Załącznik VI

ROZDZIAŁ I

PRZEPISY OGÓLNE

A.

Badania organoleptyczne

Wyrywkowe kontrole organoleptyczne są przeprowadzane na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji. Jednym z celów tych kontroli jest sprawdzenie zgodności z kryteriami świeżości ustanowionymi zgodnie z niniejszym rozporządzeniem. W szczególności obejmuje to sprawdzenie, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji, czy produkty rybołówstwa spełniają przynajmniej w podstawowym zakresie kryteria świeżości ustanowione zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 2406/96 (

21

).

B.

Wskaźniki świeżości

Jeżeli w wyniku badania organoleptycznego powstaną jakiekolwiek wątpliwości co do świeżości produktów rybołówstwa, można pobrać próbki i poddać je badaniu laboratoryjnemu w celu oznaczenia poziomów całkowitego azotu lotnych zasad amonowych (N-LZA) i azotu trimetyloaminy (N-TMA) zgodnie z rozwiązaniami technicznymi w rozdziale II.

Jeżeli w wyniku badania organoleptycznego powstanie jakiekolwiek podejrzenie co do tego, że wcześniej zamrożone ryby są prezentowane w celach handlowych jako świeże, można pobrać próbki do celów weryfikacji i poddać je badaniom laboratoryjnym, takim jak badanie pod kątem dehydrogenazy hydroksyacylo-CoA (HADH), badanie histologiczne, spektroskopia z zakresu ultrafioletu, światła widzialnego i bliskiej podczerwieni (UV–VIS/NIR) i obrazowanie hiperspektralne.

Właściwe organy stosują kryteria ustanowione w niniejszym rozporządzeniu.

Jeżeli badanie organoleptyczne daje podstawy do podejrzeń co do wystąpienia innych okoliczności, które mogą mieć wpływ na zdrowie ludzi, pobiera się odpowiednie próbki do celów weryfikacji.

C.

Histamina

Przeprowadza się wyrywkowe badania od kątem histaminy w celu sprawdzenia zgodności z dopuszczalnymi poziomami ustanowionymi w rozporządzeniu (WE) nr 2073/2005.

D.

Pozostałości i zanieczyszczenia

Ustanawia się rozwiązania dotyczące monitorowania zgodnie z dyrektywą 96/23/WE i decyzją 97/747/WE w celu kontroli zgodności z prawodawstwem UE dotyczącym:

— maksymalnych limitów pozostałości substancji farmakologicznie czynnych zgodnie z rozporządzeniami (UE) nr 37/2010 i (UE) 2018/470;

— substancji zakazanych i niedozwolonych zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 37/2010, dyrektywą 96/22/WE i decyzją 2005/34/WE;

— zanieczyszczeń zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1881/2006 ustalającym najwyższe dopuszczalne poziomy niektórych zanieczyszczeń w żywności; oraz

— pozostałości pestycydów zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 396/2005.

W odniesieniu do produktów rybołówstwa pozyskiwanych w warunkach naturalnych ustanawia się rozwiązania dotyczące monitorowania w celu kontroli zgodności z prawodawstwem UE dotyczącym zanieczyszczeń zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1881/2006 ustalającym najwyższe dopuszczalne poziomy niektórych zanieczyszczeń w środkach spożywczych.

E.

Kontrole mikrobiologiczne

W razie konieczności przeprowadza się kontrole mikrobiologiczne zgodnie ze stosownymi zasadami i kryteriami określonymi w rozporządzeniu (WE) nr 2073/2005.

F.

Pasożyty

Przeprowadza się badania oparte na analizie ryzyka w celu sprawdzenia zgodności z sekcją VIII rozdział III część D załącznika III do rozporządzenia (WE) nr 853/2004 i sekcją I załącznika II do rozporządzenia (WE) nr 2074/2005.

G.

Trujące produkty rybołówstwa

Przeprowadzane są kontrole w celu zapewnienia, aby:

1) nie wprowadzano do obrotu produktów rybołówstwa otrzymanych z ryb trujących pochodzących z następujących rodzin: Tetraodontidae, Molidae, Diodontidae i Canthigasteridae;

2) świeże, wstępnie przetworzone, mrożone i przetworzone produkty rybołówstwa z rodziny Gempylidae, w szczególności Ruvettus pretiosus oraz Lepidocybium flavobrunneum, mogły być wprowadzane do obrotu wyłącznie w opakowaniach zbiorczych/jednostkowych i były odpowiednio oznakowane w celu zapewnienia konsumentom informacji na temat metod ich przygotowania/gotowania oraz ryzyka związanego z obecnością substancji wywierających szkodliwy wpływ na przewód pokarmowy. Na etykiecie zamieszcza się nazwy systematyczne produktów rybołówstwa oraz ich nazwy zwyczajowe;

