Rozporządzenie wykonawcze komisji (UE) 2021/451 z dnia 17 grudnia 2020 r. ustanawiające wykonawcze standardy techniczne do celów stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 w odniesieniu do sprawozdań nadzorczych instytucji oraz uchylające rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 680/2014
Załącznik V
W mocyINSTRUKCJE DOTYCZĄCE SPRAWOZDAWCZOŚCI W ZAKRESIE INFORMACJI FINANSOWYCH
Spis treści
INSTRUKCJE OGÓLNE
1. Odniesienia
2. Konwencje
3. Konsolidacja
4. Portfele księgowe instrumentów finansowych
4.1.
Aktywa finansowe
4.2.
Zobowiązania finansowe
5. Instrumenty finansowe
5.1.
Aktywa finansowe
5.2.
Wartość bilansowa brutto
5.3.
Zobowiązania finansowe
6. Podział według kontrahentów
INSTRUKCJE DOTYCZĄCE WZORÓW
1. Bilans
1.1.
Aktywa (1.1)
1.2.
Zobowiązania (1.2)
1.3.
Kapitał własny (1.3)
2. Rachunek zysków i strat (2)
3. Sprawozdanie z całkowitych dochodów (3)
4. Podział aktywów finansowych według instrumentów i według sektorów kontrahentów (4)
5. Podział kredytów i zaliczek nieprzeznaczonych do obrotu według produktów (5)
6. Podział kredytów i zaliczek nieprzeznaczonych do obrotu na rzecz przedsiębiorstw niefinansowych według kodów NACE (6)
7. Aktywa finansowe podlegające utracie wartości, które są przeterminowane (7)
8. Podział zobowiązań finansowych (8)
9. Zobowiązania do udzielenia pożyczki, gwarancje finansowe i inne zobowiązania (9)
10. Instrumenty pochodne i rachunkowość zabezpieczeń (10 i 11)
10.1.
Klasyfikacja instrumentów pochodnych według rodzaju ryzyka
10.2.
Kwoty podlegające zgłoszeniu w odniesieniu do instrumentów pochodnych
10.3.
Instrumenty pochodne sklasyfikowane jako „zabezpieczenia ekonomiczne”
10.4.
Podział instrumentów pochodnych według sektorów kontrahentów
10.5.
Rachunkowość zabezpieczeń na podstawie krajowych ogólnie przyjętych zasad rachunkowości (11.2):
10.6.
Kwota podlegająca zgłoszeniu w odniesieniu do instrumentów zabezpieczających niebędących instrumentami pochodnymi (11.3 i 11.3.1)
10.7.
Pozycje zabezpieczane w zabezpieczeniach wartości godziwej (11.4)
11. Zmiany w odpisach aktualizujących z tytułu strat kredytowych i rezerwach na straty kredytowe (12)
11.1.
Zmiany w odpisach aktualizujących z tytułu strat kredytowych i utraty wartości instrumentów kapitałowych na podstawie krajowych ogólnie przyjętych zasad rachunkowości opartych na BAD (12.0)
11.2.
Zmiany w odpisach aktualizujących z tytułu strat kredytowych i rezerwach na straty kredytowe zgodnie z MSSF (12.1)
11.3.
Przesunięcia między fazami utraty wartości (prezentacja w ujęciu brutto) (12.2)
12. Otrzymane zabezpieczenia i gwarancje (13)
12.1.
Podział zabezpieczeń i gwarancji kredytów i zaliczek innych niż przeznaczone do obrotu (13.1)
12.2.
Zabezpieczenie uzyskane poprzez wejście w posiadanie w danym okresie (będące w posiadaniu na dzień sprawozdawczy) (13.2.1)
12.3.
Skumulowane zabezpieczenie uzyskane poprzez wejście w posiadanie (13.3.1)
13. Hierarchia wartości godziwej: Instrumenty finansowe według wartości godziwej (14)
14. Zaprzestanie ujmowania i zobowiązania finansowe związane z przeniesionymi aktywami finansowymi (15)
15. Podział wybranych pozycji w rachunku zysków i strat (16)
15.1.
Przychody i koszty odsetkowe według instrumentów i sektorów kontrahentów (16.1)
15.2.
Zyski lub straty z tytułu zaprzestania ujmowania aktywów i zobowiązań finansowych niewycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy według instrumentów (16.2)
15.3.
Zyski lub straty z tytułu aktywów i zobowiązań finansowych przeznaczonych do obrotu oraz aktywów i zobowiązań finansowych z przeznaczeniem do obrotu według instrumentu (16.3)
15.4.
Zyski lub straty z tytułu aktywów i zobowiązań finansowych przeznaczonych do obrotu oraz aktywów i zobowiązań finansowych z przeznaczeniem do obrotu według ryzyka (16.4)
15.5.
Zyski lub straty z tytułu aktywów finansowych nieprzeznaczonych do obrotu wycenianych obowiązkowo według wartości godziwej przez wynik finansowy według instrumentów (16.4.1)
15.6.
Zyski lub straty z tytułu aktywów i zobowiązań finansowych wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy według instrumentów (16.5)
15.7.
Zyski lub straty z tytułu rachunkowości zabezpieczeń (16.6)
15.8.
Utrata wartości z tytułu aktywów niefinansowych (16.7)
15.9.
Pozostałe koszty administracyjne (16.8)
16. Uzgodnienie rachunkowego zakresu konsolidacji i zakresu konsolidacji na podstawie CRR (17)
17. Ekspozycje nieobsługiwane (18)
17.1.
Informacje na temat ekspozycji obsługiwanych i nieobsługiwanych (18.0)
17.2.
Wpływy i wypływy z tytułu ekspozycji nieobsługiwanych – kredyty i zaliczki według sektorów kontrahentów (18.1)
17.3.
Kredyty na zakup nieruchomości komercyjnych oraz dodatkowe informacje dotyczące kredytów zabezpieczonych nieruchomościami (18.2)
18. Ekspozycje restrukturyzowane (19)
19. Podział pod względem geograficznym (20)
19.1.
Podział pod względem geograficznym według miejsca wykonywania działalności (20.1–20.3)
19.2.
Podział pod względem geograficznym według siedziby kontrahenta (20.4-20.7)
20. Nieruchomości inwestycyjne i rzeczowe aktywa trwałe oraz wartości niematerialne i prawne: aktywa podlegające leasingowi operacyjnemu (21)
21. Zarządzanie aktywami, usługi przechowywania i inne usługi (22)
21.1.
Przychody i koszty z tytułu opłat i prowizji według działalności (22.1)
21.2.
Aktywa zaangażowane w świadczone usługi (22.2)
22. Udziały w jednostkach strukturyzowanych niepodlegających konsolidacji (30)
23. Jednostki powiązane (31)
23.1.
Jednostki powiązane: kwoty przypadające do zapłaty i kwoty należne (31.1)
23.2.
Jednostki powiązane: koszty i przychody generowane przez transakcje z (31.2)
24. Struktura grupy (40)
24.1.
Struktura grupy: poszczególne podmioty (40.1)
24.2.
Struktura grupy: poszczególne instrumenty (40.2)
25. Wartość godziwa (41)
25.1.
Hierarchia wartości godziwej: instrumenty finansowe wyceniane według kosztu zamortyzowanego (41.1)
25.2.
Stosowanie opcji wyceny według wartości godziwej (41.2)
26. Nieruchomości inwestycyjne i rzeczowe aktywa trwałe oraz wartości niematerialne i prawne: wartość bilansowa według metody wyceny (42)
27. Rezerwy (43)
28. Programy o zdefiniowanym świadczeniu i świadczenia pracownicze (44)
28.1.
Składniki aktywów i zobowiązań netto programu o zdefiniowanym świadczeniu (44.1)
28.2.
Zmiany w zobowiązaniach z tytułu zdefiniowanych świadczeń (44.2)
28.3.
Koszty personelu według rodzaju świadczeń (44.3)
28.4.
Koszty personelu według kategorii wynagrodzenia i kategorii personelu (44.4)
29. Podział wybranych pozycji w rachunku zysków i strat (45)
29.1.
Zyski lub straty z tytułu aktywów i zobowiązań finansowych wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy według portfela księgowego (45.1)
29.2.
Zyski lub straty z tytułu zaprzestania ujmowania aktywów niefinansowych (45.2)
29.3.
Inne przychody i koszty operacyjne (45.3)
30. Sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym (46)
31. KREDYTY I ZALICZKI: INFORMACJE DODATKOWE (23)
32. KREDYTY I ZALICZKI: PRZEPŁYWY Z TYTUŁU EKSPOZYCJI NIEOBSŁUGIWANYCH, UTRATY WARTOŚCI ORAZ SPISAŃ OD KOŃCA OSTATNIEGO ROKU OBROTOWEGO (24)
32.1.
Kredyty i zaliczki: Wpływy i wypływy z tytułu ekspozycji nieobsługiwanych (24.1)
32.2.
Kredyty i zaliczki: Przepływ utraty wartości i skumulowanych ujemnych zmian wartości godziwej z powodu ryzyka kredytowego z tytułu ekspozycji nieobsługiwanych (24.2)
32.3.
Kredyty i zaliczki: Spisania ekspozycji nieobsługiwanych w danym okresie (24.3)
33. ZABEZPIECZENIE UZYSKANE POPRZEZ WEJŚCIE W POSIADANIE I W DRODZE POSTĘPOWAŃ EGZEKUCYJNYCH (25)
33.1.
Zabezpieczenie uzyskane poprzez wejście w posiadanie inne niż zabezpieczenie sklasyfikowane jako rzeczowe aktywa trwałe: wpływy i wypływy (25.1)
33.2.
Zabezpieczenie uzyskane poprzez wejście w posiadanie inne niż zabezpieczenie sklasyfikowane jako rzeczowe aktywa trwałe – Rodzaj uzyskanego zabezpieczenia (25.2)
33.3.
Zabezpieczenie uzyskane poprzez wejście w posiadanie sklasyfikowane jako rzeczowe aktywa trwałe (25.3)
34. ZARZĄDZANIE DZIAŁANIAMI RESTRUKTURYZACYJNYMI I JAKOŚĆ DZIAŁAŃ RESTRUKTURYZACYJNYCH (26)
35. KREDYTY I ZALICZKI: ŚREDNI CZAS TRWANIA I ŚREDNI OKRES ODZYSKANIA ŚRODKÓW (47)
PRZYPORZĄDKOWANIE KATEGORII EKSPOZYCJI I SEKTORÓW KONTRAHENTÓW
CZĘŚĆ 1
INSTRUKCJE OGÓLNE
1. ODNIESIENIA
1. Niniejszy załącznik zawiera dodatkowe instrukcje dotyczące wzorów na potrzeby sprawozdawczości w zakresie informacji finansowych („FINREP”) w załącznikach III i IV do niniejszego rozporządzenia. Niniejszy załącznik stanowi uzupełnienie instrukcji przedstawionych we wzorach w załącznikach III i IV w formie odniesień.
2. O ile nie przewidziano inaczej, instytucje stosujące krajowe standardy rachunkowości zgodne z MSSF („odpowiednie krajowe ogólnie przyjęte zasady rachunkowości”) stosują wspólne instrukcje oraz instrukcje dotyczące MSSF zawarte w niniejszym załączniku. Powyższe pozostaje bez uszczerbku dla zgodności wymogów odpowiednich krajowych ogólnie przyjętych zasad rachunkowości z wymogami BAD. O ile nie przewidziano inaczej, instytucje stosujące wymogi dotyczące krajowych ogólnie przyjętych zasad rachunkowości, które są niezgodne z MSSF lub w przypadku których nie zapewniono jeszcze zgodności z wymogami zawartymi w MSSF 9, stosują wspólne instrukcje i instrukcje dotyczące BAD zawarte w niniejszym załączniku.
3. Punkty danych wskazane we wzorach opracowuje się zgodnie z zasadami dotyczącymi ujmowania, kompensowania i wyceny określonymi w odpowiednich mających zastosowanie standardach rachunkowości zdefiniowanych w art. 4 ust. 1 pkt 77 rozporządzenia (UE) nr 575/2013.
4. Instytucja przedkłada wyłącznie te części wzorów, które dotyczą:
a) aktywów, zobowiązań, kapitału własnego, przychodów i kosztów, które są ujmowane przez instytucję;
b) ekspozycji i działań pozabilansowych, w których instytucja uczestniczy;
c) transakcji przeprowadzonych przez instytucję;
d) zasad wyceny, w tym metod szacowania odpisów aktualizujących z tytułu ryzyka kredytowego stosowanych przez instytucję.
5. Do celów załączników III i IV oraz niniejszego załącznika stosuje się następujące skróty i nazwy skrócone:
a) „CRR”: rozporządzenie (UE) nr 575/2013;
b) „MSR” lub „MSSF”: „międzynarodowe standardy rachunkowości” zgodnie z definicją zawartą w art. 2 rozporządzenia (WE) nr 1606/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady (
11
), które zostały przyjęte przez Komisję;
c) „rozporządzenie EBC w sprawie pozycji bilansowych” lub „EBC/2013/33”: rozporządzenie Europejskiego Banku Centralnego (UE) nr 1071/2013 (
12
);
d) „rozporządzenie w sprawie NACE”: rozporządzenie (WE) nr 1893/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady (
13
);
e) „kody NACE”: kody zawarte w rozporządzeniu w sprawie NACE;
f) „BAD”: dyrektywa Rady 86/635/EWG (
14
);
g) „dyrektywa o rachunkowości”: dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/34/UE (
15
);
h) „krajowe ogólnie przyjęte zasady rachunkowości”: krajowe ogólnie przyjęte zasady rachunkowości opracowane zgodnie z BAD;
i) „MŚP”: mikroprzedsiębiorstwa oraz małe i średnie przedsiębiorstwa zdefiniowane w zaleceniu Komisji nr C(2003) 1422 (
16
);
j) „kod ISIN”: międzynarodowy kod identyfikujący papier wartościowy przyznawany papierom wartościowym, składający się z 12 znaków alfanumerycznych, pozwalający na jednoznaczną identyfikację emisji papierów wartościowych;
k) „kod LEI”: globalny identyfikator podmiotu prawnego przyznawany podmiotom, pozwalający na jednoznaczną identyfikację strony transakcji finansowej;
l) „fazy utraty wartości”: kategorie utraty wartości zdefiniowane w MSSF 9 pkt 5.5. „Faza 1” odnosi się do utraty wartości zmierzonej zgodnie z MSSF 9 pkt 5.5.5. „Faza 2” odnosi się do utraty wartości zmierzonej zgodnie z MSSF 9 pkt 5.5.3. „Faza 3” odnosi się do utraty wartości aktywów dotkniętych utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe zgodnie z definicją w MSSF 9 załącznik A;
m) „zalecenie ERRS w sprawie uzupełniania luk w danych dotyczących sektora nieruchomości” odnosi się do zalecenia Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego z dnia 31 października 2016 r. w sprawie uzupełniania luk w danych dotyczących sektora nieruchomości (ERRS/2016/14) (
17
).
2. KONWENCJE
6. Do celów załączników III i IV punkt danych zaznaczony na szaro oznacza, że ten punkt danych nie jest wymagany lub że przekazanie odnośnych informacji nie jest możliwe. W załączniku IV wiersz lub kolumna z odniesieniami zaznaczonymi na czarno oznacza, że instytucje korzystające z odniesień podanych w danym wierszu lub kolumnie nie przedkładają powiązanych punktów danych.
7. Wzory przedstawione w załącznikach III i IV zawierają dorozumiane reguły walidacyjne, które są określone w samych wzorach zgodnie z odpowiednią konwencją.
8. Zastosowanie nawiasów w nagłówku pozycji we wzorze oznacza, że daną pozycję należy odjąć w celu uzyskania łącznej kwoty, ale nie oznacza to konieczności zgłoszenia wartości tej pozycji jako ujemnej.
9. Pozycje, które należy zgłaszać w wartości ujemnej, są oznaczone we wzorach kompilacyjnych znakiem „(-)” na początku opisującego je nagłówka, np. „(-) Akcje własne”.
10. W „modelu punktów danych” („DPM”) dotyczącym wzorów na potrzeby sprawozdawczości w zakresie informacji finansowych w załącznikach III i IV każdy punkt danych (komórka) posiada „pozycję bazową”, której przypisuje się zmienną „ma/winien”. Przypisanie takiej zmiennej gwarantuje, że wszystkie podmioty, które zgłaszają punkty danych, stosują się do „konwencji znaków”, oraz pozwala zapoznać się z wartością zmiennej „ma/winien”, która odpowiada każdemu punktowi danych.
11. Schemat funkcjonowania tej konwencji przedstawiono w tabeli 1.
Tabela 1
Konwencja ma/winien, znaki dodatnie i ujemne
Składnik
Ma /winien
Saldo /zmiana
Zgłoszona wartość
Aktywa
Winien
Saldo aktywów
Dodatnia („normalna”, bez znaku)
Zwiększenie aktywów
Dodatnia („normalna”, bez znaku)
Ujemne saldo aktywów
Ujemna (konieczny znak minus „-”)
Zmniejszenie aktywów
Ujemna (konieczny znak minus „-”)
Koszty
Saldo kosztów
Dodatnia („normalna”, bez znaku)
Zwiększenie kosztów
Dodatnia („normalna”, bez znaku)
Ujemne saldo kosztów (w tym odwrócenia)
Ujemna (konieczny znak minus „-”)
Zmniejszenie kosztów
Ujemna (konieczny znak minus „-”)
Zobowiązania
Ma
Saldo zobowiązań
Dodatnia („normalna”, bez znaku)
Zwiększenie zobowiązań
Dodatnia („normalna”, bez znaku)
Ujemne saldo zobowiązań
Ujemna (konieczny znak minus „-”)
Zmniejszenie zobowiązań
Ujemna (konieczny znak minus „-”)
Kapitał własny
Saldo kapitału własnego
Dodatnia („normalna”, bez znaku)
Zwiększenie kapitału własnego
Dodatnia („normalna”, bez znaku)
Ujemne saldo kapitału własnego
Ujemna (konieczny znak minus „-”)
Zmniejszenie kapitału własnego
Ujemna (konieczny znak minus „-”)
Przychody
Saldo przychodów
Dodatnia („normalna”, bez znaku)
Zwiększenie przychodów
Dodatnia („normalna”, bez znaku)
Ujemne saldo przychodów (w tym odwrócenia)
Ujemna (konieczny znak minus „-”)
Zmniejszenie przychodów
Ujemna (konieczny znak minus „-”)
3. KONSOLIDACJA
12. O ile przepisy niniejszego załącznika nie stanowią inaczej, wzory FINREP opracowuje się z zastosowaniem zakresu konsolidacji ostrożnościowej zgodnie z częścią pierwszą tytuł II rozdział 2 sekcja 2 CRR. Instytucje uwzględniają swoje jednostki zależne, wspólne przedsięwzięcia i jednostki stowarzyszone, stosując takie same metody jak w przypadku konsolidacji ostrożnościowej:
a) zgodnie z art. 18 ust. 5 CRR instytucje mogą otrzymać zezwolenie na zastosowanie metody praw własności w odniesieniu do inwestycji w firmach ubezpieczeniowych będących jednostkami zależnymi i w niefinansowych jednostkach zależnych lub mogą zostać zobowiązane do zastosowania tej metody;
b) zgodnie z art. 18 ust. 2 CRR instytucje mogą otrzymać zezwolenie na zastosowanie metody konsolidacji proporcjonalnej w odniesieniu do finansowych jednostek zależnych;
c) zgodnie z art. 18 ust. 4 CRR instytucje mogą zostać zobowiązane do zastosowania metody konsolidacji proporcjonalnej w odniesieniu do inwestycji we wspólnych przedsięwzięciach.
4. PORTFELE KSIĘGOWE INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH
13. Do celów załączników III i IV oraz niniejszego załącznika „portfele księgowe” oznaczają instrumenty finansowe agregowane według zasad wyceny. Agregacje takie nie obejmują inwestycji w jednostkach zależnych, wspólnych przedsięwzięciach i jednostkach stowarzyszonych, sald płatnych na żądanie sklasyfikowanych jako „Kasa, środki w bankach centralnych i inne depozyty płatne na żądanie”, jak również instrumentów finansowych sklasyfikowanych jako „Przeznaczone do sprzedaży” i przedstawionych w pozycjach „Aktywa trwałe i grupy do zbycia sklasyfikowane jako przeznaczone do sprzedaży” i „Zobowiązania uwzględnione w grupach do zbycia sklasyfikowanych jako przeznaczone do sprzedaży”.
14. Zgodnie z krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości instytucje, które otrzymały zezwolenie na zastosowanie określonych zasad wyceny instrumentów finansowych zgodnie z MSSF lub które zostały zobowiązane do zastosowania takich zasad, przedkładają odpowiednie portfele księgowe zgodne z MSSF w zakresie, w jakim zasady te są stosowane. Jeżeli zasady wyceny instrumentów finansowych, na których stosowanie instytucje otrzymały zezwolenie lub do których stosowania zostały zobowiązane na podstawie krajowych ogólnie przyjętych zasad rachunkowości opartych na BAD, odwołują się do zasad wyceny zawartych w MSR 39, instytucje przedstawiają informacje na temat portfeli księgowych w oparciu o BAD w odniesieniu do wszystkich swoich instrumentów finansowych, dopóki stosowane przez nie zasady wyceny nie będą odwoływać się do zasad wyceny w MSSF 9.
4.1.
Aktywa finansowe
15. W odniesieniu do aktywów finansowych stosuje się następujące portfele księgowe oparte na MSSF:
a) „Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu”;
b) „aktywa finansowe nieprzeznaczone do obrotu wyceniane obowiązkowo według wartości godziwej przez wynik finansowy”;
c) „aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy”;
d) „aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez inne całkowite dochody”;
e) „aktywa finansowe wyceniane według kosztu zamortyzowanego”.
16. W odniesieniu do aktywów finansowych stosuje się następujące portfele księgowe oparte na krajowych ogólnie przyjętych zasadach rachunkowości:
(a) „aktywa finansowe z przeznaczeniem do obrotu”;
(b) „aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi nieprzeznaczone do obrotu wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy”;
c) „aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi nieprzeznaczone do obrotu wyceniane według wartości godziwej przez kapitały”;
d) „aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi nieprzeznaczone do obrotu wyceniane metodą ceny nabycia”;
e) „inne aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi nieprzeznaczone do obrotu”.
17. „Aktywa finansowe z przeznaczeniem do obrotu” obejmują wszystkie aktywa finansowe zaklasyfikowane jako przeznaczone do obrotu zgodnie z odpowiednimi krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD. Niezależnie od metody wyceny stosowanej zgodnie z odpowiednimi krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD wszystkie instrumenty pochodne o dodatnim saldzie dla instytucji sprawozdającej, których nie zaklasyfikowano jako rachunkowość zabezpieczeń zgodnie z pkt 22 niniejszej części, zgłasza się jako aktywa finansowe z przeznaczeniem do obrotu. Tę klasyfikację stosuje się również do instrumentów pochodnych, których zgodnie z krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD nie ujmuje się w bilansie lub w przypadku których w bilansie ujmuje się jedynie zmiany ich wartości godziwej, lub które są wykorzystywane jako zabezpieczenia ekonomiczne zgodnie z definicją w części 2 pkt 137 niniejszego załącznika.
18. Zgodnie z krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD, w odniesieniu do aktywów finansowych „metody ceny nabycia” obejmują te zasady wyceny, zgodnie z którymi instrument dłużny jest wyceniany według ceny nabycia wraz z naliczonymi odsetkami i z pomniejszeniem o wartość odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości.
19. Zgodnie z krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD „Aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi nieprzeznaczone do obrotu wyceniane metodą ceny nabycia” obejmują instrumenty finansowe wyceniane według metod cen nabycia oraz instrumenty wyceniane według niższej z dwóch wartości: ceny nabycia lub wartości rynkowej („LOCOM”) w sposób nieciągły („LOCOM w trybie warunkowym”) bez względu na ich faktyczną wycenę w sprawozdawczym dniu odniesienia. Aktywa wyceniane według LOCOM w trybie warunkowym to aktywa, w przypadku których wycenę LOCOM stosuje się wyłącznie w szczególnych okolicznościach. Okoliczności te, takie jak np. utrata wartości, przedłużający się spadek wartości godziwej w porównaniu z kosztem nabycia lub zmiana zamierzeń zarządczych, przewidziano w mających zastosowanie standardach rachunkowości.
20. Zgodnie z krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD „Inne aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi nieprzeznaczone do obrotu” obejmują aktywa finansowe, które nie kwalifikują się do ujęcia w innych portfelach księgowych. Ten portfel księgowy obejmuje m.in. aktywa finansowe wyceniane według metody LOCOM w sposób ciągły („LOCOM w trybie bezwarunkowym”). Aktywa wyceniane według metody LOCOM w trybie bezwarunkowym to aktywa, w przypadku których mające zastosowanie standardy rachunkowości przewidują albo początkową i późniejszą wycenę według LOCOM, albo początkową wycenę według kosztu nabycia i późniejszą wycenę według LOCOM.
21. Niezależnie od metody ich wyceny inwestycje w jednostkach zależnych, we wspólnych przedsięwzięciach i w jednostkach stowarzyszonych, które nie zostały całkowicie lub proporcjonalnie skonsolidowane w ramach regulacyjnego zakresu konsolidacji, zgłasza się w pozycji „Inwestycje w jednostkach zależnych, we wspólnych przedsięwzięciach i w jednostkach stowarzyszonych”, z wyjątkiem sytuacji, gdy zaklasyfikowano je jako przeznaczone do sprzedaży zgodnie z MSSF 5.
22. „Instrumenty pochodne – rachunkowość zabezpieczeń” obejmują instrumenty pochodne o dodatnim saldzie dla instytucji sprawozdającej, przeznaczone do celów rachunkowości zabezpieczeń zgodnie z MSSF. Zgodnie z krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD instrumenty pochodne w portfelu bankowym klasyfikuje się jako instrumenty pochodne przeznaczone do celów rachunkowości zabezpieczeń tylko wówczas, gdy zgodnie z odpowiednimi krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD istnieją szczególne reguły rachunkowości dotyczące instrumentów pochodnych w portfelu bankowym, a dane instrumenty pochodne ograniczają ryzyko innej pozycji w portfelu bankowym.
4.2.
Zobowiązania finansowe
23. W odniesieniu do zobowiązań finansowych stosuje się następujące portfele księgowe oparte na MSSF:
a) „zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu”;
b) „zobowiązania finansowe wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy”;
c) „zobowiązania finansowe wyceniane według kosztu zamortyzowanego”.
24. W odniesieniu do zobowiązań finansowych stosuje się następujące portfele księgowe oparte na krajowych ogólnie przyjętych zasadach rachunkowości:
a) „zobowiązania finansowe z przeznaczeniem do obrotu”;
b) „zobowiązania finansowe niebędące instrumentami pochodnymi nieprzeznaczone do obrotu wyceniane metodą ceny nabycia”.
25. „Zobowiązania finansowe z przeznaczeniem do obrotu” obejmują wszystkie zobowiązania finansowe zaklasyfikowane jako przeznaczone do obrotu zgodnie z odpowiednimi krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD. Niezależnie od metody wyceny stosowanej zgodnie z odpowiednimi krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD wszystkie instrumenty pochodne o ujemnym saldzie dla instytucji sprawozdającej, których nie zaklasyfikowano jako rachunkowość zabezpieczeń zgodnie z pkt 26 niniejszej części, zgłasza się jako zobowiązania finansowe z przeznaczeniem do obrotu. Tę klasyfikację stosuje się również do instrumentów pochodnych, których zgodnie z krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD nie ujmuje się w bilansie lub w przypadku których w bilansie ujmuje się jedynie zmiany ich wartości godziwej, lub które są wykorzystywane jako zabezpieczenia ekonomiczne zgodnie z definicją w części 2 pkt 137 niniejszego załącznika.
26. „Instrumenty pochodne – rachunkowość zabezpieczeń” obejmują instrumenty pochodne o ujemnym saldzie dla instytucji sprawozdającej, przeznaczone do celów rachunkowości zabezpieczeń zgodnie z MSSF. Zgodnie z krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD instrumenty pochodne w portfelu bankowym klasyfikuje się jako przeznaczone do celów rachunkowości zabezpieczeń tylko wówczas, gdy zgodnie z odpowiednimi krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD istnieją szczególne reguły rachunkowości dotyczące instrumentów pochodnych w portfelu bankowym, a dane instrumenty pochodne ograniczają ryzyko innej pozycji w portfelu bankowym.
5. INSTRUMENTY FINANSOWE
27. Do celów załączników III i IV oraz niniejszego załącznika „wartość bilansowa” oznacza kwotę podlegającą wykazaniu w bilansie. Wartość bilansowa instrumentów finansowych obejmuje odsetki naliczone. Zgodnie z odpowiednimi krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD wartość bilansową instrumentów pochodnych stanowi wartość bilansowa zgodnie z krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości, w tym, w stosownych przypadkach, rozliczenia międzyokresowe, wartości nadwyżki ze sprzedaży powyżej wartości nominalnej i rezerwy, albo wynosi ona zero, w przypadku gdy instrumentów pochodnych nie ujęto w bilansie.
28. Czynne i bierne rozliczenia międzyokresowe instrumentów finansowych, w tym narosłe odsetki, nadwyżki ze sprzedaży i dyskonta lub koszty transakcyjne, jeżeli zostały ujęte zgodnie z odpowiednimi krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD, zgłasza się razem z danym instrumentem, a nie w pozycji „inna aktywa” bądź „inne zobowiązania”.
29. W stosownych przypadkach na podstawie krajowych ogólnie przyjętych zasad rachunkowości opartych na BAD zgłasza się „Redukcje wartości w odniesieniu do pozycji z przeznaczeniem do obrotu wycenianych według wartości godziwej”. Redukcje wartości pomniejszają wartość aktywów z przeznaczeniem do obrotu i powiększają wartość zobowiązań z przeznaczeniem do obrotu.
5.1.
Aktywa finansowe
30. Aktywa finansowe dzieli się pomiędzy następujące kategorie instrumentów: „Gotówka w kasie”, „Instrumenty pochodne”, „Instrumenty kapitałowe”, „Dłużne papiery wartościowe” oraz „Kredyty i zaliczki”.
31. „Dłużne papiery wartościowe” są to posiadane przez instytucję instrumenty dłużne wyemitowane jako papiery wartościowe niebędące kredytami zgodnie z tabelą załącznika II część 2 do rozporządzenia EBC w sprawie pozycji bilansowych.
32. „Kredyty i zaliczki” są to posiadane przez instytucje instrumenty dłużne niebędące papierami wartościowymi. Pozycja ta obejmuje „kredyty” zgodnie z tabelą załącznika II część 2 do rozporządzenia EBC w sprawie pozycji bilansowych (w tym depozyty płatne na żądanie w instytucjach kredytowych i bankach centralnych niezależnie od ich klasyfikacji zgodnie z mającymi zastosowanie standardami rachunkowości), jak również zaliczki, których nie można sklasyfikować jako „kredyty” zgodnie z tabelą załącznika II część 2 do rozporządzenia EBC w sprawie pozycji bilansowych. „Zaliczki niebędące kredytami” zostały opisane bardziej szczegółowo w części 2 pkt 85 lit. g) niniejszego załącznika.
33. W FINREP „instrumenty dłużne” obejmują „kredyty i zaliczki” oraz „dłużne papiery wartościowe”.
5.2.
Wartość bilansowa brutto
34. Wartość bilansowa brutto instrumentów dłużnych ma następujące znaczenie:
a) zgodnie z MSSF i krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD w przypadku instrumentów dłużnych wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy, niezaliczonych do portfela instrumentów przeznaczonych do obrotu lub instrumentów z przeznaczeniem do obrotu, wartość bilansowa brutto zależy od tego, czy te instrumenty dłużne sklasyfikowano jako obsługiwane bądź nieobsługiwane. W przypadku obsługiwanych instrumentów dłużnych wartość bilansową brutto stanowi wartość godziwa. W przypadku nieobsługiwanych instrumentów dłużnych wartość bilansową brutto stanowi wartość godziwa po ponownym doliczeniu wszelkich skumulowanych ujemnych zmian wartości godziwej z powodu ryzyka kredytowego, jak określono w części 2 pkt 69 niniejszego załącznika. Do celów określenia wartości bilansowej brutto wycenę instrumentów dłużnych przeprowadza się na poziomie pojedynczych instrumentów finansowych;
b) zgodnie z MSSF w przypadku instrumentów dłużnych wycenianych według kosztu zamortyzowanego wartość bilansowa brutto oznacza wartość bilansową przed korektą o odpis na straty, a w przypadku instrumentów dłużnych wycenianych według wartości godziwej przez inne całkowite dochody wartość bilansowa brutto oznacza koszt zamortyzowany przed korektą o odpis na straty;
c) zgodnie z krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD w przypadku instrumentów dłużnych sklasyfikowanych jako „aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi nieprzeznaczone do obrotu wyceniane metodą ceny nabycia” wartość bilansowa brutto aktywów dotkniętych utratą wartości, jest równa wartości bilansowej przed korektą o indywidualne odpisy z tytułu ryzyka kredytowego. Wartość bilansowa brutto aktywów, które nie utraciły wartości, odpowiada wartości bilansowej przed korektą o ogólne odpisy aktualizujące z tytułu ryzyka kredytowego i ogólne odpisy aktualizujące z tytułu ryzyka bankowego, o ile wpływają one na wartość bilansową;
d) zgodnie z krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD wartość bilansowa brutto instrumentów dłużnych sklasyfikowanych jako „Aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi nieprzeznaczone do obrotu wyceniane według wartości godziwej przez kapitały” zależy od tego, czy te aktywa finansowe podlegają wymogom z zakresu utraty wartości. Jeżeli wspomniane aktywa podlegają wymogom z zakresu utraty wartości, wartość bilansową brutto stanowi wartość bilansowa przed korektą o wszelką skumulowaną utratę wartości, stosując wymogi określone w lit. c) powyżej w odniesieniu do aktywów dotkniętych utratą wartości oraz aktywów niedotkniętych utratą wartości, bądź o skumulowaną kwotę korekty wartości godziwej, którą uznano za odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości. Jeżeli te aktywa finansowe nie podlegają wymogom z zakresu utraty wartości, wartość bilansową brutto tych aktywów finansowych stanowi wartość godziwa w przypadku ekspozycji obsługiwanych, a w przypadku ekspozycji nieobsługiwanych – wartość godziwa po ponownym doliczeniu wszelkich skumulowanych negatywnych korekt wartości godziwej ze względu na ryzyko kredytowe;
e) zgodnie z krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD wartość bilansową brutto instrumentów dłużnych wycenionych według LOCOM w trybie bezwarunkowym lub warunkowym stanowi cena nabycia, jeżeli w okresie sprawozdawczym wyceniano je według ceny nabycia. Jeżeli te instrumenty dłużne wycenia się według wartości rynkowej, wartość bilansową brutto stanowi wartość rynkowa przed korektą o korekty wartości spowodowane ryzykiem kredytowym;
f) zgodnie z krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD w odniesieniu do instrumentów dłużnych zgłaszanych w pozycji „Inne aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi nieprzeznaczone do obrotu” według metod wyceny innych niż LOCOM wartość bilansową brutto stanowi wartość bilansowa przed uwzględnieniem jakichkolwiek korekt wyceny, które kwalifikują się jako utrata wartości;
g) w przypadku aktywów finansowych z przeznaczeniem do obrotu zgodnie z ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD lub aktywów finansowych przeznaczonych do obrotu zgodnie z MSSF wartość bilansową brutto stanowi wartość godziwa. Jeżeli z ogólnie przyjętych zasad rachunkowości opartych na BAD wynika wymóg redukcji wartości w odniesieniu do instrumentów przeznaczonych do obrotu i wycenianych według wartości godziwej, wartość bilansową instrumentów finansowych stanowi wartość godziwa przed wspomnianymi redukcjami wartości.
5.3.
Zobowiązania finansowe
35. Zobowiązania finansowe dzieli się pomiędzy następujące kategorie instrumentów: „Instrumenty pochodne”, „Pozycje krótkie”, „Depozyty”, „Wyemitowane dłużne papiery wartościowe” oraz „Inne zobowiązania finansowe”.
36. Do celów załączników III i IV oraz niniejszego załącznika, „depozyty” definiuje się jako depozyty zgodnie z tabelą załącznika II część 2 do rozporządzenia EBC w sprawie pozycji bilansowych.
