Artykuł 11

1. Kontrahenci finansowi i kontrahenci niefinansowi, którzy zawierają kontrakt pochodny będący przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym nierozliczany przez CCP zapewniają, z zachowaniem należytej staranności, wprowadzenie odpowiednich procedur i uzgodnień służących ocenie, monitorowaniu i ograniczaniu ryzyka operacyjnego i kredytowego kontrahenta, które obejmują co najmniej:

a) zatwierdzenie w odpowiednim czasie, w stosownych przypadkach elektronicznie, warunków danego kontraktu pochodnego będącego przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym;

b) solidne, odporne i podlegające kontroli sformalizowane procesy służące uzgadnianiu portfeli, zarządzaniu ryzykiem powiązanym oraz wczesnemu wykrywaniu sporów pomiędzy stronami i ich rozstrzyganiu, a także monitorowaniu wartości pozostających do uregulowania kontraktów.

2. Kontrahenci finansowi i kontrahenci niefinansowi, o których mowa w art. 10, codziennie dokonują wyceny aktywnych kontraktów według wartości rynkowej. W przypadku gdy warunki rynkowe uniemożliwiają dokonanie wyceny rynkowej, stosuje się rzetelną i ostrożnościową wycenę w oparciu o model.

Kontrahent niefinansowy, który zaczyna podlegać obowiązkom określonym w akapicie pierwszym niniejszego ustępu, ustanawia rozwiązania niezbędne do wywiązania się z tych obowiązków w terminie czterech miesięcy od powiadomienia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 akapit drugi lit. a). Kontrahent niefinansowy jest zwolniony z tych obowiązków w odniesieniu do kontraktów zawartych w trakcie czterech miesięcy następujących po tym powiadomieniu.

3. Kontrahenci finansowi muszą mieć procedury zarządzania ryzykiem, które wymagają terminowej, precyzyjnej i odpowiednio wyodrębnionej wymiany zabezpieczeń w odniesieniu do kontraktów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym zawartych w dniu wejścia w dniu 16 sierpnia 2012 r. lub po tej dacie. Kontrahenci niefinansowi, o których mowa w art. 10, muszą mieć procedury zarządzania ryzykiem, które wymagają terminowej, precyzyjnej i odpowiednio wyodrębnionej wymiany zabezpieczeń w odniesieniu do kontraktów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym zawartych w dniu lub po dniu, w którym przekroczono próg obowiązku rozliczania.

Kontrahent niefinansowy, który zaczyna podlegać obowiązkom określonym w akapicie pierwszym niniejszego ustępu, ustanawia rozwiązania niezbędne do wywiązania się z tych obowiązków w terminie czterech miesięcy od powiadomienia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 akapit drugi lit. a). Kontrahent niefinansowy jest zwolniony z tych obowiązków w odniesieniu do kontraktów zawartych w trakcie czterech miesięcy następujących po tym powiadomieniu.

Kontrahenci finansowi i kontrahenci niefinansowi, o których mowa w art. 10 ust. 1, składają do swoich właściwych organów wniosek o udzielenie zezwolenia przed zastosowaniem modelu obliczania początkowego depozytu zabezpieczającego lub przed przyjęciem w nim zmian w ramach procedur zarządzania ryzykiem określonych w akapicie pierwszym niniejszego ustępu. Składając wniosek o udzielenie zezwolenia, kontrahenci ci przekazują swoim właściwym organom za pośrednictwem centralnej bazy danych wszystkie istotne informacje dotyczące tych procedur zarządzania ryzykiem. Te właściwe organy udzielają lub odmawiają takiego zezwolenia w terminie sześciu miesięcy od otrzymania wniosku dotyczącego nowego modelu oraz w terminie trzech miesięcy od otrzymania wniosku o zmianę w modelu już objętym zezwoleniem.