3) nie wprowadzano do obrotu produktów rybołówstwa zawierających biotoksyny takie jak ciguatoksyna lub inne toksyny niebezpieczne dla zdrowia ludzi. Jednakże można wprowadzać do obrotu produkty rybołówstwa pochodzące z żywych małży, szkarłupni, osłonic i ślimaków morskich, jeżeli zostały wyprodukowane zgodnie z sekcją VII załącznika III do rozporządzenia (WE) nr 853/2004 i są zgodne z normami ustanowionymi w rozdziale V pkt 2 wymienionej sekcji.

ROZDZIAŁ II

KONTROLE POD KĄTEM CAŁKOWITEGO AZOTU LOTNYCH ZASAD AMONOWYCH (N-LZA)

A.

Dopuszczalne wartości N-LZA dla niektórych kategorii produktów rybołówstwa oraz metody analizy, które należy stosować

1. Nieprzetworzone produkty rybołówstwa uznaje się za niezdatne do spożycia przez ludzi, jeżeli ocena organoleptyczna budzi wątpliwości co do świeżości tych produktów, a badania chemiczne wykazują, że następujące poziomy N-LZA zostały przekroczone:

a) 25 mg azotu/100 g mięsa w odniesieniu do gatunków, o których mowa w części B pkt 1 niniejszego rozdziału;

b) 30 mg azotu/100 g mięsa w odniesieniu do gatunków, o których mowa w części B pkt 2 niniejszego rozdziału;

c) 35 mg azotu/100 g mięsa w odniesieniu do gatunków, o których mowa w części B pkt 3 niniejszego rozdziału;

d) 60 mg azotu/100 g całych produktów rybołówstwa używanych bezpośrednio do wytworzenia oleju z ryb przeznaczonego do spożycia przez ludzi, o którym mowa w sekcji VIII rozdział IV.B pkt 1 akapit drugi załącznika III do rozporządzenia (WE) nr 853/2004; jeżeli jednak surowiec jest zgodny z akapitem pierwszym lit. a), b) i c) wspomnianego punktu, państwa członkowskie mogą ustanowić wyższe limity dla niektórych gatunków do czasu ustanowienia szczegółowych przepisów unijnych.

Metoda referencyjna, którą należy stosować do kontroli limitów N-LZA, obejmuje destylację ekstraktu odbiałczonego kwasem nadchlorowym określoną w części C poniżej.

2. Destylację, o której mowa w pkt 1, przeprowadza się z zastosowaniem aparatury odpowiadającej schematowi w części D poniżej.

3. Do kontroli limitu N-LZA można stosować następujące rutynowe metody:

a) metodę mikrodyfuzji opisaną przez Conwaya i Byrne'a (1933);

b) metodę destylacji bezpośredniej opisaną przez Antonacopoulosa (1968);

c) destylację ekstraktu odbiałczonego kwasem trichlorooctowym (komitet Komisji Kodeksu Żywnościowego ds. Ryb i Produktów Rybołówstwa (1968)).

4. Próbka zawiera około 100 gramów mięsa pobranego co najmniej z trzech różnych miejsc i zmieszanego razem w procesie rozcierania.

Państwa członkowskie zalecają laboratoriom urzędowym stosowanie rutynowo metod, o których mowa powyżej. W przypadku wątpliwości albo sporu dotyczącego wyników analiz wykonanych za pomocą jednej z rutynowych metod, do weryfikacji wyników badań można zastosować jedynie metodę referencyjną.

B.

Kategorie gatunków, dla których ustalono dopuszczalne wartości N-LZA

Dopuszczalne wartości N-LZA są ustalone dla następujących kategorii gatunków:

1) Sebastes spp., Helicolenus dactylopterus, Sebastichthys capensis;

2) gatunki z rodziny Pleuronectidae (z wyjątkiem halibuta: Hippoglossus spp.);

3) Salmo salar, gatunki z rodziny Merlucciidae, gatunki z rodziny Gadidae.

C.

Referencyjna procedura oznaczania stężenia N-LZA w rybach i produktach rybołówstwa

1. Cel i obszar zastosowania

Niniejsza metoda opisuje procedurę referencyjną stosowaną w celu określenia stężenia azotu N-LZA w rybach i produktach rybołówstwa. Procedura ta ma zastosowanie w przypadku stężenia N-LZA od 5 mg/100 g do co najmniej 100 mg/100 g.