37. „Wyemitowane dłużne papiery wartościowe” są to wyemitowane przez instytucję instrumenty dłużne niebędące depozytami zgodnie z tabelą załącznika II część 2 do rozporządzenia EBC w sprawie pozycji bilansowych.
38. „Inne zobowiązania finansowe” obejmują wszystkie zobowiązania finansowe niebędące instrumentami pochodnymi, pozycjami krótkimi, depozytami i wyemitowanymi dłużnymi papierami wartościowymi.
39. Zgodnie z MSSF „Inne zobowiązania finansowe” obejmują udzielone gwarancje finansowe, jeżeli są one wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy (MSSF 9 pkt 4.2.1 lit. a)) albo według wartości początkowej pomniejszonej o skumulowane odpisy amortyzacyjne (MSSF 9 pkt 4.2.1 lit. c) ppkt (ii)). Udzielone zobowiązania do udzielenia pożyczki zgłasza się jako „Inne zobowiązania finansowe”, w przypadku gdy zostały one wyznaczone jako zobowiązania finansowe wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy (MSSF 9 pkt 4.2.1 lit. a)) lub w przypadku gdy stanowią one zobowiązania do udzielenia pożyczki poniżej rynkowej stopy procentowej (MSSF 9 pkt 2.3 lit. c) i MSSF 9 pkt 4.2.1 lit. d)).
40. Jeżeli udzielone zobowiązania do udzielenia pożyczki, gwarancje finansowe i inne zobowiązania wycenia się według wartości godziwej przez wynik finansowy, każdą zmianę wartości godziwej, w tym zmiany wynikające z ryzyka kredytowego, zgłasza się jako „inne zobowiązania finansowe”, a nie jako rezerwy na „Udzielone zobowiązania i gwarancje”.
41. „Inne zobowiązania finansowe” obejmują również dywidendy do wypłacenia, kwoty przypadające do zapłaty z tytułu pozycji przejściowych i tranzytowych oraz kwoty przypadające do zapłaty z tytułu przyszłych rozliczeń transakcji obejmujących papiery wartościowe lub transakcji walutowych, w przypadku gdy zobowiązania z tytułu transakcji ujęto przed terminem płatności.
6. PODZIAŁ WEDŁUG KONTRAHENTÓW
42. W przypadku gdy wymagany jest podział według kontrahentów, stosuje się następujące sektory kontrahentów:
a) banki centralne;
b) sektor instytucji rządowych i samorządowych: rządy centralne, krajowe lub regionalne i samorządy lokalne, w tym organy administracyjne i jednostki niekomercyjne, z wyjątkiem posiadanych przez te organy administracyjne spółek publicznych i prywatnych prowadzących działalność komercyjną (które należy zgłaszać w pozycji „instytucje kredytowe”, „inne instytucje finansowe” lub „przedsiębiorstwa niefinansowe” w zależności od prowadzonej przez nie działalności); fundusze zabezpieczenia społecznego; oraz organizacje międzynarodowe, takie jak instytucje Unii Europejskiej, Międzynarodowy Fundusz Walutowy oraz Bank Rozrachunków Międzynarodowych;
c) instytucje kredytowe: instytucje objęte definicją określoną w art. 4 ust. 1 pkt 1 CRR („przedsiębiorstwo, którego działalność polega na przyjmowaniu depozytów pieniężnych lub innych funduszy podlegających zwrotowi od klientów oraz na udzielaniu kredytów na swój własny rachunek”) i wielostronne banki rozwoju;
d) inne instytucje finansowe: wszystkie instytucje finansowe i jednostki typu przedsiębiorstwo inne niż instytucje kredytowe, takie jak firmy inwestycyjne, fundusze inwestycyjne, zakłady ubezpieczeń, fundusze emerytalne, przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania oraz izby rozliczeniowe, jak również pozostali pośrednicy finansowi, pomocnicze instytucje finansowe i instytucje finansowe typu „captive” oraz instytucje udzielające pożyczek;
e) przedsiębiorstwa niefinansowe: przedsiębiorstwa i jednostki typu przedsiębiorstwo niezaangażowane w pośrednictwo finansowe, których podstawową działalnością jest produkcja wyrobów rynkowych i usług niefinansowych zgodnie z tabelą załącznika II część 3 do rozporządzenia EBC w sprawie pozycji bilansowych;
f) gospodarstwa domowe: osoby fizyczne lub grupy osób fizycznych będące konsumentami lub będące producentami wyrobów i usług niefinansowych wyłącznie na użytek własny lub będące producentami wyrobów rynkowych oraz usług niefinansowych i finansowych, pod warunkiem że ich działalność nie jest tożsama z działalnością jednostek typu przedsiębiorstwo. Do tej kategorii zalicza się instytucje niekomercyjne obsługujące gospodarstwa domowe i zajmujące się głównie wytwarzaniem towarów i usług nierynkowych przeznaczonych dla konkretnych grup gospodarstw domowych.
43. Przypisanie do sektora kontrahentów opiera się wyłącznie na charakterze bezpośredniego kontrahenta. Ekspozycje utworzone wspólnie przez więcej niż jednego dłużnika klasyfikuje się w oparciu o cechy tego dłużnika, który miał dla instytucji większe lub decydujące znaczenie przy podejmowaniu decyzji o przyznaniu ekspozycji. Spośród innych klasyfikacji podział wspólnie utworzonych ekspozycji według sektora kontrahentów, kraju siedziby i kodów NACE opiera się na cechach tego dłużnika, który ma większe lub decydujące znaczenie.
44. W poniższych transakcjach bezpośrednim kontrahentem jest:
a) w przypadku kredytów i zaliczek – bezpośredni kredytobiorca. W przypadku należności z tytułu dostaw i usług bezpośrednim kredytobiorcą jest kontrahent zobowiązany do zapłaty należności, z wyjątkiem transakcji z prawem regresu, w przypadku których bezpośrednim kredytobiorcą jest cedent należności, jeżeli instytucja sprawozdająca nie nabywa zasadniczo całego ryzyka i pełni korzyści wynikających z własności przeniesionych należności;
b) w przypadku dłużnych papierów wartościowych (w tym instrumentów stanowiących pozycje sekurytyzacyjne) i instrumentów kapitałowych – emitent tych papierów wartościowych;
c) w przypadku depozytów – deponent;
d) w przypadku pozycji krótkich – kontrahent będący stroną transakcji zaciągnięcia pożyczki papierów wartościowych lub umowy z otrzymanym przyrzeczeniem odkupu;
e) w przypadku instrumentów pochodnych – bezpośredni kontrahent będący stroną instrumentu pochodnego. W przypadku rozliczanych centralnie instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym bezpośrednim kontrahentem jest izba rozliczeniowa pełniąca rolę kontrahenta centralnego. Podział instrumentów pochodnych ryzyka kredytowego według kontrahentów odnosi się do sektora, do którego należy kontrahent będący stroną kontraktu (nabywca lub sprzedawca ochrony);
f) w przypadku udzielonych gwarancji finansowych kontrahentem jest bezpośredni kontrahent będący stroną bazowego gwarantowanego instrumentu dłużnego;
g) w przypadku udzielonych zobowiązań do udzielenia pożyczki lub innych zobowiązań – kontrahent, którego ryzyko przejmuje instytucja sprawozdająca;
h) w przypadku otrzymanych zobowiązań do udzielenia pożyczki, gwarancji finansowych i innych zobowiązań – gwarant lub kontrahent, który udzielił zobowiązania instytucji sprawozdającej.
CZĘŚĆ 2
INSTRUKCJE DOTYCZĄCE WZORÓW
1. BILANS
1.1.
Aktywa (1.1)
1. „Gotówka w kasie” obejmuje portfele krajowych i zagranicznych banknotów i monet w obiegu, które są powszechnie wykorzystywane do dokonywania płatności.
2. „Środki w bankach centralnych” obejmują „kredyty i zaliczki” stanowiące salda w bankach centralnych płatne na żądanie.
3. „Inne depozyty płatne na żądanie” obejmują „kredyty i zaliczki” stanowiące salda w instytucjach kredytowych płatne na żądanie.
4. „Inwestycje w jednostkach zależnych, we wspólnych przedsięwzięciach i w jednostkach stowarzyszonych” obejmują inwestycje w jednostkach stowarzyszonych, we wspólnych przedsięwzięciach i w jednostkach zależnych, które nie zostały w pełni lub proporcjonalnie skonsolidowane w ramach regulacyjnego zakresu konsolidacji, z wyjątkiem przypadków, gdy zaklasyfikowano je jako przeznaczone do sprzedaży zgodnie z MSSF 5, niezależnie od sposobu ich wyceny, w tym w przypadku gdy standardy rachunkowości dopuszczają zaliczenie ich do różnych portfeli księgowych wykorzystywanych na potrzeby instrumentów finansowych. Wartość bilansowa inwestycji uwzględnianych zgodnie z metodą praw własności obejmuje powiązaną wartość firmy.
5. Aktywa niebędące aktywami finansowymi, które z uwagi na swój charakter nie mogły zostać ujęte w określonych pozycjach bilansu, zgłasza się w pozycji „Inne aktywa”. Inne aktywa obejmują m.in. złoto, srebro i inne towary, nawet jeżeli są one utrzymywane z przeznaczeniem do obrotu.
6. Zgodnie z odpowiednimi krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD wartość bilansową odkupionych akcji własnych ujmuje się w pozycji „inne aktywa”, jeżeli odpowiednie krajowe ogólnie przyjęte zasady rachunkowości dopuszczają ich prezentację jako składnik aktywów.
7. „Aktywa trwałe i grupy do zbycia sklasyfikowane jako przeznaczone do sprzedaży” mają takie samo znaczenie jak w ramach MSSF 5.
1.2.
Zobowiązania (1.2)
8. Zgodnie z odpowiednimi krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD rezerwy na straty warunkowe wynikające z niewydajnej części powiązania zabezpieczającego na poziomie portfela zgłasza się albo w wierszu „Instrumenty pochodne – rachunkowość zabezpieczeń”, jeżeli strata wynika z wyceny zabezpieczającego instrumentu pochodnego, albo w wierszu „Zmiany wartości godziwej pozycji zabezpieczanych w zabezpieczaniu portfela przed ryzykiem stopy procentowej”, jeżeli strata wynika z wyceny zabezpieczanej pozycji. W przypadku braku możliwości dokonania rozróżnienia między stratami wynikającymi z wyceny zabezpieczającego instrumentu pochodnego a stratą wynikającą z wyceny zabezpieczanej pozycji wszystkie rezerwy na straty warunkowe wynikające z niewydajnej części powiązania zabezpieczającego na poziomie portfela zgłasza się w wierszu „Instrumenty pochodne – rachunkowość zabezpieczeń”.
9. Rezerwy na „Emerytury i inne zobowiązania z tytułu zdefiniowanych świadczeń po okresie zatrudnienia” obejmują kwotę zobowiązań z tytułu zdefiniowanych świadczeń netto.
10. Zgodnie z MSSF rezerwy na „Inne długoterminowe świadczenia pracownicze” obejmują kwotę deficytów w programach długoterminowych świadczeń pracowniczych wymienionych w MSR 19 pkt 153. Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów z tytułu krótkoterminowych świadczeń pracowniczych (MSR 19 pkt 11 lit. a)), programów o zdefiniowanej składce (MSR 19 pkt 51 lit. a)) oraz świadczeń z tytułu rozwiązania stosunku pracy (MSR 19 pkt 169 lit. a)) ujmuje się w pozycji „Inne zobowiązania”.
11. Zgodnie z MSSF rezerwy na „Udzielone zobowiązania i gwarancje” obejmują rezerwy związane z wszystkimi zobowiązaniami i gwarancjami, niezależnie od tego, czy ich utratę wartości ustala się zgodnie z MSSF 9 lub czy tworzenie rezerw z ich tytułu przebiega zgodnie z MSR 37 bądź też czy traktuje się je jako umowy ubezpieczeniowe zgodnie z MSSF 4. Zobowiązań wynikających z zobowiązań i gwarancji finansowych wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy nie zgłasza się jako rezerw, nawet jeśli zawiązano je ze względu na ryzyko kredytowe, lecz jako „inne zobowiązania finansowe” zgodnie z częścią 1 pkt 40 niniejszego załącznika. Zgodnie z krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD rezerwy na „Udzielone zobowiązania i gwarancje” obejmują rezerwy związane ze wszystkimi zobowiązaniami i gwarancjami.
12. „Kapitał podstawowy płatny na żądanie” obejmuje instrumenty kapitałowe wyemitowane przez instytucję, które nie spełniają kryteriów pozwalających zaliczyć je do kategorii kapitału własnego. Instytucje uwzględniają w tej pozycji udziały w spółdzielniach, które nie spełniają kryteriów pozwalających sklasyfikować je jako kapitał własny.
13. Zobowiązania niebędące zobowiązaniami finansowymi, które z uwagi na swój charakter nie mogły zostać ujęte w określonych pozycjach bilansu, zgłasza się w pozycji „Inne zobowiązania”.
14. „Zobowiązania uwzględnione w grupach do zbycia sklasyfikowanych jako przeznaczone do sprzedaży” mają takie samo znaczenie jak w ramach MSSF 5.
15. Zgodnie z krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD „Fundusze ogólnego ryzyka bankowego” są to kwoty, które zostały przypisane zgodnie z art. 38 BAD. Po ujęciu kwoty te pojawiają się oddzielnie jako zobowiązania w pozycji „rezerwy” albo jako kapitał własny w pozycji „pozostałe kapitały rezerwowe” zgodnie z odpowiednimi krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości.
1.3.
Kapitał własny (1.3)
16. Zgodnie z MSSF instrumenty kapitałowe będące instrumentami finansowymi obejmują kontrakty wchodzące w zakres MSR 32.
17. Zgodnie odpowiednimi krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD „Niewniesiony kapitał zadeklarowany” obejmuje wartość bilansową wyemitowanego przez instytucję kapitału, do którego wniesienia subskrybenci zostali wezwani, ale który nie został wniesiony według stanu na sprawozdawczy dzień odniesienia. Jeżeli podwyższenie kapitału, którego jeszcze nie opłacono, ujęto jako podwyższenie kapitału podstawowego, niewniesiony kapitał zadeklarowany zgłasza się w pozycji „Niewniesiony kapitał zadeklarowany” we wzorze 1.3, jak również w pozycji „inne aktywa” we wzorze 1.1. Jeżeli zgodnie z odpowiednimi krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD podwyższenie kapitału można ująć dopiero po otrzymaniu płatności od akcjonariuszy lub udziałowców, niewniesionego kapitału nie zgłasza się we wzorze 1.3.
18. „Element kapitałowy złożonych instrumentów finansowych” obejmuje wyemitowany przez instytucję element kapitałowy złożonych instrumentów finansowych (tj. instrumentów finansowych zawierających zarówno element zobowiązaniowy, jak i element kapitałowy), sklasyfikowany zgodnie z mającymi zastosowanie standardami rachunkowości (uwzględniając złożone instrumenty finansowe z wieloma wbudowanymi instrumentami pochodnymi, których wartości są ze sobą wzajemnie powiązane).
19. „Inne wyemitowane instrumenty kapitałowe” obejmują instrumenty kapitałowe będące instrumentami finansowymi, inne niż „Kapitał” i „Element kapitałowy złożonych instrumentów finansowych”.
20. „Pozostałe udziały kapitałowe” obejmują wszystkie instrumenty kapitałowe niebędące instrumentami finansowymi, w tym m.in. transakcje płatności w formie akcji rozliczane w instrumentach kapitałowych (MSSF 2 pkt 10).
21. „Zmiany wartości godziwej instrumentów kapitałowych wycenianych według wartości godziwej przez inne całkowite dochody” obejmują skumulowane zyski i straty wynikające ze zmian wartości godziwej z tytułu inwestycji w instrumenty kapitałowe, w odniesieniu do których jednostka sprawozdawcza dokonała nieodwracalnego wyboru, by prezentować zmiany wartości godziwej w innych całkowitych dochodach.
22. „Nieefektywność zabezpieczeń wartości godziwej pod kątem zabezpieczenia instrumentów kapitałowych wycenianych według wartości godziwej przez inne całkowite dochody” obejmuje skumulowaną nieefektywność zabezpieczeń zaistniałą w przypadku zabezpieczeń wartości godziwej, w których pozycja zabezpieczana jest instrumentem kapitałowym wycenianym według wartości godziwej przez inne całkowite dochody. Nieefektywność zabezpieczeń zgłaszana w tym wierszu stanowi różnicę między skumulowaną zmianą wartości godziwej instrumentu kapitałowego zgłaszaną w pozycji „Zmiany wartości godziwej instrumentów kapitałowych wycenianych według wartości godziwej przez inne całkowite dochody (pozycja zabezpieczana)” a skumulowanymi zmianami wartości godziwej zabezpieczającego instrumentu pochodnego zgłaszanymi w pozycji „Zmiany wartości godziwej instrumentów kapitałowych wycenianych według wartości godziwej przez inne całkowite dochody (instrument zabezpieczający)” (MSSF 9 pkt 6.5.3 i MSSF 9 pkt 6.5.8).
23. „Zmiany wartości godziwej zobowiązań finansowych wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy wynikające ze zmian w ryzyku kredytowym” obejmują skumulowane zyski i straty ujęte w innych całkowitych dochodach i dotyczące własnego ryzyka kredytowego z tytułu zobowiązań wyznaczonych jako wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy, niezależnie od tego, czy wyznaczenie to ma miejsce przy początkowym ujęciu czy też w późniejszym terminie.
24. „Zabezpieczenie inwestycji netto w jednostkach działających za granicą (efektywna część)” obejmuje rezerwy z tytułu przeliczenia waluty obcej dla efektywnej części zarówno bieżących zabezpieczeń inwestycji netto w jednostkach działających za granicą, jak i zabezpieczeń inwestycji netto w jednostkach działających za granicą, które nie mają już zastosowania, o ile jednostki działające za granicą pozostają ujęte w bilansie.
25. „Zabezpieczające instrumenty pochodne. Rezerwa z tytułu zabezpieczeń przepływów pieniężnych (efektywna część)” obejmuje rezerwę z tytułu zabezpieczenia przepływów pieniężnych dla efektywnej części zmiany wartości godziwej zabezpieczających instrumentów pochodnych w zabezpieczeniu przepływów pieniężnych, zarówno w odniesieniu do bieżących zabezpieczeń przepływów pieniężnych, jak i zabezpieczeń przepływów pieniężnych, które nie mają już zastosowania.
26. „Zmiany wartości godziwej instrumentów dłużnych wycenianych według wartości godziwej przez inne całkowite dochody” obejmują skumulowane zyski lub straty z tytułu instrumentów dłużnych wycenianych według wartości godziwej przez inne całkowite dochody, po odliczeniu odpisu na straty wycenianego na dzień sprawozdawczy zgodnie z MSSF 9 pkt 5.5.
27. „Instrumenty zabezpieczające (elementy niewydzielone)” obejmują skumulowane zmiany wartości godziwej wszystkich poniższych elementów:
a) wartości czasowej opcji, w przypadku gdy zmiany wartości czasowej i wartości wewnętrznej danej opcji następują odrębnie, a jako instrument zabezpieczający wyznaczono wyłącznie zmianę wartości wewnętrznej (MSSF 9 pkt 6.5.15);
b) elementu terminowego (forward) kontraktu terminowego typu forward, w przypadku gdy element terminowy i element bieżący (spot) tego kontraktu terminowego typu forward są rozdzielone, a jako instrument zabezpieczający wyznaczono wyłącznie zmianę elementu bieżącego kontraktu terminowego typu forward;
c) walutowego spreadu bazowego z tytułu instrumentu finansowego, w przypadku gdy spread ten pominięto przy wyznaczaniu tego instrumentu finansowego jako instrumentu zabezpieczającego (MSSF 9 pkt 6.5.15, MSSF 9 pkt 6.5.16).
28. Zgodnie z MSSF „Kapitał z aktualizacji wyceny” obejmuje kwotę rezerw wynikających z zastosowania MSR po raz pierwszy, które nie zostały rozwiązane na potrzeby innego rodzaju rezerw.
29. „Pozostałe kapitały rezerwowe” dzieli się na „Rezerwy lub niepodzielone straty z tytułu inwestycji w jednostkach zależnych, we wspólnych przedsięwzięciach i w jednostkach stowarzyszonych uwzględnionych zgodnie z metodą praw własności” oraz na „Inne”. „Rezerwy lub niepodzielone straty z tytułu inwestycji w jednostkach zależnych, we wspólnych przedsięwzięciach i w jednostkach stowarzyszonych uwzględnionych zgodnie z metodą praw własności” obejmują łączną kwotę przychodów i kosztów wygenerowanych przez wspomniane inwestycje przez wynik finansowy w ostatnich latach, w przypadku gdy uwzględniono je zgodnie z metodą praw własności. Pozycja „Inne” obejmuje rezerwy inne niż te ujawnione oddzielnie w pozostałych pozycjach i może obejmować ustawowy kapitał rezerwowy oraz statutowy kapitał rezerwowy.
30. „Akcje własne” obejmują wszystkie instrumenty finansowe wykazujące cechy własnych instrumentów kapitałowych, które zostały wykupione przez instytucję, gdy nie zostały sprzedane lub zamortyzowane, z wyjątkiem przypadków, gdy zgodnie z odpowiednimi krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD zgłasza się je w pozycji „pozostałe aktywa”.
2. RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT (2)
31. Przychody i koszty odsetkowe z tytułu instrumentów finansowych wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy lub z tytułu zabezpieczających instrumentów pochodnych zaklasyfikowanych do kategorii „rachunkowość zabezpieczeń” zgłasza się albo oddzielnie od innych zysków i strat ujętych w pozycjach „przychody odsetkowe” i „koszty odsetkowe” („cena czysta”), albo jako część zysków i strat z tytułu tych kategorii instrumentów („cena brudna”). Podejście oparte na cenie czystej lub brudnej stosuje się konsekwentnie w odniesieniu do wszystkich instrumentów finansowych wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy oraz zabezpieczających instrumentów pochodnych zaklasyfikowanych do kategorii „rachunkowość zabezpieczeń”.
32. Instytucje zgłaszają następujące pozycje, które obejmują przychody i koszty związane z jednostkami powiązanymi, które nie są w pełni lub proporcjonalnie skonsolidowane w ramach regulacyjnego zakresu konsolidacji, w podziale na portfele księgowe:
a) „przychody odsetkowe”;
b) „koszty odsetkowe”;
c) „przychody z tytułu dywidend”;
d) „zyski lub straty z tytułu usunięcia z bilansu aktywów i zobowiązań finansowych niewycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy, netto”;
e) „zyski lub (-) straty z tytułu modyfikacji, netto”;
f) „utrata wartości lub (-) odwrócenie utraty wartości aktywów finansowych niewycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy”.
33. „Przychody odsetkowe. Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu” oraz „Koszty odsetkowe. Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu” obejmują – w przypadku zastosowania ceny czystej – kwoty związane z instrumentami pochodnymi zaklasyfikowanymi do kategorii „przeznaczone do obrotu”, które są instrumentami zabezpieczającymi z ekonomicznego, lecz nie z księgowego punktu widzenia, mające na celu prezentację prawidłowych przychodów i kosztów odsetkowych z tytułu zabezpieczanych instrumentów finansowych.
34. W przypadku zastosowania ceny czystej „Przychody odsetkowe. Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu” oraz „Koszty odsetkowe. Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu” obejmują również opłaty przypisane do poszczególnych okresów i płatności wyrównawcze w odniesieniu do kredytowych instrumentów pochodnych wycenianych według wartości godziwej i wykorzystywanych do zarządzania ryzykiem kredytowym całego instrumentu finansowego lub jego części, który przy tej okazji wyznaczono jako wyceniany według wartości godziwej (MSSF 9 pkt 6.7).
35. „Przychody odsetkowe. Instrumenty pochodne – rachunkowość zabezpieczeń, ryzyko stopy procentowej” oraz „Wydatki odsetkowe. Instrumenty pochodne – rachunkowość zabezpieczeń, ryzyko stopy procentowej” obejmują – w przypadku zastosowania ceny czystej – kwoty związane z tymi instrumentami pochodnymi zaklasyfikowanymi do kategorii „rachunkowość zabezpieczeń”, które pokrywają ryzyko stopy procentowej, w tym zabezpieczeniami grupy pozycji obejmującej kompensujące się pozycje ryzyka (zabezpieczenia pozycji netto), w przypadku których zabezpieczone ryzyko wywiera wpływ na różne pozycje w rachunku zysków i strat. W przypadku zastosowania ceny czystej kwoty te zgłasza się jako przychody i koszty odsetkowe w ujęciu brutto w celu przedstawienia prawidłowych przychodów i kosztów odsetkowych z tytułu pozycji zabezpieczonych, z którymi są one powiązane. W przypadku zastosowania ceny czystej, jeżeli zabezpieczona pozycja generuje przychody (koszty) odsetkowe, kwoty te zgłasza się jako przychody (koszty) odsetkowe, nawet jeśli wspomniana kwota ma wartość ujemną (dodatnią).
36. „Przychody odsetkowe – inne aktywa” obejmują kwoty przychodów odsetkowych nieuwzględnione w innych pozycjach, takie jak przychody odsetkowe związane z kasą, środkami w bankach centralnych i innymi depozytami płatnymi na żądanie oraz z aktywami trwałymi i grupami do zbycia sklasyfikowanymi jako przeznaczone do sprzedaży, a także z wynikiem odsetkowym netto z aktywów netto z tytułu zdefiniowanych świadczeń.
37. Zgodnie z MSSF i jeżeli odpowiednie krajowe ogólnie przyjęte zasady rachunkowości nie stanowią inaczej, odsetki z tytułu zobowiązań finansowych podlegających ujemnej efektywnej stopie procentowej zgłasza się w pozycji „Przychody odsetkowe z tytułu zobowiązań”. Zobowiązania te i odsetki od nich generują dodatnią stopę zwrotu dla instytucji.
38. „Koszty odsetkowe – inne zobowiązania” obejmują kwoty kosztów odsetkowych związane z zobowiązaniami nieuwzględnione w innych pozycjach, takie jak koszty odsetkowe związane ze zobowiązaniami uwzględnionymi w grupach do zbycia sklasyfikowanych jako przeznaczone do sprzedaży, koszty z tytułu zwiększenia wartości bilansowej rezerwy wskutek upływu czasu lub koszty odsetkowe netto z tytułu zobowiązań netto z tytułu zdefiniowanych świadczeń.
39. Zgodnie z MSSF i jeżeli odpowiednie krajowe ogólnie przyjęte zasady rachunkowości nie stanowią inaczej, odsetki z tytułu aktywów finansowych podlegających ujemnej efektywnej stopie procentowej zgłasza się w pozycji „Koszty odsetkowe z tytułu aktywów”. Aktywa te i odsetki od nich generują ujemną stopę zwrotu dla instytucji.
40. Przychody z tytułu dywidend od instrumentów kapitałowych wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy zgłasza się albo jako „przychody z tytułu dywidend” oddzielnie od innych zysków i strat z tytułu tych kategorii instrumentów (jeżeli zastosowano cenę czystą), albo jako część zysków lub strat z tytułu tych kategorii instrumentów (jeżeli zastosowano cenę brudną).
41. Przychody z tytułu dywidend od instrumentów kapitałowych wycenianych według wartości godziwej przez inne całkowite dochody obejmują dywidendy związane z instrumentami, które zaprzestano ujmować w trakcie danego sprawozdawczego okresu odniesienia, oraz dywidendy związane z instrumentami utrzymywanymi na koniec sprawozdawczego okresu odniesienia.
42. Przychody z tytułu dywidend z inwestycji w jednostkach zależnych, we wspólnych przedsięwzięciach i w jednostkach stowarzyszonych obejmują dywidendy z tych inwestycji, jeżeli ujmuje się je przy użyciu metody innej niż metoda praw własności.
43. „Zyski lub (-) straty z tytułu aktywów i zobowiązań finansowych przeznaczonych do obrotu, netto” obejmują zyski i straty przy ponownej wycenie i zaprzestaniu ujmowania instrumentów finansowych zaklasyfikowanych jako przeznaczone do obrotu. W pozycji tej uwzględnia się również zyski i straty z tytułu kredytowych instrumentów pochodnych wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy wykorzystywanych do zarządzania ryzykiem kredytowym części lub całości instrumentu finansowego, który wyznaczono jako wyceniany według wartości godziwej przez wynik finansowy, a także przychody z tytułu dywidend oraz przychody i koszty odsetkowe z tytułu aktywów i zobowiązań finansowych przeznaczonych do obrotu, w przypadku gdy zastosowano cenę brudną.
44. „Zyski lub straty z tytułu aktywów i zobowiązań finansowych wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy” obejmują również kwotę ujętą w rachunku zysków i strat w odniesieniu do własnego ryzyka kredytowego związanego z zobowiązaniami wyznaczonymi jako wyceniane według wartości godziwej, w przypadku gdy ujęcie zmian własnego ryzyka kredytowego w innych całkowitych dochodach prowadzi do powstania lub zwiększenia niedopasowania księgowego (MSSF 9 pkt 5.7.8). Pozycja ta obejmuje również zyski i straty na instrumentach zabezpieczanych, które wyznaczono jako wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy, w przypadku gdy wyznaczenia dokonano w celu zrządzania ryzykiem kredytowym, jak również przychody i koszty odsetkowe z tytułu aktywów i zobowiązań finansowych wyznaczonych jako wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy, w przypadku gdy zastosowano cenę brudną.
45. „Zyski lub (-) straty z tytułu zaprzestania ujmowania aktywów i zobowiązań finansowych niewycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy” nie obejmują zysków z instrumentów kapitałowych, które jednostka sprawozdawcza postanowiła wyceniać według wartości godziwej przez inne całkowite dochody (MSSF 9 pkt 5.7.1 lit. b)).
46. W przypadku gdy zmiana modelu działalności gospodarczej prowadzi do przekwalifikowania składnika aktywów finansowych do innego portfela księgowego, zysku lub straty z tego przeklasyfikowania zgłasza się w odpowiednich wierszach portfela księgowego, do którego przeklasyfikowano dany składnik aktywów finansowych, zgodnie z następującymi zasadami:
a) jeżeli składnik aktywów finansowych przeklasyfikowano z kategorii składników wycenianych według kosztu zamortyzowanego do portfela księgowego wycenianego według wartości godziwej przez wynik finansowy (MSSF 9 pkt 5.6.2), zyski lub straty z przeklasyfikowania zgłasza się, stosownie do przypadku, w pozycji „Zyski lub (-) straty z tytułu aktywów i zobowiązań finansowych przeznaczonych do obrotu, netto” lub w pozycji „Zyski lub (-) straty z tytułu aktywów finansowych nieprzeznaczonych do obrotu obowiązkowo wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy, netto”;
b) jeżeli składnik aktywów finansowych przeklasyfikowano z kategorii składników wycenianych według wartości godziwej przez inne całkowite dochody do kategorii składników wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy (MSSF 9 pkt 5.6.7), skumulowane zyski lub straty uprzednio ujęte w innych całkowitych dochodach przeklasyfikowane do wyniku finansowego zgłasza się, stosownie do przypadku, w pozycji „Zyski lub (-) straty z tytułu aktywów i zobowiązań finansowych przeznaczonych do obrotu, netto” lub w pozycji „Zyski lub (-) straty z tytułu aktywów finansowych nieprzeznaczonych do obrotu obowiązkowo wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy, netto”.
47. „Zyski lub (-) straty z tytułu rachunkowości zabezpieczeń, netto” obejmują zyski i straty z tytułu instrumentów zabezpieczających i pozycji zabezpieczanych, w tym zyski lub straty z tytułu pozycji zabezpieczanych wycenianych według wartości godziwej przez inne całkowite dochody innych niż instrumenty kapitałowe, w zabezpieczeniu wartości godziwej zgodnie z MSSF 9 pkt 6.5.8. Pozycja ta obejmuje również nieefektywną część zmiany wartości godziwej instrumentów zabezpieczających w zabezpieczeniu przepływów pieniężnych. Przeklasyfikowanie rezerwy z tytułu zabezpieczeń przepływów pieniężnych lub rezerwy z tytułu zabezpieczeń inwestycji netto w jednostce działającej za granicą ujmuje się w tych samych wierszach „Rachunku zysków i strat” co pozycje, na które wpływ mają przepływy pieniężne związane z pozycjami zabezpieczonymi. „Zyski lub (-) straty z tytułu rachunkowości zabezpieczeń, netto” obejmują również zyski i straty z tytułu zabezpieczeń inwestycji netto w jednostkach działających za granicą. W pozycji tej uwzględnia się również zyski z tytułu zabezpieczeń pozycji netto.
48. „Zyski lub straty z tytułu zaprzestania ujmowania aktywów niefinansowych” obejmują zyski i straty z tytułu zaprzestania ujmowania aktywów niefinansowych, z wyjątkiem przypadków, gdy składniki te zaklasyfikowano jako przeznaczone do sprzedaży lub jako inwestycje w jednostkach zależnych, we wspólnych przedsięwzięciach i w jednostkach stowarzyszonych.
48i. „Wkłady pieniężne na rzecz funduszy na cele restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz systemów gwarantowania depozytów” obejmują kwoty wkładów na rzecz funduszy na cele restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz systemów gwarantowania depozytów, jeżeli są one wpłacane w formie gotówkowej. Gdy wkład wnoszony jest w formie zobowiązania do zapłaty, takie zobowiązanie do zapłaty uwzględnia się w pozycji „Rezerwy lub (-) odwrócenie rezerw”, jeżeli zobowiązanie do zapłaty powoduje powstanie zobowiązania zgodnie z obowiązującym standardem rachunkowości.
49. „Zyski lub (-) straty z tytułu modyfikacji, netto” obejmują kwoty wynikające z dostosowania wartości bilansowej brutto aktywów finansowych w celu odzwierciedlenia renegocjowanych lub zmienionych przepływów pieniężnych wynikających z umowy (MSSF 9 pkt 5.4.3 i załącznik A). Zyski lub straty z tytułu modyfikacji nie obejmują wpływu zmian na wysokość oczekiwanych strat kredytowych, które zgłasza się w pozycji „Utrata wartości lub (-) odwrócenie utraty wartości aktywów finansowych niewycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy”.
50. „Rezerwy lub (-) odwrócenie rezerw”. Udzielone zobowiązania i gwarancje” obejmują obciążenia netto w „Rachunku zysku i strat” z tytułu rezerw na wszystkie zobowiązania i gwarancje wchodzące w zakres MSSF 9, MSR 37 lub MSSF 4 zgodnie z pkt 11 niniejszej części bądź przewidziane na podstawie krajowych ogólnie przyjętych zasad rachunkowości opartych na BAD. Zgodnie z MSSF każdą zmianę wartości godziwej zobowiązań i gwarancji finansowych wycenianych według wartości godziwej zgłasza się w pozycji „Zyski lub (-) straty z tytułu aktywów i zobowiązań finansowych wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy, netto”. Rezerwy obejmują zatem kwotę utraty wartości zobowiązań i gwarancji, w przypadku których utratę wartości ustala się zgodnie z MSSF 9 lub w przypadku których tworzenie rezerw z ich tytułu przebiega zgodnie z MSR 37 bądź też które traktuje się jako umowy ubezpieczeniowe zgodnie z MSSF 4.
51. Zgodnie z MSSF w pozycji „Utrata wartości lub (-) odwrócenie utraty wartości aktywów finansowych niewycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy” uwzględnia się wszystkie zyski lub straty z tytułu utraty wartości instrumentów dłużnych wynikające z zastosowania przepisów dotyczących utraty wartości przewidzianych w MSR 9 pkt 5.5, niezależnie od tego, czy oczekiwane straty kredytowe zgodnie z MSSF 9 pkt 5.5 szacuje się w perspektywie 12 miesięcy czy też w całym okresie życia, w tym także zyski lub straty z tytułu utraty wartości należności z tytułu dostaw i usług, aktywów z tytułu umów oraz należności leasingowych (MSSF 9 pkt 5.5.15).