Jeżeli model, o którym mowa w akapicie trzecim niniejszego ustępu, opiera się na modelu pro forma, kontrahent składa do EUNB wniosek o walidację tego modelu i przekazuje EUNB za pośrednictwem centralnej bazy danych wszystkie istotne informacje, o których mowa w tym akapicie. Ponadto kontrahent przekazuje EUNB za pośrednictwem centralnej bazy danych informacje na temat nierozliczonej wartości nominalnej, o której mowa w ust. 12a niniejszego artykułu.

Jeżeli model, o którym mowa w akapicie trzecim niniejszego ustępu, opiera się na modelu pro forma, właściwe organy mogą udzielić zezwolenia wyłącznie w przypadku, gdy model pro forma został zwalidowany przez EUNB.

EUNB we współpracy z ESMA i EIOPA może wydać wytyczne bądź zalecenia służące zagwarantowaniu spójnego sposobu stosowania procedur zarządzania ryzykiem oraz procesu udzielania na nie zezwoleń, o których mowa w niniejszym akapicie, zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 16 rozporządzenia (UE) nr 1095/2010.

3a. W drodze odstępstwa od ust. 3 pojedyncze opcje na akcje i opcje na indeks giełdowy nierozliczane przez CCP są zwolnione z procedur zarządzania ryzykiem, które wymagają terminowej, dokładnej i odpowiednio wydzielonej wymiany zabezpieczenia.

Do celów akapitu pierwszego niniejszego ustępu ESMA we współpracy z EUNB i EIOPA monitoruje:

a) zmiany regulacyjne w jurysdykcjach państw trzecich dotyczące traktowania pojedynczych opcji na akcje i opcji na indeks giełdowy;

b) wpływ odstępstwa, o którym mowa w akapicie pierwszym, na stabilność finansową Unii lub co najmniej jednego z jej państw członkowskich; oraz

c) rozwój ekspozycji z tytułu pojedynczych opcji na akcje i opcji na indeks giełdowy, które nie są rozliczane przez CCP.

Co najmniej raz na trzy lata od dnia 24 grudnia 2024 r. ESMA we współpracy z EUNB i EIOPA przedkłada Komisji projekty regulacyjnych standardów technicznych, o których mowa w akapicie drugim.

W terminie jednego roku od daty otrzymania sprawozdania, o którym mowa w akapicie trzecim, Komisja ocenia, czy:

a) rozwój sytuacji międzynarodowej doprowadził do większej zbieżności w traktowaniu pojedynczych opcji na akcje i opcji na indeks giełdowy; oraz

b) odstępstwo, o którym mowa w akapicie pierwszym, zagraża stabilności finansowej Unii lub co najmniej jednego z jej państw członkowskich.

Komisja jest uprawniona do przyjęcia aktu delegowanego zgodnie z art. 82 w celu zmiany niniejszego rozporządzenia poprzez uchylenie odstępstwa ustanowionego akapitem pierwszym po upływie okresu dostosowawczego. Okres dostosowawczy nie może trwać dłużej niż dwa lata.

4. Kontrahenci finansowi utrzymują odpowiednie i proporcjonalne kwoty kapitału, aby zarządzać ryzykiem nieobjętym odpowiednią wymianą zabezpieczeń.

5. Wymóg określony w ust. 3 niniejszego artykułu nie ma zastosowania do transakcji wewnątrzgrupowej, o której mowa w art. 3, zawieranej przez kontrahentów mających siedzibę w tym samym państwie członkowskim, pod warunkiem że nie ma obecnie ani nie przewiduje się w przyszłości przeszkód praktycznych lub prawnych dla szybkiego przenoszenia środków własnych lub spłaty zobowiązań między kontrahentami.

6. Transakcja wewnątrzgrupowa, o której mowa w art. 3 ust. 2 lit. a), b) lub c), zawarta przez kontrahentów, którzy mają siedzibę w różnych państwach członkowskich, jest zwolniona w całości lub w części z wymogu określonego w ust. 3 niniejszego artykułu, na podstawie pozytywnej decyzji obu właściwych organów, jeśli spełnione są następujące warunki:

a) procedury kontrahentów w zakresie zarządzania ryzykiem są odpowiednio solidne, rzetelne oraz stosowne do stopnia złożoności transakcji na instrumentach pochodnych;

b) nie ma obecnie ani nie przewiduje się w przyszłości przeszkód praktycznych lub prawnych dla szybkiego przenoszenia środków własnych lub spłaty zobowiązań między kontrahentami.

