, można rozpatrzyć jedną z następujących dwóch opcji starzenia termicznego urządzeń:
2.4.2.11.1.
Urządzenia wchodzące w skład zespołu mogą być poddawane starzeniu razem lub oddzielnie, zgodnie z pkt 2.4.2.10.
2.4.2.11.2.
Jeżeli budowa zespołu uniemożliwia oddzielenie urządzeń (np. DOC + SCR w puszce), termiczne starzenie termiczne zespołu przeprowadza się, stosując najwyższą wartość NTS.
2.4.3. Zmodyfikowany plan akumulacji termicznej dla urządzeń pracujących przy regeneracji aktywnej
2.4.3.1.
Zmodyfikowany plan akumulacji termicznej dla urządzeń pracujących przy regeneracji aktywnej symuluje skutki starzenia urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną spowodowanego zarówno obciążeniem cieplnym, jak i regeneracją aktywną, na koniec całkowitego okresu jego eksploatacji.
2.4.3.2.
Silnik używany do realizacji planu akumulacji godzin pracy, wyposażony w układ oczyszczania spalin obejmujący urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń stanowiące część zamienną, jest użytkowany przez co najmniej trzy zmodyfikowane sekwencje termiczne, z których każda składa się z sekwencji termicznej określonej w dodatku 4, po której następuje pełna regeneracja aktywna, podczas której temperatura szczytowa w układzie oczyszczania spalin nie może być niższa od temperatury szczytowej odnotowanej na etapie gromadzenia danych.
2.4.3.3.
Należy rejestrować temperatury przez co najmniej dwie zmodyfikowane sekwencje termiczne. Pierwszej sekwencji, przeprowadzanej w celu rozgrzania, nie uwzględnia się do celów gromadzenia danych dotyczących temperatury.
2.4.3.4.
Aby jak najbardziej skrócić czas między sekwencjami termicznymi określonymi w dodatku 4 i późniejszą regeneracją aktywną, producent może sztucznie wywołać regenerację aktywną, eksploatując silnik, po każdej sekwencji termicznej określonej w dodatku 4, przy stałej prędkości obrotowej umożliwiającej wytwarzanie przez silnik znacznej ilości sadzy. W takim przypadku tryb pracy ze stałą prędkością obrotową również traktuje się jako część zmodyfikowanej sekwencji termicznej określonej w pkt 2.4.3.2.
2.4.3.5
Efektywny czas starzenia odpowiadający każdej zmodyfikowanej sekwencji termicznej oblicza się, stosując równania 3 i 4.
2.4.3.6.
Łączną liczbę zmodyfikowanych sekwencji termicznych, jakie należy przeprowadzić w planie akumulacji godzin pracy, oblicza się, stosując równanie 5:
2.4.3.7.
Dozwolone jest zmniejszenie NTS
, a zatem okresu objętego planem akumulacji godzin pracy, zwiększając temperatury w każdym trybie zmodyfikowanej sekwencji termicznej poprzez zastosowanie jednego lub kilku środków określonych w pkt 2.4.2.7.
2.4.3.8.
Oprócz środków, o których mowa w pkt 2.4.3.7, można również zmniejszyć NTS
poprzez zwiększenie temperatury szczytowej regeneracji aktywnej w zmodyfikowanej sekwencji termicznej, nie przekraczając jednak w żadnym wypadku temperatury złoża wynoszącej 800 °C.
2.4.3.9.
Wartość NTS
nie może być nigdy mniejsza niż 50 % liczby regeneracji aktywnych, którym poddaje się urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń stanowiące część zamienną w całym okresie eksploatacji, obliczanej zgodnie z następującym równaniem:
Równanie 5:
gdzie:
NAR
= liczba sekwencji regeneracji aktywnej w całym okresie eksploatacji urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną.
tWHTC
= równoważna liczba godzin odpowiadająca kategorii pojazdu, dla którego przeznaczone jest urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń stanowiące część zamienną, uzyskana z tabeli 1.
tAR
= czas trwania, w godzinach, regeneracji aktywnej.
tBAR
= czas, w godzinach, między dwiema kolejnymi regeneracjami aktywnymi.
2.4.3.10.
Jeżeli w konsekwencji zastosowania minimalnej liczby zmodyfikowanych sekwencji termicznych określonych w pkt 2.4.3.9 wartość AE × NTS
obliczona przy pomocy równania 4 przekracza wartość AT obliczoną przy pomocy równania 2, czas trwania każdego trybu sekwencji termicznej określonej w dodatku 4 i włączonej do zmodyfikowanej sekwencji termicznej określonej w pkt 2.4.3.2 może zostać proporcjonalnie zmniejszony, aby uzyskać AE × NTS = AT.
2.4.3.11.
Dozwolone jest zwiększenie NTS
, a zatem okresu objętego planem akumulacji godzin pracy, zmniejszając temperatury w każdym trybie sekwencji termicznej połączonej z regeneracją aktywną poprzez zastosowanie jednego lub kilku środków określonych w pkt 2.4.2.9.
2.4.3.12.
W przypadku, o którym mowa w pkt 2.4.1.5, zastosowanie mają pkt 2.4.2.10 i 2.4.2.11
2.4.4. Plan akumulacji zużycia środka smarującego
2.4.4.1.
Plan akumulacji zużycia środka smarującego symuluje wpływ starzenia spowodowanego skażeniem chemicznym lub tworzeniem się osadu w wyniku zużycia środka smarującego na działanie urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną na koniec całkowitego okresu jego użytkowania.
2.4.4.2.
Zużyty środek smarujący, w g/godz., ustala się dla co najmniej 24 sekwencji termicznych lub odpowiadającej im liczby zmodyfikowanych sekwencji termicznych, przy użyciu dowolnej odpowiedniej metody, np. procedury spuszczenia i ważenia opisanej w dodatku 6. Stosuje się świeży środek smarujący.
2.4.4.3.
Silnik musi być wyposażony w miskę olejową o stałej objętości, aby uniknąć konieczności uzupełniania, ponieważ poziom oleju wpływa na tempo zużycia oleju. Można zastosować dowolną odpowiednią metodę, np. metodę opisaną w normie ASTM D7156-09.
2.4.4.4.
