Załącznik III

SEKCJA A

Okoliczności mogące wskazywać na istotne naruszenia regulaminu systemu obrotu lub zakłócenia obrotu bądź zakłócenia funkcjonowania systemów w odniesieniu do instrumentu finansowego

Istotne naruszenia regulaminu systemu obrotu

1. Uczestnicy rynku naruszają regulamin systemu obrotu, którego celem jest ochrona integralności rynku, prawidłowego funkcjonowania rynku lub istotnych interesów innych uczestników rynku; oraz

2. System obrotu uznaje, że dotkliwość lub skutki naruszenia uzasadniają rozważenie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego.

Zakłócenia obrotu

3. Długotrwałe zakłócenie procesu ustalania poziomu cen;

4. Osiągnięcie lub przekroczenie możliwości systemów transakcyjnych;

5. Wielokrotne stwierdzanie przez animatorów obrotu/dostawców płynności nieprawidłowości w obrocie; lub

6. Awaria lub uszkodzenie najważniejszych mechanizmów określonych w art. 48 dyrektywy 2014/65/UE i jej środkach wykonawczych, które to mechanizmy służą ochronie systemu obrotu przed ryzykiem związanym ze stosowaniem handlu algorytmicznego.

Zakłócenia systemu

7. Każda istotna niesprawność lub awaria systemu dostępu do rynku, która skutkuje utratą możliwości składania, dostosowywania lub anulowania zleceń przez uczestników;

8. Każda istotna niesprawność lub awaria systemu dopasowywania transakcji, która skutkuje tym, że uczestnicy tracą pewność co do statusu zakończonych transakcji lub bieżących zleceń oraz nie mają dostępu do informacji niezbędnych do prowadzenia obrotu (np. do wartości indeksu niezbędnej do obrotu określonymi instrumentami pochodnymi na dany indeks);

9. Każda istotna niesprawność lub awaria systemów zapewniających przejrzystość przedtransakcyjną i posttransakcyjną oraz rozpowszechniających inne istotne dane publikowane przez systemy obrotu zgodnie ze swoimi zobowiązaniami wynikającymi z dyrektywy 2014/65/UE i rozporządzenia (UE) nr 600/2014;

10. Każda istotna niesprawność lub awaria systemów związanych z systemem obrotu, których celem jest monitorowanie i kontrola działalności handlowej uczestników rynku; oraz każda istotna niesprawność lub awaria w zakresie działalności dostawców innych usług powiązanych, zwłaszcza kontrahentów centralnych i centralnych depozytów papierów wartościowych, wpływająca na funkcjonowanie systemu transakcyjnego.

SEKCJA B

Okoliczności mogące wskazywać na zachowanie noszące znamiona nadużycia zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 596/2014

Okoliczności wskazujące na prawdopodobne wykorzystanie informacji poufnych lub manipulację na rynku

1. Nietypowa koncentracja transakcji i/lub zleceń obrotu konkretnym instrumentem finansowym z jednym członkiem/uczestnikiem lub między określonymi członkami/uczestnikami.

2. Nietypowe powtarzanie transakcji w nielicznej grupie członków/uczestników przez pewien okres.

Okoliczności wskazujące na prawdopodobne wykorzystanie informacji poufnych

3. Nietypowa i znacząca działalność handlowa lub nietypowe i znaczące złożenie zleceń obrotu instrumentami finansowymi przedsiębiorstwa przez określonych członków/uczestników przed ogłoszeniem ważnych zdarzeń firmowych lub informacji dotyczących przedsiębiorstwa, mających wpływ na kształtowanie cen; zleceń obrotu/transakcji prowadzących do nagłych i nietypowych zmian w wolumenie zleceń/transakcji i/lub cen przed publicznym ogłoszeniem informacji dotyczących danego instrumentu finansowego.

4. To, czy członek/uczestnik rynku złożył zlecenia zawarcia transakcji lub zawarł transakcje przed lub bezpośrednio po tym, jak dany członek/uczestnik lub osoby, o których powszechnie wiadomo, że są powiązane z danym członkiem/uczestnikiem, opracowały lub rozpowszechniły zalecenia badawcze lub inwestycyjne, które są powszechnie dostępne.

Okoliczności wskazujące na prawdopodobieństwo manipulacji na rynku

Okoliczności wyszczególnione w punktach 18–23 poniżej są szczególnie istotne w przypadku zautomatyzowanego środowiska obrotu.

5. Składane zlecenia zawarcia transakcji lub zawierane transakcje, które reprezentują znaczny udział w dziennych transakcjach danym instrumentem finansowym w danym systemie obrotu, zwłaszcza jeżeli czynności te prowadzą do istotnej zmiany ceny instrumentów finansowych.

6. Zlecenia zawarcia transakcji składane lub transakcje zawierane przez członka/uczestnika mającego istotny interes w zakupie lub sprzedaży instrumentu finansowego, które prowadzą do istotnych zmian ceny instrumentu finansowego w danym systemie obrotu.