Jeżeli właściwym organom nie uda się wypracować pozytywnej decyzji w terminie 30 dni kalendarzowych od otrzymania wniosku o zwolnienie, ESMA może podjąć działania mające na celu umożliwienie tym organom wypracowanie porozumienia zgodnie z uprawnieniami przyznanymi ESMA na mocy art. 19 rozporządzenia (UE) nr 1095/2010.

7. Transakcja wewnątrzgrupowa, o której mowa w art. 3 ust. 1, zawarta przez kontrahentów niefinansowych, którzy mają siedzibę w różnych państwach członkowskich, jest zwolniona z wymogu określonego w ust. 3 niniejszego artykułu, jeśli spełnione są następujące warunki:

a) procedury kontrahentów w zakresie zarządzania ryzykiem są odpowiednio solidne, rzetelne oraz stosowne do stopnia złożoności transakcji na instrumentach pochodnych;

b) nie ma obecnie ani nie przewiduje się w przyszłości przeszkód praktycznych lub prawnych dla szybkiego przenoszenia środków własnych lub spłaty zobowiązań między kontrahentami.

Kontrahenci niefinansowi informują właściwe organy, o których mowa w art. 10 ust. 5, o zamiarze zastosowania zwolnienia. Zwolnienie jest ważne, chyba że któryś z powiadomionych właściwych organów uzna, że nie zostały spełnione warunki, o których mowa w akapicie pierwszym lit. a) lub b), w terminie trzech miesięcy od daty powiadomienia.

8. Transakcja wewnątrzgrupowa, o której mowa w art. 3 ust. 2 lit. a)–d), zawarta przez kontrahenta, który ma siedzibę w Unii, z kontrahentem, który ma siedzibę na terenie jurysdykcji państwa trzeciego, jest zwolniona w całości lub w części z wymogu określonego w ust. 3 niniejszego artykułu na podstawie pozytywnej decyzji odpowiedniego właściwego organu odpowiadającego za nadzór nad kontrahentem mającym siedzibę w Unii, jeśli spełnione są następujące warunki:

a) procedury kontrahentów w zakresie zarządzania ryzykiem są odpowiednio solidne, rzetelne oraz stosowne do stopnia złożoności transakcji na instrumentach pochodnych;

b) nie ma obecnie ani nie przewiduje się w przyszłości przeszkód praktycznych lub prawnych dla szybkiego przenoszenia środków własnych lub spłaty zobowiązań między kontrahentami.

9. Transakcja wewnątrzgrupowa, o której mowa w art. 3 ust. 1, zawarta przez kontrahenta niefinansowego, który ma siedzibę w Unii, z kontrahentem, który ma siedzibę na terenie jurysdykcji państwa trzeciego, jest zwolniona z wymogu określonego w ust. 3 niniejszego artykułu, jeśli spełnione są następujące warunki:

a) procedury kontrahentów w zakresie zarządzania ryzykiem są odpowiednio solidne, rzetelne oraz stosowne do stopnia złożoności transakcji na instrumentach pochodnych;

b) nie ma obecnie ani nie przewiduje się w przyszłości przeszkód praktycznych lub prawnych dla szybkiego przenoszenia środków własnych lub spłaty zobowiązań między kontrahentami.

Kontrahent niefinansowy informuje właściwy organ, o którym mowa w art. 10 ust. 5, o zamiarze zastosowania zwolnienia. Zwolnienie jest ważne, chyba że któryś z powiadomionych właściwych organów uzna, w terminie trzech miesięcy od daty powiadomienia, że nie zostały spełnione warunki, o których mowa w akapicie pierwszym lit. a) lub b).