Teoretyczny czas, w godzinach, w którym należałoby zastosować odpowiedni plan akumulacji termicznej lub zmodyfikowany plan akumulacji termicznej, w celu uzyskania takiego samego zużycia środka smarującego jak odpowiadające całemu okresowi eksploatacji urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną, oblicza się, stosując następujące równanie:
Równanie 6:
gdzie:
tTAS
= teoretyczny czas trwania, w godzinach, planu akumulacji godzin pracy konieczny do uzyskania takiego samego zużycia środka smarującego jak odpowiadające całemu okresowi eksploatacji urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną, pod warunkiem że plan akumulacji godzin pracy składa się tylko z szeregu kolejnych sekwencji termicznych lub zmodyfikowanych sekwencji termicznych.
LCRWHTC
= tempo zużycia środka smarującego, w g/godz., określone zgodnie z pkt 2.2.15.
tWHTC
= równoważna liczba godzin odpowiadająca kategorii pojazdu, dla którego przeznaczone jest urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń stanowiące część zamienną, uzyskana z tabeli 1.
LCRWHTC
= tempo zużycia środka smarującego, w g/godz., określone zgodnie z pkt 2.4.4.2.
2.4.4.5.
Liczbę sekwencji termicznych lub zmodyfikowanych sekwencji termicznych odpowiadającą tTAS
oblicza się, stosując następujący wskaźnik:
Równanie 7:
gdzie:
N = liczba sekwencji termicznych lub zmodyfikowanych sekwencji termicznych odpowiadająca tTAS.
tTAS
= teoretyczny czas trwania, w godzinach, planu akumulacji godzin pracy konieczny do uzyskania takiego samego zużycia środka smarującego jak odpowiadające całemu okresowi eksploatacji urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną, pod warunkiem że plan akumulacji godzin pracy składa się tylko z szeregu kolejnych sekwencji termicznych lub zmodyfikowanych sekwencji termicznych.
tTS
= czas trwania, w godzinach, pojedynczej sekwencji termicznej lub zmodyfikowanej sekwencji termicznej.
2.4.4.6.
Wartość N porównuje się z wartością NTS
obliczoną zgodnie z pkt 2.4.2.6 lub, dla urządzeń pracujących przy regeneracji aktywnej, zgodnie z pkt 2.4.3.5. Jeżeli N NTS
, nie jest konieczne dodanie planu akumulacji zużycia środka smarującego do planu akumulacji termicznej. Jeżeli N NTS
, plan akumulacji zużycia środka smarującego należy dodać do planu akumulacji termicznej.
2.4.4.7.
Dodanie planu akumulacji zużycia środka smarującego może nie być konieczne, jeżeli zwiększając zużycie środka smarującego, jak opisano w pkt 2.4.4.8.4, uzyskano już niezbędne zużycie środka smarującego, realizując odpowiedni plan akumulacji termicznej polegający na przeprowadzeniu NTS
sekwencji termicznych lub zmodyfikowanych sekwencji termicznych.
2.4.4.8.
Opracowanie planu akumulacji zużycia środka smarującego
2.4.4.8.1.
Plan akumulacji zużycia środka smarującego obejmuje szereg sekwencji zużycia środka smarującego powtarzanych kilkakrotnie, przy czym każda sekwencja zużycia środka smarującego występuje naprzemiennie z każdą sekwencją termiczną lub każdą zmodyfikowaną sekwencją termiczną.
2.4.4.8.2.
Każda sekwencja zużycia środka smarującego odbywa się przy stałej prędkości obrotowej, stałym obciążeniu i stałej prędkości, przy czym obciążenie i prędkość dobiera się w taki sposób, aby zużycie środka smarującego było jak największe, a efektywne starzenie termiczne jak najmniejsze. Tryb określa producent w porozumieniu z organem udzielającym homologacji typu na podstawie najlepszej praktyki inżynierskiej.
2.4.4.8.3.
Czas trwania każdej sekwencji zużycia środka smarującego określa się następująco:
2.4.4.8.3.1.
Silnik pracuje przez odpowiedni czas przy parametrach obciążenia i prędkości określonych przez producenta zgodnie z pkt 2.4.4.8.2, a zużycie środka smarującego, w g/godz., określa się przy użyciu dowolnej odpowiedniej metody, np. procedury spuszczenia i ważenia opisanej w dodatku 6. Środek smarujący należy wymieniać w zalecanych odstępach czasu.
2.4.4.8.3.2.
Czas trwania każdej sekwencji zużycia środka smarującego oblicza się według następującego równania:
Równanie 8:
gdzie:
tLS
= czas trwania, w godzinach, pojedynczej sekwencji zużycia środka smarującego
LCRWHTC
= tempo zużycia środka smarującego, w g/godz., określone zgodnie z pkt 2.2.15.
tWHTC
= równoważna liczba godzin odpowiadająca kategorii pojazdu, dla którego przeznaczone jest urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń stanowiące część zamienną, uzyskana z tabeli 1.
LCRWHTC
= tempo zużycia środka smarującego, w g/godz., określone zgodnie z pkt 2.4.4.2.
LCRLAS
= tempo zużycia środka smarującego, w g/godz., określone zgodnie z pkt 2.4.4.8.3.1.
tTS
= czas trwania, w godzinach, pojedynczej sekwencji termicznej określonej w dodatku 4 lub zmodyfikowanej sekwencji termicznej określonej w pkt 2.4.3.2.
NTS
= łączna liczba sekwencji termicznych lub zmodyfikowanych sekwencji termicznych przeprowadzonych w ramach planu akumulacji godzin pracy.
2.4.4.8.4.
Tempo zużycia środka smarującego musi pozostawać zawsze poniżej 0,5 % poziomu zużycia paliwa przez silnik, aby uniknąć nadmiernego gromadzenia się popiołu na powierzchni czołowej urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną.
2.4.4.8.5.
Dozwolone jest dodawanie starzenia termicznego spowodowanego stosowaniem sekwencji zużycia środka smarującego do wartości AE obliczonej zgodnie z równaniem 4.
2.4.5. Opracowanie pełnego planu akumulacji godzin pracy
2.4.5.1.
Plan akumulacji godzin pracy tworzy się, stosując naprzemiennie sekwencję termiczną lub zmodyfikowaną sekwencję termiczną, stosownie do przypadku, z sekwencją zużycia środka smarującego. Wspomniany model powtarza się NTS
razy, przy czym wartość NTS
oblicza zgodnie z pkt 2.4.2 lub pkt 2.4.3, zależnie od przypadku. Przykład pełnego planu akumulacji godzin pracy podano w dodatku 7. Schemat obrazujący opracowanie pełnego planu akumulacji godzin pracy podano w dodatku 8.