52. Zgodnie z krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD w pozycji „Utrata wartości lub (-) odwrócenie utraty wartości aktywów finansowych niewycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy” uwzględnia się wszystkie odpisy aktualizujące i odwrócenia odpisów aktualizujących wartość instrumentów finansowych wycenianych metodą ceny nabycia ze względu na zmianę wiarygodności kredytowej dłużnika lub emitenta, jak również – w zależności od specyfikacji krajowych ogólnie przyjętych zasad rachunkowości – odpisy aktualizujące ze względu na utratę wartości instrumentów finansowych wycenianych według wartości godziwej ustalanej metodą praw własności oraz zgodnie z innymi metodami wyceny, w tym LOCOM.
53. „Utrata wartości lub (-) odwrócenie utraty wartości aktywów finansowych niewycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy” obejmuje również kwoty spisane – zgodnie z definicją w pkt 72, 74 i 165 lit. b) niniejszej części w niniejszym załączniku – które przekraczają wysokość odpisu na straty na dzień spisania i są zatem ujmowane jako strata bezpośrednio w rachunku zysków i strat, jak również odzyskania uprzednio spisanych kwot ujętych bezpośrednio w rachunku zysków i strat.
54. Udział w zysku lub stracie jednostek zależnych, jednostek stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięć ujętych zgodnie z metodą praw własności w regulacyjnym zakresie konsolidacji zgłasza się w pozycji „Udział w zysku lub (-) stracie z inwestycji w jednostkach zależnych, we wspólnych przedsięwzięciach i w jednostkach stowarzyszonych ujętych zgodnie z metodą praw własności”. Zgodnie z MSR 28 pkt 10 wartość bilansową inwestycji pomniejsza się o kwotę dywidend wypłaconych przez te jednostki. Utratę wartość tych inwestycji zgłasza się w pozycji „(Utrata wartości lub (-) odwrócenie utraty wartości inwestycji w jednostkach zależnych, we wspólnych przedsięwzięciach i w jednostkach stowarzyszonych)”. Zyski lub straty z tytułu zaprzestania ujmowania tych inwestycji zgłasza się zgodnie z pkt 55 i 56 niniejszej części.
55. „Zysk lub strata z tytułu aktywów trwałych i grup do zbycia sklasyfikowanych jako przeznaczone do sprzedaży i niekwalifikujących się jako działalność zaniechana” obejmuje zysk lub stratę z tytułu aktywów trwałych i grup do zbycia sklasyfikowanych jako przeznaczone do sprzedaży i niekwalifikujących się jako działalność zaniechana.
56. Zgodnie z MSSF zyski lub straty z tytułu zaprzestania ujmowania inwestycji w jednostkach zależnych, we wspólnych przedsięwzięciach i w jednostkach stowarzyszonych zgłasza się w pozycji „Zysk lub (-) strata przed opodatkowaniem z tytułu działalności zaniechanej”, jeżeli zgodnie z MSSF 5 uznaje się je za działalność zaniechaną. Jeżeli zaprzestaje się ujmowania inwestycji w jednostkach zależnych, we wspólnych przedsięwzięciach i w jednostkach stowarzyszonych, które to inwestycje nie były wcześniej sklasyfikowane jako przeznaczone do sprzedaży i nie były uznawane za działalność zaniechaną zgodnie z MSSF 5, wszelkie zyski lub straty z tytułu zaprzestania ujmowania tych inwestycji zgłasza się w pozycji „Zyski lub (-) straty z tytułu zaprzestania ujmowania inwestycji w jednostkach zależnych, we wspólnych przedsięwzięciach i w jednostkach stowarzyszonych, netto” niezależnie od stosowanej metody konsolidacji. Zgodnie z krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD wszystkie zyski i straty z tytułu zaprzestania ujmowania inwestycji w jednostkach zależnych, we wspólnych przedsięwzięciach i w jednostkach stowarzyszonych zgłasza się w pozycji „Zyski lub (-) straty z tytułu zaprzestania ujmowania inwestycji w jednostkach zależnych, we wspólnych przedsięwzięciach i w jednostkach stowarzyszonych, netto”.
3. SPRAWOZDANIE Z CAŁKOWITYCH DOCHODÓW (3)
57. „Zyski lub (-) straty z tytułu rachunkowości zabezpieczeń w stosunku do instrumentów kapitałowych wycenianych według wartości godziwej przez inne całkowite dochody” obejmują zmianę skumulowanej nieefektywności zabezpieczeń w zabezpieczeniach wartości godziwej, w których pozycja zabezpieczana jest instrumentem kapitałowym wycenianym według wartości godziwej przez inne całkowite dochody. Zmiana skumulowanej nieefektywności zabezpieczeń zgłaszana w tym wierszu stanowi różnicę między zmianami zmiany wartości godziwej instrumentu kapitałowego zgłaszanej w pozycji „Zmiany wartości godziwej instrumentów kapitałowych wycenianych według wartości godziwej przez inne całkowite dochody (pozycja zabezpieczana)” a zmianami zmiany wartości godziwej zabezpieczającego instrumentu pochodnego zgłaszanej w pozycji „Zmiany wartości godziwej instrumentów kapitałowych wycenianych według wartości godziwej przez inne całkowite dochody (instrument zabezpieczający)”.
58. „Zabezpieczenie inwestycji netto w jednostkach działających za granicą (efektywna część)” obejmuje zmianę skumulowanych rezerw z tytułu przeliczenia waluty obcej dla efektywnej części zarówno bieżących, jak i zakończonych zabezpieczeń inwestycji netto w jednostkach działających za granicą.
59. W odniesieniu do zabezpieczeń inwestycji netto w jednostkach działających za granicą i zabezpieczeń przepływów pieniężnych odnośne kwoty zgłaszane w pozycji „Przeniesione do zysku lub straty” obejmują kwoty przeniesione w związku z tym, że wystąpiły zabezpieczone przepływy, które wedle oczekiwań nie powinny już więcej wystąpić.
60. „Instrumenty zabezpieczające (elementy niewydzielone)” obejmują zmiany skumulowanych zmian wartości godziwej wszystkich poniższych elementów, których nie wskazano jako elementu zabezpieczającego:
a) wartość czasowa opcji;
b) elementy terminowe (forward) kontraktów terminowych typu forward;
c) walutowy spread bazowy instrumentów finansowych.
61. W przypadku opcji kwoty przeklasyfikowane do zysku lub straty i zgłoszone w pozycji „Przeniesione do zysku lub straty” obejmują przeklasyfikowania z powodu opcji, które zabezpieczają pozycję zabezpieczaną związaną z transakcją, oraz opcji, które zabezpieczają pozycję zabezpieczaną związaną z okresem.
62. „Instrumenty dłużne wyceniane według wartości godziwej przez inne całkowite dochody” obejmują zyski lub straty z tytułu instrumentów dłużnych wycenianych według wartości godziwej przez inne całkowite dochody inne niż zyski lub straty z tytułu utraty wartości oraz zyski i straty z tytułu różnic kursowych, które zgłasza się odpowiednio w pozycji „(Utrata wartości lub (-) odwrócenie utraty wartości aktywów finansowych niewycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy)” oraz „Różnice kursowe (zysk lub (-) strata), netto” we wzorze 2. W pozycji „Przeniesione do zysku lub straty” uwzględnia się w szczególności przeniesienie do zysku lub straty ze względu na zaprzestanie ujmowania lub przeklasyfikowanie do kategorii składników wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy.
63. W przypadku przeklasyfikowania składnika aktywów finansowych z kategorii składników wycenianych według kosztu zamortyzowanego do kategorii składników wycenianych według wartości godziwej przez inne całkowite dochody (MSSF 9 pkt 5.6.4) zyski i straty wynikające z przeklasyfikowania zgłasza się w pozycji „Instrumenty dłużne wyceniane według wartości godziwej przez inne całkowite dochody”.
64. W przypadku przeklasyfikowania składnika aktywów finansowych z kategorii składników wycenianych według wartości godziwej przez inne całkowite dochody do kategorii składników wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy (MSSF 9 pkt 5.6.7) lub do kategorii składników wycenianych według kosztu zamortyzowanego (MSSF 9 pkt 5.6.5) skumulowane zyski i straty z przeklasyfikowania uprzednio ujęte w innych całkowitych dochodach zgłasza się odpowiednio w pozycji „Przeniesione do zysku lub straty” oraz w pozycji „Inne przeklasyfikowania”, korygując w tym drugim przypadku wartość bilansową składnika aktywów finansowych.
65. W odniesieniu do wszystkich innych składników innych całkowitych dochodów w pozycji „Inne przeklasyfikowania” uwzględnia się przeniesienia inne niż przeklasyfikowania z innych całkowitych dochodów do zysku lub straty bądź też do początkowej wartości bilansowej pozycji zabezpieczanych w przypadku zabezpieczeń przepływów pieniężnych.
66. Zgodnie z MSSF „Podatek dochodowy związany z pozycjami, które nie zostaną przeklasyfikowane” oraz „Podatek dochodowy związany z pozycjami, które można przeklasyfikować do zysku lub (-) straty” (MSR 1 pkt 91 lit. b), WS6) zgłasza się jako odrębne pozycje.
4. PODZIAŁ AKTYWÓW FINANSOWYCH WEDŁUG INSTRUMENTÓW I WEDŁUG SEKTORÓW KONTRAHENTÓW (4)
67. Aktywa finansowe dzieli się według portfeli księgowych i instrumentów oraz – w stosownych przypadkach – według kontrahentów. W przypadku instrumentów dłużnych wycenianych według wartości godziwej przez inne całkowite dochody i według kosztu zamortyzowanego wartość bilansową brutto aktywów i skumulowaną utratę wartości zgłasza się w podziale na fazy utraty wartości, z wyjątkiem gdy są to zakupione lub utworzone aktywa finansowe dotknięte utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe w momencie początkowego ujęcia, jak określono w MSSF 9 załącznik A. W odniesieniu do tych aktywów wartość bilansową brutto i skumulowaną utratę wartości zgłasza się osobno, poza podziałem na fazy utraty wartości, we wzorach 4.3.1 i 4.4.1.
68. Instrumenty pochodne zgłaszane jako aktywa finansowe z przeznaczeniem do obrotu zgodnie z ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD obejmują instrumenty wyceniane według wartości godziwej, jak również instrumenty wyceniane według metod cen nabycia lub LOCOM.
69. Do celów załączników III i IV oraz niniejszego załącznika „skumulowane ujemne zmiany wartości godziwej z powodu ryzyka kredytowego” oznaczają – w odniesieniu do ekspozycji nieobsługiwanych – skumulowane zmiany wartości godziwej wynikające z ryzyka kredytowego, w przypadku gdy skumulowana zmiana netto ma wartość ujemną. Skumulowaną zmianę netto wartości godziwej z powodu ryzyka kredytowego oblicza się poprzez zsumowanie wszystkich ujemnych i dodatnich zmian wartości godziwej wynikających z ryzyka kredytowego, które miały miejsce od momentu ujęcia instrumentu dłużnego. Kwotę tę zgłasza się wyłącznie wówczas, gdy wynikiem zsumowania dodatnich i ujemnych zmian wartości godziwej z powodu ryzyka kredytowego jest wartość ujemna. Wycenę instrumentów dłużnych przeprowadza się na poziomie pojedynczych instrumentów finansowych. Dla każdego instrumentu dłużnego „Skumulowane ujemne zmiany wartości godziwej z powodu ryzyka kredytowego” zgłasza się, dopóki nie zaprzestano ujmowania danego instrumentu.
70. Do celów załączników III i IV oraz niniejszego załącznika „skumulowana utrata wartości” oznacza:
a) w odniesieniu do instrumentów dłużnych wycenianych według kosztu zamortyzowanego lub według metody ceny nabycia, które nie są zakupionymi lub utworzonymi aktywami finansowymi dotkniętymi utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe – skumulowaną kwotę odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości – po odliczeniu wykorzystania i odwróceń, które ujęto – w stosownych przypadkach – w odniesieniu do każdej fazy utraty wartości. Skumulowana utrata wartości zmniejsza wartość bilansową instrumentu dłużnego poprzez zastosowanie konta odpisów z tytułu utraty wartości zgodnie z MSSF i krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD lub poprzez bezpośrednie redukcje, które nie stanowią zdarzenia prowadzącego do zaprzestania ujmowania zgodnie z krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD;
b) w odniesieniu do instrumentów dłużnych wycenianych według wartości godziwej przez inne całkowite dochody zgodnie z MSSF, które nie są zakupionymi lub utworzonymi aktywami finansowymi dotkniętymi utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe – sumę oczekiwanych strat kredytowych i ich zmian uznanych jako zmniejszenie wartości godziwej danego instrumentu od momentu jego początkowego ujęcia;
c) w odniesieniu do instrumentów dłużnych wycenianych według wartości godziwej ustalanej metodą praw własności zgodnie z krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD, podlegających utracie wartości – skumulowaną kwotę odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości, po odliczeniu wykorzystania i odwróceń, które ujęto. Zmniejszenia wartości bilansowej dokonuje się albo poprzez wykorzystanie konta odpisów z tytułu utraty wartości, albo poprzez bezpośrednie redukcje, które nie stanowią zdarzenia prowadzącego do zaprzestania ujmowania;
d) w odniesieniu do zakupionych lub utworzonych aktywów finansowych dotkniętych utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe w obliczeniach efektywnej stopy procentowej skorygowanej o ryzyko kredytowe uwzględnia się wstępne szacunki oczekiwanych strat kredytowych w całym okresie życia, a skumulowana utrata wartości oznacza sumę późniejszych zmian oczekiwanych strat kredytowych w całym okresie życia od momentu początkowego ujęcia, które ujmuje się jako zmianę wartości bilansowej lub wartości godziwej danego instrumentu. Skumulowana utrata wartości w przypadku zakupionych lub utworzonych aktywów finansowych dotkniętych utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe może przyjmować wartości dodatnie w przypadku, gdy zyski z tytułu utraty wartości przewyższają ujęte wcześniej straty z tytułu utraty wartości (MSSF 9 pkt 5.5.14).
71. Zgodnie z MSSF skumulowana utrata wartości obejmuje odpisy na oczekiwane straty kredytowe z tytułu aktywów finansowych w ramach każdej z faz utraty wartości określonych w MSSF 9 oraz odpisy z tytułu zakupionych lub utworzonych aktywów finansowych dotkniętych utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe. Zgodnie z krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD obejmuje ona indywidualne i ogólne odpisy z tytułu ryzyka kredytowego, jak również ogólne odpisy z tytułu ryzyka bankowego, jeżeli pomniejszają wartość bilansową instrumentów dłużnych. Skumulowana utrata obejmuje również spowodowane ryzykiem kredytowym korekty wartości aktywów finansowych na podstawie LOCOM.
72. „Skumulowane należności częściowo spisane” i „Skumulowane należności całkowicie spisane” obejmują, odpowiednio, skumulowaną częściową i całkowitą kwotę (na sprawozdawczy dzień odniesienia) kwoty głównej i naliczonych zaległych odsetek i opłat z tytułu każdego instrumentu dłużnego, którego do tej pory zaprzestano ujmować z wykorzystaniem którejkolwiek z metod opisanych w pkt 74, ponieważ instytucja nie może zasadnie oczekiwać odzyskania przepływów pieniężnych wynikających z umowy. Kwoty te zgłasza się do momentu całkowitego wygaśnięcia wszystkich praw instytucji sprawozdającej (wskutek upływu terminu przedawnienia, umorzenia lub z innych przyczyn) lub do momentu ich odzyskania. W związku z tym w przypadku nieodzyskania spisanych kwot podlegają one zgłoszeniu, gdy pozostają przedmiotem czynności egzekucyjnych.
73. Jeżeli instrument dłużny zostanie ostatecznie całkowicie spisany w rezultacie kolejnych skutecznych częściowych spisań, skumulowaną spisaną kwotę przeklasyfikuje się z kolumny „Skumulowane należności częściowo spisane” do kolumny „Skumulowane należności całkowicie spisane”.
74. Spisania stanowią zdarzenie prowadzące do zaprzestania ujmowania i dotyczą całego składnika aktywów finansowych lub jego części, w tym również wówczas, gdy modyfikacja składnika aktywów sprawia, że instytucja rezygnuje z przysługującego jej prawa do otrzymywania przepływów pieniężnych z części lub całości tego składnika, jak dokładniej wyjaśniono w pkt 72. Spisania obejmują kwoty będące wynikiem zarówno zmniejszenia wartości bilansowej aktywów finansowych ujmowanego bezpośrednio w rachunku zysków i strat, jak i obniżenia kwot na kontach odpisów z tytułu utraty wartości z uwagi na straty kredytowe wpisane w ciężar wartości bilansowej aktywów finansowych.
75. Kolumna „w tym: instrumenty charakteryzujące się niskim ryzykiem kredytowym” obejmuje instrumenty, które uznano za charakteryzujące się niskim ryzykiem kredytowym na dzień sprawozdawczy i w stosunku do których instytucja zakłada, że ryzyko kredytowe nie uległo znacznemu zwiększeniu od początkowego ujęcia zgodnie z MSSF 9 pkt 5.5.10.
76. Należności z tytułu dostaw i usług w rozumieniu MSR 1 pkt 54 lit. h), aktywa z tytułu umów oraz należności leasingowe, wobec których zastosowano uproszczone podejście, o którym mowa w MSSF 9 pkt 5.5.15, do oszacowania odpisów na straty, zgłasza się w pozycji „kredyty i zaliczki” we wzorze 4.4.1. Odnośny odpis na straty z tytułu tych aktywów, które nie są zakupionymi lub utworzonymi aktywami finansowymi dotkniętymi utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe, zgłasza się albo w pozycji „Skumulowana utrata wartości aktywów, w przypadku których nastąpił znaczny wzrost ryzyka kredytowego od momentu ich początkowego ujęcia, lecz które nie są dotknięte utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe (faza 2)”, albo w pozycji „Skumulowana utrata wartości aktywów dotkniętych utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe (faza 3)”, w zależności od tego, czy należności z tytułu dostaw i usług, aktywa z tytułu umów lub należności leasingowe w ramach uproszczonego podejścia uznaje się za aktywa dotknięte utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe.
78. We wzorze 4.5 instytucje zgłaszają wartość bilansową „Kredytów i zaliczek” i „Dłużnych papierów wartościowych”, które są objęte definicją „długu podporządkowanego” przedstawioną w pkt 100 niniejszej części.
79. We wzorze 4.8 informacje podlegające zgłoszeniu zależą od tego, czy aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi nieprzeznaczone do obrotu wyceniane według wartości godziwej przez kapitały mogą podlegać wymogom w zakresie utraty wartości w zastosowaniu krajowych ogólnie przyjętych zasad rachunkowości opartych na BAD. Jeżeli te aktywa finansowe podlegają utracie wartości, instytucje zgłaszają w tym wzorze informacje dotyczące wartości bilansowej, wartości bilansowej brutto aktywów niedotkniętych utratą wartości, i aktywów dotkniętych utratą wartości, skumulowanej utraty wartości i skumulowanych spisań. Jeżeli wspomniane aktywa finansowe nie podlegają utracie wartości, instytucje zgłaszają skumulowane ujemne zmiany wartości godziwej z powodu ryzyka kredytowego w odniesieniu do ekspozycji nieobsługiwanych.
80. We wzorze 4.9 aktywa finansowe wyceniane według LOCOM w trybie warunkowym oraz dotyczące ich korekty wartości ujmuje się odrębnie od innych aktywów finansowych wycenianych metodą ceny nabycia i związanych z nimi odpisów z tytułu utraty wartości. Aktywa finansowe wyceniane metodą ceny nabycia, w tym aktywa finansowe wyceniane według LOCOM w trybie warunkowym, zgłasza się jako aktywa niedotknięte utratą wartości, jeżeli nie wiążą się z nimi korekty wartości lub odpisy z tytułu utraty wartości, oraz jako aktywa dotknięte utratą wartości, jeżeli wiążą się z nimi korekty wartości kwalifikujące się jako odpisy z tytułu utraty wartości lub jeżeli wiążą się z nimi odpisy z tytułu utraty wartości. Korekty wartości kwalifikujące się jako odpisy z tytułu utraty wartości to korekty wartości spowodowane ryzykiem kredytowym odzwierciedlające pogorszenie się wiarygodności kredytowej kontrahenta. Aktywów finansowych wycenianych według metody LOCOM w trybie warunkowym, wobec których zastosowano korekty wartości spowodowane ryzykiem rynkowym odzwierciedlające wpływ zmian warunków rynkowych na wartość danego składnika aktywów, nie uznaje się za dotknięte utratą wartości. Skumulowane korekty wartości spowodowane ryzykiem kredytowym i ryzykiem rynkowym zgłasza się osobno.
81. We wzorze 4.10 aktywa wyceniane według LOCOM w trybie bezwarunkowym, jak również związane z nimi korekty wartości zgłasza się odrębnie od aktywów wycenianych według innych metod wyceny. Aktywa finansowe wyceniane według LOCOM w trybie bezwarunkowym oraz aktywa finansowe wyceniane według innych metod wyceny zgłasza się jako aktywa dotknięte utratą wartości, jeżeli wiążą się z nimi korekty wartości spowodowane ryzykiem kredytowym, jak określono w pkt 80, lub odpisy z tytułu utraty wartości. Aktywów finansowych wycenianych według LOCOM w trybie bezwarunkowym, wobec których zastosowano korekty wartości spowodowane ryzykiem rynkowym, jak określono w pkt 80, nie uznaje się za dotknięte utratą wartości. Skumulowane korekty wartości spowodowane ryzykiem kredytowym i ryzykiem rynkowym zgłasza się osobno.
82. Zgodnie z krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD kwotę ogólnych odpisów aktualizujących z tytułu ryzyka bankowego podlegającą zgłoszeniu w odpowiednich wzorach stanowi wyłącznie ta część tych odpisów, która wpływa na wartość bilansową instrumentów dłużnych (art. 37 ust. 2 BAD).
5. PODZIAŁ KREDYTÓW I ZALICZEK NIEPRZEZNACZONYCH DO OBROTU WEDŁUG PRODUKTÓW (5)
83. Kredyty i zaliczki inne niż przeznaczone do obrotu, aktywa z przeznaczeniem do obrotu lub aktywa przeznaczone do sprzedaży dzieli się według rodzaju produktów i według sektora kontrahenta w odniesieniu do wartości bilansowej oraz wyłącznie według rodzaju produktów w odniesieniu do wartości bilansowej brutto.
84. Salda płatne na żądanie sklasyfikowane jako „Kasa, środki w bankach centralnych i inne depozyty płatne na żądanie” również zgłasza się w tym wzorze niezależnie od sposobu ich wyceny.
85. Kredyty i zaliczki przypisuje się do następujących produktów:
a) pozycja „na żądanie (wezwanie) i w krótkim terminie (rachunek bieżący)” obejmuje salda płatne na żądanie (wezwanie), w krótkim terminie (do końca dnia roboczego w dniu następującym po dniu, w którym wystosowano wezwanie), rachunki bieżące i podobne salda, które mogą obejmować kredyty będące depozytami O/N na rzecz kredytobiorcy (kredyty podlegające spłacie do końca dnia roboczego w dniu następującym po dniu, w którym je udzielono), niezależnie od ich formy prawnej. Przedmiotowa pozycja obejmuje również „kredyty w rachunku bieżącym” będące saldami ujemnymi na saldach obrotów bieżących oraz obowiązkowe rezerwy utrzymywane w banku centralnym;
b) „zadłużenie z tytułu kart kredytowych” obejmuje kredyty udzielone za pośrednictwem kart obciążeniowych z odroczoną płatnością albo za pośrednictwem kart kredytowych zgodnie z tabelą załącznika II część 2 do rozporządzenia EBC w sprawie pozycji bilansowych;
c) „należności z tytułu dostaw i usług” obejmują kredyty udzielone innym dłużnikom na podstawie weksli lub innych dokumentów przyznających prawo do otrzymania przychodów z transakcji sprzedaży towarów lub z tytułu świadczenia usług. Pozycja ta obejmuje wszystkie transakcje faktoringu i podobne transakcje, takie jak akcepty, bezpośredni zakup należności z tytułu dostaw i usług, forfaiting, dyskonto faktur, weksle, papiery komercyjne i inne roszczenia, w ramach których instytucja sprawozdająca kupuje należności z tytułu dostaw i usług (zarówno z regresem, jak i bez regresu);
d) „leasingi finansowe” obejmują wartość bilansową należności z tytułu leasingu finansowego. Zgodnie z MSSF „należności z tytułu leasingu finansowego” definiuje się w taki sam sposób jak w MSR 17;
e) „kredyty z otrzymanym przyrzeczeniem odkupu” obejmują finansowanie przyznane w zamian za papiery wartościowe lub złoto zakupione na mocy umów z udzielonym przyrzeczeniem odkupu lub pożyczone na mocy umów pożyczki papierów wartościowych, jak określono w pkt 183 i 184 niniejszej części;
f) „inne kredyty terminowe” obejmują salda ujemne o ustalonych umownie okresach zapadalności lub terminach nieuwzględnione w innych pozycjach;
g) „zaliczki niebędące kredytami” obejmują zaliczki, które nie mogą zostać sklasyfikowane jako „kredyty” zgodnie z tabelą załącznika II część 2 do rozporządzenia EBC w sprawie pozycji bilansowych. Pozycja ta obejmuje m.in. należne kwoty brutto z tytułu pozycji przejściowych (takich jak środki przeznaczone na inwestycje, przelewy lub rozliczenia) oraz pozycji tranzytowych (takich jak czeki i inne formy płatności przesłane do zrealizowania).
86. Kredyty i zaliczki klasyfikuje się w oparciu o otrzymane zabezpieczenie zgodnie z poniższym:
a) „kredyty zabezpieczone nieruchomościami” obejmują kredyty i zaliczki formalnie zabezpieczone nieruchomościami mieszkalnymi lub komercyjnymi niezależnie od wartości współczynnika kredytu do jego zabezpieczenia (powszechnie zwanego „wskaźnikiem LTV” – ang. loan-to-value) i formy prawnej zabezpieczenia;
b) „inne kredyty zabezpieczone” obejmują kredyty i zaliczki formalnie zabezpieczone zabezpieczeniem, niezależnie od wartości współczynnika kredytu do jego zabezpieczenia (powszechnie zwanego „wskaźnikiem LTV”) i formy prawnej zabezpieczenia, inne niż „Kredyty zabezpieczone nieruchomościami”. Wspomniane zabezpieczenie obejmuje zastawy papierów wartościowych, środki pieniężne oraz inne zabezpieczenia niezależnie od formy prawnej zabezpieczenia.
87. Kredyty i zaliczki klasyfikuje się w oparciu o zabezpieczenie niezależnie od przeznaczenia kredytu. Kredyty i zaliczki zabezpieczone więcej niż jednym rodzajem zabezpieczenia klasyfikuje się jako zabezpieczone nieruchomościami, a ich wartość bilansową zgłasza w pozycji „Kredyty i zaliczki zabezpieczone nieruchomościami”, w przypadku gdy te kredyty i zaliczki zabezpieczono nieruchomością, niezależnie od tego, czy zabezpieczono je również innym rodzajem zabezpieczenia.
88. Kredyty i zaliczki klasyfikuje się w oparciu o ich przeznaczenie jako:
a) „kredyt konsumpcyjny” obejmujący kredyty udzielane głównie na potrzeby konsumpcji końcowej towarów i usług zgodnie z tabelą załącznika II część 2 do rozporządzenia EBC w sprawie pozycji bilansowych;
b) „kredyty na zakup nieruchomości mieszkalnej” obejmujące kredyty udzielane gospodarstwom domowym na inwestycję w nieruchomości mieszkalne na własny użytek lub na wynajem, w tym na budowę i remonty zgodnie z tabelą załącznika II część 2 do rozporządzenia EBC w sprawie pozycji bilansowych.
89. Kredyty klasyfikuje się w oparciu o możliwy sposób ich odzyskania. „Kredyty na finansowanie projektów inwestycyjnych” obejmują kredyty, które mają cechy ekspozycji związanych z kredytowaniem specjalistycznym, o których mowa w art. 147 ust. 8 CRR.
6. PODZIAŁ KREDYTÓW I ZALICZEK NIEPRZEZNACZONYCH DO OBROTU NA RZECZ PRZEDSIĘBIORSTW NIEFINANSOWYCH WEDŁUG KODÓW NACE (6)
90. Wartość bilansową brutto kredytów i zaliczek udzielonych na rzecz przedsiębiorstw niefinansowych, innych niż kredyty i zaliczki uwzględnione w portfelach przeznaczonych do obrotu, z przeznaczeniem do obrotu lub przeznaczonych do sprzedaży, klasyfikuje się według sektora działalności gospodarczej z zastosowaniem kodów NACE w oparciu o główną działalność kontrahenta.
91. Ekspozycje utworzone wspólnie przez więcej niż jednego dłużnika klasyfikuje się zgodnie z częścią 1 pkt 43 niniejszego załącznika.
92. Kody NACE zgłasza się na pierwszym poziomie dezagregacji (według „sekcji”). Instytucje zgłaszają kredyty i zaliczki udzielone przedsiębiorstwom niefinansowym, które prowadzą działalność finansową lub ubezpieczeniową w pozycji „K – Działalność finansowa i ubezpieczeniowa”.
93. Zgodnie z MSSF aktywa finansowe podlegające utracie wartości obejmują aktywa zawarte w następujących portfelach księgowych: (i) aktywa finansowe wyceniane według kosztu zamortyzowanego oraz (ii) aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez inne całkowite dochody. Zgodnie z krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD aktywa finansowe podlegające utracie wartości obejmują aktywa finansowe wyceniane według metody ceny nabycia, w tym według metody LOCOM. W zależności od specyfikacji zawartych w krajowych ogólnie przyjętych zasad rachunkowości mogą one obejmować (i) aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez kapitały oraz (ii) aktywa finansowe wyceniane według innych metod wyceny.
7. AKTYWA FINANSOWE PODLEGAJĄCE UTRACIE WARTOŚCI, KTÓRE SĄ PRZETERMINOWANE (7)
94. Wartość bilansową instrumentów dłużnych, które są uwzględnione w portfelach księgowych podlegających utracie wartości, zgłasza się we wzorze 7.1 tylko wówczas, gdy są one przeterminowane. Instrumenty przeterminowane przypisuje się do odpowiednich klas przeterminowania w oparciu o ich indywidualną sytuację.
95. Portfele księgowe podlegające utracie wartości stanowią aktywa finansowe podlegające utracie wartości, zgodnie z pkt 93 niniejszej części.
96. Aktywa finansowe kwalifikują się jako przeterminowane, jeżeli jakakolwiek część kwoty głównej, odsetek lub opłat nie została zapłacona w terminie wymagalności. Ekspozycje przeterminowane zgłasza się w ich pełnej wartości bilansowej oraz w podziale według liczby dni przeterminowania najstarszej przeterminowanej i niezapłaconej kwoty na sprawozdawczy dzień odniesienia. Zgodnie z MSSF wartości bilansowe aktywów, które nie są zakupionymi lub utworzonymi aktywami finansowymi dotkniętymi utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe, zgłasza się według faz utraty wartości; wartość bilansową zakupionych lub utworzonych aktywów finansowych dotkniętych utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe zgłasza się osobno. Zgodnie z krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD aktywa przeterminowane zgłasza się według statusu pod względem utraty wartości zgodnie z obowiązującymi standardami rachunkowości.
8. PODZIAŁ ZOBOWIĄZAŃ FINANSOWYCH (8)
97. „Depozyty” i podział według produktów definiuje się zgodnie z tabelą załącznika II część 2 do rozporządzenia EBC w sprawie pozycji bilansowych. Regulowane lokaty oszczędnościowe klasyfikuje się zgodnie z rozporządzeniem EBC w sprawie pozycji bilansowych oraz przyporządkowuje odpowiednim kontrahentom. W szczególności nierozliczeniowe depozyty oszczędnościowe, które mimo że zgodnie z prawem mogą być realizowane na żądanie, to ich realizacja pociąga za sobą znaczące kary finansowe i ograniczenia, i których cechy są bardzo podobne do cech charakteryzujących depozyty O/N, klasyfikuje się jako depozyty zwrotne za wypowiedzeniem.
98. „Wyemitowane dłużne papiery wartościowe” dezagreguje się na następujące rodzaje produktów:
a) „certyfikaty depozytowe” są to papiery wartościowe dające ich posiadaczom możliwość podjęcia środków z rachunku;
b) „papiery wartościowe zabezpieczone aktywami” stanowią papiery wartościowe pochodzące z transakcji sekurytyzacyjnych, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 61 CRR;
c) „obligacje zabezpieczone”, o których mowa w art. 129 ust. 1 CRR;
d) „kontrakty hybrydowe” obejmują kontrakty z wbudowanymi instrumentami pochodnymi nieujęte w produktach, o których mowa w lit. b) i c), lub niesklasyfikowane jako zamienne złożone instrumenty finansowe zgodnie z lit. e);
e) „pozostałe wyemitowane dłużne papiery wartościowe” stanowią dłużne papiery wartościowe nieujęte w produktach, o których mowa w lit. a)–d), z rozróżnieniem na zamienne złożone instrumenty finansowe i instrumenty niezamienne.
99. Wyemitowane „Podporządkowane zobowiązania finansowe” traktuje się w taki sam sposób jak inne zaciągnięte zobowiązania finansowe. Zobowiązania podporządkowane wyemitowane w postaci papierów wartościowych klasyfikuje się jako „Wyemitowane dłużne papiery wartościowe”, a zobowiązania podporządkowane w postaci depozytów – jako „Depozyty”.
100. Wzór 8.2 obejmuje wartość bilansową „Depozytów” i „Wyemitowanych dłużnych papierów wartościowych”, które stanowią dług podporządkowany zgodnie z tabelą załącznika II część 2 do rozporządzenia EBC w sprawie pozycji bilansowych, sklasyfikowany według portfeli księgowych. „Podporządkowane instrumenty dłużne” umożliwiają dodatkowe roszczenie wobec emitenta, które może zostać zrealizowane dopiero po zaspokojeniu wszystkich roszczeń wyższej rangi.
101. „Skumulowane zmiany wartości godziwej z powodu zmian we własnym ryzyku kredytowym” obejmują wszystkie wspomniane skumulowane zmiany wartości godziwej, niezależnie od tego, czy ujęto je w zyskach lub stratach, czy też w innych całkowitych dochodach.
9. ZOBOWIĄZANIA DO UDZIELENIA POŻYCZKI, GWARANCJE FINANSOWE I INNE ZOBOWIĄZANIA (9)
102. Ekspozycje pozabilansowe obejmują pozycje pozabilansowe wymienione w załączniku I do CRR. We wzorach 9.1, 9.1.1 i 9.2 wszystkie ekspozycje pozabilansowe wymienione w załączniku I do CRR dzieli się na zobowiązania do udzielenia pożyczki, gwarancje finansowe i inne zobowiązania.
103. Informacje na temat udzielonych i otrzymanych zobowiązań do udzielenia pożyczki, gwarancji finansowych i innych zobowiązań obejmują zarówno zobowiązania odwołalne, jak i nieodwołalne.
104. Udzielone zobowiązania do udzielenia pożyczki, gwarancje finansowe i inne zobowiązania wymienione w załączniku I do CRR mogą być instrumentami, które wchodzą w zakres MSSF 9, jeżeli wycenia się je według wartości godziwej przez wynik finansowy lub jeżeli podlegają wymogom z zakresu utraty wartości przewidzianym w MSSF 9, jak również instrumentami, które wchodzą w zakres MSR 37 lub MSSF 4.
105. Zgodnie z MSSF udzielone zobowiązania do udzielenia pożyczki, gwarancje finansowe i inne zobowiązania zgłasza się we wzorze 9.1.1, jeżeli spełniony jest którykolwiek z następujących warunków:
a) podlegają wymogom z zakresu utraty wartości przewidzianym w MSSF 9;
b) wyznaczono je jako wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy zgodnie z MSSF 9;
c) wchodzą w zakres MSR 37 lub MSSF 4.
106. Zobowiązania, które ujmuje się jako straty kredytowe z tytułu udzielonych gwarancji finansowych i zobowiązań, o których mowa w pkt 105 lit. a) i c) niniejszej części w niniejszym załączniku, zgłasza się jako rezerwy niezależnie od zastosowanych kryteriów wyceny.