10. Transakcja wewnątrzgrupowa, o której mowa w art. 3 ust. 1, zawarta przez kontrahenta niefinansowego z kontrahentem finansowym, gdy obaj mają siedzibę w różnych państwach członkowskich jest zwolniona w całości lub w części z wymogu określonego w ust. 3 niniejszego artykułu, na podstawie pozytywnej decyzji odpowiedniego właściwego organu odpowiadającego za nadzór nad kontrahentem finansowym, jeśli spełnione są następujące warunki:

a) procedury kontrahentów w zakresie zarządzania ryzykiem są odpowiednio solidne, rzetelne oraz stosowne do stopnia złożoności transakcji na instrumentach pochodnych;

b) nie ma obecnie ani nie przewiduje się w przyszłości przeszkód praktycznych lub prawnych dla szybkiego przenoszenia środków własnych lub spłaty zobowiązań między kontrahentami.

Odpowiedni właściwy organ odpowiadający za nadzór nad kontrahentem finansowym powiadamia o takiej decyzji właściwy organ, o którym mowa w art. 10 ust. 5. Zwolnienie jest ważne, chyba że powiadomiony właściwy organ uzna, że nie zostały spełnione warunki, o których mowa w akapicie pierwszym lit. a) lub b). Jeśli właściwe organy nie mogą dojść do porozumienia, w jego osiągnięciu może pomóc ESMA zgodnie z uprawnieniami przyznanymi ESMA na mocy art. 19 rozporządzenia (UE) nr 1095/2010.

11. Kontrahent w transakcji wewnątrzgrupowej, która została zwolniona z wymogu określonego w ust. 3, podaje do wiadomości publicznej informację na temat tego zwolnienia.

Właściwy organ powiadamia ESMA o wszelkich decyzjach podjętych na mocy ust. 6, 8 lub 10 lub o wszelkich powiadomieniach otrzymanych na mocy ust. 7, 9 lub 10 i przedkłada ESMA szczegółowe informacje na temat danej transakcji wewnątrzgrupowej.

12. Obowiązki określone w ust. 1–11 mają zastosowanie do kontraktów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym zawartych między podmiotami z państw trzecich, które – gdyby miały siedzibę w Unii – podlegałyby tym obowiązkom, pod warunkiem że kontrakty te mają bezpośredni, znaczący i przewidywalny skutek wewnątrz Unii, lub w przypadku gdy taki obowiązek jest niezbędny lub stosowny, by zapobiec obchodzeniu przepisów niniejszego rozporządzenia.

12a. EUNB ustanawia centralną funkcję zatwierdzania elementów i ogólnych aspektów modeli pro forma oraz zmian w nich, stosowanych lub do stosowania przez kontrahentów finansowych i kontrahentów niefinansowych, o których mowa w art. 10, do celów spełnienia wymogów określonych w ust. 3 niniejszego artykułu. EUNB gromadzi informacje zwrotne od ESMA, EIOPA i właściwych organów odpowiedzialnych za nadzór nad kontrahentami stosującymi modele pro forma podlegające zatwierdzeniu, w tym informacje o wydajności tych modeli pro forma, oraz koordynuje ich opinie, by wypracować konsensus w sprawie elementów i ogólnych aspektów modeli pro forma. EUNB pełni rolę głównego punktu kontaktowego w dyskusjach z uczestnikami rynku i twórcami tych modeli pro forma.

Pełniąc rolę centralnego podmiotu zatwierdzającego, EUNB zatwierdza elementy i ogólne aspekty tych modeli pro forma, w tym ich kalibrację, projekt i zakres instrumentów, klasy aktywów i czynniki ryzyka. EUNB dokonuje zatwierdzenia lub odmawia go w terminie sześciu miesięcy od otrzymania wniosku o zatwierdzenie, o którym mowa w ust. 3 akapit czwarty, dotyczącego nowego modelu pro forma oraz w terminie trzech miesięcy od otrzymania wniosku o zmianę w już zatwierdzonym modelu. Aby ułatwić EUNB prace walidacyjne, podmioty opracowujące modele pro forma przedkładają EUNB, na jego wniosek, wszystkie niezbędne informacje i dokumentację.