2.4.6. Wykonanie planu akumulacji godzin pracy
2.4.6.1.
Silnik wyposażony w układ oczyszczania spalin obejmujący urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń stanowiące część zamienną jest eksploatowany przez okres objęty planem akumulacji godzin pracy określony w pkt 2.4.5.1.
2.4.6.2.
Silnik używany do realizacji planu akumulacji godzin pracy może być inny niż silnik zastosowany na etapie gromadzenia danych, przy czym ten drugi jest zawsze silnikiem, dla którego zaprojektowano urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń stanowiące część zamienną, i przeznaczonym do badania emisji zgodnie z pkt 2.4.3.2.
2.4.6.3.
Jeżeli silnik używany do realizacji planu akumulacji godzin pracy ma pojemność o co najmniej 20 % większą niż silnik zastosowany na etapie gromadzenia danych, układ wydechowy pierwszego silnika należy wyposażyć w obejście, aby jak najściślej powielić natężenie przepływu spalin w drugim silniku w wybranych warunkach starzenia.
2.4.6.4.
W przypadku, o którym mowa w pkt 2.4.6.2, silnik używany do realizacji planu akumulacji godzin pracy musi posiadać homologację typu zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 595/2009. Ponadto jeżeli badane urządzenie lub urządzenia mają być zamocowane w układzie silnika z recyrkulacją spalin (EGR), układ silnika stosowany w ramach planu akumulacji godzin pracy musi być również wyposażony w układ EGR. Jeżeli badane urządzenie lub urządzenia nie mają być zamocowane w układzie silnika z układem EGR, układ silnika stosowany w ramach planu akumulacji godzin pracy również nie może być wyposażony w układ EGR.
2.4.6.5.
Środek smarujący i paliwo wykorzystywane w ramach planu akumulacji godzin pracy muszą być jak najbardziej zbliżone do tych stosowanych na etapie gromadzenia danych określonym w pkt 2.2. Środek smarujący musi być zgodny z zaleceniami producenta silnika, dla którego zaprojektowano urządzenie kontrolujące emisję zanieczyszczeń. Użyte paliwa powinny być paliwami rynkowymi spełniającymi odpowiednie wymogi dyrektywy 98/70/WE. Na wniosek producenta można również stosować paliwa wzorcowe zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.
2.4.6.6.
Środek smarujący należy wymieniać w celu konserwacji, w odstępach czasu ustalonych przez producenta silnika stosowanego na etapie gromadzenia danych.
2.4.6.7.
W przypadku SCR wtrysk mocznika przeprowadza się zgodnie ze strategią określoną przez producenta urządzenia kontrolującego emisję zanieczyszczeń stanowiącego część zamienną.
Dodatek 4
Sekwencja starzenia termicznego
Tryb
Prędkość (% podwyższonej prędkości obrotowej biegu jałowego)
Obciążenie (% dla danej prędkości)
Czas (s)
1
2,92
0,58
626
2
45,72
1,58
418
3
38,87
3,37
300
4
20,23
11,36
102
5
11,37
14,90
62
6
32,78
18,52
370
7
53,12
20,19
410
8
59,53
34,73
780
9
78,24
54,38
132
10
39,07
62,85
212
11
47,82
62,94
188
Tryb regeneracji (jeżeli dotyczy)
Należy określić (zob. pkt 2.4.3.4)
Należy określić (zob. pkt 2.4.3.4)
Należy określić (zob. pkt 2.4.3.4)
Tryb zużycia środka smarującego (jeżeli dotyczy)
Należy określić zgodnie z pkt 2.4.4.8.2
Należy określić zgodnie z pkt 2.4.4.8.2
Należy określić zgodnie z pkt 2.4.4.8.3
Uwaga:
Kolejność trybów 1–11 ustalono według rosnącego obciążenia w celu zmaksymalizowania temperatury spalin w trybach wysokiego obciążenia. Za zgodą organu udzielającego homologacji typu kolejność ta może zostać zmieniona w celu optymalizacji temperatury spalin, jeżeli może to pomóc w skróceniu rzeczywistego czasu starzenia.
Dodatek 5
Cykl badań na hamowni podwoziowej lub gromadzenie danych w ruchu drogowym
Czas
Prędkość
Czas
Prędkość
Czas
Prędkość
Czas
Prędkość
Czas
Prędkość
Czas
Prędkość
Czas
Prędkość
s
km/h
s
km/h
s
km/h
s
km/h
s
km/h
s
km/h
s
km/h
1
0
261
22,38
521
35,46
781
18,33
1 041
39,88
1 301
66,39
1 561
86,88
2
0
262
24,75
522
36,81
782
18,31
1 042
41,25
1 302
66,74
1 562
86,7
3
0
263
25,55
523
37,98
783
18,05
1 043
42,07
1 303
67,43
1 563
86,81
4
0
264
25,18
524
38,84
784
17,39
1 044
43,03
1 304
68,44
1 564
86,81
5
0
265
23,94
525
39,43
785
16,35
1 045
44,4
1 305
69,52
1 565
86,81
6
0
266
22,35
526
39,73
786
14,71
1 046
45,14
1 306
70,53
1 566
86,81
7
2,35
267
21,28
527
39,8
787
11,71
1 047
45,44
1 307
71,47
1 567
86,99
8
5,57
268
20,86
528
39,69
788
7,81
1 048
46,13
1 308
72,32
1 568
87,03
9
8,18
269
20,65
529