107. Instytucje podlegające MSSF zgłaszają kwotę nominalną i rezerwy dotyczące instrumentów, które podlegają wymogom z zakresu utraty wartości przewidzianym w MSSF 9, w tym instrumentów wycenianych według kosztu początkowego pomniejszonego o ujęte skumulowane dochody, w podziale na fazy utraty wartości, z wyjątkiem gdy instrumenty te uznaje się za dotknięte utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe w momencie początkowego ujęcia, zgodnie z definicją zakupionych lub utworzonych aktywów finansowych w MSSF 9 załącznik A. W odniesieniu do tych ekspozycji kwotę nominalną i rezerwy zgłasza się osobno, poza podziałem na fazy utraty wartości, we wzorze 9.1.1.
108. We wzorze 9.1.1 zgłasza się wyłącznie nominalną kwotę zobowiązania, jeżeli instrument dłużny składa się zarówno z instrumentu ujętego w bilansie, jak i składnika pozabilansowego. Jeżeli jednostka sprawozdająca nie jest w stanie osobno wykryć oczekiwanych strat kredytowych z tytułu składników bilansowych i pozabilansowych, oczekiwane straty kredytowe z tytułu zobowiązania zgłasza się łącznie ze skumulowaną utratą wartości składnika bilansowego. Jeżeli łączne oczekiwane straty kredytowe przewyższają wartość bilansową brutto instrumentu dłużnego, pozostałe saldo oczekiwanych strat kredytowych zgłasza się jako rezerwę w odpowiedniej kolumnie we wzorze 9.1.1 (MSSF 9 pkt 5.5.20 i MSSF 7 pkt B8E).
109. Gwarancję finansową lub zobowiązanie do udzielenia pożyczki oprocentowanej poniżej rynkowej stopy procentowej, które wycenia się zgodnie z MSSF 9 pkt 4.2.1 lit. d), i dla których odpis na straty z ich tytułu ustala się zgodnie z MSSF 9 pkt 5.5, zgłasza się w odpowiedniej kolumnie.
110. Jeżeli zobowiązania do udzielenia pożyczki, gwarancje finansowe i inne zobowiązania wycenia się według wartości godziwej zgodnie z MSSF 9, instytucje zgłaszają we wzorze 9.1.1 w odpowiednich kolumnach kwotę nominalną tych gwarancji finansowych i zobowiązań i skumulowane ujemne zmiany ich wartości godziwej z powodu ryzyka kredytowego. „Skumulowane ujemne zmiany wartości godziwej z powodu ryzyka kredytowego” zgłasza się, stosując kryteria określone w pkt 69 niniejszej części.
111. Kwotę nominalną innych zobowiązań lub gwarancji, które wchodzą w zakres MSR 37 lub MSSF 4, oraz utworzone na nie rezerwy zgłasza się w odpowiednich kolumnach.
112. Instytucje podlegające krajowym ogólnie przyjętym zasadom rachunkowości opartym na BAD zgłaszają we wzorze 9.1 nominalną kwotę zobowiązań i gwarancji finansowych, o których mowa w pkt 102 i 103, jak również kwotę rezerw, które należy obowiązkowo utrzymywać z tytułu tych ekspozycji pozabilansowych.
113. „Zobowiązania do udzielenia pożyczki” są uprawdopodobnionymi przyszłymi zobowiązaniami do udzielenia kredytu na ustalonych wcześniej warunkach, z wyjątkiem tych, które są instrumentami pochodnymi, ponieważ mogą być rozliczane netto w środkach pieniężnych bądź poprzez dostarczenie lub wyemitowanie innego instrumentu finansowego. Jako „Zobowiązania do udzielenia pożyczki” klasyfikuje się następujące pozycje załącznika I do CRR:
a) „depozyty terminowe typu forward”;
b) „niewykorzystane zobowiązania kredytowe”, które obejmują zobowiązania do „udzielenia kredytu” lub „udzielenia akceptu” na ustalonych wcześniej warunkach.
114. „Gwarancje finansowe” są to umowy zobowiązujące ich wystawcę do dokonania określonych płatności rekompensujących posiadaczowi stratę, jaką poniesie z powodu niedokonania przez określonego dłużnika płatności w terminie zgodnie z pierwotnymi lub zmienionymi warunkami instrumentu dłużnego, w tym gwarancje udzielone w stosunku do innych gwarancji finansowych. Zgodnie z MSSF te umowy muszą spełniać kryteria definicji umów gwarancji finansowych zawartej w MSSF 9 pkt 2.1 lit. e) i MSSF 4 pkt A. Jako „gwarancje finansowe” klasyfikuje się następujące pozycje załącznika I do CRR:
a) „gwarancje mające charakter substytutu kredytu”;
b) „kredytowe instrumenty pochodne”, które spełniają kryteria definicji gwarancji finansowej;
c) „nieodwołalne akredytywy »standby« mające charakter substytutu kredytu”.
115. „Inne zobowiązania” obejmują następujące pozycje załącznika I do CRR:
a) „niespłacona część częściowo opłaconych akcji i papierów wartościowych”;
b) „akredytywy dokumentowe otwarte lub potwierdzone”;
c) „pozycje pozabilansowe związane z finansowaniem handlu”;
d) „akredytywy dokumentowe, w przypadku których podstawowa wysyłka towaru stanowi zabezpieczenie akredytywy, oraz inne transakcje na warunkach samospłaty”;
e) „gwarancje i zabezpieczenia” (w tym gwarancje przetargowe i zabezpieczenia należytego wykonania umowy) oraz „gwarancje niemające charakteru substytutu kredytu”;
f) „gwarancje zapłaty za wysłane towary, gwarancje zapłaty cła i gwarancje zapłaty podatku”;
g) „programy gwarancji emisji krótkoterminowych” (NIF) i „Odnawialne gwarancje emisji” (RUF);
h) „niewykorzystane zobowiązania kredytowe”, które obejmują zobowiązania „udzielenia kredytu” lub „udzielenia akceptu”, w przypadku gdy warunki nie zostały wcześniej ustalone;
i) „niewykorzystane zobowiązania kredytowe”, które obejmują umowy „zakupu papierów wartościowych” lub „udzielenia gwarancji”;
j) „niewykorzystane zobowiązania kredytowe dotyczące gwarancji przetargowych i zabezpieczenia należytego wykonania umowy”;
k) „inne pozycje pozabilansowe” w załączniku I do CRR.
116. Zgodnie z MSSF poniższe pozycje ujmuje się w bilansie i w związku z tym nie należy ich zgłaszać jako ekspozycji pozabilansowych:
a) „kredytowe instrumenty pochodne”, które nie spełniają kryteriów definicji gwarancji finansowej, stanowią „instrumenty pochodne” zgodnie z MSSF 9;
b) „akcepty” stanowią zobowiązania instytucji do wypłacenia w terminie zapadalności wartości nominalnej weksla, zazwyczaj obejmującego sprzedaż towarów. W związku z tym klasyfikuje się je w bilansie jako „należności z tytułu dostaw i usług”;
c) „poręczenia wekslowe”, które nie spełniają kryteriów zaprzestania ujmowania przewidzianych w MSSF 9;
d) „transakcje z prawem regresu”, które nie spełniają kryteriów zaprzestania ujmowania przewidzianych w MSSF 9;
e) „aktywa nabyte w ramach bezwarunkowych transakcji terminowych” stanowią „instrumenty pochodne” zgodnie z MSSF 9;
f) „umowy sprzedaży aktywów z przyrzeczeniem odkupu w rozumieniu art. 12 ust. 3 i 5 dyrektywy 86/635/EWG”. Na mocy tego rodzaju umów jednostka przejmująca może, ale nie musi, zwrócić aktywa po wcześniej uzgodnionej cenie w uprzednio wyznaczonym terminie lub w terminie, który zostanie wyznaczony w przyszłości. Dlatego też takie umowy spełniają kryteria definicji instrumentów pochodnych przedstawionej w MSSF 9 załącznik A.
117. W pozycji „w tym: nieobsługiwane” ujmuje się kwotę nominalną tych udzielonych zobowiązań do udzielenia pożyczki, gwarancji finansowych i innych zobowiązań, które uznaje się za nieobsługiwane zgodnie z pkt 213–239 niniejszej części.
118. W odniesieniu do udzielonych gwarancji finansowych, zobowiązań do udzielenia pożyczki i innych zobowiązań „Kwota nominalna” oznacza kwotę najlepiej odzwierciedlającą maksymalną ekspozycję instytucji na ryzyko kredytowe, nie uwzględniając żadnych ustanowionych zabezpieczeń lub innych instrumentów wsparcia jakości kredytowej. W szczególności w odniesieniu do udzielonych gwarancji finansowych kwota nominalna oznacza maksymalną kwotę, którą jednostka musiałaby zapłacić w przypadku konieczności wypłaty świadczenia z tytułu gwarancji. W odniesieniu do zobowiązań do udzielenia pożyczki kwota nominalna oznacza niewykorzystaną kwotę, którą instytucja zobowiązała się pożyczyć. Kwoty nominalne są to wartości ekspozycji przed zastosowaniem współczynników konwersji i technik ograniczania ryzyka kredytowego.
119. We wzorze 9.2, w odniesieniu do otrzymanych zobowiązań do udzielenia pożyczki, kwota nominalna oznacza całkowitą niewykorzystaną kwotę, którą kontrahent zobowiązał się pożyczyć instytucji. W odniesieniu do innych otrzymanych zobowiązań kwota nominalna oznacza całkowitą kwotę, do której zobowiązała się druga strona transakcji. W odniesieniu do otrzymanych gwarancji finansowych „maksymalna uznawalna kwota gwarancji” oznacza maksymalną kwotę, którą kontrahent musiałby zapłacić w przypadku konieczności wypłaty świadczenia z tytułu gwarancji. Jeżeli otrzymana gwarancja finansowa została wystawiona przez więcej niż jednego gwaranta, kwotę objętą gwarancją zgłasza się w tym wzorze tylko raz; kwotę objętą gwarancją przypisuje się gwarantowi, który ma większe znaczenie dla ograniczenia ryzyka kredytowego.
10. INSTRUMENTY POCHODNE I RACHUNKOWOŚĆ ZABEZPIECZEŃ (10 I 11)
120. Do celów wzorów 10 i 11 instrumenty pochodne uznaje się albo za zabezpieczające instrumenty pochodne, jeżeli wykorzystuje się je w ramach kwalifikującego się powiązania zabezpieczającego zgodnie MSSF lub mającymi zastosowanie krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD, albo – w pozostałych przypadkach – za przeznaczone do obrotu.
121. Wartość bilansową i kwotę referencyjną instrumentów pochodnych przeznaczonych do obrotu, w tym zabezpieczeń ekonomicznych, oraz instrumentów pochodnych przeznaczonych do celów rachunkowości zabezpieczeń zgłasza się we wzorze 10 i 11 w podziale według rodzaju ryzyka bazowego, rodzaju rynku oraz rodzaju produktu. Instytucje zgłaszają instrumenty pochodne przeznaczone do celów rachunkowości zabezpieczeń również według rodzaju zabezpieczenia. Informacje na temat instrumentów zabezpieczających niebędących instrumentami pochodnymi zgłasza się osobno w podziale na rodzaje zabezpieczeń.
122. Zgodnie z odpowiednimi krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD w tych wzorach zgłasza się wszystkie instrumenty pochodne, niezależnie od tego, czy zgodnie z odpowiednimi krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości ujmuje się je w bilansie, czy też nie.
123. Podziału wartości bilansowej, wartości godziwej i kwoty referencyjnej instrumentów pochodnych przeznaczonych do obrotu i zabezpieczających instrumentów pochodnych według portfeli księgowych i rodzajów zabezpieczeń dokonuje się z uwzględnieniem portfeli księgowych i rodzajów zabezpieczeń, które mają zastosowanie w MSSF lub krajowych ogólnie przyjętych zasadach rachunkowości opartych na BAD, w zależności od tego, które ramy mają zastosowanie do jednostki sprawozdającej.
124. Instrumenty pochodne przeznaczone do obrotu i zabezpieczające instrumenty pochodne, które zgodnie z krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD wycenia się według ceny nabycia lub LOCOM, identyfikuje się oddzielnie.
125. We wzorze 11 ujmuje się instrumenty zabezpieczające oraz pozycje zabezpieczane, niezależnie od standardu rachunkowości użytego w celu ujęcia kwalifikującego się powiązania zabezpieczającego, w tym również w przypadku, gdy to kwalifikujące się powiązanie zabezpieczające odnosi się do pozycji netto. Jeżeli instytucja postanowiła nadal stosować MSR 39 do celów rachunkowości zabezpieczeń (MSSF 9 pkt 7.2.21), odniesienia do rodzajów zabezpieczeń i portfeli księgowych oraz ich nazwy odczytuje się jako odpowiednie odniesienia i nazwy w MSR 39 pkt 9: „Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez inne całkowite dochody” odnoszą się do „Aktywów dostępnych do sprzedaży”, a „Aktywa wyceniane według kosztu zamortyzowanego” obejmują „Inwestycje utrzymywane do terminu wymagalności” oraz „Pożyczki i należności”.
126. Instrumenty pochodne stanowiące element instrumentów hybrydowych, które zostały oddzielone od umowy zasadniczej, zgłasza się we wzorach 10 i 11 zgodnie z charakterem instrumentu pochodnego. We wspomnianych wzorach nie uwzględnia się kwoty umowy zasadniczej. Jeżeli jednak instrument hybrydowy jest wyceniany według wartości godziwej przez wynik finansowy, umowę zgłasza się jako całość, a wbudowanych instrumentów pochodnych nie zgłasza się we wzorach 10 i 11.
127. Zobowiązania uznawane za instrumenty pochodne (MSSF 9 pkt 2.3 lit. b)) oraz kredytowe instrumenty pochodne, które nie spełniają kryteriów definicji gwarancji finansowej zawartej w pkt 114 niniejszej części w niniejszym załączniku, zgłasza się we wzorach 10 i 11 z zastosowaniem tych samych podziałów jak w przypadku innych instrumentów pochodnych, natomiast nie zgłasza się ich we wzorze 9.
128. Wartość bilansową aktywów finansowych niebędących instrumentami pochodnymi lub zobowiązań finansowych niebędących instrumentami pochodnymi, które ujmuje się jako instrument zabezpieczający zgodnie z MSSF lub odpowiednimi krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD, zgłasza się osobno we wzorze 11.3.
10.1.
Klasyfikacja instrumentów pochodnych według rodzaju ryzyka
129. Wszystkie instrumenty pochodne klasyfikuje się do jednej z następujących kategorii ryzyka:
a) ryzyko stopy procentowej: instrumenty pochodne stóp procentowych są to kontrakty związane z oprocentowanym instrumentem finansowym, których przepływy pieniężne ustala się w oparciu o referencyjne stopy procentowe lub inny kontrakt na stopę procentową, jak np. opcja na kontrakt terminowy typu future przeznaczony na zakup bonu skarbowego. Kategoria ta jest ograniczona do tych transakcji, których wszystkie składniki posiadają ekspozycję wyłącznie na stopę procentową jednej waluty. Tym samym z kategorii tej wyłączone są kontrakty zawierające element wymiany jednej lub większej liczby walut obcych, takich jak swapy walutowe i opcje walutowe, oraz inne kontrakty cechujące się głównie narażeniem na ryzyko walutowe, które należy zgłaszać jako kontrakty walutowe. Jedynym wyjątkiem jest sytuacja, gdy swapy walutowe wykorzystuje się w ramach zabezpieczania portfela przed ryzykiem stopy procentowej, w którym to przypadku zgłasza się je w odpowiednich wierszach przewidzianych dla tych rodzajów zabezpieczeń. Kontrakty na stopę procentową obejmują kontrakty terminowe na stopę procentową, jednowalutowe swapy stopy procentowej, kontrakty terminowe na stopy procentowe, opcje na stopy procentowe (w tym opcje typu cap, floor, collar oraz corridor), swapy stopy procentowej oraz warranty oparte na stopach procentowych;
b) ryzyko związane z inwestowaniem w akcje: instrumenty pochodne na akcje są to kontrakty, których zwrot, lub część zwrotu, jest powiązany z ceną danej akcji lub z indeksem cen akcji;
c) ryzyko związane z kursem walutowym i złotem: przedmiotowe instrumenty pochodne obejmują kontrakty zawierające element wymiany walut na rynku terminowym oraz ekspozycje na złoto. Dlatego też obejmują one bezwarunkowe zakupy terminowe, swapy walutowe (w tym swapy walutowo-procentowe), kontrakty walutowe typu future, opcje walutowe, swapy walutowe i warranty walutowe. Walutowe instrumenty pochodne obejmują wszystkie transakcje wiążące się z ekspozycją na więcej niż jedną walutę, zarówno na kursy wymiany, jak i na stopy procentowe, z wyjątkiem przypadków gdy swapy walutowe są wykorzystywane w ramach zabezpieczania portfela przed ryzykiem stopy procentowej. Umowy dotyczące złota obejmują wszystkie transakcje wiążące się z ekspozycją na ten towar;
d) ryzyko kredytowe: kredytowe instrumenty pochodne są to kontrakty niespełniające kryteriów definicji gwarancji finansowych (MSSF 9 pkt 4.2.1 lit. c)), w ramach których wypłata jest powiązana głównie z określoną miarą wiarygodności kredytowej określonego kredytu odniesienia. Kontrakty określają wymianę płatności, w ramach której wartość co najmniej jednego z dwóch elementów transakcji ustala się na podstawie jakości spłaty kredytu referencyjnego. Wypłaty mogą zostać zainicjowane szeregiem zdarzeń, w tym niewykonaniem zobowiązania, obniżeniem oceny wiarygodności kredytowej lub przewidzianą w umowie zmianą spreadu kredytowego referencyjnego składnika aktywów. Kredytowe instrumenty pochodne, które spełniają kryteria definicji gwarancji finansowej zawartej w pkt 114 niniejszej części w niniejszym załączniku, zgłasza się wyłącznie we wzorze 9;
e) ryzyko towarowe: przedmiotowe instrumenty pochodne są to kontrakty, których zwrot, lub część zwrotu, jest powiązany z ceną lub z indeksem cen określonego towaru, takiego jak metal szlachetny (inny niż złoto), ropa naftowa, tarcica czy produkty rolne;
f) inne: przedmiotowe instrumenty pochodne obejmują wszelkie inne kontrakty na instrumenty pochodne, które nie wiążą się z ekspozycją na ryzyko walutowe, ryzyko stopy procentowej, ryzyko związane z inwestowaniem w akcje, ryzyko towarowe lub ryzyko kredytowe, takie jak instrumenty pochodne odnoszące się do zmian klimatycznych lub ubezpieczeniowe instrumenty pochodne.
130. Jeżeli więcej niż jeden rodzaj ryzyka bazowego wywiera wpływ na dany instrument pochodny, instrument ten przypisuje się do najbardziej wrażliwego rodzaju ryzyka. W przypadku instrumentów pochodnych z wieloma ekspozycjami w razie braku pewności transakcje przypisuje się zgodnie z następującą hierarchią ważności:
a) towary: w tej kategorii zgłasza się wszystkie transakcje dotyczące instrumentów pochodnych związanych z ekspozycją towarową lub ekspozycją na indeks towarów, niezależnie od tego, czy wiążą się ze wspólną ekspozycją towarową oraz jakąkolwiek inną kategorią ryzyka, która może obejmować ryzyko walutowe, ryzyko stopy procentowej czy ryzyko związane z inwestowaniem w akcje;
b) akcje: z wyjątkiem kontraktów charakteryzujących się wspólną ekspozycją towarową i ekspozycją na akcje, które należy zgłaszać jako towary, wszystkie transakcje dotyczące instrumentów pochodnych związane z notowaniami akcji lub indeksów akcyjnych zgłasza się w kategorii akcji. Transakcje akcyjne charakteryzujące się ekspozycją na kursy walutowe lub stopy procentowe należy uwzględniać w tej kategorii;
c) pozycje walutowe i pozycje w złocie: kategoria ta obejmuje wszystkie transakcje dotyczące instrumentów pochodnych (z wyłączeniem transakcji już zgłoszonych w kategoriach towary lub akcje) charakteryzujące się ekspozycją na więcej niż jedną walutę, niezależnie od tego, czy dotyczą oprocentowanych instrumentów finansowych czy kursów walutowych, z wyjątkiem przypadków gdy swapy walutowe są wykorzystywane w ramach zabezpieczania portfela przed ryzykiem stopy procentowej.
10.2.
Kwoty podlegające zgłoszeniu w odniesieniu do instrumentów pochodnych
131. Zgodnie z MSSF „wartością bilansową” dla wszystkich instrumentów pochodnych (zabezpieczających lub przeznaczonych do obrotu) jest wartość godziwa. Instrumenty pochodne o dodatniej wartości godziwej (powyżej zera) są „aktywami finansowymi”, a instrumenty pochodne o ujemnej wartości godziwej (poniżej zera) – „zobowiązaniami finansowymi”. „Wartość bilansową” zgłasza się oddzielnie dla instrumentów pochodnych o dodatniej wartości godziwej („aktywów finansowych”) i oddzielnie dla tych o ujemnej wartości godziwej („zobowiązań finansowych”). W momencie początkowego ujęcia instrument pochodny klasyfikuje się jako „składnik aktywów finansowych” lub jako „zobowiązanie finansowe” zgodnie z jego początkową wartością godziwą. Po początkowym ujęciu, w miarę zwiększania lub zmniejszania się wartości godziwej instrumentu pochodnego, warunki wymiany mogą stać się korzystne (i wówczas instrument pochodny klasyfikuje się jako „składnik aktywów finansowych”) albo niekorzystne dla instytucji (i wówczas instrument pochodny klasyfikuje się jako „zobowiązanie finansowe”). Wartość bilansową zabezpieczających instrumentów pochodnych stanowi ich cała wartość godziwa, wliczając w to, w stosownych przypadkach, elementy tej wartości godziwej, których nie określono jako zabezpieczających instrumentów pochodnych.
132. Oprócz wartości bilansowych zgodnie z definicją w części 1 pkt 27 w niniejszym załączniku instytucje sprawozdające zgłaszają wartości godziwe zgodnie z krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD w odniesieniu do wszystkich instrumentów pochodnych, bez względu na to, czy zgodnie z krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD instrumenty te należy ujmować w bilansie czy też jako pozycje pozabilansowe.
133. „Kwota referencyjna” oznacza kwotę nominalną brutto wszystkich zawartych transakcji, których jeszcze nie rozliczono na sprawozdawczy dzień odniesienia, niezależnie od tego, czy transakcje te prowadzą do ujęcia w bilansie ekspozycji z tytułu instrumentów pochodnych. Przy ustalaniu kwoty referencyjnej bierze się pod uwagę w szczególności następujące elementy:
a) w przypadku kontraktów o zmiennej nominalnej lub referencyjnej kwocie głównej podstawę sprawozdawczości stanowi kwota nominalna lub referencyjna w sprawozdawczym dniu odniesienia;
b) wartość kwoty referencyjnej, którą należy zgłosić w odniesieniu do kontraktu na instrumenty pochodne ze składnikiem mnożnikowym, jest efektywną kwotą referencyjną kontraktu lub wartością nominalną kontraktu;
c) swapy: kwota referencyjna swapu odpowiada bazowej kwocie głównej, w oparciu o którą ustalono kurs wymiany odsetek, kurs wymiany walut lub inne przychody lub wydatki;
d) kontrakty związane z akcjami i towarami: kwota referencyjna, którą należy zgłosić w odniesieniu do kontraktu związanego z akcją lub towarem, odpowiada ilości towaru lub akcji zakontraktowanej na zakup lub sprzedaż pomnożonej przez wynikającą z umowy cenę jednostki. Kwota referencyjna, którą należy zgłosić w odniesieniu do kontraktów towarowych z wielokrotną wymianą kwoty głównej, jest to kwota umowna pomnożona przez liczbę pozostałych wymian kwoty głównej przewidzianych w umowie;
e) kredytowe instrumenty pochodne: kwota umowy, którą należy zgłosić w odniesieniu do kredytowych instrumentów pochodnych, odpowiada wartości nominalnej odpowiedniego kredytu referencyjnego;
f) opcje binarne cechują się określoną wartością opcji w terminie wygaśnięcia – wartość ta może odpowiadać kwocie pieniężnej albo liczbie kontraktów na instrument bazowy. Wartość nominalna opcji binarnych jest wyznaczoną z góry kwotą pieniężną albo wartością godziwą instrumentu bazowego w sprawozdawczym dniu odniesienia.
134. Kolumna „Kwota referencyjna” instrumentów pochodnych obejmuje w odniesieniu do każdej pozycji sumę kwot referencyjnych wszystkich kontraktów, w ramach których instytucja jest kontrahentem, niezależnie od tego, czy instrumenty pochodne są uznawane za aktywa czy za zobowiązania w bilansie czy też nie są w nim ujmowane. Zgłasza się wszystkie kwoty referencyjne, niezależnie od tego, czy wartość godziwa instrumentów pochodnych jest dodatnia, ujemna czy równa zeru. Kompensowanie kwot referencyjnych nie jest dozwolone.
135. „Kwotę referencyjną” zgłasza się w kolumnie „Ogółem” oraz „w tym: sprzedane” dla pozycji: „Opcje będące przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym”, „Opcje będące przedmiotem obrotu na rynku regulowanym”, „Kredyty”, „Towary” oraz „Inne”. Pozycja „w tym: sprzedane” obejmuje kwoty referencyjne (kurs wykonania) umów, w ramach których kontrahentom (posiadaczom opcji) instytucji (wystawcy opcji) przysługuje prawo do wykonania opcji, a w odniesieniu do pozycji związanych z instrumentami pochodnymi ryzyka kredytowego – kwoty referencyjne umów, na mocy których instytucja (sprzedawca zabezpieczenia) dokonuje sprzedaży (przyznaje) zabezpieczenia swoim kontrahentom (nabywcom zabezpieczenia).
136. Transakcję przypisuje się do pozycji „Będące przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym” lub „Będące przedmiotem obrotu na rynku regulowanym” w oparciu o charakter rynku, na którym transakcja ma miejsce, a nie w oparciu o to, czy w stosunku do danej transakcji istnieje bezwzględny obowiązek rozliczania. „Rynek regulowany” jest rynkiem regulowanym w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 92 CRR. W związku z tym, w przypadku gdy jednostka sprawozdająca zawiera kontrakt pochodny na rynku pozagiełdowym, na którym centralne rozliczanie jest obowiązkowe, klasyfikuje ten kontrakt pochodny jako „Będący przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym”, a nie jako „Będący przedmiotem obrotu na rynku regulowanym”.
10.3.
Instrumenty pochodne sklasyfikowane jako „zabezpieczenia ekonomiczne”
137. Instrumenty pochodne, które są utrzymywane w celach zabezpieczenia, lecz które nie spełniają kryteriów pozwalających uznać ja za efektywne instrumenty zabezpieczające zgodnie z MSSF 9, MSR 39 (jeżeli MSR 39 jest stosowany do celów rachunkowości zabezpieczeń) lub standardami rachunkowości przewidzianymi w krajowych ogólnie przyjętych zasadach rachunkowości opartych na BAD, zgłasza się we wzorze 10 jako „zabezpieczenia ekonomiczne”. Powyższe stosuje się również do wszystkich poniższych instrumentów:
a) instrumentów pochodnych zabezpieczających nienotowane instrumenty kapitałowe, w przypadku których cena nabycia może stanowić odpowiedni szacunek wartości godziwej;
b) kredytowych instrumentów pochodnych wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy wykorzystywanych do zarządzania ryzykiem kredytowym części lub całości instrumentu finansowego wyznaczonego jako wyceniany według wartości godziwej przez wynik finansowy przy początkowym ujęciu lub w późniejszym czasie bądź gdy nie jest on ujęty zgodnie z MSSF 9 pkt 6.7;
c) instrumentów pochodnych, które sklasyfikowano jako „przeznaczone do obrotu” zgodnie z MSSF 9 załącznik A lub jako aktywa z przeznaczeniem do obrotu zgodnie z krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD, lecz które nie wchodzą w skład portfela handlowego zdefiniowanego w art. 4 ust. 1 pkt 86 CRR.
138. „Zabezpieczenia ekonomiczne” nie obejmują instrumentów pochodnych przeznaczonych do przeprowadzania operacji giełdowych na rachunek własny.
139. Instrumenty pochodne, które spełniają kryteria definicji „zabezpieczeń ekonomicznych”, zgłasza się oddzielnie dla każdego rodzaju ryzyka we wzorze 10.
140. Kredytowe instrumenty pochodne wykorzystywane do zarządzania ryzykiem kredytowym części lub całości instrumentu finansowego wyznaczonego jako wyceniany według wartości godziwej przez wynik finansowy przy początkowym ujęciu lub w późniejszym czasie bądź gdy pozostaje on nieujęty zgodnie z MSSF 9 pkt 6.7, zgłasza się w odpowiednim wierszu we wzorze 10 w ramach pozycji „ryzyko kredytowe”. Inne zabezpieczenia ekonomiczne z tytułu ryzyka kredytowego, w stosunku do których jednostka sprawozdająca nie stosuje MSSF 9 pkt 6.7, zgłasza się osobno.
10.4.
Podział instrumentów pochodnych według sektorów kontrahentów
141. Kontrahenci zgłaszają wartość bilansową oraz całkowitą kwotę referencyjną instrumentów pochodnych przeznaczonych do obrotu, jak również instrumentów pochodnych przeznaczonych do celów rachunkowości zabezpieczeń, które są przedmiotem obrotu na rynku pozagiełdowym, z zastosowaniem następujących kategorii kontrahentów:
a) „instytucje kredytowe”;
b) „inne instytucje finansowe”;
c) „pozostałe” – kategoria ta obejmuje wszystkich innych kontrahentów.
142. Wszystkie instrumenty pochodne będące przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, niezależnie od rodzaju ryzyka, z którym są powiązane, dzieli się według tych kontrahentów.
10.5.
Rachunkowość zabezpieczeń na podstawie krajowych ogólnie przyjętych zasad rachunkowości (11.2):
143. Jeżeli zgodnie z krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD wymagane jest przypisanie zabezpieczających instrumentów pochodnych do poszczególnych kategorii zabezpieczeń, zabezpieczające instrumenty pochodne zgłasza się osobno dla każdej z właściwych kategorii: „zabezpieczenia wartości godziwej”, „zabezpieczenia przepływów pieniężnych”, „zabezpieczenia ceny nabycia”, „zabezpieczenie inwestycji netto w jednostce działającej za granicą”, „zabezpieczenia wartości godziwej portfela przed ryzykiem stopy procentowej” oraz „zabezpieczenia przepływów pieniężnych portfela przed ryzykiem stopy procentowej”.
144. W stosownych przypadkach zgodnie z krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD pozycja „Zabezpieczenia ceny nabycia” odnosi się do kategorii zabezpieczeń, w ramach której zabezpieczający instrument pochodny zasadniczo wycenia się według ceny nabycia.
10.6.
Kwota podlegająca zgłoszeniu w odniesieniu do instrumentów zabezpieczających niebędących instrumentami pochodnymi (11.3 i 11.3.1)
145. W odniesieniu do instrumentów zabezpieczających niebędących instrumentami pochodnymi kwotą podlegającą zgłoszeniu jest ich wartość bilansowa ustalona zgodnie z zasadami wyceny mającymi zastosowanie do portfeli księgowych, do których należą, na podstawie MSSF lub ogólnie przyjętych zasad rachunkowości opartych na BAD. W odniesieniu do instrumentów zabezpieczających niebędących instrumentami pochodnymi nie zgłasza się „kwoty referencyjnej”.
10.7.
Pozycje zabezpieczane w zabezpieczeniach wartości godziwej (11.4)
146. Wartość bilansową pozycji zabezpieczanych w zabezpieczeniach wartości godziwej ujętych w sprawozdaniu z sytuacji finansowej prezentuje się w podziale na portfele księgowe i rodzaj zabezpieczanego ryzyka w odniesieniu do zabezpieczanych składników aktywów finansowych i zabezpieczanych zobowiązań finansowych. Jeżeli instrument finansowy jest zabezpieczany przed więcej niż jednym rodzajem ryzyka, zgłasza się go w kategorii rodzaju ryzyka, w której zgłoszeniu podlega instrument zabezpieczający zgodnie z pkt 129.
147. „Mikrozabezpieczenia” to zabezpieczenia inne niż zabezpieczanie portfela przed ryzykiem stopy procentowej zgodnie z MSR 39 pkt 89 A. Mikrozabezpieczenia obejmują zabezpieczenia pozycji zerowych netto zgodnie z MSSF 9 pkt 6.6.6.
148. „Korekty zabezpieczenia z tytułu mikrozabezpieczeń” obejmują wszystkie korekty zabezpieczenia dla wszystkich mikrozabezpieczeń, jak określono w pkt 147.
149. „Korekty zabezpieczenia uwzględnione w wartości bilansowej aktywów/zobowiązań” stanowią skumulowaną kwotę zysków i strat z tytułu pozycji zabezpieczanych, o które skorygowano wartość bilansową tych pozycji i które ujęto w zysku lub stracie. Korekty zabezpieczenia dla pozycji zabezpieczanych będących instrumentami kapitałowymi wycenianymi według wartości godziwej przez inne całkowite dochody zgłasza się we wzorze 1.3. Nie zgłasza się korekt zabezpieczenia dla nieujętych uprawdopodobnionych przyszłych zobowiązań lub ich części składowych.
150. „Pozostałe korekty z tytułu zaniechanych mikrozabezpieczeń, w tym zabezpieczeń pozycji netto” obejmują te korekty zabezpieczenia, które – po ustaniu powiązania zabezpieczającego i na koniec procesu korekty pozycji zabezpieczanych o zyski i straty z tytułu zabezpieczania – pozostają do zamortyzowania w ciężar zysku lub straty za pośrednictwem przeliczonej efektywnej stopy procentowej dla pozycji zabezpieczanych wycenianych według kosztu zamortyzowanego lub w ciężar kwoty, która stanowi uprzednio ujęte skumulowane zyski lub straty z tytułu zabezpieczenia – dla zabezpieczanych składników aktywów wycenianych w wartości godziwej przez inne całkowite dochody.
151. Jeżeli grupa aktywów finansowych lub zobowiązań finansowych, w tym grupa aktywów finansowych lub zobowiązań finansowych, które stanowią pozycję netto, kwalifikuje się jako pozycja zabezpieczana, aktywa finansowe i zobowiązania finansowe składające się na tę grupę zgłasza się według ich wartości bilansowej w ujęciu brutto, przed kompensowaniem między instrumentami w ramach grupy, w pozycji „Aktywa lub zobowiązania uwzględnione w zabezpieczeniu pozycji netto (przed kompensowaniem)”.
152. „Pozycje zabezpieczane w zabezpieczaniu portfela przed ryzykiem stopy procentowej” obejmują aktywa finansowe i zobowiązania finansowe uwzględnione w zabezpieczeniu wartości godziwej ekspozycji na ryzyko stopy procentowej portfela aktywów finansowych i zobowiązań finansowych. Te instrumenty finansowe zgłasza się według ich wartości bilansowej w ujęciu brutto, przed kompensowaniem między instrumentami wchodzącymi w skład portfela.
11. ZMIANY W ODPISACH AKTUALIZUJĄCYCH Z TYTUŁU STRAT KREDYTOWYCH I REZERWACH NA STRATY KREDYTOWE (12)
11.1.
Zmiany w odpisach aktualizujących z tytułu strat kredytowych i utraty wartości instrumentów kapitałowych na podstawie krajowych ogólnie przyjętych zasad rachunkowości opartych na BAD (12.0)
153. Wzór 12.0 zawiera uzgodnienie salda początkowego i salda końcowego konta odpisów z tytułu utraty wartości dla aktywów finansowych wycenianych według metod cen nabycia, jak również dla aktywów finansowych wycenianych według innych metod wyceny lub wycenianych według wartości godziwej przez kapitały, jeżeli krajowe ogólnie przyjęte zasady rachunkowości oparte na BAD stanowią, że te składniki aktywów mają podlegać utracie wartości (w tym środki w bankach centralnych i inne depozyty płatne na żądanie). Korekt wartości aktywów wycenianych według LOCOM nie zgłasza się we wzorze 12.0.