EUNB wspiera właściwe organy w prowadzonych przez nie procesach udzielania zezwoleń w odniesieniu do ogólnych aspektów wdrażania tych modeli na podstawie ust. 3. W tym celu EUNB sporządza roczne sprawozdanie na temat istotnych aspektów swoich prac walidacyjnych, w tym z weryfikacji kalibracji modeli na podstawie akapitu drugiego niniejszego ustępu oraz z analizy zgłoszonych problemów. Jeżeli EUNB uzna to za niezbędne, wydaje we współpracy z ESMA i EIOPA zalecenia skierowane do tych właściwych organów zgodnie z art. 16 rozporządzenia (UE) nr 1093/2010. Aby pomóc EUNB w sporządzaniu sprawozdań i zaleceń, właściwe organy przekazują EUNB na jego wniosek informacje zgromadzone w trakcie pierwszego i bieżącego procesu udzielania zezwolenia danemu podmiotowi w odniesieniu do modeli, o których mowa w ust. 3, lub do zmian w tych modelach.

Właściwe organy ponoszą wyłączną odpowiedzialność za zezwolenie nadzorowanemu podmiotowi na stosowanie tych modeli na podstawie ust. 3 lub na wprowadzenie w nich zmian.

EUNB pobiera jednostkową roczną opłatę za każdy model pro forma od kontrahentów finansowych i kontrahentów niefinansowych, o których mowa w art. 10 ust. 1, wykorzystujących modele pro forma zatwierdzone przez EUNB na mocy akapitu drugiego niniejszego ustępu. Właściwe organy zgłaszają EUNB kontrahentów finansowych i kontrahentów niefinansowych, którzy wdrażają modele podlegające procedurze zatwierdzenia zgodnie z akapitem pierwszym. Opłata ta jest proporcjonalna do średniej miesięcznej wartości nominalnej nierozliczonych instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym rozliczanych niecentralnie w ciągu ostatnich 12 miesięcy u danych kontrahentów wykorzystujących modele pro forma zatwierdzone przez EUNB i przeznacza się ją na pokrycie wszystkich kosztów poniesionych przez EUNB w związku z wykonywaniem jego zadań zgodnie z akapitem pierwszym.

Do celów niniejszego artykułu „model pro forma” oznacza model początkowego depozytu zabezpieczającego tworzony, publikowany i zmieniany w drodze inicjatyw rynkowych.

Komisja jest uprawniona do przyjęcia aktu delegowanego zgodnie z art. 82 w celu uzupełnienia niniejszego rozporządzenia poprzez określenie:

a) metody ustalania wysokości opłat; oraz

b) sposobów uiszczania opłat.

13. ESMA regularnie monitoruje działalność w zakresie instrumentów pochodnych, które nie kwalifikują się do rozliczenia, w celu wskazania przypadków, w których określona klasa instrumentów pochodnych może powodować ryzyko systemowe, oraz w celu zapobieżenia arbitrażowi regulacyjnemu między rozliczonymi i nierozliczonymi transakcjami na instrumentach pochodnych. W szczególności, ESMA, po konsultacji z ERRS, podejmuje działania zgodnie z art. 5 ust. 3 lub dokonuje przeglądu regulacyjnych standardów technicznych dotyczących depozytów zabezpieczających określonych w ust. 14 niniejszego artykułu oraz w art. 41.

14. W celu zapewnienia spójnego stosowania niniejszego artykułu ESMA opracowuje projekt regulacyjnych standardów technicznych określających:

a) procedury i uzgodnienia, o których mowa w ust. 1;

b) warunki rynkowe uniemożliwiające dokonanie wyceny rynkowej oraz kryteria stosowania wyceny w oparciu o model, o której mowa w ust. 2;

c) szczegółowe informacje na temat zwolnionych transakcji wewnątrzgrupowych, jakie należy zamieścić w powiadomieniu, o którym mowa w ust. 7, 9 i 10;

d) szczegółowe informacje na temat zwolnionych transakcji wewnątrzgrupowych, o których mowa w ust. 11;

e) kontrakty uznawane za mające bezpośredni, znaczący i przewidywalny skutek wewnątrz Unii lub przypadki, w których niezbędne lub stosowne jest zapobieżenie obchodzeniu przepisów niniejszego rozporządzenia, o których mowa w ust. 12.