39,29
789
5,25
1 049
46,79
1 309
72,89
1 569
86,92
10
9,37
270
20,18
530
38,59
790
4,62
1 050
47,45
1 310
73,07
1 570
87,1
11
9,86
271
19,33
531
37,63
791
5,62
1 051
48,68
1 311
73,03
1 571
86,85
12
10,18
272
18,23
532
36,22
792
8,24
1 052
50,13
1 312
72,94
1 572
87,14
13
10,38
273
16,99
533
34,11
793
10,98
1 053
51,16
1 313
73,01
1 573
86,96
14
10,57
274
15,56
534
31,16
794
13,15
1 054
51,37
1 314
73,44
1 574
86,85
15
10,95
275
13,76
535
27,49
795
15,47
1 055
51,3
1 315
74,19
1 575
86,77
16
11,56
276
11,5
536
23,63
796
18,19
1 056
51,15
1 316
74,81
1 576
86,81
17
12,22
277
8,68
537
20,16
797
20,79
1 057
50,88
1 317
75,01
1 577
86,85
18
12,97
278
5,2
538
17,27
798
22,5
1 058
50,63
1 318
74,99
1 578
86,74
19
14,33
279
1,99
539
14,81
799
23,19
1 059
50,2
1 319
74,79
1 579
86,81
20
16,38
280
0
540
12,59
800
23,54
1 060
49,12
1 320
74,41
1 580
86,7
21
18,4
281
0
541
10,47
801
24,2
1 061
48,02
1 321
74,07
1 581
86,52
22
19,86
282
0
542
8,85
802
25,17
1 062
47,7
1 322
73,77
1 582
86,7
23
20,85
283
0,5
543
8,16
803
26,28
1 063
47,93
1 323
73,38
1 583
86,74
24
21,52
284
0,57
544
8,95
804
27,69
1 064
48,57
1 324
72,79
1 584
86,81
25
21,89
285
0,6
545
11,3
805
29,72
1 065
48,88
1 325
71,95
1 585
86,85
26
21,98
286
0,58
546
14,11
806
32,17
1 066
49,03
1 326
71,06
1 586
86,92
27
21,91
287
0
547
15,91
807
34,22
1 067
48,94
1 327
70,45
1 587
86,88
28
21,68
288
0
548
16,57
808
35,31
1 068
48,32
1 328
70,23
1 588
86,85
29
21,21
289
0
549
16,73
809
35,74
1 069
47,97
1 329
70,24
1 589
87,1
30
20,44
290
0
550
17,24
810
36,23
1 070
47,92
1 330
70,32
1 590
86,81
31
19,24
291
0
551
18,45
811
37,34
1 071
47,54
1 331
70,3
1 591
86,99
32
17,57
292
0
552
20,09
812
39,05
1 072
46,79
1 332
70,05
1 592
86,81
33
15,53
293
0
553
21,63
813
40,76
1 073
46,13
1 333
69,66
1 593
87,14
34
13,77
294
0
554
22,78
814
41,82
1 074
45,73
1 334
69,26
1 594
86,81
35
12,95
295
0
555
23,59
815
42,12
1 075
45,17
1 335
68,73
1 595
86,85
36
12,95
296
0
556
24,23
816
42,08
1 076
44,43
1 336
67,88
1 596
87,03
37
13,35
297
0
557
24,9
817
42,27
1 077
43,59
1 337
66,68
1 597
86,92
38
13,75
298
0
558
25,72
818
43,03
1 078
42,68
1 338
65,29
1 598
87,14
39
13,82
299
0
559
26,77
819
44,14
1 079
41,89
1 339
63,95
1 599
86,92
40
13,41
300
0
560
28,01
820
45,13
1 080
41,09
1 340
62,84
1 600
87,03
41
12,26
301
0
561
29,23
821
45,84
1 081
40,38
1 341
62,21
1 601
86,99
42
9,82
302
0
562
30,06
822
46,4
1 082
39,99
1 342
62,04
1 602
86,96
43
5,96
303
0
563
30,31
823
46,89
1 083
39,84
1 343
62,26
1 603
87,03
44
2,2
304
0
564
30,29
824
47,34
1 084
39,46
1 344
62,87
1 604
86,85
45
0
305
0
565
30,05
825
47,66
1 085
39,15
1 345
63,55
1 605
87,1
46
0
306
0
566
29,44
826
47,77
1 086
38,9
1 346
64,12
1 606
86,81
47
0
307
0
567
28,6
827
47,78
1 087
38,67
1 347
64,73
1 607
87,03
48
0
308
0
568
27,63
828
47,64
1 088
39,03
1 348
65,45
1 608
86,77
49
0
309
0
569
26,66
829
47,23
1 089
40,37
1 349
66,18
1 609
86,99
50
1,87
310
0
570
26,03
830
46,66
1 090
41,03
1 350
66,97
1 610
86,96
51
4,97
311
0
571
25,85
831
46,08
1 091
40,76
1 351
67,85
1 611
86,96
52
8,4
312
0
572
26,14
832
45,45
1 092
40,02
1 352
68,74
1 612
87,07
53
9,9
313
0
573
27,08
833
44,69
1 093
39,6
1 353
69,45
1 613
86,96
54
11,42
314
0
574
28,42
834
43,73
1 094
39,37
1 354
69,92
1 614
86,92
55
15,11
315
0
575
29,61
835
42,55
1 095
38,84
1 355
70,24
1 615
87,07
56
18,46
316
0
576
30,46
836
41,14
1 096
37,93
1 356
70,49
1 616
86,92
57
20,21
317
0
577
30,99
837
39,56
1 097
37,19
1 357
70,63
1 617
87,14
58
22,13
318
0
578
31,33
838
37,93
1 098
36,21
1 358
70,68
1 618
86,96
59
24,17
319
0
579
31,65
839
36,69
1 099
35,32
1 359
70,65
1 619
87,03
60
25,56
320
0
580
32,02
840
36,27
1 100
35,56
1 360
70,49
1 620
86,85
61
26,97
321
0
581
32,39
841
36,42
1 101
36,96
1 361
70,09
1 621
86,77
62
28,83
322
0
582
32,68
842
37,14
1 102
38,12
1 362
69,35
1 622
87,1
63
31,05
323
0
583
32,84
843
38,13
1 103
38,71
1 363
68,27
1 623
86,92
64
33,72
324
3,01
584
32,93
844
38,55
1 104
39,26
1 364
67,09
1 624
87,07
65
36
325
8,14
585
33,22
845
38,42
1 105
40,64
1 365
65,96
1 625
86,85
66
37,91
326
13,88
586
33,89
846
37,89
1 106
43,09
1 366
64,87
1 626
86,81
67
39,65
327
18,08
587
34,96
847
36,89
1 107
44,83
1 367
63,79
1 627
87,14
68
41,23
328
20,01
588
36,28
848
35,53
1 108
45,33
1 368
62,82
1 628
86,77
69
42,85
329
20,3
589
37,58
849
34,01
1 109
45,24
1 369