2. Definicje

„Stężenie N-LZA” oznacza zawartość azotu lotnych zasad amonowych oznaczoną przy zastosowaniu opisanej procedury referencyjnej.

„Roztwór” oznacza jeden następujących roztworów wodnych:

a) roztwór kwasu nadchlorowego = 6 g/100 ml;

b) roztwór wodorotlenku sodu = 20 g/100 ml;

c) roztwór mianowany kwasu chlorowodorowego 0,05 mol/l (0,05 N). W przypadku stosowania automatycznego aparatu destylacyjnego miareczkowanie prowadzi się przy pomocy mianowanego roztworu kwasu chlorowodorowego 0,01 mol/l (0,01 N);

d) roztwór kwasu borowego = 3 g/100 ml;

e) silikonowy środek przeciwpieniący;

f) roztwór fenoloftaleiny = 1 g/100 ml 95 % alkohol etylowy;

g) roztwór wskaźnika (wskaźnik mieszany Tashiro) = 2 g czerwieni metylowej i 1 g błękitu metylenowego rozpuszczone w 1 000 ml 95 % alkoholu etylowego.

3. Krótki opis

Lotne zasady amonowe ekstrahuje się z próbki przy pomocy roztworu kwasu nadchlorowego 0,6 mol/l. Po alkalinizacji ekstrakt poddaje się destylacji parowej, a składniki lotnych zasad są absorbowane w odbieralniku kwasowym. Stężenie N-LZA oznacza się za pomocą miareczkowania absorbowanych zasad. Stężenie jest wyrażone w mg/100 g.

4. Odczynniki

O ile nie wskazano inaczej, należy stosować odczynniki czyste do analizy. Używana woda musi być destylowana lub demineralizowana i o co najmniej równorzędnej czystości.

5. Wykorzystuje się następujące przyrządy i wyposażenie dodatkowe:

a) maszynka do mielenia mięsa pozwalająca uzyskać wystarczająco jednolite mielone mięso rybne;

b) wysokoobrotowy mikser o prędkości od 8 000 do 45 000 obrotów na minutę;

c) sączek karbowany o średnicy 150 mm, szybkofiltrujący;

d) biureta 5 ml, skalowana do 0,01 ml;

e) aparat do destylacji parowej. Aparat musi umożliwiać regulowanie różnych ilości pary oraz wytwarzanie stałej ilości pary w danym przedziale czasowym. Musi on również gwarantować, że wolne zasady powstające podczas dodawania substancji alkalizujących nie ulatniają się.

6. Realizacja procedury referencyjnej

Przy stosowaniu kwasu nadchlorowego, który jest substancją silnie korozyjną, zachowuje się należytą ostrożność i wprowadza stosowne środki zapobiegawcze. Próbki przygotowuje się natychmiast po ich otrzymaniu zgodnie z następującymi wskazówkami:

a) Przygotowanie próbki

Próbka przeznaczona do analizy jest dokładnie mielona w maszynce do mięsa określonej w pkt 5 lit. a). Do odpowiedniego pojemnika odważa się 10 g ± 0,1 g zmielonej próbki. Następnie próbkę miesza się z 90,0 ml roztworu kwasu nadchlorowego, homogenizuje przez dwie minuty w mikserze opisanym w pkt 5 lit. b), a następnie filtruje.

Tak otrzymany ekstrakt może być przechowywany przez co najmniej siedem dni w temperaturze w przybliżeniu od 2 °C do 6 °C.

b) Destylacja parowa

50,0 ml ekstraktu otrzymanego zgodnie z lit. a) umieszcza się w aparacie do destylacji parowej określonym w pkt 5 lit. e). W celu późniejszego sprawdzenia alkalinizacji ekstraktu dodaje się kilka kropel roztworu fenoloftaleiny. Po dodaniu kilku kropel silikonowego środka przeciwpieniącego do ekstraktu dodaje się 6,5 ml roztworu wodorotlenku sodu i natychmiast rozpoczyna się destylację parową.

Destylację parową prowadzi się w taki sposób, aby w ciągu 10 minut otrzymać około 100 ml destylatu. Wylot rurki destylacyjnej jest zanurzony w odbieralniku ze 100 ml roztworu kwasu borowego, do którego dodano od trzech do pięciu kropli roztworu wskaźnika. Dokładnie po 10 minutach zatrzymuje się proces destylacji. Wylot rurki destylacyjnej wyjmuje się z odbieralnika i przemywa wodą. Lotne zasady zawarte w roztworze odbieralnika oznacza się miareczkowaniem za pomocą mianowanego roztworu kwasu chlorowodorowego.