154. „Zwiększenia z tytułu kwot odpisanych na poczet szacowanych strat kredytowych w danym okresie” zgłasza się wówczas, gdy w odniesieniu do głównej kategorii aktywów lub kontrahenta szacowana utrata wartości za dany okres prowadzi do ujęcia kosztów netto, tj. gdy w odniesieniu do danej kategorii aktywów lub kontrahenta zwiększenia utraty wartości za dany okres przekraczają zmniejszenia. „Zmniejszenia z tytułu kwot rozwiązanych z tytułu szacowanych strat kredytowych w danym okresie” zgłasza się wówczas, gdy w odniesieniu do głównej kategorii aktywów lub kontrahenta szacowana utrata wartości za dany okres prowadzi do ujęcia przychodów netto, tj. gdy w odniesieniu do danej kategorii aktywów lub kontrahenta zmniejszenia utraty wartości za dany okres przekraczają zwiększenia.
155. Zmiany kwot odpisów aktualizujących w wyniku spłaty i zbycia aktywów finansowych zgłasza się w pozycji „Inne korekty”. Spisania zgłasza się zgodnie z pkt 72–74.
11.2.
Zmiany w odpisach aktualizujących z tytułu strat kredytowych i rezerwach na straty kredytowe zgodnie z MSSF (12.1)
156. Wzór 12.1 zawiera uzgodnienie salda początkowego i salda końcowego konta odpisów z tytułu utraty wartości dla aktywów finansowych wycenianych według kosztu zamortyzowanego oraz według wartości godziwej przez inne całkowite dochody w podziale według faz utraty wartości, instrumentów (obejmujących również środki w bankach centralnych i inne depozyty płatne na żądanie) i kontrahentów. We wzorze zgłasza się osobne uzgodnienie w odniesieniu do zakupionych lub utworzonych aktywów finansowych dotkniętych utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe.
157. Rezerwy na ekspozycje pozabilansowe, które podlegają wymogom z zakresu utraty wartości przewidzianym w MSSF 9, zgłasza się według faz utraty wartości oraz osobno w odniesieniu do zakupionych lub utworzonych ekspozycji dotkniętych utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe. Odpisy z tytułu utraty wartości zobowiązań do udzielenia pożyczki zgłasza się jako rezerwy tylko wówczas, gdy nie traktuje się ich łącznie z odpisami z tytułu utraty wartości aktywów bilansowych zgodnie z MSSF 9 pkt 7.B8E oraz pkt 108 niniejszej części. Zmiany stanu rezerw z tytułu zobowiązań i gwarancji finansowych wycenianych zgodnie z MSR 37 oraz gwarancji finansowych traktowanych jako umowy ubezpieczenia zgodnie z MSSF 4 nie zgłasza się w tym wzorze, lecz we wzorze 43. Wynikających z ryzyka kredytowego zmian wartości godziwej zobowiązań i gwarancji finansowych wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy zgodnie z MSSF 9 nie zgłasza się w tym wzorze, lecz w pozycji „Zyski lub (-) straty z tytułu aktywów i zobowiązań finansowych wyznaczonych jako wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy, netto” zgodnie z pkt 50 niniejszej części.
158. W pozycji „w tym: odpisy aktualizujące od aktywów wycenianych grupowo” oraz „w tym: odpisy aktualizujące od aktywów wycenianych indywidualnie” uwzględnia się zmiany skumulowanej kwoty odpisów z tytułu utraty wartości w odniesieniu do aktywów finansowych, które wyceniono grupowo lub indywidualnie.
159. „Zwiększenia w związku z utworzeniem i nabyciem” obejmują kwotę zwiększeń oczekiwanych strat rozliczonych przy początkowym ujęciu utworzonych lub nabytych aktywów finansowych. To zwiększenie odpisu zgłasza się w pierwszym sprawozdawczym dniu odniesienia przypadającym po utworzeniu lub nabyciu tych aktywów finansowych. Zwiększenia lub zmniejszenia oczekiwanych strat z tytułu tych aktywów finansowych po ich początkowym ujęciu zgłasza się w innych kolumnach. Utworzone lub nabyte aktywa obejmują aktywa będące wynikiem wykorzystania udzielonych zobowiązań pozabilansowych.
160. „Zmniejszenia w związku z zaprzestaniem ujmowania” obejmują kwotę zmian odpisów w związku z aktywami finansowymi, które w całości zaprzestano ujmować w sprawozdawczym okresie odniesienia ze względów innych niż spisania, w tym ze względu na przeniesienia na rzecz osób trzecich lub wygaśnięcie praw umownych w związku z całkowitą spłatą, zbycie tych aktywów finansowych lub ich przeniesienie do innego portfela księgowego. Zmianę w odpisach ujmuje się w tej kolumnie w pierwszym sprawozdawczym dniu odniesienia przypadającym po spłacie, zbyciu lub przeniesieniu. W przypadku ekspozycji pozabilansowych w pozycji tej uwzględnia się również zmniejszenia odpisów z tytułu utraty wartości w związku z ujęciem pozycji pozabilansowej w bilansie jako składnika aktywów.
161. „Zmiany wynikające ze zmiany ryzyka kredytowego (netto)” obejmują kwotę netto zmian oczekiwanych strat na koniec sprawozdawczego okresu odniesienia ze względu na zwiększenie lub zmniejszenie ryzyka kredytowego od momentu początkowego ujęcia, niezależnie od tego, czy zmiany te spowodowały przeniesie składnika aktywów finansowych do innej fazy. W tej kolumnie zgłasza się wpływ na kwotę odpisu ze względu na zwiększenie lub zmniejszenie kwoty aktywów finansowych w związku z naliczonymi i zapłaconymi przychodami odsetkowymi. W pozycji tej uwzględnia się również wpływ upływu czasu na oczekiwane straty, obliczany zgodnie MSSF 9 pkt 5.4.1 lit. a) i b). Zmiany szacunków z powodu aktualizacji lub przeglądu parametrów ryzyka oraz zmiany prognostycznych danych gospodarczych również zgłasza się w tej kolumnie. Zmiany oczekiwanych strat z powodu częściowej spłaty ekspozycji w drodze płatności ratalnych zgłasza się w tej kolumnie, z wyjątkiem ostatniej raty, którą zgłasza się w kolumnie „Zmniejszenia w związku z zaprzestaniem ujmowania”.
162. Wszystkie zmiany oczekiwanych strat kredytowych z tytułu ekspozycji odnawialnych zgłasza się w pozycji „Zmiany wynikające ze zmiany ryzyka kredytowego (netto)”, z wyjątkiem tych zmian, które dotyczą spisań i aktualizacji stosowanej przez instytucję metody szacowania strat kredytowych. Ekspozycje odnawialne to ekspozycje, w przypadku których salda należności od klientów mogą ulegać wahaniom w zależności od ich decyzji co do zaciągania i spłacania kredytu do wysokości limitu określonego przez instytucję.
163. „Zmiany wynikające z aktualizacji stosowanej przez instytucję metody dokonywania oszacowań (netto)” obejmują zmiany wynikające z aktualizacji stosowanej przez instytucję metody szacowania oczekiwanych strat z powodu zmian w dotychczasowych modelach lub ustanowienia nowych modeli stosowanych do szacowania utraty wartości. Aktualizacje metody uwzględniają również wpływ przyjęcia nowych standardów. Zmiany metody, które powodują przeklasyfikowanie składnika aktywów do innej fazy utraty wartości, uznaje się za zmianę modelu w całości. W tej kolumnie nie zgłasza się zmian szacunków z powodu aktualizacji lub przeglądu parametrów ryzyka oraz zmian prognostycznych danych gospodarczych.
164. Sposób zgłaszania zmian oczekiwanych strat związanych ze zmodyfikowanymi składnikami aktywów (MSSF 9 pkt 5.4.3 i załącznik A) uzależniony jest od charakteru modyfikacji zgodnie z poniższym:
a) jeżeli modyfikacja prowadzi do częściowego lub całkowitego zaprzestania ujmowania składnika aktywów ze względu na spisania, jak określono w pkt 74, wpływ na oczekiwane straty z powodu tego zaprzestania ujmowania zgłasza się w pozycji „Zmniejszenie stanu konta odpisów z tytułu utraty wartości w związku ze spisaniem”, a wszelki inny wpływ modyfikacji na oczekiwane straty kredytowe – w innych odpowiednich kolumnach;
b) jeżeli modyfikacja prowadzi do całkowitego zaprzestania ujmowania składnika aktywów z przyczyn innych niż spisanie, jak określono w pkt 74, oraz do zastąpienia go nowym składnikiem aktywów, wpływ modyfikacji na oczekiwane straty kredytowe zgłasza się w pozycji „Zmiany wynikające z zaprzestania ujmowania” w przypadku zmian z powodu składnika aktywów, którego ujmowania zaprzestano, oraz w pozycji „Zwiększenia w związku z utworzeniem i nabyciem” – w przypadku zmian z powodu nowo ujętego zmodyfikowanego składnika aktywów. Zaprzestanie ujmowania z przyczyn innych niż spisania obejmuje zaprzestanie ujmowania w przypadku, gdy warunki zmodyfikowanych składników aktywów uległy istotnym zmianom;
c) jeżeli modyfikacja nie prowadzi do zaprzestania ujmowania zmodyfikowanego składnika aktywów w całości lub części, jej wpływ na oczekiwane straty zgłasza się w pozycji „Zmiany wynikające z modyfikacji bez zaprzestania ujmowania”.
165. Spisania zgłasza się zgodnie z pkt 72–74 niniejszej części w niniejszym załączniku oraz zgodnie z następującymi zasadami:
a) jeżeli instrument dłużny zaprzestano ujmować częściowo lub w całości, ponieważ nie można zasadnie oczekiwać odzyskania należnych z jego tytułu kwot, zmniejszenie odpisu na straty zgłaszane ze względu na spisane kwoty zgłasza się w pozycji: „Zmniejszenie stanu konta odpisów z tytułu utraty wartości w związku ze spisaniem”;
b) „kwoty spisane uwzględnione bezpośrednio w rachunku zysków i strat” stanowią kwoty aktywów finansowych spisane w trakcie sprawozdawczego okresu odniesienia, które przekraczają stan konta odpisów z tytułu utraty wartości dla danych składników aktywów finansowych na dzień zaprzestania ujmowania. Obejmują one wszystkie kwoty spisane w trakcie sprawozdawczego okresu odniesienia, a nie tylko te, które nadal są przedmiotem czynności egzekucyjnych.
166. „Inne korekty” obejmują wszelkie kwoty niezgłoszone w poprzednich kolumnach, w tym korekty oczekiwanych strat kredytowych z powodu różnic kursowych, jeżeli jest to spójne ze zgłoszeniem wpływu transakcji walutowych we wzorze 2.
166i. „Zyski lub straty z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów dłużnych” obejmują różnicę między wartością bilansową aktywów finansowych wycenianych w dniu wyłączenia oraz otrzymanego wynagrodzenia.
11.3.
Przesunięcia między fazami utraty wartości (prezentacja w ujęciu brutto) (12.2)
167. W przypadku aktywów finansowych uwzględnionych w portfelach księgowych oraz ekspozycji pozabilansowych innych niż zakupione lub utworzone ekspozycje finansowe dotknięte utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe, które podlegają wymogom z zakresu utraty wartości przewidzianym w MSSF 9, we wzorze 12.2 zgłasza się, odpowiednio, wartość bilansową brutto oraz kwotę nominalną, które przeniesiono między fazami utraty wartości w trakcie sprawozdawczego okresu odniesienia.
168. Zgłoszeniu podlega wyłącznie wartość bilansowa brutto lub kwota nominalna tych aktywów finansowych lub ekspozycji pozabilansowych, które na sprawozdawczy dzień odniesienia znajdują się w innej fazie utraty wartości niż na początku roku obrotowego lub w momencie ich początkowego ujęcia. W odniesieniu do ekspozycji bilansowych, w przypadku których utrata wartości zgłoszona we wzorze 12.1 obejmuje komponent pozabilansowy (MSSF 9 pkt 5.5.20 i MSSF 7 pkt B8E), uwzględnia się zmianę fazy, w której znajduje się komponent bilansowy i pozabilansowy.
169. Do celów zgłaszania przeniesień, które nastąpiły w trakcie roku obrotowego, aktywa finansowe lub ekspozycje pozabilansowe, które od początku danego roku obrotowego lub od momentu ich początkowego ujęcia wielokrotnie zmieniły fazy utraty wartości, zgłasza się jako przeniesione z fazy utraty wartości, w której znajdowały się na początku roku obrotowego lub w momencie ich początkowego ujęcia, do fazy utraty wartości, w której są ujęte na sprawozdawczy dzień odniesienia.
170. Wartość bilansową brutto lub kwotę nominalną podlegającą zgłoszeniu we wzorze 12.2 stanowi wartość bilansowa brutto lub kwota nominalna według stanu na dzień sprawozdawczy, niezależnie od tego, czy kwota ta była wyższa lub niższa w dniu przeniesienia.
12. OTRZYMANE ZABEZPIECZENIA I GWARANCJE (13)
12.1.
Podział zabezpieczeń i gwarancji kredytów i zaliczek innych niż przeznaczone do obrotu (13.1)
171. Zabezpieczenia i gwarancje służące zabezpieczeniu kredytów i zaliczek uwzględnionych w portfelach księgowych, bez względu na ich formę prawną, zgłasza się według rodzaju zastawów: kredyty zabezpieczone nieruchomościami i inne kredyty zabezpieczone, a także według otrzymanych gwarancji finansowych. Kredyty i zaliczki dzieli się według kontrahentów i przeznaczenia. W pozycji „w tym: nieobsługiwane” zgłasza się kredyty i zaliczki zgodnie z definicją w pkt 213–239 lub 260 niniejszej części.
172. We wzorze 13.1 zgłasza się „maksymalną uznawalną kwotę zabezpieczenia lub gwarancji”. Suma kwot gwarancji finansowej lub zabezpieczenia przedstawiona w powiązanych kolumnach wzoru 13.1 nie może przekraczać wartości bilansowej powiązanego kredytu.
173. Do celów przekazywania informacji dotyczących kredytów i zaliczek według rodzaju zastawu stosuje się następujące definicje:
a) w ramach pozycji „Kredyty zabezpieczone nieruchomościami” pozycja „Mieszkalne” obejmuje kredyty zabezpieczone nieruchomościami mieszkalnymi, a pozycja „Komercyjne” obejmuje kredyty zabezpieczone zastawem na nieruchomościach innych niż mieszkalne, w tym zabezpieczone na lokalach biurowych i użytkowych oraz innych rodzajach nieruchomości komercyjnych. Ustalenia, czy zabezpieczeniem w formie nieruchomości jest nieruchomość mieszkalna czy też komercyjna, dokonuje się zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 75 CRR;
b) w ramach pozycji „Inne kredyty zabezpieczone”:
(i) pozycja „Środki pieniężne, depozyty, (wyemitowane dłużne papiery wartościowe)” obejmuje: a) depozyty w instytucji sprawozdającej, oddane w zastaw jako zabezpieczenie kredytu; b) lub dłużne papiery wartościowe wyemitowane przez instytucję sprawozdającą, oddane w zastaw jako zabezpieczenie kredytu;
(ii) pozycja „Ruchomości” obejmuje zastawy zabezpieczeń rzeczowych innych niż nieruchomości oraz obejmuje samochody, samoloty, statki, wyposażenie przemysłowe i mechaniczne (maszyny, wyposażenie mechaniczne i techniczne), zapasy i produkty podstawowe (towary, wyroby gotowe i półprodukty, surowce) oraz inne rodzaje majątku ruchomego;
(iii) pozycja „Akcje i dłużne papiery wartościowe” obejmuje zabezpieczenia w formie instrumentów kapitałowych, w tym inwestycje w jednostkach zależnych, we wspólnych przedsięwzięciach i w jednostkach stowarzyszonych, a także zabezpieczenia w formie dłużnych papierów wartościowych wyemitowanych przez strony trzecie;
(iv) pozycja „Pozostałe” obejmuje zastawy na aktywach;
c) pozycja „Otrzymane gwarancje finansowe” obejmuje umowy, które zgodnie z pkt 114 niniejszej części w niniejszym załączniku zobowiązują wystawcę do dokonania określonych płatności w celu zrekompensowania instytucji ponoszonej straty z powodu niedokonania przez określonego dłużnika płatności w terminie zgodnie z pierwotnymi lub zmienionymi warunkami instrumentu dłużnego.
174. W przypadku kredytów i zaliczek zabezpieczonych jednocześnie kilkoma rodzajami zabezpieczenia lub gwarancji kwotę „Maksymalnego uznawalnego zabezpieczenia/gwarancji” przypisuje się zgodnie z jakością takiego zabezpieczenia lub gwarancji, począwszy od tych o najwyższej jakości. W odniesieniu do kredytów zabezpieczonych nieruchomościami zabezpieczenie w formie nieruchomości zawsze zgłasza się w pierwszej kolejności niezależnie od jego jakości w porównaniu z innymi zabezpieczeniami. W przypadku gdy kwota z pozycji „Maksymalne uznawalne zabezpieczenie/gwarancja” przekracza wartość zabezpieczenia w formie nieruchomości, nadwyżkę tej kwoty przypisuje się do innych rodzajów zabezpieczeń i gwarancji według ich jakości, począwszy od tych najwyższej jakości.
12.2.
Zabezpieczenie uzyskane poprzez wejście w posiadanie w danym okresie (będące w posiadaniu na dzień sprawozdawczy) (13.2.1)
175. Przedmiotowy wzór stosuje się do zgłaszania informacji na temat zabezpieczenia, które uzyskano pomiędzy początkiem i końcem danego okresu odniesienia, i które pozostaje ujęte w bilansie w sprawozdawczym dniu odniesienia. Zabezpieczenie uzyskane poprzez wejście w posiadanie obejmuje aktywa, których dłużnik nie oddał w zastaw jako zabezpieczenie, lecz które uzyskano w zamian za umorzenie długu, czy to na zasadzie dobrowolności, czy też w ramach postępowania sądowego. Rodzajami zabezpieczeń są zabezpieczenia, o których mowa w pkt 173, z wyjątkiem zabezpieczeń, o których mowa w lit. b) ppkt (i) wspomnianego punktu.
175i. Pozycja „Wartość w momencie początkowego ujęcia” oznacza wartość bilansową brutto zabezpieczenia uzyskanego poprzez wejście w posiadanie w momencie początkowego ujęcia w bilansie instytucji sprawozdającej.
175ii. Pozycja „Skumulowane ujemne zmiany” oznacza różnicę, na poziomie poszczególnych zabezpieczeń, między wartością w momencie początkowego ujęcia zabezpieczenia a wartością bilansową w sprawozdawczym dniu odniesienia, jeżeli ta różnica jest ujemna.
12.3.
Skumulowane zabezpieczenie uzyskane poprzez wejście w posiadanie (13.3.1)
176. Zabezpieczenie uzyskane poprzez wejście w posiadanie, które pozostaje ujęte w bilansie w sprawozdawczym dniu odniesienia, niezależnie od czasu, w którym zostało ono uzyskane, zgłasza się we wzorze 13.3.1. Uwzględnia się zarówno zabezpieczenia uzyskane poprzez wejście w posiadanie, sklasyfikowane jako „rzeczowe aktywa trwałe” oraz inne zabezpieczenia uzyskane poprzez wejście w posiadanie. Zabezpieczenie uzyskane poprzez wejście w posiadanie obejmuje aktywa, których dłużnik nie oddał w zastaw jako zabezpieczenie, lecz które uzyskano w zamian za umorzenie długu, czy to na zasadzie dobrowolności, czy też w ramach postępowania sądowego.
13. HIERARCHIA WARTOŚCI GODZIWEJ: INSTRUMENTY FINANSOWE WEDŁUG WARTOŚCI GODZIWEJ (14)
177. Instytucje zgłaszają wartość instrumentów finansowych wycenianych według wartości godziwej zgodnie z hierarchią przedstawioną w MSSF 13 pkt 72. Jeżeli krajowe ogólnie przyjęte zasady rachunkowości oparte na BAD przewidują wymóg alokacji aktywów wycenianych według wartości godziwej do różnych poziomów wartości godziwej, instytucje stosujące krajowe ogólnie przyjęte zasady rachunkowości zgłaszają również informacje przewidziane w tym wzorze.
178. „Zmiana wartości godziwej za dany okres” obejmuje zyski lub straty z tytułu przeprowadzonych w danym okresie aktualizacji wyceny – stosownie do przypadku zgodnie z MSSF 9, MSSF 13 lub krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości – instrumentów, które nadal istnieją na dzień sprawozdawczy. Te zyski i straty zgłasza się w postaci, w jakiej ujmuje się je w rachunku zysków i strat lub, w stosownych przypadkach, w sprawozdaniu z całkowitych dochodów; tym samym zgłaszane kwoty są kwotami przed opodatkowaniem.
179. „Skumulowana zmiana wartości godziwej przed opodatkowaniem” obejmuje kwotę zysków lub strat z tytułu aktualizacji wyceny instrumentów skumulowaną od dnia początkowego ujęcia do sprawozdawczego dnia odniesienia.
14. ZAPRZESTANIE UJMOWANIA I ZOBOWIĄZANIA FINANSOWE ZWIĄZANE Z PRZENIESIONYMI AKTYWAMI FINANSOWYMI (15)
180. We wzorze 15 uwzględnia się informacje na temat przeniesionych aktywów finansowych, których część lub całość nie kwalifikuje się do tego, by zaprzestano ich uznawania, oraz na temat aktywów finansowych, których uznawania zaprzestano w całości, w odniesieniu do których instytucja zachowuje prawa obsługi.
181. Powiązane zobowiązania zgłasza się zgodnie z portfelem, do którego włączono powiązane przeniesione aktywa finansowe po stronie aktywów, nie zaś zgodnie z portfelem, do którego zostały one włączone po stronie zobowiązań.
182. Kolumna „Kwoty, które zaprzestano ujmować do celów kapitałowych” obejmuje wartość bilansową aktywów finansowych, które ujęto do celów rachunkowych, ale zaprzestano ujmować do celów ostrożnościowych, ponieważ instytucja traktuje je jako pozycje sekurytyzacyjne do celów kapitałowych zgodnie z art. 109, 243 i 244 CRR.
183. „Umowy z udzielonym przyrzeczeniem odkupu” („repo”) są to transakcje, w ramach których instytucja otrzymuje gotówkę w zamian za aktywa finansowe sprzedane po ustalonej cenie, zobowiązując się do odkupienia tych samych (lub identycznych) aktywów po ustalonej cenie w ustalonym przyszłym terminie. Za „Umowy z udzielonym przyrzeczeniem odkupu” („repo”) uznawane są również transakcje związane z tymczasowym przeniesieniem złota pod zabezpieczenie gotówkowe. Kwoty otrzymane przez instytucję w zamian za aktywa finansowe przeniesione na osobę trzecią („tymczasową jednostkę przejmującą”) klasyfikuje się jako „umowy z udzielonym przyrzeczeniem odkupu”, o ile ustanowiono zobowiązanie do przeprowadzania transakcji odwrotnej, a nie tylko uwzględniono taką opcję. Umowy z udzielonym przyrzeczeniem odkupu obejmują również operacje typu repo, które mogą obejmować:
a) kwoty otrzymane w zamian za papiery wartościowe tymczasowo przeniesione na osobę trzecią w postaci pożyczek papierów wartościowych udzielanych pod zastaw gotówki;
b) kwoty otrzymane w zamian za papiery wartościowe tymczasowo przeniesione na osobę trzecią w postaci umów sprzedaży/odkupu.
184. „Umowy z udzielonym przyrzeczeniem odkupu” („repo”) i „kredyty z otrzymanym przyrzeczeniem odkupu” („umowy z otrzymanym przyrzeczeniem odkupu”) obejmują gotówkę otrzymaną lub pożyczoną przez instytucję.
185. W ramach transakcji sekurytyzacyjnej w przypadku zaprzestania ujmowania przeniesionych aktywów finansowych instytucje zgłaszają zyski (straty) z tytułu pozycji w rachunku zysków i strat odpowiadających „portfelom księgowym”, w których aktywa finansowe zostały uwzględnione przed zaprzestaniem ich ujmowania.
15. PODZIAŁ WYBRANYCH POZYCJI W RACHUNKU ZYSKÓW I STRAT (16)
186. W odniesieniu do wybranych pozycji rachunku zysków i strat zgłasza się dalsze podziały zysków (lub przychodów) i strat (lub kosztów).
15.1.
Przychody i koszty odsetkowe według instrumentów i sektorów kontrahentów (16.1)
187. Przychody odsetkowe dzieli się według dwóch poniższych kategorii:
a) przychody odsetkowe z tytułu aktywów finansowych uwzględnionych w portfelach księgowych oraz innych aktywów (obejmujących również kasę, środki w bankach centralnych i inne depozyty płatne na żądanie);
b) przychody odsetkowe z tytułu zobowiązań finansowych podlegających ujemnej efektywnej stopie procentowej.
188. Koszty odsetkowe dzieli się według dwóch poniższych kategorii:
a) koszty odsetkowe z tytułu zobowiązań finansowych uwzględnionych w portfelach księgowych oraz innych zobowiązań;
b) koszty odsetkowe z tytułu aktywów finansowych podlegających ujemnej efektywnej stopie procentowej.
189. Przychody odsetkowe z tytułu aktywów finansowych i zobowiązań finansowych podlegających ujemnej efektywnej stopie procentowej obejmują przychody odsetkowe z tytułu instrumentów pochodnych przeznaczonych do obrotu, dłużnych papierów wartościowych oraz kredytów i zaliczek, a także z tytułu depozytów, wyemitowanych dłużnych papierów wartościowych oraz innych zobowiązań finansowych podlegających ujemnej efektywnej stopie procentowej.
190. Koszty odsetkowe z tytułu zobowiązań finansowych i aktywów finansowych podlegających ujemnej efektywnej stopie procentowej obejmują koszty odsetkowe z tytułu instrumentów pochodnych przeznaczonych do obrotu, depozytów, wyemitowanych dłużnych papierów wartościowych oraz innych zobowiązań finansowych, a także z tytułu dłużnych papierów wartościowych oraz kredytów i zaliczek podlegających ujemnej efektywnej stopie procentowej.
191. Na potrzeby wzoru 16.1 pozycje krótkie są uwzględniane w ramach innych zobowiązań finansowych. Pod uwagę bierze się wszystkie instrumenty uwzględnione w poszczególnych portfelach, z wyjątkiem instrumentów uwzględnionych w pozycjach „Instrumenty pochodne – rachunkowość zabezpieczeń”, które nie są wykorzystywane do zabezpieczania ryzyka stopy procentowej.
192. W pozycji „Instrumenty pochodne – rachunkowość zabezpieczeń, ryzyko stopy procentowej” uwzględnia się przychody i koszty odsetkowe z tytułu instrumentów zabezpieczających, w przypadku gdy pozycje zabezpieczane generują odsetki.
193. Jeżeli stosowana jest cena czysta, odsetki od instrumentów pochodnych przeznaczonych do obrotu obejmują kwoty związane z tymi instrumentami pochodnymi przeznaczonymi do obrotu, które kwalifikują się jako „zabezpieczenia ekonomiczne”, uwzględnione jako przychody lub koszty odsetkowe w celu skorygowania przychodów i kosztów generowanych przez zabezpieczane instrumenty finansowe z ekonomicznego, ale nie z księgowego punktu widzenia. W takim przypadku przychody odsetkowe z tytułu instrumentów pochodnych stanowiących zabezpieczenie ekonomiczne zgłasza się osobno w ramach przychodów odsetkowych z tytułu instrumentów pochodnych przeznaczonych do obrotu. Opłaty przypisane do poszczególnych okresów i płatności wyrównawcze w odniesieniu do kredytowych instrumentów pochodnych wycenianych według wartości godziwej i wykorzystywanych do zarządzania ryzykiem kredytowym całości lub części instrumentu finansowego, który przy tej okazji wyznaczono jako wyceniany według wartości godziwej, również zgłasza się w ramach przychodów odsetkowych z tytułu instrumentów pochodnych przeznaczonych do obrotu.
194. Zgodnie z MSSF „w tym: przychody odsetkowe z tytułu aktywów finansowych dotkniętych utratą wartości” oznaczają przychody odsetkowe z tytułu aktywów finansowych dotkniętych utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe, w tym zakupionych lub utworzonych aktywów finansowych dotkniętych utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe, jeżeli te ostatnie uznaje się za nieobsługiwane zgodnie z pkt 215 niniejszej części. Zgodnie z krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD obejmuje ona przychody odsetkowe z tytułu aktywów dotkniętych utratą wartości objętych indywidualnymi odpisami aktualizującymi z tytułu utraty wartości z tytułu ryzyka kredytowego.
194i. Pozycje „w tym: kredyt konsumpcyjny” oraz „w tym: kredyty na zakup nieruchomości mieszkalnej” odzwierciedlają przychody i koszty z tytułu kredytów i zaliczek, jak opisano w pkt 88 niniejszej części.
194ii. Pozycja „w tym: odsetki od leasingów” odzwierciedla odpowiednio przychody odsetkowe leasingodawcy z tytułu należności leasingowych (leasingi finansowe) oraz koszty odsetkowe leasingobiorcy z tytułu zobowiązań z tytułu leasingu.
15.2.
Zyski lub straty z tytułu zaprzestania ujmowania aktywów i zobowiązań finansowych niewycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy według instrumentów (16.2)
195. Zyski lub straty z tytułu zaprzestania ujmowania aktywów i zobowiązań finansowych niewycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy dzieli się według rodzajów instrumentów finansowych i według portfeli księgowych. W odniesieniu do każdej pozycji zgłasza się zrealizowane zyski lub straty netto z tytułu transakcji, której ujmowania zaprzestano. Kwota netto odpowiada różnicy między zrealizowanymi zyskami a zrealizowanymi stratami.
196. Wzór 16.2 stosuje się zgodnie z MSSF do aktywów i zobowiązań finansowych wycenianych według kosztu zamortyzowanego oraz instrumentów dłużnych wycenianych według wartości godziwej przez inne całkowite dochody. Zgodnie z krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD wzór 16.2 stosuje się do aktywów finansowych wycenianych według metody ceny nabycia, według wartości godziwej przez kapitały oraz według innych metod wyceny, takich jak wycena według LOCOM. W tym wzorze nie zgłasza się zysków lub strat z tytułu instrumentów finansowych zaklasyfikowanych jako „z przeznaczeniem do obrotu” zgodnie z odpowiednimi krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD, niezależnie od zasad wyceny mających zastosowanie do tych instrumentów.
15.3.
Zyski lub straty z tytułu aktywów i zobowiązań finansowych przeznaczonych do obrotu oraz aktywów i zobowiązań finansowych z przeznaczeniem do obrotu według instrumentu (16.3)
197. Zyski lub straty z tytułu aktywów i zobowiązań finansowych przeznaczonych do obrotu zgłasza się według rodzajów instrumentów; każda pozycja podziału odpowiada zrealizowanej i niezrealizowanej kwocie netto (zyski pomniejszone o straty) instrumentu finansowego.
198. Zyski i straty z tytułu transakcji walutowych na rynku kasowym, z wyłączeniem wymiany zagranicznych banknotów i monet, uwzględnia się jako zyski i straty handlowe. Zysków lub strat z tytułu obrotu metalami szlachetnymi lub zaprzestania ujmowania i ponownej wyceny nie uwzględnia się w zyskach i stratach handlowych, lecz w pozycji „Inne przychody operacyjne” lub „Inne koszty operacyjne” zgodnie z pkt 316 niniejszej części.
199. W pozycji „w tym: zabezpieczenia ekonomiczne z wykorzystaniem opcji wyceny według wartości godziwej” uwzględnia się wyłącznie zyski i straty z tytułu kredytowych instrumentów pochodnych wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy i wykorzystywanych do zarządzania ryzykiem kredytowym całości lub części instrumentu finansowego, który przy tej okazji wyznaczono jako wyceniany według wartości godziwej przez wynik finansowy zgodnie z MSSF 9 pkt 6.7. Zyski lub straty z tytułu przeklasyfikowania aktywów finansowych z portfela księgowego wycenianego według kosztu zamortyzowanego do portfela księgowego wycenianego według wartości godziwej przez wynik finansowy lub do portfela aktywów przeznaczonych do obrotu (MSSF 9 pkt 5.6.2) zgłasza się w pozycji: „w tym: zyski i straty z tytułu przeklasyfikowania aktywów według kosztu zamortyzowanego”.
15.4.
Zyski lub straty z tytułu aktywów i zobowiązań finansowych przeznaczonych do obrotu oraz aktywów i zobowiązań finansowych z przeznaczeniem do obrotu według ryzyka (16.4)
200. Zyski i straty z tytułu aktywów i zobowiązań finansowych przeznaczonych do obrotu dzieli się również według rodzaju ryzyka. Każda pozycja podziału odpowiada zrealizowanej i niezrealizowanej kwocie netto (zyski pomniejszone o straty) ryzyka bazowego (stopa procentowa, akcje, wymiana walut, kredyty, towary i inne) powiązanego z ekspozycją, uwzględniając powiązane instrumenty pochodne. Zyski i straty z tytułu różnic kursowych uwzględnia się w pozycji, w której uwzględniono pozostałe zyski i straty z tytułu zamienionego instrumentu. Zyski i straty z tytułu aktywów finansowych i zobowiązań finansowych innych niż instrumenty pochodne uwzględnia się w kategoriach ryzyka w następujący sposób:
a) ryzyko stopy procentowej: obejmujące obrót kredytami i zaliczkami, depozytami oraz dłużnymi papierami wartościowymi (posiadanymi lub emitowanymi);
b) ryzyko związane z inwestowaniem w akcje: obejmujące obrót udziałami, jednostkami UCITS oraz innymi instrumentami udziałowymi;
c) ryzyko związane z kursem walutowym: obejmujące wyłącznie obrót walutami;
d) ryzyko kredytowe: obejmujące obrót obligacjami powiązanymi z ryzykiem kredytowym;
e) ryzyko towarowe: w pozycji tej uwzględnia się wyłącznie instrumenty pochodne, ponieważ zyski i straty z tytułu towarów utrzymywanych z przeznaczeniem do obrotu zgłasza się w pozycji „Inne przychody operacyjne” lub „Inne koszty operacyjne” zgodnie z pkt 316 niniejszej części;
f) inne: obejmuje obrót instrumentami finansowymi, których nie można sklasyfikować w ramach pozostałych podziałów.
15.5.
Zyski lub straty z tytułu aktywów finansowych nieprzeznaczonych do obrotu wycenianych obowiązkowo według wartości godziwej przez wynik finansowy według instrumentów (16.4.1)
201. Zyski i straty z tytułu aktywów finansowych nieprzeznaczonych do obrotu wycenianych obowiązkowo według wartości godziwej przez wynik finansowy dzieli się według rodzajów instrumentów. Każda pozycja podziału odpowiada zrealizowanej i niezrealizowanej kwocie netto (zyski pomniejszone o straty) instrumentu finansowego.
202. Zyski lub straty z tytułu przeklasyfikowania aktywów finansowych z portfela księgowego wycenianego według kosztu zamortyzowanego do portfela księgowego skupiającego aktywa finansowe nieprzeznaczone do obrotu wyceniane obowiązkowo według wartości godziwej przez wynik finansowy (MSSF 9 pkt 5.6.2) zgłasza się w pozycji: „w tym: zyski i straty z tytułu przeklasyfikowania aktywów według kosztu zamortyzowanego”.
15.6.
Zyski lub straty z tytułu aktywów i zobowiązań finansowych wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy według instrumentów (16.5)
203. Zyski i straty z tytułu aktywów i zobowiązań finansowych wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy dzieli się według rodzajów instrumentów. Instytucje zgłaszają zrealizowane i niezrealizowane zyski lub straty netto, jak również kwotę odpowiadającą zmianie wartości godziwej zobowiązań finansowych w danym okresie z powodu zmiany ryzyka kredytowego (własne ryzyko kredytowe kredytobiorcy lub emitenta), w przypadku gdy własnego ryzyka kredytowego nie zgłoszono w ramach innych całkowitych dochodów.
204. Jeżeli kredytowy instrument pochodny wyceniany według wartości godziwej jest wykorzystywany do zarządzania ryzykiem kredytowym całości lub części instrumentu finansowego, który przy tej okazji wyznaczono jako wyceniany według wartości godziwej przez wynik finansowy, zyski lub straty z tytułu instrumentu finansowego w momencie tego wyznaczenia zgłasza się w pozycji „w tym: zyski lub (-) straty w momencie wyznaczenia aktywów i zobowiązań finansowych jako wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy do celów zabezpieczenia, netto”. Późniejsze zyski lub straty z tytułu zmian wartości godziwej tych instrumentów finansowych zgłasza się w pozycji „w tym: zyski lub (-) straty po wyznaczeniu aktywów i zobowiązań finansowych jako wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy do celów zabezpieczenia, netto”.