63,03
1 629
87,03
70
44,1
330
19,53
590
38,58
850
32,88
1 110
45,14
1 370
63,62
1 630
86,96
71
44,37
331
17,92
591
39,1
851
32,52
1 111
45,06
1 371
64,8
1 631
87,1
72
44,3
332
16,17
592
39,22
852
32,7
1 112
44,82
1 372
65,5
1 632
86,99
73
44,17
333
14,55
593
39,11
853
33,48
1 113
44,53
1 373
65,33
1 633
86,92
74
44,13
334
12,92
594
38,8
854
34,97
1 114
44,77
1 374
63,83
1 634
87,1
75
44,17
335
11,07
595
38,31
855
36,78
1 115
45,6
1 375
62,44
1 635
86,85
76
44,51
336
8,54
596
37,73
856
38,64
1 116
46,28
1 376
61,2
1 636
86,92
77
45,16
337
5,15
597
37,24
857
40,48
1 117
47,18
1 377
59,58
1 637
86,77
78
45,64
338
1,96
598
37,06
858
42,34
1 118
48,49
1 378
57,68
1 638
86,88
79
46,16
339
0
599
37,1
859
44,16
1 119
49,42
1 379
56,4
1 639
86,63
80
46,99
340
0
600
37,42
860
45,9
1 120
49,56
1 380
54,82
1 640
86,85
81
48,19
341
0
601
38,17
861
47,55
1 121
49,47
1 381
52,77
1 641
86,63
82
49,32
342
0
602
39,19
862
49,09
1 122
49,28
1 382
52,22
1 642
86,77
83
49,7
343
0
603
40,31
863
50,42
1 123
48,58
1 383
52,48
1 643
86,77
84
49,5
344
0
604
41,46
864
51,49
1 124
48,03
1 384
52,74
1 644
86,55
85
48,98
345
0
605
42,44
865
52,23
1 125
48,2
1 385
53,14
1 645
86,59
86
48,65
346
0
606
42,95
866
52,58
1 126
48,72
1 386
53,03
1 646
86,55
87
48,65
347
0
607
42,9
867
52,63
1 127
48,91
1 387
52,55
1 647
86,7
88
48,87
348
0
608
42,43
868
52,49
1 128
48,93
1 388
52,19
1 648
86,44
89
48,97
349
0
609
41,74
869
52,19
1 129
49,05
1 389
51,09
1 649
86,7
90
48,96
350
0
610
41,04
870
51,82
1 130
49,23
1 390
49,88
1 650
86,55
91
49,15
351
0
611
40,49
871
51,43
1 131
49,28
1 391
49,37
1 651
86,33
92
49,51
352
0
612
40,8
872
51,02
1 132
48,84
1 392
49,26
1 652
86,48
93
49,74
353
0
613
41,66
873
50,61
1 133
48,12
1 393
49,37
1 653
86,19
94
50,31
354
0,9
614
42,48
874
50,26
1 134
47,8
1 394
49,88
1 654
86,37
95
50,78
355
2
615
42,78
875
50,06
1 135
47,42
1 395
50,25
1 655
86,59
96
50,75
356
4,08
616
42,39
876
49,97
1 136
45,98
1 396
50,17
1 656
86,55
97
50,78
357
7,07
617
40,78
877
49,67
1 137
42,96
1 397
50,5
1 657
86,7
98
51,21
358
10,25
618
37,72
878
48,86
1 138
39,38
1 398
50,83
1 658
86,63
99
51,6
359
12,77
619
33,29
879
47,53
1 139
35,82
1 399
51,23
1 659
86,55
100
51,89
360
14,44
620
27,66
880
45,82
1 140
31,85
1 400
51,67
1 660
86,59
101
52,04
361
15,73
621
21,43
881
43,66
1 141
26,87
1 401
51,53
1 661
86,55
102
51,99
362
17,23
622
15,62
882
40,91
1 142
21,41
1 402
50,17
1 662
86,7
103
51,99
363
19,04
623
11,51
883
37,78
1 143
16,41
1 403
49,99
1 663
86,55
104
52,36
364
20,96
624
9,69
884
34,89
1 144
12,56
1 404
50,32
1 664
86,7
105
52,58
365
22,94
625
9,46
885
32,69
1 145
10,41
1 405
51,05
1 665
86,52
106
52,47
366
25,05
626
10,21
886
30,99
1 146
9,07
1 406
51,45
1 666
86,85
107
52,03
367
27,31
627
11,78
887
29,31
1 147
7,69
1 407
52
1 667
86,55
108
51,46
368
29,54
628
13,6
888
27,29
1 148
6,28
1 408
52,3
1 668
86,81
109
51,31
369
31,52
629
15,33
889
24,79
1 149
5,08
1 409
52,22
1 669
86,74
110
51,45
370
33,19
630
17,12
890
21,78
1 150
4,32
1 410
52,66
1 670
86,63
111
51,48
371
34,67
631
18,98
891
18,51
1 151
3,32
1 411
53,18
1 671
86,77
112
51,29
372
36,13
632
20,73
892
15,1
1 152
1,92
1 412
53,8
1 672
87,03
113
51,12
373
37,63
633
22,17
893
11,06
1 153
1,07
1 413
54,53
1 673
87,07
114
50,96
374
39,07
634
23,29
894
6,28
1 154
0,66
1 414
55,37
1 674
86,92
115
50,81
375
40,08
635
24,19
895
2,24
1 155
0
1 415
56,29
1 675
87,07
116
50,86
376
40,44
636
24,97
896
0
1 156
0
1 416
57,31
1 676
87,18
117
51,34
377
40,26
637
25,6
897
0
1 157
0
1 417
57,94
1 677
87,32
118
51,68
378
39,29
638
25,96
898
0
1 158
0
1 418
57,86
1 678
87,36
119
51,58
379
37,23
639
25,86
899
0
1 159
0
1 419
57,75
1 679
87,29
120
51,36
380
34,14
640
24,69
900
0
1 160
0
1 420
58,67
1 680
87,58
121
51,39
381
30,18
641
21,85
901
0
1 161
0
1 421
59,4
1 681
87,61
122
50,98
382
25,71
642
17,45
902
2,56
1 162
0
1 422
59,69
1 682
87,76
123
48,63
383
21,58
643
12,34
903
4,81
1 163
0
1 423
60,02
1 683
87,65
124
44,83
384
18,5
644
7,59
904
6,38
1 164
0
1 424
60,21
1 684
87,61
125
40,3
385
16,56
645
4
905
8,62
1 165
0
1 425
60,83
1 685
87,65
126
35,65
386
15,39
646
1,76
906
10,37
1 166
0
1 426
61,16
1 686
87,65
127
30,23
387
14,77
647
0
907
11,17
1 167
0
1 427
61,6
1 687
87,76
128
24,08
388
14,58
648
0
908
13,32
1 168
0
1 428
62,15
1 688
87,76
129
18,96
389
14,72
649
0
909
15,94
1 169
0
1 429