W punkcie końcowym wartość pH musi wynosić 5,0 ± 0,1.

c) Miareczkowanie

Wymagane są analizy podwójne. Zastosowana metoda jest poprawna, jeśli różnica pomiędzy analizami nie przekracza 2 mg/100 g.

d) Próba ślepa

Próbę ślepą przeprowadza się w sposób określony w lit. b). Zamiast ekstraktu stosuje się 50,0 ml roztworu kwasu nadchlorowego.

7. Obliczanie stężenia N-LZA

Miareczkując roztwór odbieralnika przy pomocy mianowanego roztworu kwasu chlorowodorowego, stężenie N-LZA oblicza się za pomocą poniższego równania:

gdzie:

V1

=

objętość 0,01-molowego mianowanego roztworu kwasu chlorowodorowego w ml dla próbki;

V0

=

objętość 0,01-molowego mianowanego roztworu kwasu chlorowodorowego w ml dla próby ślepej;

M

=

masa próbki w g.

Ponadto wymagane są następujące elementy:

a) analizy podwójne. Zastosowana metoda jest poprawna, jeśli różnica pomiędzy analizami nie przekracza 2 mg/100 g;

b) kontrola sprzętu. Sprzęt należy sprawdzić poprzez destylację roztworów NH4Cl równoważnych 50 mg N-LZA/100 g;

c) odchylenia standardowe. Oblicza się standardowe odchylenie dla powtarzalności: Sr = 1,20 mg/100 g oraz standardowe odchylenie dla odtwarzalności: SR = 2,50 mg/100 g.

D.

Aparat do destylacji parowej służący do oznaczania stężenia N-LZA

Tekst z obrazka

Ekstrakt próbki

Rurka wtrysku pary

Probówka do destylacji

Generator pary

Kolba lub zlewka

(kwas borowy)

Wylot skraplacza

Woda chłodząca

Chłodnica

(

1

) Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz.U. L 31 z 1.2.2002, s. 1).

(

2

) Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2019/625 z dnia 4 marca 2019 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 w odniesieniu do wymogów dotyczących wprowadzania do Unii przesyłek niektórych zwierząt i towarów przeznaczonych do spożycia przez ludzi (zob. s. 18 niniejszego Dziennika Urzędowego).

(

3

) Decyzja Komisji 97/747/WE z dnia 27 października 1997 r. ustalająca poziomy i częstotliwości pobierania próbek przewidzianych dyrektywą Rady 96/23/WE w sprawie kontroli niektórych substancji i ich pozostałości w niektórych produktach zwierzęcych (Dz.U. L 303 z 6.11.1997, s. 12).

(

4

) Rozporządzenie Komisji (UE) nr 37/2010 z dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie substancji farmakologicznie czynnych i ich klasyfikacji w odniesieniu do maksymalnych limitów pozostałości w środkach spożywczych pochodzenia zwierzęcego (Dz.U. L 15 z 20.1.2010, s. 1).

(

5

) Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2018/470 z dnia 21 marca 2018 r. w sprawie szczegółowych przepisów dotyczących maksymalnych limitów pozostałości, które należy uwzględniać do celów kontroli środków spożywczych uzyskanych ze zwierząt leczonych w UE na podstawie art. 11 dyrektywy 2001/82/WE (Dz.U. L 79 z 22.3.2018, s. 16).

(

6

) Dyrektywa Rady 96/22/WE z dnia 29 kwietnia 1996 r. dotycząca zakazu stosowania w gospodarstwach hodowlanych niektórych związków o działaniu hormonalnym, tyreostatycznym i β-agonistycznym i uchylająca dyrektywy 81/602/EWG, 88/146/EWG oraz 88/299/EWG (Dz.U. L 125 z 23.5.1996, s. 3).

(

7

) Decyzja Komisji 2005/34/WE z dnia 11 stycznia 2005 r. ustanawiająca zharmonizowane normy badania na obecność niektórych pozostałości w produktach pochodzenia zwierzęcego przywożonego z krajów trzecich (Dz.U. L 16 z 20.1.2005, s. 61).

(

8

) Rozporządzenie (WE) nr 396/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 lutego 2005 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w żywności i paszy pochodzenia roślinnego i zwierzęcego oraz na ich powierzchni, zmieniające dyrektywę Rady 91/414/EWG (Dz.U. L 70 z 16.3.2005, s. 1).