ESMA przedkłada Komisji projekt regulacyjnych standardów technicznych do dnia 30 września 2012 r.

Komisji przekazuje się uprawnienia do przyjmowania regulacyjnych standardów technicznych, o których mowa w akapicie pierwszym, zgodnie z art. 10–14 rozporządzenia (UE) nr 1095/2010.

15. W celu zapewnienia spójnego stosowania niniejszego artykułu europejskie urzędy nadzoru opracowują wspólny projekt regulacyjnych standardów technicznych określających:

a) procedury zarządzania ryzykiem, w tym poziomy i rodzaj zabezpieczenia oraz uzgodnienia dotyczące wyodrębnienia, o których mowa w ust. 3;

aa) procedury nadzorcze mające na celu zapewnienie pierwszego i bieżącego zatwierdzania procedur zarządzania ryzykiem, o których mowa w ust. 3, stosowanych przez instytucje kredytowe posiadające zezwolenie zgodnie z dyrektywą 2013/36/UE i firmy inwestycyjne posiadające zezwolenie zgodnie z dyrektywą 2014/65/UE, w przypadku których, lub w przypadku grupy do której należą, średnia miesięczna wartość nominalna nierozliczonych instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym rozliczanych niecentralnie wynosi co najmniej 750 mld EUR, co oblicza się zgodnie z regulacyjnymi standardami technicznymi, które mają zostać opracowane przez Europejskie Urzędy Nadzoru zgodnie z niniejszym ustępem;

b) procedury, jakich mają przestrzegać kontrahenci i odnośne właściwe organy przy stosowaniu zwolnień, o których mowa w ust. 6–10;

c) mające zastosowanie kryteria, o których mowa w ust. 5–10, w tym w szczególności, co należy uznać za przeszkodę praktyczną lub prawną dla szybkiego przenoszenia środków własnych lub spłaty zobowiązań między kontrahentami.

Poziom i rodzaj zabezpieczenia wymaganego w odniesieniu do kontraktów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, które są zawierane przez jednostki obligacji zabezpieczonych w związku z obligacjami zabezpieczonymi lub przez jednostkę specjalnego przeznaczenia do celów sekurytyzacji w związku z sekurytyzacją w rozumieniu niniejszego rozporządzenia i spełniającą warunki art. 4 ust. 5 niniejszego rozporządzenia oraz wymogi określone w art. 18 i w art. 19–22 lub art. 23–26 rozporządzenia (UE) 2017/2402 [rozporządzenia w sprawie sekurytyzacji] określa się z uwzględnieniem wszelkich przeszkód napotykanych w trakcie wymiany zabezpieczeń w odniesieniu do istniejących uzgodnień dotyczących zabezpieczeń w ramach obligacji zabezpieczonych lub sekurytyzacji.

ESA przedkładają Komisji te projekty regulacyjnych standardów technicznych, z wyjątkiem projektów, o których mowa w akapicie pierwszym lit. aa), do dnia 18 lipca 2018 r..

EUNB we współpracy z ESMA przedstawi Komisji projekty regulacyjnych standardów technicznych, o których mowa w akapicie pierwszym lit. aa), do dnia 25 grudnia 2025 r.

W zależności od formy prawnej kontrahenta, Komisji przekazuje się uprawnienia do przyjmowania regulacyjnych standardów technicznych, o których mowa w niniejszym ustępie, zgodnie z art. 10–14 rozporządzeń (UE) nr 1093/2010, (UE) nr 1094/2010 lub (UE) nr 1095/2010.