62,7
1 689
87,8
130
14,19
390
15,44
650
0
910
16,89
1 170
0
1 430
63,65
1 690
87,72
131
8,72
391
16,92
651
0
911
17,13
1 171
0
1 431
64,27
1 691
87,69
132
3,41
392
18,69
652
0
912
18,04
1 172
0
1 432
64,31
1 692
87,54
133
0,64
393
20,26
653
0
913
19,96
1 173
0
1 433
64,13
1 693
87,76
134
0
394
21,63
654
0
914
22,05
1 174
0
1 434
64,27
1 694
87,5
135
0
395
22,91
655
0
915
23,65
1 175
0
1 435
65,22
1 695
87,43
136
0
396
24,13
656
0
916
25,72
1 176
0
1 436
66,25
1 696
87,47
137
0
397
25,18
657
0
917
28,62
1 177
0
1 437
67,09
1 697
87,5
138
0
398
26,16
658
2,96
918
31,99
1 178
0
1 438
68,37
1 698
87,5
139
0
399
27,41
659
7,9
919
35,07
1 179
0
1 439
69,36
1 699
87,18
140
0
400
29,18
660
13,49
920
37,42
1 180
0
1 440
70,57
1 700
87,36
141
0
401
31,36
661
18,36
921
39,65
1 181
0
1 441
71,89
1 701
87,29
142
0,63
402
33,51
662
22,59
922
41,78
1 182
0
1 442
73,35
1 702
87,18
143
1,56
403
35,33
663
26,26
923
43,04
1 183
0
1 443
74,64
1 703
86,92
144
2,99
404
36,94
664
29,4
924
43,55
1 184
0
1 444
75,81
1 704
87,36
145
4,5
405
38,6
665
32,23
925
42,97
1 185
0
1 445
77,24
1 705
87,03
146
5,39
406
40,44
666
34,91
926
41,08
1 186
0
1 446
78,63
1 706
87,07
147
5,59
407
42,29
667
37,39
927
40,38
1 187
0
1 447
79,32
1 707
87,29
148
5,45
408
43,73
668
39,61
928
40,43
1 188
0
1 448
80,2
1 708
86,99
149
5,2
409
44,47
669
41,61
929
40,4
1 189
0
1 449
81,67
1 709
87,25
150
4,98
410
44,62
670
43,51
930
40,25
1 190
0
1 450
82,11
1 710
87,14
151
4,61
411
44,41
671
45,36
931
40,32
1 191
0
1 451
82,91
1 711
86,96
152
3,89
412
43,96
672
47,17
932
40,8
1 192
0
1 452
83,43
1 712
87,14
153
3,21
413
43,41
673
48,95
933
41,71
1 193
0
1 453
83,79
1 713
87,07
154
2,98
414
42,83
674
50,73
934
43,16
1 194
0
1 454
83,5
1 714
86,92
155
3,31
415
42,15
675
52,36
935
44,84
1 195
0
1 455
84,01
1 715
86,88
156
4,18
416
41,28
676
53,74
936
46,42
1 196
1,54
1 456
83,43
1 716
86,85
157
5,07
417
40,17
677
55,02
937
47,91
1 197
4,85
1 457
82,99
1 717
86,92
158
5,52
418
38,9
678
56,24
938
49,08
1 198
9,06
1 458
82,77
1 718
86,81
159
5,73
419
37,59
679
57,29
939
49,66
1 199
11,8
1 459
82,33
1 719
86,88
160
6,06
420
36,39
680
58,18
940
50,15
1 200
12,42
1 460
81,78
1 720
86,66
161
6,76
421
35,33
681
58,95
941
50,94
1 201
12,07
1 461
81,81
1 721
86,92
162
7,7
422
34,3
682
59,49
942
51,69
1 202
11,64
1 462
81,05
1 722
86,48
163
8,34
423
33,07
683
59,86
943
53,5
1 203
11,69
1 463
80,72
1 723
86,66
164
8,51
424
31,41
684
60,3
944
55,9
1 204
12,91
1 464
80,61
1 724
86,74
165
8,22
425
29,18
685
61,01
945
57,11
1 205
15,58
1 465
80,46
1 725
86,37
166
7,22
426
26,41
686
61,96
946
57,88
1 206
18,69
1 466
80,42
1 726
86,48
167
5,82
427
23,4
687
63,05
947
58,63
1 207
21,04
1 467
80,42
1 727
86,33
168
4,75
428
20,9
688
64,16
948
58,75
1 208
22,62
1 468
80,24
1 728
86,3
169
4,24
429
19,59
689
65,14
949
58,26
1 209
24,34
1 469
80,13
1 729
86,44
170
4,05
430
19,36
690
65,85
950
58,03
1 210
26,74
1 470
80,39
1 730
86,33
171
3,98
431
19,79
691
66,22
951
58,28
1 211
29,62
1 471
80,72
1 731
86
172
3,91
432
20,43
692
66,12
952
58,67
1 212
32,65
1 472
81,01
1 732
86,33
173
3,86
433
20,71
693
65,01
953
58,76
1 213
35,57
1 473
81,52
1 733
86,22
174
4,17
434
20,56
694
62,22
954
58,82
1 214
38,07
1 474
82,4
1 734
86,08
175
5,32
435
19,96
695
57,44
955
59,09
1 215
39,71
1 475
83,21
1 735
86,22
176
7,53
436
20,22
696
51,47
956
59,38
1 216
40,36
1 476
84,05
1 736
86,33
177
10,89
437
21,48
697
45,98
957
59,72
1 217
40,6
1 477
84,85
1 737
86,33
178
14,81
438
23,67
698
41,72
958
60,04
1 218
41,15
1 478
85,42
1 738
86,26
179
17,56
439
26,09
699
38,22
959
60,13
1 219
42,23
1 479
86,18
1 739
86,48
180
18,38
440
28,16
700
34,65
960
59,33
1 220
43,61
1 480
86,45
1 740
86,48
181
17,49
441
29,75
701
30,65
961
58,52
1 221
45,08
1 481
86,64
1 741
86,55
182
15,18
442
30,97
702
26,46
962
57,82
1 222
46,58
1 482
86,57
1 742
86,66
183
13,08
443
31,99
703
22,32
963
56,68
1 223
48,13
1 483
86,43
1 743
86,66
184
12,23
444
32,84
704
18,15
964
55,36
1 224
49,7
1 484
86,58
1 744
86,59
185
12,03
445
33,33
705
13,79
965
54,63
1 225
51,27
1 485
86,8
1 745
86,55
186
11,72
446
33,45
706
9,29
966
54,04
1 226
52,8
1 486
86,65
1 746
86,74
187
10,69
447
33,27
707
4,98
967
53,15
1 227
54,3
1 487
86,14
1 747
86,21
188
8,68
448
32,66
708
1,71
968
52,02
1 228
55,8
1 488
86,36
1 748
85,96
189
6,2
449
31,73
709
0
969
51,37
1 229