7. Składane zlecenia zawarcia transakcji lub zawierane transakcje, które są skoncentrowane w krótkookresowym przedziale wskazań sesji i prowadzą do zmiany ceny, która następnie zostaje odwrócona.

8. Składane zlecenia zawarcia transakcji, które zmieniają reprezentację najlepszej oferty lub ceny ofert instrumentu finansowego dopuszczonego do obrotu lub będącego przedmiotem obrotu w systemie obrotu, lub bardziej ogólnie reprezentację arkusza zleceń dostępnego dla uczestników rynku, i zostają usunięte przed wykonaniem.

9. Transakcje zawierane lub zlecenia zawarcia transakcji składane przez członka/uczestnika niemające oczywistego uzasadnienia innego niż zwiększenie/zmniejszenie ceny lub wartości lub wywarcie znaczącego wpływu na podaż lub popyt na instrument finansowy, a konkretnie w momencie zbliżonym do punktu odniesienia w trakcie dnia sesyjnego, np. na otwarciu lub na krótko przed zamknięciem.

10. Kupowanie lub sprzedawanie instrumentu finansowego w momencie odniesienia danej sesji (np. na otwarciu, zamknięciu, przy rozliczeniu) w celu zwiększenia, zmniejszenia lub utrzymania kursu odniesienia (np. kursu otwarcia, kursu zamknięcia, kursu rozliczeniowego) na określonym poziomie – (zazwyczaj nazywane manipulacją kursem zamknięcia).

11. Transakcje lub zlecenia zawarcia transakcji, które skutkują lub jest prawdopodobne, że będą skutkować podwyższeniem/obniżeniem średniej ważonej ceny w dniu sesyjnym lub w okresie sesji.

12. Transakcje lub zlecenia zawarcia transakcji, które skutkują lub jest prawdopodobne, że będą skutkować ustaleniem ceny rynkowej, gdy płynność instrumentu finansowego lub głębokość arkusza zleceń nie jest wystarczająca do ustalenia ceny w okresie sesji.

13. Wykonanie transakcji, zmiany ceny ofert kupna lub sprzedaży, w przypadku gdy spread między cenami ofert kupna i sprzedaży jest czynnikiem determinującym cenę jakiejkolwiek innej transakcji niezależnie od tego, czy ma to miejsce w tym samym, czy innym systemie obrotu.

14. Wprowadzanie zleceń reprezentujących znaczne wolumeny w centralnym arkuszu zleceń systemu transakcyjnego na kilka minut przed fazą aukcji, podczas której określa się cenę, i anulowania tych zleceń na kilka sekund przed zamknięciem arkusza zleceń w celu obliczenia ceny aukcyjnej w taki sposób, że teoretyczny kurs otwarcia mógł wydawać się wyższy/niższy, niż miałoby to miejsce w innym przypadku.

15. Angażowanie się w transakcję lub serie transakcji, które są udostępniane publicznie, aby wywołać wrażenie aktywności lub wahania cen w instrumencie finansowym (zazwyczaj nazywane zafałszowywaniem obrazu).

16. Transakcje przeprowadzone w wyniku wprowadzenia w tym samym lub prawie tym samym czasie zleceń kupna i sprzedaży o bardzo podobnym wolumenie i podobnej cenie przez tego samego członka/uczestnika lub przez różnych, ale będących w zmowie, członków/uczestników (zazwyczaj nazywane niewłaściwym zleceniem dopasowanym).

17. Transakcje lub zlecenia zawarcia transakcji, które skutkują lub jest prawdopodobne, że będą skutkować obejściem gwarancji obrotu na rynku (np. progów wolumenów; progów cenowych; parametrów spreadu między ceną kupna a ceną sprzedaży itp.).

18. Wprowadzanie zleceń lub serii zleceń lub wykonywanie transakcji lub serii transakcji, w przypadku których jest prawdopodobne, że zapoczątkują lub wzmocnią pewną tendencję oraz zachęcą innych uczestników do jej nasilenia lub rozpowszechnienia w celu stworzenia sposobności likwidacji lub otwarcia pozycji w korzystnej cenie (zazwyczaj znane jako inicjowanie tendencji).

19. Składanie dużej liczby zleceń lub dużych zleceń często w odosobnieniu po jednej stronie arkusza zleceń w celu wykonania transakcji po drugiej stronie arkusza zleceń. W momencie dokonania transakcji zlecenia manipulacyjne są usuwane (działanie zazwyczaj nazywane składaniem fałszywych zleceń).

20. Wprowadzanie małych zleceń zawarcia transakcji w celu ustalenia poziomu ukrytych zleceń, a zwłaszcza w celu dokonania oceny zleceń ukrytej płynności (zazwyczaj znanych jako zlecenia służące sondowaniu).