(

9

) Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2020/2235 z dnia 16 grudnia 2020 r. ustanawiające przepisy dotyczące stosowania rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 i (UE) 2017/625 w odniesieniu do wzorów świadectw zdrowia zwierząt, wzorów świadectw urzędowych i wzorów świadectw zdrowia zwierząt/świadectw urzędowych do celów wprowadzania do Unii i przemieszczania w obrębie terytorium Unii przesyłek niektórych kategorii zwierząt i towarów oraz urzędowej certyfikacji dotyczącej takich świadectw i uchylające rozporządzenie (WE) nr 599/2004, rozporządzenia wykonawcze (UE) nr 636/2014 i (UE) 2019/628, dyrektywę 98/68/WE oraz decyzje 2000/572/WE, 2003/779/WE i 2007/240/WE (Dz.U. L 442 z 30.12.2020, s. 1).

(

10

) Dyrektywa (UE) 2015/1535 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 9 września 2015 r. ustanawiająca procedurę udzielania informacji w dziedzinie przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U. L 241 z 17.9.2015, s. 1).

(

11

) Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2021/620 z dnia 15 kwietnia 2021 r. ustanawiające przepisy dotyczące stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 w odniesieniu do zatwierdzania statusu obszaru wolnego od choroby i statusu obszaru nieobjętego szczepieniami niektórych państw członkowskich lub ich stref lub kompartmentów w przypadku niektórych chorób umieszczonych w wykazie oraz zatwierdzania programów likwidacji tych chorób umieszczonych w wykazie (Dz.U. L 131 z 16.4.2021, s. 78, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg_impl/2021/620/oj).

(

12

) Jeśli wszystkie są negatywne, istnieje pewność statystyczna na poziomie 95 %, że współczynnik chorobowości wynosi poniżej 6 %.

(

13

) Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2020/2002 z dnia 7 grudnia 2020 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 w odniesieniu do powiadamiania unijnego i sprawozdawczości unijnej w zakresie chorób umieszczonych w wykazie, formatów i procedur dotyczących przedkładania unijnych programów nadzoru i programów likwidacji choroby i sprawozdawczości w ich zakresie oraz wnioskowania o uznanie statusu obszaru wolnego od choroby, a także komputerowego systemu informacyjnego (Dz.U. L 412 z 8.12.2020, s. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg_impl/2020/2002/oj).

(

14

) Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2020/687 z dnia 17 grudnia 2019 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 w odniesieniu do przepisów dotyczących zapobiegania niektórym chorobom umieszczonym w wykazie oraz ich zwalczania (Dz.U. L 174 z 3.6.2020, s. 64, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg_del/2020/687/oj).

(

15

) Mikrobiologicznych, chemicznych, serologicznych itd. (załączyć wyniki).

(

16

) Właściwe organy mogą wprowadzić następujące kody: kod A dla chorób z wykazu OIE; kody B100 i B200 dla kwestii dobrostanu oraz C100 –C290 dla decyzji dotyczących mięsa. W razie konieczności system kodów może obejmować dalsze podziały (np. C141 dla łagodnej ogólnoustrojowej choroby, C142 dla poważniejszej choroby itp.). W przypadku stosowania kodów muszą być one łatwo dostępne dla podmiotu prowadzącego przedsiębiorstwo spożywcze wraz z odpowiednim wyjaśnieniem znaczenia kodów.

(

17

) Mikrobiologicznych, chemicznych, serologicznych itd. (załączyć wyniki).

(

18

) Zgodnie z Umową o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej, w szczególności z art. 5 ust. 4 Protokołu w sprawie Irlandii/Irlandii Północnej w związku z załącznikiem 2 do tego protokołu, do celów niniejszego załącznika odniesienia do państw członkowskich obejmują „Zjednoczone Królestwo w odniesieniu do Irlandii Północnej”.

(

19

) Oznaczanie toksyn z grupy saksytoksyn w owocach morza – Metoda HPLC z uzyskiwaniem pochodnej z nadtlenkiem lub nadjodanem przed rozdziałem na kolumnie.

(

20

) http://www.aecosan.msssi.gob.es/en/CRLMB/web/home.html

(

21

) Rozporządzenie Rady (WE) NR 2406/96 z dnia 26 listopada 1996 r. ustanawiające wspólne normy handlowe w odniesieniu do niektórych produktów rybołówstwa Dz.U. L 334 z 23.12.1996, s. 1.