57,29
1 489
86,32
1 749
85,5
190
4,07
450
30,58
710
0
970
51,41
1 230
58,73
1 490
86,25
1 750
84,77
191
2,65
451
29,2
711
0
971
52,2
1 231
60,12
1 491
85,92
1 751
84,65
192
1,92
452
27,56
712
0
972
53,52
1 232
61,5
1 492
86,14
1 752
84,1
193
1,69
453
25,71
713
0
973
54,34
1 233
62,94
1 493
86,36
1 753
83,46
194
1,68
454
23,76
714
0
974
54,59
1 234
64,39
1 494
86,25
1 754
82,77
195
1,66
455
21,87
715
0
975
54,92
1 235
65,52
1 495
86,5
1 755
81,78
196
1,53
456
20,15
716
0
976
55,69
1 236
66,07
1 496
86,14
1 756
81,16
197
1,3
457
18,38
717
0
977
56,51
1 237
66,19
1 497
86,29
1 757
80,42
198
1
458
15,93
718
0
978
56,73
1 238
66,19
1 498
86,4
1 758
79,21
199
0,77
459
12,33
719
0
979
56,33
1 239
66,43
1 499
86,36
1 759
78,48
200
0,63
460
7,99
720
0
980
55,38
1 240
67,07
1 500
85,63
1 760
77,49
201
0,59
461
4,19
721
0
981
54,99
1 241
68,04
1 501
86,03
1 761
76,69
202
0,59
462
1,77
722
0
982
54,75
1 242
69,12
1 502
85,92
1 762
75,92
203
0,57
463
0,69
723
0
983
54,11
1 243
70,08
1 503
86,14
1 763
75,08
204
0,53
464
1,13
724
0
984
53,32
1 244
70,91
1 504
86,32
1 764
73,87
205
0,5
465
2,2
725
0
985
52,41
1 245
71,73
1 505
85,92
1 765
72,15
206
0
466
3,59
726
0
986
51,45
1 246
72,66
1 506
86,11
1 766
69,69
207
0
467
4,88
727
0
987
50,86
1 247
73,67
1 507
85,91
1 767
67,17
208
0
468
5,85
728
0
988
50,48
1 248
74,55
1 508
85,83
1 768
64,75
209
0
469
6,72
729
0
989
49,6
1 249
75,18
1 509
85,86
1 769
62,55
210
0
470
8,02
730
0
990
48,55
1 250
75,59
1 510
85,5
1 770
60,32
211
0
471
10,02
731
0
991
47,87
1 251
75,82
1 511
84,97
1 771
58,45
212
0
472
12,59
732
0
992
47,42
1 252
75,9
1 512
84,8
1 772
56,43
213
0
473
15,43
733
0
993
46,86
1 253
75,92
1 513
84,2
1 773
54,35
214
0
474
18,32
734
0
994
46,08
1 254
75,87
1 514
83,26
1 774
52,22
215
0
475
21,19
735
0
995
45,07
1 255
75,68
1 515
82,77
1 775
50,25
216
0
476
24
736
0
996
43,58
1 256
75,37
1 516
81,78
1 776
48,23
217
0
477
26,75
737
0
997
41,04
1 257
75,01
1 517
81,16
1 777
46,51
218
0
478
29,53
738
0
998
38,39
1 258
74,55
1 518
80,42
1 778
44,35
219
0
479
32,31
739
0
999
35,69
1 259
73,8
1 519
79,21
1 779
41,97
220
0
480
34,8
740
0
1 000
32,68
1 260
72,71
1 520
78,83
1 780
39,33
221
0
481
36,73
741
0
1 001
29,82
1 261
71,39
1 521
78,52
1 781
36,48
222
0
482
38,08
742
0
1 002
26,97
1 262
70,02
1 522
78,52
1 782
33,8
223
0
483
39,11
743
0
1 003
24,03
1 263
68,71
1 523
78,81
1 783
31,09
224
0
484
40,16
744
0
1 004
21,67
1 264
67,52
1 524
79,26
1 784
28,24
225
0
485
41,18
745
0
1 005
20,34
1 265
66,44
1 525
79,61
1 785
26,81
226
0,73
486
41,75
746
0
1 006
18,9
1 266
65,45
1 526
80,15
1 786
23,33
227
0,73
487
41,87
747
0
1 007
16,21
1 267
64,49
1 527
80,39
1 787
19,01
228
0
488
41,43
748
0
1 008
13,84
1 268
63,54
1 528
80,72
1 788
15,05
229
0
489
39,99
749
0
1 009
12,25
1 269
62,6
1 529
81,01
1 789
12,09
230
0
490
37,71
750
0
1 010
10,4
1 270
61,67
1 530
81,52
1 790
9,49
231
0
491
34,93
751
0
1 011
7,94
1 271
60,69
1 531
82,4
1 791
6,81
232
0
492
31,79
752
0
1 012
6,05
1 272
59,64
1 532
83,21
1 792
4,28
233
0
493
28,65
753
0
1 013
5,67
1 273
58,6
1 533
84,05
1 793
2,09
234
0
494
25,92
754
0
1 014
6,03
1 274
57,64
1 534
85,15
1 794
0,88
235
0
495
23,91
755
0
1 015
7,68
1 275
56,79
1 535
85,92
1 795
0,88
236
0
496
22,81
756
0
1 016
10,97
1 276
55,95
1 536
86,98
1 796
0
237
0
497
22,53
757
0
1 017
14,72
1 277
55,09
1 537
87,45
1 797
0
238
0
498
22,62
758
0
1 018
17,32
1 278
54,2
1 538
87,54
1 798
0
239
0
499
22,95
759
0
1 019
18,59
1 279
53,33
1 539
87,25
1 799
0
240
0
500
23,51
760
0
1 020
19,35
1 280
52,52
1 540
87,04
1 800
0
241
0
501
24,04
761
0
1 021
20,54
1 281
51,75
1 541
86,98
242
0
502
24,45
762
0
1 022
21,33
1 282
50,92
1 542
87,05
243
0
503
24,81
763
0
1 023
22,06
1 283
49,9
1 543
87,1
244
0
504
25,29
764
0
1 024
23,39
1 284
48,68
1 544
87,25
245
0
505
25,99
765
0
1 025
25,52
1 285
47,41
1 545
87,25
246
0
506
26,83
766
0
1 026
28,28
1 286
46,5
1 546
87,07
247
0
507
27,6
767
0
1 027
30,38
1 287
46,22
1 547
87,29
248
0
508
28,17
768
0
1 028
31,22
1 288
46,44
1 548
87,14
249
0
509
28,63
769
0
1 029
32,22
1 289
47,35
1 549
87,03
250
0
510
29,04
770
0
1 030
33,78
1 290
49,01
1 550
87,25
251
0
511
29,43
771
0
1 031
35,08
1 291
50,93
1 551
87,03
252
0
512
29,78
772
1,6
1 032
35,91
1 292
52,79
1 552
87,03
253
1,51
513
30,13
773
5,03
1 033
36,06
1 293
54,66
1 553
87,07
254
4,12
514
30,57