15.7.
Zyski lub straty z tytułu rachunkowości zabezpieczeń (16.6)
205. Wszystkie zyski i straty z tytułu rachunkowości zabezpieczeń, z wyjątkiem przychodów lub kosztów odsetkowych w przypadku zastosowania ceny czystej, dzieli się według rodzaju rachunkowości zabezpieczeń: zabezpieczenie wartości godziwej, zabezpieczenie przepływów pieniężnych oraz zabezpieczenie inwestycji netto w jednostkach działających za granicą. Zyski i straty związane z zabezpieczeniem wartości godziwej dzieli się na instrument zabezpieczający i pozycję zabezpieczaną. Zyski i straty z tytułu instrumentów zabezpieczających nie obejmują zysków i strat związanych z elementami instrumentów zabezpieczających, których nie wyznaczono jako instrumenty zabezpieczające zgodnie z MSSF 9 pkt 6.2.4. Te niewyznaczone instrumenty zabezpieczające zgłasza się zgodnie z pkt 60 niniejszej części. Zyski i straty z tytułu rachunkowości zabezpieczeń obejmują również zyski i straty z tytułu zabezpieczeń grupy pozycji obejmującej kompensujące się pozycje ryzyka (zabezpieczenia pozycji netto).
206. W pozycji „Zmiany wartości godziwej pozycji zabezpieczanej wynikające z zabezpieczonego ryzyka” uwzględnia się zyski i straty z tytułu pozycji zabezpieczanych, w przypadku gdy pozycje te są instrumentami dłużnymi wycenianymi według wartości godziwej przez inne całkowite dochody zgodnie z MSSF 9 pkt 4.1.2 A (MSSF 9 pkt 6.5.8).
207. Zgodnie z krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD zgłoszenia podziału według rodzaju zabezpieczeń przewidzianego w tym wzorze dokonuje się, o ile podział ten jest zgodny z obowiązującymi wymogami w zakresie rachunkowości.
15.8.
Utrata wartości z tytułu aktywów niefinansowych (16.7)
208. „Zwiększenia” zgłasza się wówczas, gdy w odniesieniu do portfela księgowego lub głównej kategorii aktywów szacowana utrata wartości za dany okres prowadzi do ujęcia kosztów netto. „Odwrócenia” zgłasza się wówczas, gdy w odniesieniu do portfela księgowego lub głównej kategorii aktywów szacowana utrata wartości za dany okres prowadzi do ujęcia przychodów netto.
15.9.
Pozostałe koszty administracyjne (16.8)
208i. Pozycja „Koszty informatyczne” oznacza koszty poniesione w związku z realizacją wspomaganych przez systemy IT procesów biznesowych, usług aplikacji oraz rozwiązań z zakresu infrastruktury w celu osiągnięcia wyników biznesowych, w tym koszty związane z utworzeniem i utrzymaniem systemów IT, z wyłączeniem wynagrodzenia informatyków zatrudnionych przez instytucję, które to wynagrodzenia zgłasza się w pozycji „koszty personelu”.
208ii. Wśród kosztów informatycznych „Outsourcing usług informatycznych” oznacza koszty IT związane z korzystaniem z usługodawców zewnętrznych. Pozycja ta nie obejmuje kosztów związanych z (i) typowymi usługami najmu pracowników (pracownikami zatrudnionymi za pośrednictwem agencji zatrudnienia), o ile instytucja zatrudnia po prostu tymczasowo personel i sprawuje pełną kontrolę nad świadczonymi usługami oraz z (ii) wyłącznie standaryzowanymi umowami o utrzymanie sprzętu/oprogramowania operacyjnego w odniesieniu do wyłącznie nabytych aktywów.
208iii. Pozycja „Podatki i cła (inne)” obejmuje podatki i cła inne niż (i) podatki związane z zyskiem lub stratą oraz (ii) podatki i cła z tytułu działalności zaniechanej. Pozycja ta obejmuje podatki i cła, takie jak podatki nałożone na towary i usługi oraz cła płacone przez instytucję.
208iv. Pozycja „Usługi doradcze i profesjonalne” oznacza koszty poniesione w związku z uzyskaniem porad eksperckich lub strategicznych.
208v. Pozycja „Reklama, marketing i komunikacja” obejmuje koszty związane z działaniami marketingowymi i informacyjnymi, takimi jak reklama, marketing bezpośredni lub internetowy, i wydarzeniami.
208vi. Pozycja „Koszty związane z ryzykiem kredytowym” oznacza koszty administracyjne w kontekście zdarzeń kredytowych, takie jak koszty poniesione w związku z obejmowaniem w posiadanie zabezpieczenia lub postępowaniami sądowymi.
208vii. Pozycja „Koszty postępowania sądowego nieobjęte rezerwami” oznacza koszty postępowania sądowego niezwiązane z ryzykiem kredytowym, które nie zostały objęte powiązaną rezerwą.
208viii. Pozycja „Koszty związane z nieruchomościami” oznacza koszty napraw i konserwacji, które nie przyczyniają się do poprawy użytkowania lub nie wydłużają okresu użytkowania nieruchomości, jak też koszty opłat komunalnych (woda, energia elektryczna oraz ogrzewanie).
208ix. Zgodnie z MSSF pozycja „Koszty leasingu” obejmuje koszty leasingobiorcy z tytułu leasingów krótkoterminowych oraz leasingów aktywów o niskiej wartości, o których mowa w MSSF 16 pkt 5 i 6. Zgodnie z krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości koszty leasingu obejmują koszty leasingobiorcy w przypadkach, gdy standard rachunkowości przewiduje traktowanie opłat leasingowych jako kosztów.
208x. Pozycja „Pozostałe koszty administracyjne – Inne” obejmuje wszystkie pozostałe składniki „pozostałych kosztów administracyjnych”, takie jak opłaty nadzorcze lub bankowe, usługi administracyjne i logistyczne, koszty wysyłki oraz transport dokumentów, usługi nadzoru i zapewnienia bezpieczeństwa, usługi liczenia pieniędzy oraz transport. Wkładów pieniężnych na rzecz funduszy na cele restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz systemów gwarantowania depozytów nie zgłasza się w tej kategorii, ponieważ zgłasza się je w oddzielnym wierszu we wzorze 2.
16. UZGODNIENIE RACHUNKOWEGO ZAKRESU KONSOLIDACJI I ZAKRESU KONSOLIDACJI NA PODSTAWIE CRR (17)
209. Pozycja „Rachunkowy zakres konsolidacji” obejmuje wartość bilansową aktywów, zobowiązań i kapitału własnego, jak również kwoty nominalne ekspozycji pozabilansowych przygotowane z zastosowaniem rachunkowego zakresu konsolidacji; oznacza to, że zakresem konsolidacji objęte są jednostki zależne, które są zakładami ubezpieczeń i przedsiębiorstwami niefinansowymi. Instytucje uwzględniają jednostki zależne, wspólne przedsięwzięcia i jednostki stowarzyszone, stosując tę samą metodę jak w swoim sprawozdaniu finansowym.
210. W przedmiotowym wzorze pozycja „Inwestycje w jednostkach zależnych, we wspólnych przedsięwzięciach i w jednostkach stowarzyszonych” nie obejmuje jednostek zależnych, ponieważ zgodnie z rachunkowym zakresem konsolidacji wszystkie jednostki zależne są w pełni skonsolidowane.
211. „Aktywa objęte umowami reasekuracji i ubezpieczenia” obejmują aktywa scedowane w ramach umowy reasekuracji, jak również ewentualne aktywa związane ze sporządzonymi umowami ubezpieczenia i reasekuracji.
212. „Zobowiązania objęte umowami ubezpieczenia i reasekuracji” obejmują zobowiązania objęte sporządzonymi umowami ubezpieczenia i reasekuracji.
17. EKSPOZYCJE NIEOBSŁUGIWANE (18)
17.1.
Informacje na temat ekspozycji obsługiwanych i nieobsługiwanych (18.0)
213. Do celów wzoru 18 za ekspozycje nieobsługiwane uznaje się ekspozycje wymienione w art. 47a ust. 3 CRR.
215. Zgodnie z MSSF do celów wzoru 18 ekspozycje dotknięte utratą wartości to ekspozycje, które uznano za dotknięte utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe (faza 3). Ekspozycje znajdujące się w fazach utraty wartości innych niż faza 3 oraz zakupione lub utworzone ekspozycje dotknięte utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe uznaje się za nieobsługiwane, jeżeli spełniają kryteria pozwalające uznać je za nieobsługiwane zgodnie z art. 47a ust. 3 CRR.
216. Ekspozycje klasyfikuje się w odniesieniu do ich pełnej kwoty i nie uwzględniając zabezpieczenia. W odniesieniu do ekspozycji, o których mowa w art. 47a ust. 3 lit. a) CRR, istotność ocenia się zgodnie z art. 178 CRR oraz rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) 2018/171 (regulacyjne standardy techniczne dotyczące progu istotności przeterminowanego zobowiązania kredytowego).
217. Do celów wzoru 18 „ekspozycje” obejmują wszystkie instrumenty dłużne (dłużne papiery wartościowe oraz kredyty i zaliczki, w tym środki w bankach centralnych i inne depozyty płatne na żądanie) i ekspozycje pozabilansowe, z wyjątkiem przeznaczonych do obrotu.
218. Instrumenty dłużne ujmuje się w następujących portfelach księgowych: a) instrumenty dłużne wyceniane według ceny nabycia lub kosztu zamortyzowanego; b) instrumenty dłużne wyceniane według wartości godziwej przez inne całkowite dochody lub według wartości godziwej przez kapitały podlegające utracie wartości; oraz c) instrumenty dłużne wyceniane według LOCOM w trybie bezwarunkowym lub według wartości godziwej przez wynik finansowy lub według wartości godziwej przez kapitały niepodlegające utracie wartości, zgodnie z kryteriami określonymi w pkt 233 niniejszej części. Każdą kategorię dzieli się według instrumentów oraz według kontrahentów.
219. Zgodnie z MSSF i odpowiednimi krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości opartymi na BAD ekspozycje pozabilansowe obejmują następujące odwołalne i nieodwołalne pozycje:
a) udzielone zobowiązania do udzielenia pożyczki;
b) udzielone gwarancje finansowe;
c) inne udzielone zobowiązania.
220. Instrumenty dłużne sklasyfikowane jako przeznaczone do sprzedaży zgodnie z MSSF 5 zgłasza się osobno.
221. W odniesieniu do instrumentów dłużnych we wzorze 18 zgłasza się „wartość bilansową brutto” zgodnie z definicją przedstawioną w części 1 pkt 34 niniejszego załącznika. W odniesieniu do ekspozycji pozabilansowych zgłasza się kwotę nominalną, jak określono w pkt 118 niniejszego załącznika.
222. Do celów wzoru 18 ekspozycja jest „przeterminowana”, jeżeli spełnia kryteria określone w pkt 96 niniejszej części. Do celów klasyfikacji ekspozycji jako nieobsługiwane zgodnie z art. 47a ust. 3 lit. a) CRR bieg okresu przeterminowania o 90 dni rozpoczyna się z chwilą, gdy kwota przeterminowana, stanowiąca sumę kwoty głównej, odsetek i opłat, przekroczy próg istotności zdefiniowany w pkt 216 niniejszej części. Jeżeli przeterminowana część ekspozycji przekracza próg istotności przez 90 kolejnych dni, ekspozycję należy sklasyfikować jako nieobsługiwaną.
223. Do celów wzoru 18 „dłużnik” oznacza dłużnika w rozumieniu art. 178 CRR.
226. Ekspozycje uznane za nieobsługiwane zgodnie z pkt 213 klasyfikuje się jako nieobsługiwane na zasadzie indywidualnej („w oparciu o transakcję”) lub jako nieobsługiwane w odniesieniu do ogólnej ekspozycji wobec danego dłużnika („w oparciu o dłużnika”). Przy klasyfikacji ekspozycji nieobsługiwanych na zasadzie indywidualnej lub wobec danego dłużnika w odniesieniu do poszczególnych rodzajów ekspozycji nieobsługiwanych stosuje się następujące rodzaje klasyfikacji:
a) w przypadku ekspozycji nieobsługiwanych sklasyfikowanych zgodnie z art. 178 CRR jako ekspozycje, których dotyczy niewykonanie zobowiązania, stosuje się klasyfikację określoną we wspomnianym artykule;
b) w przypadku ekspozycji sklasyfikowanych zgodnie z mającymi zastosowanie standardami rachunkowości jako nieobsługiwane z powodu utraty wartości stosuje się kryteria dotyczące ujmowania utraty wartości określone w mających zastosowanie standardach rachunkowości;
c) w przypadku ekspozycji nieobsługiwanych niesklasyfikowanych jako ekspozycje, których dotyczy niewykonanie zobowiązania, ani ekspozycje dotknięte utratą wartości, stosowane są przepisy art. 178 CRR dotyczące ekspozycji, których dotyczy niewykonanie zobowiązania.
227. Jeżeli dana instytucja posiada ekspozycje bilansowe wobec dłużnika, które są przeterminowane o ponad 90 dni, a wartość bilansowa ekspozycji przeterminowanych brutto stanowi ponad 20 % wartości bilansowej brutto wszystkich ekspozycji bilansowych wobec tego dłużnika, wszystkie bilansowe i pozabilansowe ekspozycje wobec tego dłużnika uznaje się za nieobsługiwane. Jeżeli dłużnik należy do grupy, ocenia się potrzebę uznania za nieobsługiwane również ekspozycji wobec innych podmiotów należących do tej grupy, z wyjątkiem ekspozycji będących przedmiotem odrębnych sporów niezwiązanych z wypłacalnością kontrahenta.
228. Uznaje się, że ekspozycje przestały być nieobsługiwane, jeżeli spełnione są wszystkie warunki określone w art. 47a ust. 4 CRR.
230. Klasyfikacja ekspozycji nieobsługiwanej jako składnika aktywów trwałych przeznaczonego do sprzedaży zgodnie z MSSF 5 nie prowadzi do zaprzestania jej klasyfikacji jako ekspozycji nieobsługiwanej zgodnie z art. 47a ust. 5 CRR.
231. Objęcie ekspozycji nieobsługiwanej działaniami restrukturyzacyjnymi nie pozbawia tej ekspozycji statusu ekspozycji nieobsługiwanej. Jeżeli ekspozycje mają status ekspozycji nieobsługiwanych objętych działaniami restrukturyzacyjnymi, jak określono w pkt 262, uznaje się, że ekspozycje te przestały być nieobsługiwane, jeżeli spełnione są wszystkie warunki określone w art. 47a ust. 6 CRR.
232. Jeżeli warunki, o których mowa w pkt 231 niniejszej części w niniejszym załączniku, nie są spełnione na koniec okresu jednego roku, o którym mowa w art. 47a ust. 6 lit. b) CRR, do czasu spełnienia wszystkich warunków ekspozycję nadal uznaje się za nieobsługiwaną ekspozycję restrukturyzowaną. Spełnianie warunków ocenia się co najmniej raz na kwartał.
233. Portfele księgowe przewidziane w MSSF, które wymieniono w części 1 pkt 15 niniejszego załącznika, oraz przewidziane w odpowiednich krajowych ogólnie przyjętych zasadach rachunkowości opartych na BAD, które wymieniono w części 1 pkt 16 niniejszego załącznika, zgłasza się we wzorze 18 w następujący sposób:
a) „instrumenty dłużne wyceniane według ceny nabycia lub kosztu zamortyzowanego” obejmują instrumenty dłużne ujęte w którejkolwiek z poniższych pozycji:
(i) „aktywa finansowe wyceniane według kosztu zamortyzowanego” (MSSF);
(ii) „aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi nieprzeznaczone do obrotu wyceniane metodą ceny nabycia”, w tym instrumenty dłużne wyceniane według LOCOM w trybie warunkowym (krajowe ogólnie przyjęte zasady rachunkowości oparte na BAD);
(iii) „inne aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi nieprzeznaczone do obrotu” z wyjątkiem instrumentów dłużnych wycenianych według LOCOM w trybie bezwarunkowym (krajowe ogólnie przyjęte zasady rachunkowości oparte na BAD);
b) „instrumenty dłużne wyceniane według wartości godziwej przez inne całkowite dochody lub według wartości godziwej przez kapitały podlegające utracie wartości” obejmują instrumenty dłużne ujęte w którejkolwiek z poniższych pozycji:
(i) „aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez inne całkowite dochody” (MSSF);
(ii) „aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi nieprzeznaczone do obrotu wyceniane według wartości godziwej przez kapitały”, jeżeli instrumenty z tej kategorii wyceny mogą podlegać utracie wartości zgodnie z mającymi zastosowanie standardami rachunkowości na podstawie krajowych ogólnie przyjętych zasad rachunkowości opartych na BAD;
c) „instrumenty dłużne wyceniane według LOCOM w trybie bezwarunkowym lub według wartości godziwej przez wynik finansowy lub według wartości godziwej przez kapitały niepodlegające utracie wartości” obejmują instrumenty dłużne ujęte w którejkolwiek z poniższych pozycji:
(i) „aktywa finansowe nieprzeznaczone do obrotu wyceniane obowiązkowo według wartości godziwej przez wynik finansowy” (MSSF);
(ii) „aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy”; (MSSF);
(iii) „aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi nieprzeznaczone do obrotu wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy” (krajowe ogólnie przyjęte zasady rachunkowości oparte na BAD);
(iv) „inne aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi nieprzeznaczone do obrotu”, jeżeli instrumenty dłużne wycenia się według LOCOM w trybie bezwarunkowym (krajowe ogólnie przyjęte zasady rachunkowości oparte na BAD);
(v) „aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi nieprzeznaczone do obrotu wyceniane według wartości godziwej przez kapitały”, jeżeli instrumenty dłużne z tej kategorii wyceny nie podlegają utracie wartości zgodnie z mającymi zastosowanie standardami rachunkowości na podstawie krajowych ogólnie przyjętych zasad rachunkowości opartych na BAD.
234. Jeżeli MSSF lub odpowiednie krajowe ogólnie przyjęte zasady rachunkowości oparte na BAD przewidują wyznaczenie zobowiązań jako wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy, wartość bilansową każdego składnika aktywów wynikającą z takiego wyznaczenia i wyceny według wartości godziwej zgłasza się w pozycji „Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy” (MSSF) lub w pozycji „Aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi nieprzeznaczone do obrotu wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy” (krajowe ogólnie przyjęte zasady rachunkowości oparte na BAD). Wartości bilansowej jakiegokolwiek zobowiązania wynikającej z takiego wyznaczenia nie zgłasza się we wzorze 18. Kwotę referencyjną wszystkich zobowiązań wyznaczonych jako wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy zgłasza się we wzorze 9.
234i. Następujące ekspozycje przedstawia się w odrębnych wierszach:
a) kredyty zabezpieczone nieruchomościami, jak określono w pkt 86 lit. a) oraz 87 niniejszej części;
b) kredyt konsumpcyjny, jak określono w pkt 88 lit. a) niniejszej części.
235. Ekspozycje przeterminowane zgłasza się oddzielnie w kategoriach ekspozycji obsługiwanych i ekspozycji nieobsługiwanych w ich pełnej kwocie, jak określono w pkt 96 niniejszej części. Ekspozycje przeterminowane o ponad 90 dni, które nie są jednak istotne w rozumieniu art. 178 CRR, zgłasza się w ramach ekspozycji obsługiwanych w pozycji „Przeterminowane > 30 dni <= 90 dni”.
236. Ekspozycje nieobsługiwane zgłasza się w podziale na przedziały okresu przeterminowania. W przypadku stosowania perspektywy dłużnika do celów klasyfikacji ekspozycji jako nieobsługiwane, o której mowa w pkt 226 tej części niniejszego załącznika, ekspozycje dłużnika zgłasza się w przedziałach okresu przeterminowania zgodnie z ich indywidualnym statusem pod względem przeterminowania. Ekspozycje nieprzeterminowane lub przeterminowane o 90 dni lub mniej, uznane jednak za ekspozycje nieobsługiwane ze względu na prawdopodobieństwo niepełnej spłaty, zgłasza się w odrębnej kolumnie. Ekspozycje wykazujące zarówno kwoty przeterminowane, jak i prawdopodobieństwo niepełnej spłaty klasyfikuje się do przedziałów okresu przeterminowania w zależności od liczby dni ich przeterminowania.
237. Następujące ekspozycje zgłasza się w odrębnych kolumnach:
a) ekspozycje, które uznaje się za dotknięte utratą wartości zgodnie z mającymi zastosowanie standardami rachunkowości; zgodnie z MSSF zgłasza się kwotę aktywów dotkniętych utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe (faza 3), która nie obejmuje zakupionych lub utworzonych aktywów dotkniętych utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe; zgodnie z krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości zgłasza się kwotę aktywów dotkniętych utratą wartości;
b) ekspozycje, w odniesieniu do których uznaje się, że miało miejsce niewykonanie zobowiązania zgodnie z art. 178 CRR;
c) zgodnie z MSSF aktywa, w przypadku których nastąpił znaczny wzrost ryzyka kredytowego od momentu ich początkowego ujęcia, lecz które nie są dotknięte utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe (faza 2); nie obejmują one zakupionych lub utworzonych aktywów finansowych dotkniętych utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe;
d) zgodnie z MSSF, w odniesieniu do ekspozycji obsługiwanych, aktywa, w przypadku których nie nastąpił znaczny wzrost ryzyka kredytowego od momentu ich początkowego ujęcia (faza 1);
e) ekspozycje, które uznaje się za zakupione lub utworzone aktywa finansowe dotknięte utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe w momencie początkowego ujęcia, jak określono w MSSF 9 załącznik A, w tym wszelkie ekspozycje pozabilansowe, które uznaje się za dotknięte utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe w momencie początkowego ujęcia;
f) w odniesieniu do ekspozycji obsługiwanych, kwota skumulowanej utraty wartości dla ekspozycji przeterminowanych o ponad 30 dni.
238. Skumulowaną utratę wartości, skumulowane ujemne zmiany wartości godziwej z powodu ryzyka kredytowego i rezerwy zgłasza się zgodnie z pkt 11, 69–71, 106 i 110 niniejszej części.
239. Odrębnie zgłasza się informacje o zabezpieczeniach posiadanych i gwarancjach otrzymanych w związku z ekspozycjami obsługiwanymi i nieobsługiwanymi. Kwoty zgłaszane w odniesieniu do otrzymanych zabezpieczeń i otrzymanych gwarancji oblicza się zgodnie z pkt 172 i 174 niniejszej części. Suma kwot zgłoszonych w odniesieniu do zabezpieczeń i gwarancji razem jest ograniczona do wartości bilansowej lub kwoty nominalnej po odliczeniu rezerw z tytułu ekspozycji powiązanej.
17.2.
Wpływy i wypływy z tytułu ekspozycji nieobsługiwanych – kredyty i zaliczki według sektorów kontrahentów (18.1)
239i. Wzór 18.1 przedstawia wpływy i wypływy z tytułu kredytów i zaliczek, z wyłączeniem kredytów i zaliczek zaklasyfikowanych jako aktywa finansowe przeznaczone do obrotu lub z przeznaczeniem do obrotu, które zaklasyfikowano jako należące lub nienależące do kategorii ekspozycji nieobsługiwanych, jak określono w pkt 213–239 lub 260 niniejszej części. Wpływy i wypływy z tytułu kredytów i zaliczek nieobsługiwanych dzieli się według sektorów kontrahentów.
239ii. Wpływy do kategorii ekspozycji nieobsługiwanych zgłasza się narastająco od początku roku obrotowego. Wpływ odzwierciedla wartość bilansową brutto ekspozycji, które stały się ekspozycjami nieobsługiwanymi, jak określono w pkt 213–239 lub 260 niniejszej części w tym okresie, w tym zakupionych ekspozycji nieobsługiwanych. Jako wpływ zgłasza się również zwiększenie wartości bilansowej brutto ekspozycji nieobsługiwanej z powodu naliczonych odsetek lub wzrostu skumulowanych ujemnych zmian wartości godziwej z powodu ryzyka kredytowego.
239iii. W przypadku ekspozycji, która w trakcie tego okresu ulegała wielokrotnie przeklasyfikowaniu z nieobsługiwanej na obsługiwaną lub odwrotnie, kwotę wpływów i wypływów zgłasza się na podstawie porównania między statusem ekspozycji (obsługiwana lub nieobsługiwana) na początku roku obrotowego lub w momencie początkowego ujęcia oraz jej statusem na sprawozdawczy dzień odniesienia.
239iv. Wypływy z kategorii ekspozycji nieobsługiwanych zgłasza się narastająco od początku roku obrotowego. Wypływ odzwierciedla sumę wartości bilansowej brutto ekspozycji, które przestały być nieobsługiwanymi w danym okresie, a w stosownych przypadkach, obejmuje kwotę spisań dokonanych w kontekście częściowego lub pełnego zaprzestania ujmowania ekspozycji. Jako wypływ zgłasza się również zmniejszenie wartości bilansowej brutto ekspozycji nieobsługiwanej z powodu zapłaconych odsetek lub zmniejszenie skumulowanych ujemnych zmian wartości godziwej z powodu ryzyka kredytowego.
239v. Wypływ zgłasza się w następujących przypadkach:
a) ekspozycja nieobsługiwana spełnia kryteria dotyczące zaprzestania klasyfikowania jej jako nieobsługiwanej, jak określono w pkt 228–232 niniejszej części, i jest przeklasyfikowywana jako obsługiwana nierestrukturyzowana lub obsługiwana restrukturyzowana;
b) ekspozycja nieobsługiwana jest częściowo lub całkowicie spłacona; w przypadku częściowej spłaty jako wypływ klasyfikuje się tylko kwotę spłaconą;
c) zabezpieczenie jest likwidowane, w tym wypływy z powodu innej likwidacji lub procedur prawnych, takich jak likwidacja aktywów innych niż zabezpieczenia uzyskane w wyniku procedur prawnych oraz dobrowolna sprzedaż zabezpieczenia;
d) instytucja obejmuje w posiadanie zabezpieczenie, o którym mowa w ust. 175 niniejszej części, w tym w przypadkach zamiany długu na aktywa, dobrowolnego wykupu i zamiany długu na kapitał własny;
e) ekspozycja nieobsługiwana została sprzedana;
f) ryzyko dotyczące ekspozycji nieobsługiwanej jest przenoszone, a ekspozycja spełnia kryteria umożliwiające zaprzestanie jej ujmowania;
g) ekspozycja nieobsługiwana jest częściowo lub całkowicie spisana; w przypadku częściowego spisania jako wypływ klasyfikuje się tylko kwotę spisaną;
h) ekspozycja nieobsługiwana lub części ekspozycji nieobsługiwanej przestają być nieobsługiwane z innych powodów.
239vi. Przeklasyfikowania ekspozycji nieobsługiwanej z jednego portfela księgowego do innego nie zgłasza się ani jako wpływu, ani jako wypływu. W drodze wyjątku przeklasyfikowanie ekspozycji nieobsługiwanej z jakiegokolwiek portfela księgowego do kategorii „przeznaczone do sprzedaży” zgłasza się jako wypływ z oryginalnego portfela księgowego oraz wpływ do kategorii „przeznaczone do sprzedaży”.
239vii. Następujące ekspozycje przedstawia się w odrębnych wierszach:
a) kredyty na zakup nieruchomości komercyjnych, jak określono w pkt 239ix, w podziale na kredyty na zakup nieruchomości komercyjnych dla MŚP oraz kredyty na zakup nieruchomości komercyjnych dla przedsiębiorstw niefinansowych innych niż MŚP;
b) kredyty zabezpieczone nieruchomościami, jak określono w pkt 86 lit. a) oraz 87 niniejszej części;
c) kredyt konsumpcyjny, jak określono w pkt 88 lit. a) niniejszej części.
17.3.
Kredyty na zakup nieruchomości komercyjnych oraz dodatkowe informacje dotyczące kredytów zabezpieczonych nieruchomościami (18.2)
239viii. Wzór 18.2 przedstawia informacje dotyczące kredytów na zakup nieruchomości komercyjnych dla przedsiębiorstw niefinansowych oraz kredytów zabezpieczonych nieruchomościami komercyjnymi lub mieszkalnymi odpowiednio dla przedsiębiorstw niefinansowych oraz gospodarstw domowych w podziale na współczynnik pokrycia należności zabezpieczeniem (wskaźnik LTV). Kredyty i zaliczki zaklasyfikowane jako „przeznaczone do obrotu”, „aktywa finansowe z przeznaczeniem do obrotu” i „instrumenty dłużne przeznaczone do sprzedaży” zostają wyłączone.
239ix. „Kredyty na zakup nieruchomości komercyjnych” obejmują ekspozycje określone w sekcji 2 rozdział 1 pkt 1 Zalecenia ERRS w sprawie uzupełniania luk w danych dotyczących sektora nieruchomości (
18
).
239x. Wskaźnik LTV oblicza się zgodnie z metodą obliczania „bieżącego współczynnika pokrycia należności zabezpieczeniem” (LTV–C) określonego w sekcji 2 rozdział 1 pkt 1 zalecenia ERRS w sprawie uzupełniania luk w danych dotyczących sektora nieruchomości.
239xi. Informacje dotyczące otrzymanych zabezpieczeń i gwarancji finansowych w odniesieniu do kredytów zgłasza się zgodnie z pkt 239 niniejszej części. W rezultacie suma kwot zgłoszonych w odniesieniu do zabezpieczeń i gwarancji razem jest ograniczona do wartości bilansowej powiązanej ekspozycji.
18. EKSPOZYCJE RESTRUKTURYZOWANE (19)
240. Do celów wzoru 19 ekspozycje restrukturyzowane są umowami dłużnymi, w odniesieniu do których podjęto działania restrukturyzacyjne zgodnie z definicją w art. 47b ust. 1 i 2 CRR.
243. Działania restrukturyzacyjne obejmują również skorzystanie z klauzul, które – jeśli dłużnik korzysta z nich według swojego uznania – umożliwiają mu zmianę warunków umowy („wbudowane klauzule restrukturyzacyjne”) i które uznaje się za ugodę, jeżeli instytucja zezwala na skorzystanie z tych klauzul i stwierdza, że dłużnik doświadcza trudności finansowych.
244. Do celów załączników III i IV oraz niniejszego załącznika „refinansowanie” oznacza korzystanie z umów dłużnych w celu zapewnienia całkowitej lub częściowej spłaty innych umów dłużnych, z których warunków dłużnik nie jest w stanie się wywiązać.
245. Do celów wzoru 19 „dłużnik” oznacza dłużnika w rozumieniu art. 47b ust. 4 CRR.
246. Do celów wzoru 19 „dług” obejmuje kredyty i zaliczki (w tym również środki w bankach centralnych i inne depozyty płatne na żądanie), dłużne papiery wartościowe oraz odwołalne i nieodwołalne udzielone zobowiązania do udzielenia pożyczki, w tym te zobowiązania do udzielenia pożyczki, które wyznaczono jako wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy, które są aktywami na dzień sprawozdawczy. Z „długu” wyłączone są ekspozycje przeznaczone do obrotu.
247. „Dług” obejmuje również kredyty i zaliczki oraz dłużne papiery wartościowe sklasyfikowane jako aktywa trwałe, a także grupy do zbycia sklasyfikowane jako przeznaczone do sprzedaży zgodnie z MSSF 5.
248. Do celów wzoru 19 „ekspozycja” oznacza to samo co „dług” w pkt 246 i 247 niniejszej części.
249. Portfele księgowe przewidziane w MSSF i wymienione w części 1 pkt 15 niniejszego załącznika oraz przewidziane w odpowiednich krajowych ogólnie przyjętych zasadach rachunkowości opartych na BAD i wymienione w części 1 pkt 16 niniejszego załącznika zgłasza się we wzorze 19 w sposób określony w pkt 233 niniejszej części.
250. Do celów wzoru 19 „instytucja” oznacza instytucję, która zastosowała działania restrukturyzacyjne.
251. W odniesieniu do „długu” we wzorze 19 „wartość bilansową brutto” zgłasza się zgodnie z częścią 1 pkt 34 niniejszego załącznika. W odniesieniu do udzielonych zobowiązań do udzielenia pożyczki będących ekspozycjami pozabilansowymi zgłasza się kwotę nominalną, jak określono w pkt 118 niniejszej części w niniejszym załączniku.
252. Jeżeli zawarto ugodę zgodnie z art. 47b ust. 1 CRR, ekspozycje uznaje się za restrukturyzowane, niezależnie od istnienia przeterminowanych kwot lub klasyfikacji ekspozycji jako ekspozycji dotkniętych utratą wartości zgodnie z mającymi zastosowanie standardami rachunkowości lub jako ekspozycji, których dotyczy niewykonanie zobowiązania zgodnie z art. 178 CRR. Ekspozycji nie uznaje się za restrukturyzowane, jeżeli dłużnik nie doświadcza trudności finansowych. Zgodnie z MSSF zmodyfikowane aktywa finansowe (MSSF 9 pkt 5.4.3 i załącznik A) traktuje się jako restrukturyzowane w przypadkach zawarcia ugody zgodnie z definicją w art. 47b ust. 1 CRR, niezależnie od wpływu modyfikacji na zmianę ryzyka kredytowego składnika aktywów finansowych od momentu początkowego ujęcia.
254. Domniemanie (możliwe do odrzucenia w określonych warunkach), że restrukturyzacja miała miejsce, istnieje w każdym z przypadków wymienionych w art. 47b ust. 3 CRR.
255. Trudności finansowe ocenia się na poziomie dłużnika zgodnie z pkt 245. Jedynie ekspozycje, względem których podjęto działania restrukturyzacyjne, określa się jako ekspozycje restrukturyzowane.
256. Ekspozycje restrukturyzowane uwzględnia się w kategorii ekspozycji nieobsługiwanych lub w kategorii ekspozycji obsługiwanych zgodnie z pkt 213–239 i 260 niniejszej części. Klasyfikacji ekspozycji jako ekspozycji restrukturyzowanej zaprzestaje się, jeżeli spełnione są wszystkie warunki, o których mowa w art. 47a ust. 7 CRR.
257. Jeżeli warunki, o których mowa w art. 47a ust. 7 CRR, nie są spełnione na koniec okresu warunkowego, do czasu spełnienia wszystkich warunków ekspozycję nadal uznaje się za obsługiwaną ekspozycję restrukturyzowaną w okresie warunkowym. Spełnianie warunków ocenia się co najmniej raz na kwartał.
258. Ekspozycje restrukturyzowane sklasyfikowane jako aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży zgodnie z MSSF 5 nadal klasyfikuje się jako ekspozycje restrukturyzowane.
259. Ekspozycja restrukturyzowana może być uznana za ekspozycję obsługiwaną od daty podjęcia działań restrukturyzacyjnych, jeżeli spełnione są oba poniższe warunki:
a) przedłużenie okresu ekspozycji nie doprowadziło do uznania jej za nieobsługiwaną;
b) na dzień podjęcia działań restrukturyzacyjnych ekspozycja nie została uznana za nieobsługiwaną.
260. Jeżeli dodatkowe działania restrukturyzacyjne są podejmowane w odniesieniu do obsługiwanej ekspozycji restrukturyzowanej w okresie warunkowym, która została usunięta z kategorii ekspozycji nieobsługiwanych, lub ekspozycja restrukturyzowana w okresie warunkowym przeklasyfikowana z kategorii ekspozycji nieobsługiwanych ulega przeterminowaniu o ponad 30 dni, ekspozycję tę klasyfikuje się jako nieobsługiwaną zgodnie z art. 47a ust. 3 lit. c) CRR.
261. „Ekspozycje obsługiwane objęte działaniami restrukturyzacyjnymi” (obsługiwane ekspozycje restrukturyzowane) obejmują ekspozycje restrukturyzowane, które nie spełniają kryteriów uznania ich za nieobsługiwane, i są uwzględniane w kategorii ekspozycji obsługiwanych. Obsługiwane ekspozycje restrukturyzowane uznaje się za ekspozycje w okresie warunkowym do czasu spełnienia wszystkich kryteriów określonych w art. 47a ust. 7 CRR, w tym gdy ma zastosowanie pkt 259 niniejszej części. Obsługiwane ekspozycje restrukturyzowane w okresie warunkowym, które zostały usunięte z kategorii nieobsługiwanych ekspozycji restrukturyzowanych, zgłasza się odrębnie w ramach ekspozycji obsługiwanych objętych działaniami restrukturyzacyjnymi w kolumnie „w tym: obsługiwane ekspozycje restrukturyzowane w okresie warunkowym przeklasyfikowane z kategorii ekspozycji nieobsługiwanych”.