21. Wprowadzanie dużej liczby zleceń lub ich anulowanie bądź aktualizowanie zleceń w celu wzbudzenia niepewności wśród innych uczestników, spowolnienia ich procesu lub zakamuflowania własnej strategii (zazwyczaj znane jako markowanie zleceń).

22. Składanie zleceń zawarcia transakcji, aby przyciągnąć innych członków/uczestników rynku stosujących tradycyjne techniki obrotu („wolni uczestnicy rynku”), których warunki zmienia się potem szybko na mniej korzystne w nadziei wykonania korzystnych zleceń ze szkodą dla przybywających zleceń wolnych uczestników rynku (zazwyczaj znane jako praktyka „smoking”).

23. Wykonywanie zleceń zawarcia transakcji lub serii zleceń zawarcia transakcji w celu ujawnienia zleceń innych uczestników, a następnie wprowadzanie zlecenia zawarcia transakcji w celu wykorzystania przewagi z uzyskanych informacji (zazwyczaj nazywane wyłudzaniem informacji).

24. Stopień, w jakim według najlepszej wiedzy operatora systemu obrotu składane zlecenia zawarcia transakcji lub zawierane transakcje wykazują odwrócenie pozycji w krótkim okresie i reprezentują istotną część dziennych transakcji danym instrumentem finansowym w danym systemie obrotu i mogą mieć związek z istotnymi zmianami ceny instrumentu finansowego dopuszczonego do obrotu lub będącego przedmiotem obrotu w systemie obrotu.

Okoliczności wskazujące na manipulację międzyproduktową, w tym pomiędzy różnymi systemami obrotu

Okoliczności opisane poniżej powinny zostać uwzględnione zwłaszcza przez operatora systemu obrotu, w ramach którego zarówno instrument finansowy, jak i powiązane instrumenty finansowe są dopuszczone do obrotu lub są przedmiotem obrotu lub w ramach którego wyżej wymienione instrumenty są przedmiotem obrotu w kilku systemach obrotu obsługiwanych przez tego samego operatora.

25. Transakcje lub zlecenia zawarcia transakcji, które skutkują lub jest prawdopodobne, że będą skutkować podwyższeniem, obniżeniem lub utrzymaniem ceny w dni poprzedzające emisję, opcjonalnym wykupem lub utratą ważności powiązanego instrumentu pochodnego lub zamiennego.

26. Transakcje lub zlecenia zawarcia transakcji, które skutkują lub jest prawdopodobne, że będą skutkować utrzymaniem ceny bazowego instrumentu finansowego poniżej lub powyżej kursu wykonania lub innego poziomu wykorzystywanego w celu określenia wypłaty (np. opcji barierowej) powiązanego instrumentu pochodnego w dniu jego wygaśnięcia.

27. Transakcje, które skutkują lub jest prawdopodobne, że będą skutkować zmianą ceny bazowego instrumentu finansowego, polegającą na przekroczeniu lub nieosiągnięciu poziomu kursu wykonania, lub na przekroczeniu lub nieosiągnięciu innego poziomu wykorzystywanego w celu określenia wypłaty (np. opcji barierowej) powiązanego instrumentu pochodnego w dniu jego wygaśnięcia.

28. Transakcje, które skutkują lub jest prawdopodobne, że będą skutkować zmianą kursu rozliczeniowego instrumentu finansowego, w przypadku gdy kurs ten wykorzystuje się jako punkt odniesienia lub wyznacznik, a mianowicie przy obliczaniu wymogów depozytowych.

29. Zlecenia zawarcia transakcji składane lub transakcje zawierane przez członka/uczestnika mającego istotny interes w zakupie lub sprzedaży instrumentu finansowego, które prowadzą do istotnych zmian ceny powiązanego instrumentu pochodnego lub składnika aktywów dopuszczonego do obrotu w systemie obrotu.

30. Prowadzenie obrotu lub wprowadzanie zleceń zawarcia transakcji w jednym systemie obrotu lub poza systemem obrotu (w tym składanie deklaracji zainteresowania) w celu wywarcia niewłaściwego wpływu na cenę powiązanego instrumentu finansowego w innym lub w tym samym systemie obrotu lub poza systemem obrotu (zazwyczaj nazywane manipulacją międzyproduktową (obrót instrumentem finansowym w celu niewłaściwego ukształtowania ceny powiązanego instrumentu finansowego w innym lub w tym samym systemie obrotu lub poza systemem obrotu)).

31. Tworzenie lub zwiększanie możliwości arbitrażowych między instrumentem finansowym a innym powiązanym instrumentem finansowym poprzez wpływanie na ceny referencyjne jednego z instrumentów finansowych w odniesieniu do różnych instrumentów finansowych (np. praw/udziałów, rynków kasowych/rynków instrumentów pochodnych, gwarancji/udziałów itp.). W kontekście emisji praw do akcji można to osiągnąć poprzez wpływanie na (teoretyczny) kurs otwarcia lub na (teoretyczny) kurs zamknięcia praw do akcji.