774
9,49
1 034
35,5
1 294
56,6
1 554
86,81
255
7,02
515
31,1
775
13
1 035
34,76
1 295
58,55
1 555
86,92
256
9,45
516
31,65
776
14,65
1 036
34,7
1 296
60,47
1 556
86,66
257
11,86
517
32,14
777
15,15
1 037
35,41
1 297
62,28
1 557
86,92
258
14,52
518
32,62
778
15,67
1 038
36,65
1 298
63,9
1 558
86,59
259
17,01
519
33,25
779
16,76
1 039
37,57
1 299
65,2
1 559
86,92
260
19,48
520
34,2
780
17,88
1 040
38,51
1 300
66,02
1 560
86,59
Dodatek 6
Procedura spuszczenia i ważenia
1. Silnik należy napełnić nowym olejem. Jeżeli stosuje się układ z miską olejową o stałej objętości (zgodnie z opisem w normie ASTM D7156-09) należy włączyć pompę olejową podczas napełniania silnika. Należy dodać wystarczającą ilość oleju, żeby napełnić zarówno silnik, jak i zewnętrzną miskę olejową.
2. Silnik uruchamia się i użytkuje w pożądanym cyklu badania (zob. pkt 2.2.15 i 2.4.4.8.3.1) przez co najmniej 1 godzinę.
3. Po zakończeniu cyklu należy umożliwić ustabilizowanie się temperatury oleju, pozostawiając silnik na stałych obrotach przed jego wyłączeniem.
4. Należy zważyć czystą pustą miskę na zużyty olej.
5. Należy zważyć wszelkie czyste materiały, które mają być wykorzystane podczas spuszczania oleju (np. szmaty).
6. Olej jest spuszczany przez 10 minut przy włączonej zewnętrznej pompie oleju (jeżeli jest zamontowana) i przez dziesięć kolejnych minut przy pompie wyłączonej. Jeżeli nie stosuje się układu z miską olejową o stałej objętości, olej należy spuszczać z silnika łącznie przez 20 minut.
7. Spuszczony olej należy zważyć.
8. Wagę określoną zgodnie z krokiem 7 odejmuje się od wagi określonej zgodnie z krokiem 4. Różnica odpowiada całkowitej masie oleju usuniętego z silnika i zebranego w misce na zużyty olej.
9. Olej należy starannie przelać z powrotem do silnika.
10. Należy zważyć pustą miskę na zużyty olej.
11. Wagę określoną zgodnie z krokiem 10 odejmuje się od wagi określonej zgodnie z krokiem 4. Wynik odpowiada masie oleju, który pozostał w misce na zużyty olej i nie został przelany z powrotem do silnika.
12. Należy zważyć wszelkie brudne materiały, które zostały uprzednio zważone zgodnie z krokiem 5.
13. Wagę określoną zgodnie z krokiem 12 odejmuje się od wagi określonej zgodnie z krokiem 5. Wynik odpowiada wadze oleju, który pozostał na brudnych materiałach i nie został przelany z powrotem do silnika.
14. Wagę pozostałego oleju obliczoną zgodnie z krokami 11 i 13 odejmuje się od łącznej wagi usuniętego oleju obliczonej zgodnie z krokiem 8. Różnica między tymi wagami odpowiada całkowitej masie oleju przelanego z powrotem do silnika.
15. Silnik użytkuje się w pożądanych cyklach badań (zob. pkt 2.2.15 i 2.4.4.8.3.1).
16. Kroki 3–8 powtarza się.
17. Wagę oleju spuszczonego zgodnie z krokiem 16 odejmuje się od wagi uzyskanej zgodnie z krokiem 14. Różnica między tymi wagami odpowiada całkowitej masie zużytego oleju.
18. Całkowitą masę zużytego oleju obliczoną zgodnie z krokiem 14 dzieli się przez czas trwania, w godzinach, cykli badań przeprowadzonych zgodnie z krokiem 15. Wynikiem jest tempo zużycia środka smarującego.
Dodatek 7
Przykład akumulacji godzin pracy obejmujący sekwencje termiczne, zużycia środka smarującego i regeneracji
Dodatek 8
Schemat realizacji planu akumulacji godzin pracy
Tekst z obrazka
Zużycie środka smarującego w całym okresie eksploatacji uzyskane poprzez zastosowanie NTS sekwencji
Opracowanie planu akumulacji godzin pracy z NTS sekwencjami termicznymi lub zmodyfikowanymi sekwencjami termicznymi + NTS sekwencjami zużycia środka smarującego
Opracowanie planu akumulacji godzin pracy z NTS sekwencjami termicznymi lub zmodyfikowanymi sekwencjami termicznymi
Obliczenie czasu trwania każdej sekwencji zużycia środka smarującego
Sekwencja zużycia środka smarującego jest wymagana
Sekwencja zużycia środka smarującego nie jest wymagana
Zmodyfikowana sekwencja termiczna (dodatek 4 + regeneracja aktywna)
aktywna)
nie
tak
Obliczenie NTS
Obliczenie NTS
Sekwencja termiczna (dodatek 4)
Obecność regeneracji aktywnej
nie
tak
Opracowanie jednej sekwencji starzenia (starzenia termicznego + starzenia w wyniku zużycia środka smarującego)
środka smarującego)
Start
Tekst urzędowy w EUR-Lex. Lexeva pokazuje treść przepisu, nie udziela porad prawnych. Moc prawną ma wyłącznie tekst opublikowany w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.