262. „Ekspozycje nieobsługiwane objęte działaniami restrukturyzacyjnymi” (nieobsługiwane ekspozycje restrukturyzowane) obejmują ekspozycje restrukturyzowane, które spełniają kryteria uznania ich za nieobsługiwane, i które są uwzględniane w kategorii ekspozycji nieobsługiwanych. Te nieobsługiwane ekspozycje restrukturyzowane obejmują:
a) ekspozycje, które zostały sklasyfikowane jako nieobsługiwane z powodu podjęcia działań restrukturyzacyjnych;
b) ekspozycje, które zostały sklasyfikowane jako nieobsługiwane przed podjęciem działań restrukturyzacyjnych;
c) ekspozycje restrukturyzowane, które zostały usunięte z kategorii ekspozycji obsługiwanych, w tym ekspozycje usunięte w wyniku zastosowania pkt 260.
263. Jeżeli zakres działań restrukturyzacyjnych rozszerzono na ekspozycje, które były nieobsługiwane przed objęciem ich tymi działaniami, kwotę tych ekspozycji restrukturyzowanych zgłasza się odrębnie w kolumnie „w tym: restrukturyzacja ekspozycji uznanych za nieobsługiwane przed restrukturyzacją”.
264. Następujące ekspozycje nieobsługiwane objęte działaniami restrukturyzacyjnymi zgłasza się w odrębnych kolumnach:
a) ekspozycje, które uznaje się za dotknięte utratą wartości zgodnie z mającymi zastosowanie standardami rachunkowości. Zgodnie z MSSF w kolumnie tej zgłasza się kwotę aktywów dotkniętych utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe (faza 3) oraz kwotę zakupionych lub utworzonych aktywów finansowych dotkniętych utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe, jeżeli uznaje się je za nieobsługiwane zgodnie z pkt 215 niniejszej części;
b) ekspozycje, w odniesieniu do których uznaje się, że miało miejsce niewykonanie zobowiązania zgodnie z art. 178 CRR.
265. Kolumna „Refinansowanie” obejmuje wartość bilansową brutto nowej umowy („dług refinansujący”) przyznaną w ramach transakcji refinansowania, która kwalifikuje się jako działanie restrukturyzacyjne, a także wartość bilansową brutto starej spłaconej umowy, która jest nadal należna.
266. Ekspozycje restrukturyzowane, których dotyczą jednocześnie zmiany warunków i refinansowanie, zgłasza się w kolumnie „Instrumenty, których warunki zostały zmienione” lub w kolumnie „Refinansowanie” w zależności od tego, który z tych środków ma największy wpływ na przepływy pieniężne. Refinansowanie przez grupę banków zgłasza się w kolumnie „Refinansowanie” w pełnej kwocie długu refinansującego przyznanego przez instytucję sprawozdającą lub długu refinansowanego jeszcze niespłaconego u instytucji sprawozdającej. Przekształcenie kilku długów w nowy dług zgłasza się jako zmianę, chyba że miała również miejsce transakcja refinansowania, która ma większy wpływ na przepływy pieniężne. Jeżeli restrukturyzacja w drodze zmiany warunków ekspozycji zagrożonej prowadzi do zaprzestania ujmowania tej ekspozycji i ujęcia nowej ekspozycji, tę nową ekspozycję uznaje się za dług restrukturyzowany.
267. Skumulowaną utratę wartości, skumulowane ujemne zmiany wartości godziwej z powodu ryzyka kredytowego i rezerwy zgłasza się zgodnie z pkt 11, 69–71, 106 i 110 niniejszej części.
268. Zabezpieczenia i gwarancje otrzymane w związku z ekspozycjami objętymi działaniami restrukturyzacyjnymi zgłasza się w odniesieniu do wszystkich ekspozycji objętych tymi działaniami, niezależnie od tego, czy mają one status ekspozycji obsługiwanych czy nieobsługiwanych. Ponadto odrębnie wykazuje się zabezpieczenia i gwarancje finansowe otrzymane w związku z ekspozycjami nieobsługiwanymi objętymi działaniami restrukturyzacyjnymi. Kwoty zgłaszane w odniesieniu do otrzymanych zabezpieczeń i otrzymanych gwarancji oblicza się zgodnie z pkt 172 i 174 niniejszej części. Suma kwot zgłoszonych w odniesieniu do zabezpieczeń i gwarancji razem jest ograniczona do wartości bilansowej powiązanej ekspozycji bilansowej lub kwoty nominalnej, po odliczeniu rezerw z tytułu powiązanej ekspozycji pozabilansowej.
19. PODZIAŁ POD WZGLĘDEM GEOGRAFICZNYM (20)
269. Instytucja korzysta ze wzoru 20 w przypadku przekroczenia progu opisanego w art. 5 lit. a) pkt 4 niniejszego rozporządzenia.
19.1.
Podział pod względem geograficznym według miejsca wykonywania działalności (20.1–20.3)
270. W podziale działalności pod względem geograficznym według miejsca wykonywania działalności we wzorach 20.1–20.3 dokonuje się rozróżnienia między „działalnością krajową” a „działalnością zagraniczną”. Do celów niniejszej części „miejsce wykonywania działalności” oznacza jurysdykcję, w której zarejestrowano podmiot prawny, który ujął odpowiedni składnik aktywów lub zobowiązanie. W przypadku oddziałów pozycja ta odnosi się do jurysdykcji ich siedziby. „Działalność krajowa” obejmuje działalność ujmowaną w państwie członkowskim, w którym mieści się instytucja sprawozdająca.
19.2.
Podział pod względem geograficznym według siedziby kontrahenta (20.4-20.7)
271. Wzory 20.4–20.7 zawierają informacje dotyczące „poszczególnych państw” z podziałem według siedziby bezpośredniego kontrahenta, jak określono w części 1 pkt 43 niniejszego załącznika. Przedstawiony podział obejmuje ekspozycje lub zobowiązania wobec rezydentów w każdym państwie obcym, w którym instytucja posiada ekspozycje. Ekspozycji lub zobowiązań wobec organizacji międzynarodowych i wielostronnych banków rozwoju nie przypisuje się do państwa siedziby instytucji, tylko do obszaru geograficznego „Inne państwa”.
272. „Instrumenty pochodne” obejmują zarówno instrumenty pochodne przeznaczone do obrotu, w tym zabezpieczenia ekonomiczne, jak i zabezpieczające instrumenty pochodne zgodnie z MSSF i zgodnie z krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości, zgłaszane we wzorach 10 i 11.
273. Aktywa przeznaczone do obrotu zgodnie z MSSF i aktywa z przeznaczeniem do obrotu zgodnie z krajowymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości zgłasza się odrębnie. Aktywa finansowe podlegające utracie wartości mają takie samo znaczenie jak w pkt 93 niniejszej części. Do celów wzoru 20.4 środki w bankach centralnych i inne depozyty płatne na żądanie zgłasza się razem z aktywami finansowymi podlegającymi utracie wartości. Aktywa wyceniane według LOCOM, z którymi wiążą się korekty wartości spowodowane ryzykiem kredytowym, uznaje się za dotknięte utratą wartości.
274. We wzorach 20.4 i 20.7 „Skumulowaną utratę wartości” oraz „Skumulowane ujemne zmiany wartości godziwej z powodu ryzyka kredytowego z tytułu ekspozycji nieobsługiwanych” zgłasza się zgodnie z pkt 69–71 niniejszej części.
275. W odniesieniu do instrumentów dłużnych we wzorze 20.4 zgłasza się „wartość bilansową brutto” ustaloną zgodnie z częścią 1 pkt 34 niniejszego załącznika. W odniesieniu do instrumentów pochodnych i instrumentów udziałowych kwota, którą należy zgłosić, odpowiada wartości bilansowej. W kolumnie „W tym: nieobsługiwane” zgłasza się instrumenty dłużne w sposób określony w pkt 213–239 lub 260 niniejszej części. Restrukturyzowane zadłużenie obejmuje wszystkie umowy „dłużne” na potrzeby wzoru 19, które są objęte zakresem działań restrukturyzacyjnych zdefiniowanych w pkt 240–268 niniejszej części.
276. We wzorze 20.5 w pozycji „Rezerwy na udzielone zobowiązania i gwarancje” uwzględnia się rezerwy wyceniane zgodnie z MSR 37, straty kredytowe z tytułu gwarancji finansowych traktowanych jako umowy ubezpieczenia na podstawie MSSF 4 oraz rezerwy na zobowiązania do udzielenia pożyczki i gwarancje finansowe zgodnie z wymogami z zakresu utraty wartości przewidzianymi w MSSF 9, a także rezerwy na zobowiązania i gwarancje na podstawie krajowych ogólnie przyjętych zasad rachunkowości opartych na BAD zgodnie z pkt 11 niniejszej części.
277. We wzorze 20.7 kredyty i zaliczki nieprzeznaczone do obrotu, bez przeznaczenia do obrotu lub nieprzeznaczone do sprzedaży zgłasza się z zastosowaniem klasyfikacji zgodnie z kodami NACE według „poszczególnych państw”. Kody NACE zgłasza się na pierwszym poziomie dezagregacji (według „sekcji”). Kredyty i zaliczki podlegające utracie wartości odnoszą się do tych samych portfeli, o których mowa w pkt 93 niniejszej części.
20. NIERUCHOMOŚCI INWESTYCYJNE I RZECZOWE AKTYWA TRWAŁE ORAZ WARTOŚCI NIEMATERIALNE I PRAWNE: AKTYWA PODLEGAJĄCE LEASINGOWI OPERACYJNEMU (21)
278. Do celów obliczania wartości progu, o którym mowa w art. 9 lit. e) niniejszego rozporządzenia, nieruchomości inwestycyjne i rzeczowe aktywa trwałe, które zostały oddane w leasing osobom trzecim przez instytucję (leasingodawcę) w ramach umów, które kwalifikują się jako umowy leasingu operacyjnego zgodnie z mającymi zastosowanie standardami rachunkowości, dzieli się przez łączną kwotę nieruchomości inwestycyjnych i rzeczowych aktywów trwałych.
279. Zgodnie z MSSF aktywa, które instytucja (leasingodawca) oddała w leasing osobom trzecim w ramach umów leasingu operacyjnego, dzieli się według metody wyceny.
21. ZARZĄDZANIE AKTYWAMI, USŁUGI PRZECHOWYWANIA I INNE USŁUGI (22)
280. Do celów obliczania wartości progu, o którym mowa w art. 9 lit. f) niniejszego rozporządzenia, kwota „przychodów z tytułu opłat i prowizji netto” odpowiada bezwzględnej wartości różnicy między „przychodami z tytułu opłat i prowizji” a „kosztami z tytułu opłat i prowizji”. Do tych samych celów kwota „odsetek netto” odpowiada bezwzględnej wartości różnicy między „przychodami odsetkowymi” a „kosztami odsetkowymi”.
21.1.
Przychody i koszty z tytułu opłat i prowizji według działalności (22.1)
281. Przychody i koszty z tytułu opłat i prowizji zgłasza się według rodzaju działalności. Zgodnie z MSSF w tym wzorze uwzględnia się przychody i koszty z tytułu opłat i prowizji inne niż obie poniższe pozycje:
a) kwoty uwzględniane przy obliczaniu efektywnych odsetek od instrumentów finansowych (MSSF 7 pkt 20 lit. c));
b) kwoty wynikające z instrumentów finansowych wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy (MSSF 7 pkt 20 lit. c) ppkt (i)).
282. Koszty transakcji bezpośrednio związane z nabyciem lub emisją instrumentów finansowych niewycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy nie są uwzględniane. Te koszty transakcji stanowią składnik początkowej wartości nabycia/emisji tych instrumentów i podlegają amortyzacji w zyskach lub stratach przez cały czas pozostały do ich wykupu z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej (zob. MSSF 9 pkt 5.1.1).
283. Zgodnie z MSSF koszty transakcji bezpośrednio związane z nabyciem lub emisją instrumentów finansowych wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy uwzględnia się jako część pozycji „Zyski lub straty z tytułu aktywów i zobowiązań finansowych przeznaczonych do obrotu, netto”, „Zyski lub straty z tytułu aktywów finansowych nieprzeznaczonych do obrotu wycenianych obowiązkowo według wartości godziwej przez wynik finansowy, netto” i „Zyski lub straty z tytułu aktywów i zobowiązań finansowych wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy, netto”, w zależności od portfela księgowego, do którego zaklasyfikowano te koszty transakcji. Te koszty transakcji nie są częścią początkowej wartości nabycia lub emisji tych instrumentów i podlegają natychmiastowemu ujęciu w rachunku zysków i strat.
284. Instytucje zgłaszają przychody i koszty z tytułu opłat i prowizji zgodnie z następującymi kryteriami:
a) „Papiery wartościowe. Emisje” obejmują opłaty i prowizje otrzymane za zaangażowanie w tworzenie lub emisję papierów wartościowych, które nie zostały utworzone ani wyemitowane przez instytucję;
b) „Papiery wartościowe. Polecenia przelewów” obejmują opłaty i prowizje z tytułu przyjęcia, przekazania i wykonania zleceń kupna lub sprzedaży papierów wartościowych w imieniu klientów;
c) „Papiery wartościowe. Inne przychody z tytułu opłat i prowizji w odniesieniu do papierów wartościowych” obejmują opłaty i prowizje wygenerowane przez instytucję świadczącą inne usługi związane z papierami wartościowymi, które nie zostały utworzone ani wyemitowane przez tę instytucję;
d) w ramach kosztów z tytułu opłat i prowizji „papiery wartościowe” obejmują opłaty i prowizje pobierane od instytucji, w przypadku gdy korzysta ona z usług związanych z papierami wartościowymi, niezależnie od tego, czy zostały one utworzone lub wyemitowane przez tę instytucję;
e) „Finansowanie przedsiębiorstw. Doradztwo w zakresie połączeń i przejęć” obejmuje opłaty i prowizje z tytułu usług doradczych towarzyszących połączeniom klientów korporacyjnych oraz działaniom związanym z przejęciami;
f) „Finansowanie przedsiębiorstw. Usługi skarbowe” obejmują opłaty i prowizje za usługi finansowania przedsiębiorstw związane z doradztwem w zakresie rynku kapitałowego na rzecz klientów korporacyjnych;
g) „Finansowanie przedsiębiorstw. Inne przychody z tytułu opłat i prowizji w odniesieniu do działalności z zakresu finansowania przedsiębiorstw” obejmują wszystkie inne opłaty i prowizje związane z finansowaniem przedsiębiorstw;
h) „Odpłatne doradztwo” obejmuje opłaty i prowizje pobierane w związku z usługami doradczymi na rzecz klientów, które nie są bezpośrednio powiązane z zarządzaniem aktywami, takie jak opłaty związane z bankowością prywatną. Nie uwzględnia się tu opłat z tytułu doradztwa w dziedzinie połączeń i przejęć, które uwzględnia się w pozycji „Finansowanie przedsiębiorstw. Doradztwo w dziedzinie połączeń i przejęć”;
i) „Usługi rozliczeniowe i rozrachunkowe” obejmują przychody (koszty) z tytułu opłat i prowizji wygenerowane przez instytucję (pobierane od instytucji), jeżeli instytucja ta uczestniczy w systemach rozliczeń i rozrachunków kontrahenta;
j) „Zarządzanie aktywami”, „Usługi przechowywania”, „Centralna obsługa administracyjna przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania” i „Transakcje powiernicze” obejmują przychody (koszty) z tytułu opłat i prowizji wygenerowane przez instytucję (lub pobierane od instytucji), która świadczy te usługi;
k) „Usługi płatnicze” obejmują przychody (koszty) z tytułu opłat i prowizji wygenerowane przez instytucję (lub pobierane od instytucji), która świadczy usługi płatnicze (korzysta z usług płatniczych), o których mowa w załączniku I do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2366 (
19
). Informacje dotyczące przychodu z tytułu opłat i prowizji zgłasza się oddzielnie dla rachunków bieżących, kart kredytowych, kart debetowych oraz innych płatności kartą, poleceń przelewów i innych zleceń płatniczych, jak również pozostałych przychodów z tytułu opłat i prowizji związanych z usługami płatniczymi. „Inne przychody z tytułu opłat i prowizji w odniesieniu do usług płatniczych” obejmują opłaty za korzystanie z sieci bankomatów instytucji z wykorzystaniem kart niewydanych przez tę instytucję. Informacje dotyczące kosztów z tytułu opłat i prowizji związanych z kartami kredytowymi, debetowymi i innymi zgłasza się oddzielnie;
l) „Zasoby klientów podzielone, ale niezarządzane (według rodzajów produktów)” obejmują przychody z tytułu opłat i prowizji z tytułu dystrybucji produktów wyemitowanych przez podmioty spoza grupy objętej konsolidacją ostrożnościową wśród jej aktualnych klientów. Informację tę zgłasza się według rodzajów produktów;
m) w ramach kosztów z tytułu opłat i prowizji „Dystrybucja produktów przez podmioty zewnętrzne” obejmuje koszty z tytułu dystrybucji produktów i usług instytucji poprzez sieć agentów zewnętrznych/na podstawie umowy o dystrybucję zawartej z dostawcami zewnętrznymi, w tym brokerami kredytów hipotecznych, internetowymi platformami kredytowymi lub aplikacjami Fintech;
n) „Finansowanie zintegrowane” obejmuje opłaty i prowizje otrzymane za zaangażowanie w tworzenie lub emisję instrumentów finansowych innych niż papiery wartościowe tworzone lub emitowane przez instytucję;
o) opłaty z tytułu „Działalności związanej z obsługą zadłużenia” obejmują, po stronie przychodów, przychody z tytułu opłat i prowizji wygenerowane przez instytucję świadczącą usługi w zakresie obsługi zadłużenia, a po stronie kosztów – koszty z tytułu opłat i prowizji pobierane od instytucji przez podmioty świadczące usługi obsługi zadłużenia;
p) „Udzielone zobowiązania do udzielenia pożyczki” oraz „Udzielone gwarancje finansowe” obejmują kwotę, ujętą jako przychody za dany okres, amortyzacji opłat i prowizji z tytułu tych działań wstępnie ujętych jako „inne zobowiązania”;
q) „Otrzymane zobowiązania do udzielenia pożyczki” i „Otrzymane gwarancje finansowe” obejmują opłaty i prowizje ujęte jako koszty przez instytucję w trakcie danego okresu w konsekwencji uiszczenia opłaty na rzecz kontrahenta, który zobowiązał się do udzielenia pożyczki lub udzielił gwarancji finansowej pierwotnie ujętej jako „inne aktywa”;
r) w pozycji „udzielone kredyty” zgłasza się opłaty i prowizje, które są pobierane w procesie udzielania kredytów, ale nie są uwzględniane w wyliczeniach efektywnej stopy procentowej;
s) „Transakcje walutowe” obejmuje przychody (koszty) z tytułu opłat i prowizji w odniesieniu do usług walutowych (w tym wymiany zagranicznych banknotów lub monet, opłat z tytułu czeków w walucie obcej, różnicy pomiędzy kursem sprzedaży a kursem kupna) oraz przychodów/kosztów z tytułu opłat związanych z transakcjami międzynarodowymi. W przypadku gdy przychody (koszty) wynikające z transakcji walutowych mogą być oddzielone od pozostałych przychodów z tytułu opłat związanych z kartami kredytowymi/debetowymi, pozycja ta obejmuje również opłaty i prowizje związane z wymianą walut generowane za pomocą kart kredytowych lub debetowych;
t) „Towary” obejmują przychody z tytułu opłat i prowizji związane z działalnością w zakresie towarów, z wyjątkiem przychodów związanych z obrotem towarami, które zgłasza się jako inne przychody operacyjne;
u) „Inne przychody (koszty) z tytułu opłat i prowizji” obejmują przychody (koszty) z tytułu opłat i prowizji wygenerowane przez instytucję (lub pobierane od instytucji), które nie mogą być przypisane do żadnych z pozostałych wymienionych pozycji.
21.2.
Aktywa zaangażowane w świadczone usługi (22.2)
285. Działalność związaną z zarządzaniem aktywami, świadczeniem usług przechowywania oraz świadczeniem innych usług przez instytucję zgłasza się, korzystając z następujących definicji:
a) „Zarządzanie aktywami” dotyczy aktywów należących bezpośrednio do klientów, w odniesieniu do których instytucja zapewnia usługi zarządzania. „Zarządzanie aktywami” zgłasza się według rodzaju klienta: przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania, fundusze emerytalne, portfele klientów zarządzane na zasadzie uznaniowości oraz inne instrumenty inwestycyjne;
b) „Przechowywane aktywa” dotyczą świadczonych przez instytucję usług w zakresie przechowywania instrumentów finansowych i administrowania nimi na rachunek klientów oraz usług pokrewnych do usług powierniczych, takich jak zarządzanie gotówką i zabezpieczeniem. „Przechowywane aktywa” zgłasza się według rodzajów klientów, których aktywa instytucja przechowuje, dokonując rozróżnienia między przedsiębiorstwami zbiorowego inwestowania a innymi klientami. Pozycja „w tym: powierzone innym jednostkom” dotyczy kwoty aktywów uwzględnionych w przechowywanych aktywach, których efektywne przechowywanie instytucja powierzyła innym podmiotom;
c) „Centralna obsługa administracyjna zbiorowego inwestowania” dotyczy usług administracyjnych świadczonych przez instytucję na rzecz przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania. Usługi te obejmują m.in. świadczenie usług agenta transferowego, sporządzanie dokumentów księgowych, przygotowywanie prospektu emisyjnego, raportów finansowych i wszystkich innych dokumentów przeznaczonych dla inwestorów, prowadzenie korespondencji poprzez rozpowszechnianie raportów finansowych i wszystkich innych dokumentów przeznaczonych dla inwestorów, dokonywanie emisji i wykupów oraz prowadzenie rejestru inwestorów, a także obliczanie wartości aktywów netto;
d) „Transakcje powiernicze” dotyczą działań, w ramach których instytucja występuje w swoim własnym imieniu, działając jednak na rachunek i ryzyko swoich klientów. W ramach transakcji powierniczych instytucja często świadczy usługi takie jak usługi zarządzania powierzonymi aktywami na rzecz jednostki strukturyzowanej lub usługi zarządzania portfelami na zasadzie uznaniowości. Wszystkie transakcje powiernicze zgłasza się wyłącznie w tej pozycji, niezależnie od tego, czy instytucja świadczy inne usługi;
e) „Usługi płatnicze” dotyczą usług płatniczych wymienionych w załączniku I do dyrektywy (UE) 2015/2366;
f) „Zasoby klientów podzielone, ale niezarządzane” dotyczą produktów wyemitowanych przez podmioty spoza grupy objętej konsolidacją ostrożnościową, których dystrybucję instytucja przeprowadziła wśród swoich aktualnych klientów. Pozycję tę zgłasza się według rodzajów produktów;
g) „Kwota aktywów zaangażowanych w świadczone usługi” obejmuje kwotę aktywów, w odniesieniu do której instytucja podejmuje działania, z zastosowaniem wartości godziwej. Jeżeli wartość godziwa nie jest dostępna, można skorzystać z innych podstaw wyceny, w tym wartości nominalnej. Jeżeli instytucja świadczy usługi na rzecz podmiotów takich jak przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania lub fundusze emerytalne, przedmiotowe aktywa można wykazać według wartości, po której podmioty te ujmują aktywa w swoim bilansie. Zgłoszone kwoty obejmują, w stosownych przypadkach, odsetki naliczone.
22. UDZIAŁY W JEDNOSTKACH STRUKTURYZOWANYCH NIEPODLEGAJĄCYCH KONSOLIDACJI (30)
286. Do celów załączników III i IV oraz niniejszego załącznika „wykorzystana pomoc na utrzymanie płynności finansowej” oznacza sumę wartości bilansowej kredytu i zaliczek udzielonych jednostkom strukturyzowanym niepodlegającym konsolidacji oraz wartości bilansowej posiadanych dłużnych papierów wartościowych, które zostały wyemitowane przez jednostki strukturyzowane niepodlegające konsolidacji.
287. „Straty poniesione przez instytucję sprawozdającą w bieżącym okresie” obejmują straty z tytułu utraty wartości oraz wszelkie inne straty poniesione w okresie sprawozdawczym przez instytucję sprawozdającą i dotyczą udziałów instytucji sprawozdającej w jednostkach strukturyzowanych niepodlegających konsolidacji.
23. JEDNOSTKI POWIĄZANE (31)
288. Instytucje zgłaszają kwoty lub transakcje związane z ekspozycjami bilansowymi i pozabilansowymi, w przypadku których kontrahent jest jednostką powiązaną zgodnie z MSR 24.
289. Transakcje wewnątrzgrupowe i salda należności wewnątrz grupy objętej konsolidacją ostrożnościową podlegają eliminacji. W pozycji „Jednostki zależne i inne jednostki z tej samej grupy” instytucje uwzględniają salda i transakcje z jednostkami zależnymi, które nie zostały wyeliminowane, ponieważ jednostki zależne nie są w pełni skonsolidowane w ramach zakresu konsolidacji ostrożnościowej albo ponieważ, zgodnie z art. 19 CRR, jednostki zależne są wyłączone z zakresu konsolidacji ostrożnościowej ze względu na fakt, że są nieistotne, bądź też, w przypadku instytucji będących częścią większej grupy, z uwagi na fakt, że jednostki zależne są jednostkami zależnymi w stosunku do jednostki dominującej najwyższego szczebla, a nie w stosunku do instytucji. W pozycji „Jednostki stowarzyszone i wspólne przedsięwzięcia” instytucje uwzględniają części sald i transakcji ze wspólnymi przedsięwzięciami i jednostkami stowarzyszonymi grupy, do której należy jednostka, które nie zostały wyeliminowane po przeprowadzeniu konsolidacji proporcjonalnej.
23.1.
Jednostki powiązane: kwoty przypadające do zapłaty i kwoty należne (31.1)
290. W przypadku „Otrzymanych zobowiązań do udzielenia pożyczki, gwarancji finansowych i innych zobowiązań” kwoty, które należy zgłosić, odpowiadają sumie „kwoty nominalnej” otrzymanych zobowiązań do udzielenia pożyczki i innych zobowiązań oraz „maksymalnej uznawalnej kwocie gwarancji” otrzymanych gwarancji finansowych, jak określono w pkt 119.
291. „Skumulowaną utratę wartości i skumulowane ujemne zmiany wartości godziwej z powodu ryzyka kredytowego z tytułu ekspozycji nieobsługiwanych” ustalone w sposób określony w pkt 69–71 niniejszej części zgłasza się wyłącznie w odniesieniu do ekspozycji nieobsługiwanych. „Rezerwy na nieobsługiwane ekspozycje pozabilansowe” obejmują rezerwy zgodnie z pkt 11, 106 i 111 niniejszej części w odniesieniu do ekspozycji, które są nieobsługiwane, jak określono zgodnie z pkt 213–239 niniejszej części.
23.2.
Jednostki powiązane: koszty i przychody generowane przez transakcje z (31.2)
292. „Zyski lub straty z tytułu zaprzestania ujmowania aktywów innych niż finansowe” obejmują wszystkie zyski i straty z tytułu zaprzestania ujmowania aktywów niefinansowych wygenerowane przez transakcje z jednostkami powiązanymi. Pozycja ta obejmuje zyski i straty z tytułu zaprzestania ujmowania aktywów niefinansowych, wygenerowane przez transakcje z jednostkami powiązanymi i stanowiące element którejkolwiek z następujących pozycji „Rachunku zysków i strat”:
a) „zyski lub straty z tytułu zaprzestania ujmowania inwestycji w jednostkach zależnych, we wspólnych przedsięwzięciach i w jednostkach stowarzyszonych”, w przypadku sprawozdawczości na podstawie krajowych ogólnie przyjętych zasad rachunkowości opartych na BAD;
b) „zyski lub straty z tytułu zaprzestania ujmowania aktywów niefinansowych”;
c) „zysk lub strata z tytułu aktywów trwałych i grup do zbycia sklasyfikowanych jako przeznaczone do sprzedaży niekwalifikujących się jako działalność zaniechana”;
d) „zysk lub strata po opodatkowaniu z tytułu działalności zaniechanej”.
293. „Utrata wartości lub (-) odwrócenie utraty wartości z tytułu ekspozycji nieobsługiwanych” obejmuje odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości określone w pkt 51–53 niniejszej części w odniesieniu do ekspozycji, które są nieobsługiwane zgodnie z pkt 213–239 niniejszej części. „Rezerwy lub (-) odwrócenie rezerw z tytułu ekspozycji nieobsługiwanych” obejmują rezerwy określone w pkt 50 niniejszej części w odniesieniu do ekspozycji pozabilansowych, które są nieobsługiwane, jak określono w pkt 213–239 niniejszej części.
24. STRUKTURA GRUPY (40)
294. Instytucje przedkładają szczegółowe informacje według stanu na dzień sprawozdawczy dotyczące jednostek zależnych, wspólnych przedsięwzięć i jednostek stowarzyszonych w pełni lub proporcjonalnie skonsolidowanych w ramach rachunkowego zakresu konsolidacji, jak również jednostek zgłaszanych w pozycji „Inwestycje w jednostkach zależnych, we wspólnych przedsięwzięciach i w jednostkach stowarzyszonych” zgodnie z pkt 4 niniejszej części, w tym jednostek, w których inwestycje są przeznaczone do sprzedaży zgodnie z MSSF 5. Zgłasza się wszystkie jednostki niezależnie od rodzaju prowadzonej przez nie działalności.
295. Z tego wzoru wyłączone są instrumenty kapitałowe, które nie spełniają kryteriów klasyfikacji jako inwestycje w jednostkach zależnych, we wspólnych przedsięwzięciach i w jednostkach stowarzyszonych oraz w akcje własne instytucji sprawozdającej („akcje własne”).
24.1.
Struktura grupy: poszczególne podmioty (40.1)
296. Następujące informacje zgłasza się dla poszczególnych podmiotów z osobna oraz następujące wymogi stosuje się do celów załączników III i IV oraz niniejszego załącznika:
a) „Kod” oznacza kod identyfikacyjny jednostki, w której dokonano inwestycji. Kod jako element identyfikatora wiersza musi być niepowtarzalny dla każdej zgłaszanej jednostki. W przypadku instytucji i zakładów ubezpieczeń kodem tym jest kod LEI; W przypadku innych jednostek kodem tym jest kod LEI lub, jeżeli kod LEI nie jest dostępny, kod krajowy. Kod musi być niepowtarzalny oraz stosowany spójnie we wszystkich wzorach i w kolejnych okresach. Kod musi zawsze posiadać wartość;
b) „Rodzaj kodu”: instytucje określają rodzaj kodu zgłaszanego w kolumnie „Kod” jako „kod LEI” lub „kod inny niż LEI”. Rodzaj kodu zawsze podlega zgłoszeniu;
c) „Kod krajowy”: instytucje mogą dodatkowo zgłosić kod krajowy jeżeli zgłaszają kod LEI jako identyfikator w kolumnie „Kod”;
d) „Nazwa jednostki” obejmuje nazwę jednostki, w której dokonano inwestycji;
e) „Data wejścia” oznacza dzień, w którym jednostka, w której dokonano inwestycji, weszła w „zakres grupy”;
f) „Kapitał podstawowy jednostki, w której dokonano inwestycji” oznacza całkowitą kwotę kapitału wyemitowanego przez jednostkę, w której dokonano inwestycji, według stanu na sprawozdawczy dzień odniesienia;
g) „Kapitał własny jednostki, w której dokonano inwestycji”, „Aktywa jednostki, w której dokonano inwestycji, razem” oraz „Zysk lub (-) strata jednostki, w której dokonano inwestycji” obejmują kwoty tych pozycji przedstawione w ostatnim sprawozdaniu finansowym zatwierdzonym przez zarząd jednostki, w której dokonano inwestycji, lub podobny upoważniony organ;
h) „Siedziba jednostki, w której dokonano inwestycji” oznacza kraj siedziby jednostki, w której dokonano inwestycji;
i) „Sektor jednostki, w której dokonano inwestycji” oznacza sektor kontrahenta, o którym mowa w części 1 pkt 42 niniejszego załącznika;
j) „Kod NACE” przedstawia się w oparciu o podstawową działalność jednostki, w której dokonano inwestycji. W przypadku przedsiębiorstw niefinansowych kody NACE zgłasza się na pierwszym poziomie dezagregacji (według „sekcji”). W przypadku instytucji finansowych kody NACE zgłasza się na drugim poziomie szczegółowości (według „działu”);
k) „Skumulowane udziały w kapitale własnym (%)” odpowiadają odsetkowi instrumentów właścicielskich posiadanych przez instytucję w sprawozdawczym dniu odniesienia;
l) „Prawa głosu (%)” oznaczają odsetek praw głosu powiązanych z instrumentami właścicielskimi posiadanymi przez instytucję w sprawozdawczym dniu odniesienia;
m) „Struktura grupy (powiązania)” oznacza powiązania między jednostką dominującą najwyższego poziomu a jednostką, w której dokonano inwestycji (jednostką dominującą lub jednostką sprawującą wspólną kontrolę nad instytucją sprawozdającą, jednostką zależną, wspólnym przedsięwzięciem lub jednostką stowarzyszoną);
n) „Podejście księgowe (grupa rozrachunkowa)” wskazuje powiązania między podejściem księgowym wraz z rachunkowym zakresem konsolidacji (pełna konsolidacja, konsolidacja proporcjonalna, metoda praw własności lub inna);
o) „Podejście księgowe (grupa CRR)” wskazuje powiązania między podejściem księgowym a zakresem konsolidacji na podstawie CRR (pełna konsolidacja, konsolidacja proporcjonalna, metoda praw własności lub inna);
p) „Wartość bilansowa” oznacza kwoty zgłoszone w bilansie instytucji w odniesieniu do jednostek, w których dokonano inwestycji, które nie zostały skonsolidowane w pełni ani częściowo;
q) „Cena przejęcia” oznacza kwotę zapłaconą przez inwestorów;
r) „Powiązanie wartości firmy z jednostką, w której dokonano inwestycji” oznacza kwotę wartości firmy zgłoszoną w skonsolidowanym bilansie instytucji sprawozdającej w odniesieniu do jednostki, w której dokonano inwestycji, w pozycjach „wartość firmy” lub „inwestycje w jednostkach zależnych, we wspólnych przedsięwzięciach i w jednostkach stowarzyszonych”;
s) „Wartość godziwa inwestycji, w odniesieniu do których istnieją opublikowane notowania cen” oznacza cenę w sprawozdawczym dniu odniesienia; przedstawia się ją wyłącznie w przypadku, gdy instrumenty są notowane.
24.2.
Struktura grupy: poszczególne instrumenty (40.2)
297. Następujące informacje zgłasza się dla poszczególnych instrumentów z osobna:
a) „Kod papieru wartościowego” obejmuje kod ISIN papieru wartościowego. W przypadku papierów wartościowych, którym nie przypisano kodu ISIN, kod papieru wartościowego oznacza inny kod pozwalający jednoznacznie zidentyfikować dany papier wartościowy. „Kod papieru wartościowego” i „Jednostka dominująca/Kod” stanowią zbiorczy identyfikator wiersza i łącznie są niepowtarzalne dla każdego wiersza we wzorze 40.2;
b) „Jednostka dominująca/Kod” oznacza kod identyfikacyjny jednostki w ramach grupy, która jest posiadaczem inwestycji; Kod jako element identyfikatora wiersza musi być niepowtarzalny dla każdej zgłaszanej jednostki. W przypadku instytucji i zakładów ubezpieczeń kodem tym jest kod LEI; W przypadku innych jednostek kodem tym jest kod LEI lub, jeżeli kod LEI nie jest dostępny, kod krajowy. Kod musi być niepowtarzalny oraz stosowany spójnie we wszystkich wzorach i w kolejnych okresach. Kod musi zawsze posiadać wartość;
c) „Jednostka dominująca/Rodzaj kodu”: instytucje określają rodzaj kodu zgłaszanego w kolumnie „Jednostka dominująca/Kod” jako „kod LEI” lub „kod inny niż LEI”. Rodzaj kodu zawsze podlega zgłoszeniu;
d) „Jednostka dominująca/Kod krajowy”: instytucje mogą dodatkowo zgłosić kod krajowy, jeżeli zgłaszają kod LEI jako identyfikator w kolumnie „Jednostka dominująca/Kod”;
e) „Jednostka, w której dokonano inwestycji/Kod”, „Jednostka, w której dokonano inwestycji/Rodzaj kodu”, „Skumulowane udziały w kapitale własnym”, „Wartość bilansowa” oraz „Cena przejęcia” zostały zdefiniowane w pkt 296 niniejszej części. Kwoty te powinny odpowiadać wartości papierów wartościowych posiadanych przez powiązaną jednostkę dominującą.
25. WARTOŚĆ GODZIWA (41)
25.1.
Hierarchia wartości godziwej: instrumenty finansowe wyceniane według kosztu zamortyzowanego (41.1)
298. W przedmiotowym wzorze zgłasza się informacje dotyczące wartości godziwej instrumentów finansowych wycenianych według kosztu zamortyzowanego zgodnie z hierarchią przedstawioną w MSSF 13 pkt 72, 76, 81 i 86. Jeżeli krajowe ogólnie przyjęte zasady rachunkowości oparte na BAD przewidują również wymóg alokacji aktywów wycenianych według wartości godziwej do różnych poziomów wartości godziwej, instytucje stosujące krajowe ogólnie przyjęte zasady rachunkowości zgłaszają również informacje przewidziane w tym wzorze.
25.2.
Stosowanie opcji wyceny według wartości godziwej (41.2)
299. W przedmiotowym wzorze zgłasza się informacje na temat stosowania opcji wyceny według wartości godziwej w odniesieniu do aktywów finansowych i zobowiązań finansowych wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy.
300. Pozycja „Kontrakty hybrydowe” obejmuje – w odniesieniu do zobowiązań – wartość bilansową hybrydowych instrumentów finansowych sklasyfikowanych w całości w portfelu księgowym zobowiązań finansowych wyznaczonych jako wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy. Pozycja ta uwzględnia zatem w całości wartość nierozdzielonych instrumentów hybrydowych.
301. W pozycji „Zarządzanie pod kątem ryzyka kredytowego” uwzględnia się wartość bilansową instrumentów, które wyznaczono jako wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy przy okazji ich zabezpieczenia przed ryzykiem kredytowym za pomocą kredytowych instrumentów pochodnych wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy zgodnie z MSSF 9 pkt 6.7.
26. NIERUCHOMOŚCI INWESTYCYJNE I RZECZOWE AKTYWA TRWAŁE ORAZ WARTOŚCI NIEMATERIALNE I PRAWNE: WARTOŚĆ BILANSOWA WEDŁUG METODY WYCENY (42)
302. „Rzeczowe aktywa trwałe”, „Nieruchomości inwestycyjne” oraz „Inne wartości niematerialne i prawne” zgłasza się zgodnie z kryteriami stosowanymi przy dokonywaniu ich wyceny.
303. „Inne wartości niematerialne i prawne” obejmują wszystkie wartości niematerialne i prawne inne niż wartość firmy. Aktywa będące oprogramowaniem zgłasza się w pozycji „Inne wartości niematerialne i prawne” lub w pozycji „Rzeczowe aktywa trwałe” zgodnie z mającymi zastosowanie standardami rachunkowości.
303i. W przypadku gdy instytucja pełni rolę leasingobiorcy, przekazuje ona oddzielne informacje dotyczące aktywów leasingowych (aktywa z tytułu prawa do użytkowania).
27. REZERWY (43)
304. Przedmiotowy wzór obejmuje uzgodnienie wartości bilansowej pozycji „Rezerwy” na początku i na koniec danego okresu według charakteru zmian, z wyjątkiem rezerw wycenianych zgodnie z MSSF 9, które zgłasza się we wzorze 12.
305. W pozycji „Inne udzielone zobowiązania i gwarancje wyceniane zgodnie z MSR 37 i udzielone gwarancje wyceniane zgodnie z MSSF 4” uwzględnia się rezerwy wyceniane zgodnie z MSR 37 oraz straty kredytowe z tytułu gwarancji finansowych traktowanych jako umowy ubezpieczenia na podstawie MSSF 4.
28. PROGRAMY O ZDEFINIOWANYM ŚWIADCZENIU I ŚWIADCZENIA PRACOWNICZE (44)
306. W przedmiotowych wzorach uwzględnia się skumulowane informacje na temat wszystkich programów instytucji o zdefiniowanym świadczeniu. W przypadku istnienia więcej niż jednego programu o zdefiniowanym świadczeniu zgłasza się zagregowaną kwotę wszystkich tych programów.
28.1.
Składniki aktywów i zobowiązań netto programu o zdefiniowanym świadczeniu (44.1)
307. Wzór dotyczący składników aktywów i zobowiązań netto programu o zdefiniowanym świadczeniu przedstawia uzgodnienie skumulowanej wartości bieżącej wszystkich zobowiązań (aktywów) netto programu o zdefiniowanym świadczeniu, a także praw do rekompensaty (MSR 19 pkt 140 lit. a), b)).
308. „Aktywa netto programu o zdefiniowanym świadczeniu” obejmują, w przypadku wystąpienia nadwyżki, kwoty nadwyżki, które ujmuje się w bilansie, ponieważ nie wpływają na nie limity ustanowione w MSR 19 pkt 63. Kwotę tej pozycji i kwotę ujętą w pozycji uzupełniającej „Wartość godziwa wszelkiego prawa do rekompensaty ujętego jako składnik aktywów” uwzględnia się w pozycji „Inne aktywa” w bilansie.
28.2.
Zmiany w zobowiązaniach z tytułu zdefiniowanych świadczeń (44.2)
309. Wzór dotyczący zmian w zobowiązaniach z tytułu zdefiniowanych świadczeń przedstawia uzgodnienie salda początkowego i salda końcowego skumulowanej wartości bieżącej wszystkich zobowiązań instytucji z tytułu zdefiniowanych świadczeń. Wpływ różnych składników wymienionych w MSR 19 pkt 141 w danym okresie przedstawia się oddzielnie.
310. Kwota pozycji „Saldo końcowe (wartość bieżąca)” we wzorze dotyczącym zmian w zobowiązaniach z tytułu zdefiniowanych świadczeń odpowiada „Wartości bieżącej zobowiązań z tytułu zdefiniowanych świadczeń”.
28.3.
Koszty personelu według rodzaju świadczeń (44.3)
311. Do celów zgłaszania kosztów personelu według rodzaju świadczeń stosuje się następujące definicje:
a) pozycja „Emerytura i podobne koszty” obejmuje kwotę ujętą w danym okresie jako koszty personelu związane z wszelkimi zobowiązaniami z tytułu świadczeń po okresie zatrudnienia (zarówno programy o zdefiniowanej składce, jak i programy o zdefiniowanym świadczeniu), w tym składki po okresie zatrudnienia na rzecz funduszy zabezpieczenia społecznego (funduszy emerytalno-rentowych) prowadzonych przez rząd lub instytucje zabezpieczenia społecznego;
b) pozycja „Płatności w formie akcji” obejmuje kwotę ujętą w okresie odniesienia jako koszty personelu związane z płatnościami w formie akcji;
c) pozycja „Wynagrodzenia” obejmuje wynagrodzenie pracowników instytucji za pracę lub usługi, ale z wyłączeniem odpraw i wynagrodzeń w formie akcji, które zgłasza się w oddzielnych pozycjach;
d) pozycja „Składki na zabezpieczenie społeczne” obejmuje składki na rzecz funduszy zabezpieczenia społecznego, kwoty płacone podmiotom rządowym lub instytucjom zabezpieczenia społecznego w celu otrzymania w przyszłości świadczeń z zabezpieczenia społecznego, ale z wyłączeniem składek po okresie zatrudnienia na rzecz funduszy zabezpieczenia społecznego w zakresie składek emerytalnych (składki na fundusze emerytalne);
e) pozycja „Odprawy” oznacza płatności odnoszące się do wcześniejszego rozwiązania umowy i obejmuje świadczenia z tytułu rozwiązania stosunku pracy, jak określono w MSR 19.8;
f) pozycja „Inne rodzaje kosztów personelu” obejmują koszty personelu, których nie można przypisać do żadnej z powyższych kategorii.
28.4.
Koszty personelu według kategorii wynagrodzenia i kategorii personelu (44.4)
311i. Do celów zgłaszania kosztów personelu według kategorii wynagrodzenia i kategorii personelu stosuje się następujące definicje:
a) pozycje „wynagrodzenie stałe”, „wynagrodzenie zmienne”, „zidentyfikowani pracownicy” i „organ zarządzający pełniący funkcję zarządczą” mają to samo znaczenie co określone w Wytycznych EUNB „dotyczących prawidłowej polityki wynagrodzeń, o której mowa w art. 74 ust. 3 i art. 75 ust. 2 dyrektywy 2013/36/UE, i ujawniania informacji zgodnie z art. 450 rozporządzenia (UE) nr 575/2013” (EBA/GL/2015/22);
b) pozycje „organ zarządzający”, „organ zarządzający pełniący funkcję nadzorczą” oraz „kadra kierownicza wyższego szczebla” obejmują pracowników zgodnie z definicją w art. 3 ust. 1 pkt 7, 8 i 9 CRD.
311ii. Pozycja „liczba pracowników” obejmuje liczbę pracowników w sprawozdawczym dniu odniesienia, wyrażoną w ekwiwalencie pełnego czasu pracy (EPC) wraz z liczbą członków organu zarządzającego wyrażoną jako wielkość zatrudnienia w odniesieniu do zakresu konsolidacji ostrożnościowej (CRR). Spośród nich liczbę zidentyfikowanych pracowników oraz liczbę przedstawicieli w organie zarządzającym pełniącym funkcję zarządczą oraz w kadrze kierowniczej wyższego szczebla, a także liczbę przedstawicieli w organie zarządzającym pełniącym funkcję nadzorczą zgłasza się oddzielnie.
29. PODZIAŁ WYBRANYCH POZYCJI W RACHUNKU ZYSKÓW I STRAT (45)
29.1.
Zyski lub straty z tytułu aktywów i zobowiązań finansowych wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy według portfela księgowego (45.1)
312. „Zobowiązania finansowe wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy” obejmują wyłącznie zyski i straty wynikające ze zmiany własnego ryzyka kredytowego emitentów zobowiązań wyznaczonych jako wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy, w przypadku gdy instytucja sprawozdająca postanowiła ujmować je w wyniku finansowym, ponieważ ujęcie ich w innych całkowitych dochodach doprowadziłoby do powstania lub zwiększenia niedopasowania księgowego.
29.2.
Zyski lub straty z tytułu zaprzestania ujmowania aktywów niefinansowych (45.2)
313. „Zyski lub straty z tytułu zaprzestania ujmowania aktywów niefinansowych” dzieli się według rodzajów aktywów. Każda pozycja zawiera zyski lub straty na aktywach, które zaprzestano ujmować. W pozycji „Inne aktywa” uwzględnia się rzeczowe aktywa trwałe, wartości niematerialne i prawne oraz inwestycje, których nie zgłoszono w innym miejscu.
29.3.
Inne przychody i koszty operacyjne (45.3)
314. Inne przychody i koszty operacyjne dzieli się na następujące pozycje: korekty wartości godziwej nieruchomości inwestycyjnych i rzeczowych aktywów trwałych wycenianych według modelu wartości godziwej; przychody z najmu i bezpośrednie koszty operacyjne związane z nieruchomością inwestycyjną; przychody i koszty z tytułu leasingu operacyjnego inne niż przychody i koszty związane z nieruchomością inwestycyjną oraz pozostałe przychody i koszty operacyjne.
315. „Leasingi operacyjne inne niż nieruchomości inwestycyjne” obejmują, w kolumnie „przychody” osiągnięty zysk, a w kolumnie „koszty” – koszty poniesione przez instytucję jako leasingodawcę w ramach działań w zakresie leasingu operacyjnego innych niż te, w których aktywa klasyfikuje się jako nieruchomości inwestycyjne. Koszty ponoszone przez instytucję jako leasingobiorcę uwzględnia się w pozycji „Pozostałe koszty administracyjne”.
316. Zyski lub straty z tytułu zaprzestania ujmowania i aktualizacji wyceny portfeli złota, innych metali szlachetnych i innych towarów wycenianych według wartości godziwej, pomniejszonej o koszty sprzedaży, zgłasza się w pozycjach uwzględnionych w sekcji „Pozostałe przychody operacyjne. Inne” lub „Pozostałe koszty operacyjne. Inne”.
30. SPRAWOZDANIE ZE ZMIAN W KAPITALE WŁASNYM (46)
317. W sprawozdaniu ze zmian w kapitale własnym ujawnia się uzgodnienie między wartością bilansową na początku okresu (saldo początkowe) i na koniec okresu (saldo końcowe) w odniesieniu do każdego składnika kapitału własnego.
318. W pozycji „Transfery między składnikami kapitału własnego” uwzględnia się wszystkie kwoty przeniesione w ramach kapitału własnego, w tym zarówno zyski i straty spowodowane własnym ryzykiem kredytowym związanym ze zobowiązaniami wyznaczonymi jako wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy, jak również skumulowane zmiany wartości godziwej instrumentów kapitałowych wycenianych według wartości godziwej przez inne całkowite dochody, które przenosi się do pozostałych składników kapitału własnego w momencie zaprzestania ich ujmowania.
31. KREDYTY I ZALICZKI: INFORMACJE DODATKOWE (23)
319. Wzór 23 przedstawia dodatkowe informacje dotyczące kredytów i zaliczek, z wyłączeniem kredytów i zaliczek zaklasyfikowanych jako środki w bankach centralnych i inne depozyty płatne na żądanie przeznaczone do obrotu, aktywa finansowe z przeznaczeniem do obrotu i instrumenty dłużne przeznaczone do sprzedaży.
320. Do celów określenia „liczby instrumentów” instrument należy rozumieć jako produkt bankowy z pozostającą kwotą należności oraz, w stosownych przypadkach, limitem kredytowym, zwykle powiązanym z rachunkiem. Ekspozycja wobec określonego kontrahenta może składać się z kilku instrumentów. Liczbę instrumentów określa się na podstawie sposobu, w jaki instytucja zarządza ekspozycją. Liczbę instrumentów wskazuje się oddzielnie dla ekspozycji „na etapie przedsądowym” oraz ekspozycji „na etapie postępowania sądowego”, jak określono w pkt 321 i 322 niniejszej części.
321. Ekspozycja powinna posiadać status „na etapie przedsądowym” w przypadku, gdy dłużnik został formalnie poinformowany, że w określonym czasie instytucja podejmie przeciwko niemu kroki prawne, jeżeli nie zostaną spełnione określone obowiązki wynikające z umowy lub inne obowiązki w zakresie płatności. Obejmuje to również przypadki, w których instytucja sprawozdająca wypowiedziała umowę, ponieważ dłużnik formalnie złamał jej warunki i został o tym odpowiednio poinformowany, ale instytucja nie podjęła jeszcze względem niego żadnych działań prawnych. Ekspozycje sklasyfikowane jako „na etapie przedsądowym” mogą być wyłączone z tej klasyfikacji, jeżeli nastąpi spłata zaległych kwot lub jeżeli znajdą się „na etapie postępowania sądowego”, jak określono w kolejnym punkcie.
322. Ekspozycja znajduje się „na etapie postępowania sądowego” w przypadku, gdy formalnie podjęto kroki prawne przeciwko dłużnikowi. Obejmuje to przypadki, w których sąd potwierdził, że miało miejsce formalne postępowanie sądowe lub system sądownictwa poinformowano o zamiarze wszczęcia postępowania sądowego.
323. Pozycja „Niezabezpieczone kredyty i zaliczki nieobjęte gwarancjami” odnosi się do ekspozycji, w przypadku których nie ustanowiono zabezpieczenia ani nie otrzymano gwarancji finansowych; nie uwzględnia się niezabezpieczonej części ekspozycji częściowo zabezpieczonej lub częściowo gwarantowanej.
324. Kredyty i zaliczki o skumulowanym wskaźniku pokrycia wynoszącym ponad 90 % zgłasza się oddzielnie. W tym celu „skumulowany wskaźnik pokrycia” oznacza stosunek skumulowanej utraty wartości, odpowiednio skumulowanych ujemnych zmian wartości godziwej z powodu ryzyka kredytowego związanego z kredytem lub zaliczką (w liczniku) do wartości bilansowej brutto tego kredytu lub zaliczki (w mianowniku).
325. Kredyty zabezpieczone nieruchomościami, jak określono w pkt 86 lit. a) oraz 87 niniejszej części, a także kredyty na zakup nieruchomości komercyjnych, jak określono w pkt 239ix niniejszej części, zgłasza się w według wskaźnika określającego stosunek kwoty kredytu do wartości jego zabezpieczenia (wskaźnik LTV), jak określono w pkt 239x niniejszej części.
326. Informacje dotyczące ustanowionych zabezpieczeń i gwarancji otrzymanych w odniesieniu do kredytów i zaliczek zgłasza się zgodnie z pkt 239 niniejszej części. W rezultacie suma kwot zgłoszonych w odniesieniu do zabezpieczeń i gwarancji razem jest ograniczona do wartości bilansowej powiązanej ekspozycji. Ponadto oddzielnie zgłasza się nieruchomości oddane w zastaw jako zabezpieczenie.
327. W drodze odstępstwa od poprzedniego punktu pozycja „zabezpieczenie otrzymane w związku z kredytami i zaliczkami – pełna wartość” odzwierciedla pełną kwotę otrzymanego zabezpieczenia bez limitu odpowiadającego wartości bilansowej powiązanej ekspozycji.
32. KREDYTY I ZALICZKI: PRZEPŁYWY Z TYTUŁU EKSPOZYCJI NIEOBSŁUGIWANYCH, UTRATY WARTOŚCI ORAZ SPISAŃ OD KOŃCA OSTATNIEGO ROKU OBROTOWEGO (24)
32.1.
Kredyty i zaliczki: Wpływy i wypływy z tytułu ekspozycji nieobsługiwanych (24.1)
328. Wzór 24.1 zawiera uzgodnienie salda początkowego i salda końcowego posiadanych kredytów i zaliczek, z wyłączeniem kredytów i zaliczek sklasyfikowanych jako środki w bankach centralnych i inne depozyty płatne na żądanie, aktywa finansowe przeznaczone do obrotu, z przeznaczeniem do obrotu lub przeznaczone do sprzedaży, które sklasyfikowano jako nieobsługiwane zgodnie z pkt 213–239 lub 260 niniejszej części i zgłoszono we wzorze 18. Wpływy i wypływy z tytułu kredytów i zaliczek nieobsługiwanych dzieli się według rodzaju wpływu lub wypływu.
329. Wpływy do kategorii ekspozycji nieobsługiwanych zgłasza się zgodnie z pkt 239ii–239iii oraz 239vi niniejszej części, z wyjątkiem wpływów do kategorii „przeznaczone do sprzedaży”, które nie są objęte zakresem niniejszego wzoru. Wpływy dzieli się według rodzaju (źródła) wpływu. W tym kontekście:
a) pozycja „Wpływ z powodu odsetek naliczonych” stanowi odsetki naliczone w stosunku do kredytów i zaliczek nieobsługiwanych, których nie uwzględniono w żadnej innej kategorii podziału według rodzaju (źródła); w tym względzie wpływ ten obejmuje odsetki naliczone w stosunku do kredytów i zaliczek nieobsługiwanych, które sklasyfikowano jako nieobsługiwane na koniec poprzedniego roku obrotowego, i które były od tego czasu stale klasyfikowane jako takie; odsetki naliczone w stosunku do ekspozycji, które sklasyfikowano jako nieobsługiwane zgodnie z pkt 213–239 lub 260 niniejszej części tylko w danym okresie zgłasza się wraz z samym wpływem w kategorii odpowiedniego rodzaju (źródła);
b) pozycja „w tym: ekspozycje przeklasyfikowane z kategorii obsługiwanych ekspozycji restrukturyzowanych w okresie warunkowym uprzednio przeklasyfikowane z kategorii ekspozycji nieobsługiwanych” obejmują „obsługiwane ekspozycje restrukturyzowane w okresie warunkowym przeklasyfikowane z kategorii ekspozycji nieobsługiwanych”, jak określono w pkt 261 niniejszej części, które zostały ponownie przeklasyfikowane jako nieobsługiwane zgodnie z pkt 213–239 lub 260 niniejszej części w danym okresie;
c) pozycja „Wpływ z innych powodów” obejmuje wpływy, które nie mogą być powiązane z żadnym z pozostałych określonych źródeł wpływów, i obejmuje między innymi zwiększenie wartości bilansowej brutto ekspozycji nieobsługiwanych wynikające z dodatkowych kwot wypłaconych w danym okresie, kapitalizacji zaległych płatności, w tym skapitalizowanych opłat i kosztów oraz zmian w kursach wymiany związanych z kredytami i zaliczkami nieobsługiwanymi, które sklasyfikowano jako nieobsługiwane na koniec poprzedniego roku obrotowego i które były od tego czasu stale klasyfikowane jako takie.
330. Następujące ekspozycje zgłasza się w odrębnych wierszach:
a) pozycja „Wpływ mający miejsce więcej niż jeden raz” obejmuje kredyty i zaliczki, które w trakcie okresu wielokrotnie przeklasyfikowano z obsługiwanych na nieobsługiwane lub odwrotnie;
b) pozycja „Wpływ ekspozycji udzielonych w ciągu ostatnich 24 miesięcy” przedstawia kredyty i zaliczki, które przyznano w ciągu 24 miesięcy poprzedzających sprawozdawczy dzień odniesienia i które w danym okresie sklasyfikowano jako nieobsługiwane zgodnie z pkt 213–239 lub 260 niniejszej części. Spośród tych ekspozycji ekspozycje, które udzielono w danym okresie, zgłasza się dodatkowo oddzielnie.
331. Wypływy z kategorii ekspozycji nieobsługiwanych zgłasza się zgodnie z pkt 239iii–239vi niniejszej części i dzieli się według rodzaju (przyczyny) wypływu. W tym kontekście „wypływ z powodu spisań” odzwierciedla kwotę spisań dokonanych w danym okresie, które nie mogą być powiązane z żadnym z innych określonych rodzajów wypływów i obejmują również spisania powiązane z całkowitym wygaśnięciem wszystkich praw instytucji sprawozdającej wskutek upływu terminu przedawnienia, umorzenia lub innych przyczyn, które miały miejsce w danym okresie.
332. W tych przypadkach, gdy częściowo zaprzestano ujmowania ekspozycji, a pozostała część została przeklasyfikowana jako obsługiwana, wypływ odnoszący się do przeklasyfikowania i wypływ odnoszący się do zaprzestania ujmowania zgłasza się jako oddzielne wypływy. W przypadku wypływów z powodu likwidacji zabezpieczeń, sprzedaży ekspozycji, przeniesień ryzyka i wejścia w posiadanie zabezpieczenia, zgłasza się uzyskane skumulowane odzyskane kwoty netto. Jeżeli spisania dokonano w momencie likwidacji zabezpieczeń, sprzedaży ekspozycji, przeniesień ryzyka i wejścia w posiadanie zabezpieczenia, kwotę tę zgłasza się jako część powiązanego rodzaju wypływu.
333. „Skumulowane odzyskane kwoty netto” oznaczają (i) odzyskaną kwotę środków pieniężnych lub ich ekwiwalentów pomniejszoną o powiązane koszty, odpowiednio w kontekście likwidacji zabezpieczenia, sprzedaży ekspozycji i przeniesień ryzyka, (ii) wartość w momencie początkowego ujęcia, jak określono w pkt 175i niniejszej części, zabezpieczenia uzyskanego w kontekście wypływów z powodu wejścia w posiadanie zabezpieczenia.
334. Wypływ dotyczący kredytów i zaliczek, które stały się nieobsługiwane w danym okresie i później przestały spełniać kryteria klasyfikacji jako nieobsługiwane, zgłasza się oddzielnie.
32.2.
Kredyty i zaliczki: Przepływ utraty wartości i skumulowanych ujemnych zmian wartości godziwej z powodu ryzyka kredytowego z tytułu ekspozycji nieobsługiwanych (24.2)
335. Wzór 24.2 zawiera uzgodnienie salda początkowego i salda końcowego kont odpisów z tytułu utraty wartości oraz stanu skumulowanych ujemnych zmian wartości godziwej z powodu ryzyka kredytowego z tytułu kredytów i zaliczek, które są lub były sklasyfikowane jako nieobsługiwane zgodnie z pkt 213–239 lub 260 niniejszej części, z wyłączeniem kredytów i zaliczek sklasyfikowanych jako środki w bankach centralnych i inne depozyty płatne na żądanie lub sklasyfikowanych jako przeznaczone do sprzedaży.
336. „Zwiększenia w danym okresie obejmują”:
a) stan, na sprawozdawczy dzień odniesienia, skumulowanej utraty wartości i skumulowanych ujemnych zmian wartości godziwej z powodu ryzyka kredytowego z tytułu pożyczek i zaliczek, które stały się nieobsługiwane w danym okresie i są wciąż klasyfikowane jako nieobsługiwane na sprawozdawczy dzień odniesienia;
b) stan, na dzień zaprzestania ujmowania, skumulowanej utraty wartości i skumulowanych ujemnych zmian wartości godziwej z powodu ryzyka kredytowego z tytułu pożyczek i zaliczek, które stały się nieobsługiwane w danym okresie i które zaprzestano ujmować w danym okresie; oraz
c) zwiększenie skumulowanej utraty wartości i skumulowanych ujemnych zmian wartości godziwej z powodu ryzyka kredytowego z tytułu pożyczek i zaliczek, które sklasyfikowano jako nieobsługiwane na koniec poprzedniego roku obrotowego i które są wciąż klasyfikowane jako takie na sprawozdawczy dzień odniesienia albo które zaprzestano ujmować w danym okresie.
337. Część zwiększenia wynikającego z utraty wartości oraz skumulowanych ujemnych zmian wartości godziwej w odniesieniu do odsetek naliczonych zgłasza się ponadto oddzielnie.
338. „Zmniejszenia w danym okresie” obejmują:
a) stan, na dzień zaprzestania ujmowania, skumulowanej utraty wartości i skumulowanych ujemnych zmian wartości godziwej z powodu ryzyka kredytowego z tytułu pożyczek i zaliczek, które przestały być nieobsługiwane w danym okresie i opuściły portfel instytucji w danym okresie;
b) stan, na dzień odniesienia, skumulowanej utraty wartości i skumulowanych ujemnych zmian wartości godziwej z powodu ryzyka kredytowego z tytułu pożyczek i zaliczek, które przestały być nieobsługiwane w danym okresie i na sprawozdawczy dzień odniesienia nie są już klasyfikowane jako nieobsługiwane;
c) stan, na sprawozdawczy dzień odniesienia, skumulowanej utraty wartości i skumulowanych ujemnych zmian wartości godziwej z powodu ryzyka kredytowego z tytułu pożyczek i zaliczek, które w danym okresie przeklasyfikowano jako „przeznaczone do sprzedaży”; oraz
d) zmniejszenie skumulowanej utraty wartości i skumulowanych ujemnych zmian wartości godziwej z powodu ryzyka kredytowego z tytułu pożyczek i zaliczek, które sklasyfikowano jako nieobsługiwane na koniec poprzedniego roku obrotowego i które na sprawozdawczy dzień odniesienia są wciąż klasyfikowane jako takie.
339. Następujące pozycje zgłasza się oddzielnie:
a) zmniejszenie wynikające z odwrócenia odpisów aktualizujących i odwrócenia ujemnych zmian wartości godziwej z powodu ryzyka kredytowego;
b) zmniejszenie wynikające z „likwidacji” dyskonta w kontekście stosowania skutecznej metody księgowania stopy procentowej.
32.3.
Kredyty i zaliczki: Spisania ekspozycji nieobsługiwanych w danym okresie (24.3)
340. Wzór 24.3 stosuje się do zgłaszania spisań, jak określono w pkt 74 niniejszej części, w zakresie, w jakim (i) dokonano ich w danym okresie (wpływy) oraz (ii) odnoszą się one do kredytów i zaliczek sklasyfikowanych jako nieobsługiwane zgodnie z pkt 213–239 lub 260 niniejszej części w danym okresie, z wyłączeniem kredytów i zaliczek sklasyfikowanych jako przeznaczone do obrotu, aktywa finansowe z przeznaczeniem do obrotu lub przeznaczone do sprzedaży. Zgłasza się spisania zarówno częściowe, jak i całkowite. Spośród tych spisań zgłasza się oddzielnie te, które związane są z utratą prawa do legalnego odzyskania ekspozycji lub jej części.
33. ZABEZPIECZENIE UZYSKANE POPRZEZ WEJŚCIE W POSIADANIE I W DRODZE POSTĘPOWAŃ EGZEKUCYJNYCH (25)
341. „Zabezpieczenie uzyskane poprzez wejście w posiadanie” obejmuje zarówno aktywa, które dłużnik oddał w zastaw jako zabezpieczenie, jak też aktywa, których dłużnik nie oddał w zastaw jako zabezpieczenia, natomiast uzyskano je w zamian za umorzenie długu, czy to na podstawie dobrowolnej, czy też w ramach postępowania sądowego.
33.1.
Zabezpieczenie uzyskane poprzez wejście w posiadanie inne niż zabezpieczenie sklasyfikowane jako rzeczowe aktywa trwałe: wpływy i wypływy (25.1)
342. Formularz 25.1 stosuje się w celu przedstawienia uzgodnienia salda początkowego, na początku roku obrotowego, oraz salda końcowego stanu zabezpieczeń uzyskanych poprzez wejście w posiadanie, innych niż zabezpieczenia sklasyfikowane jako rzeczowe aktywa trwałe. Ponadto wzór ten przedstawia informacje dotyczące powiązanego „zmniejszenia salda zadłużenia” oraz wartości zabezpieczenia uzyskanego poprzez wejście w posiadanie w momencie jego początkowego ujęcia.
343. Pozycja „Zmniejszenie salda zadłużenia” oznacza wartość bilansową brutto ekspozycji, którą zaprzestano ujmować w bilansie w zamian za zabezpieczenie uzyskane poprzez wejście w posiadanie, dokładnie w momencie wymiany, oraz powiązaną utratę wartości i ujemne zmiany wartości godziwej z powodu ryzyka kredytowego skumulowane na ten moment. Jeżeli w momencie wymiany dokonano spisania, kwotę tę uznaje się również za część zmniejszenia salda zadłużenia. Nie zgłasza się przypadków zaprzestania ujmowania w bilansie wynikających z innych przyczyn, takich jak przepływy pieniężne.
344. „Wartość w momencie początkowego ujęcia” ma takie samo znaczenie jak w pkt 175i niniejszej części.
345. W odniesieniu do „wpływów w danym okresie”:
a) zabezpieczenie uzyskane poprzez wejście w posiadanie obejmuje: (i) nowe zabezpieczenie uzyskane poprzez wejście w posiadanie w danym okresie (od początku roku obrotowego), niezależnie od tego, czy zabezpieczenie to jest nadal ujmowane w bilansie instytucji (utrzymywane) na sprawozdawczy dzień odniesienia, czy nie, i (ii) dodatnie zmiany w wycenie zabezpieczenia w danym okresie wynikające z różnych przyczyn (takich jak dodatnie zmiany w wartości godziwej, aprecjacja, odwrócenie utraty wartości, zmiany zasad rachunkowości). Tego typu wpływy zgłasza się dodatkowo oddzielnie.
b) „zmniejszenie salda zadłużenia” odzwierciedla zmniejszenie salda zadłużenia z tytułu ekspozycji, którą wyłączono z bilansu w związku z zabezpieczeniem, które uzyskano w danym okresie.
346. W odniesieniu do „wypływów w danym okresie”:
a) zabezpieczenie uzyskane poprzez wejście w posiadanie obejmuje: (i) zabezpieczenie sprzedane za gotówkę w danym okresie; (ii) zabezpieczenie sprzedane z zastąpieniem przez instrumenty finansowe w danym okresie; oraz (iii) ujemne zmiany w wycenie zabezpieczenia w danym okresie wynikające z różnych przyczyn (takich jak ujemne zmiany wartości godziwej, amortyzacja, utrata wartości, spisanie, zmiany w zasadach rachunkowości). Tego typu wypływy zgłasza się oddzielnie. W przypadkach, gdy zaprzestano ujmowania zabezpieczenia w bilansie w zamian za zarówno gotówkę, jak i instrumenty finansowe, odpowiednie kwoty dzieli się i przypisuje do dwóch rodzajów wypływu. Pozycja „Zabezpieczenie sprzedane z zastąpieniem przez instrumenty finansowe” opisuje przypadki, gdy zabezpieczenie jest sprzedawane kontrahentowi, a nabycie przez tego kontrahenta jest finansowane przez instytucję sprawozdającą.
b) „zmniejszenie salda zadłużenia” odzwierciedla zmniejszenie salda zadłużenia z tytułu ekspozycji w związku z przypadkami, w których zabezpieczenie sprzedano za gotówkę lub zastąpiono instrumentami finansowymi w danym okresie.
347. W przypadku sprzedaży zabezpieczenia za gotówkę „Wypływ, w związku z którym pobrano środki pieniężne” jest równy sumie pozycji „Pobrane środki pieniężne po odliczeniu kosztów” i „Zyski/(-) straty ze sprzedaży zabezpieczenia uzyskanego poprzez wejście w posiadanie”. Pozycja „Pobrane środki pieniężne po odliczeniu kosztów” oznacza kwotę otrzymanych środków pieniężnych pomniejszoną o koszty transakcyjne, takie jak opłaty i prowizje płacone na rzecz agentów, podatki i cła. „Zyski/(-) straty ze sprzedaży zabezpieczenia uzyskanego poprzez wejście w posiadanie” oznaczają różnicę pomiędzy wartością bilansową zabezpieczenia mierzoną na dzień zaprzestania ujmowania a kwotą otrzymanych środków pieniężnych pomniejszoną o koszty transakcyjne. W przypadku zastąpienia zabezpieczenia instrumentami finansowymi, jak opisano w pkt 346 niniejszej części, zgłasza się wartość bilansową przyznanego finansowania.
348. Zabezpieczenie uzyskane poprzez wejście w posiadanie zgłasza się w podziale według okresu, jaki upłynął od ujęcia zabezpieczenia w bilansie instytucji.
349. W kontekście przedstawiania uzyskanego zabezpieczenia według okresu, jaki upłynął od ujęcia go w bilansie, „wiekowania” zabezpieczenia w bilansie, tj. migracji między wcześniej zdefiniowanymi przedziałami zapadalności, nie zgłasza się ani jako wpływu, ani jako wypływu.
33.2.
Zabezpieczenie uzyskane poprzez wejście w posiadanie inne niż zabezpieczenie sklasyfikowane jako rzeczowe aktywa trwałe – Rodzaj uzyskanego zabezpieczenia (25.2)
350. Wzór 25.2 zawiera podział zabezpieczeń uzyskanych poprzez wejście w posiadanie, jak określono w pkt 341 niniejszej części, w podziale na rodzaj uzyskanego zabezpieczenia. Wzór odzwierciedla zabezpieczenie ujęte w bilansie w sprawozdawczym dniu odniesienia, niezależnie od momentu, w którym je uzyskano. Ponadto wzór przedstawia informacje dotyczące powiązanego „zmniejszenia salda zadłużenia” oraz „wartości w momencie początkowego ujęcia”, jak określono w pkt 343 i 344 niniejszej części, oraz liczbę zabezpieczeń uzyskanych poprzez wejście w posiadanie i ujętych w bilansie w sprawozdawczym dniu odniesienia. Liczbę zabezpieczeń uzyskanych poprzez wejście w posiadanie oblicza się niezależnie od wartości bilansowej zabezpieczenia i może ona wynosić jeden lub więcej niż jeden dla każdej ekspozycji, której ujmowania w bilansie zaprzestano w zamian za zabezpieczenie uzyskane poprzez wejście w posiadanie.
351. Rodzajem zabezpieczenia są zabezpieczenia, o których mowa w pkt 173 niniejszej części, z wyjątkiem tych zabezpieczeń, o których mowa w lit. b) ppkt (i) wspomnianego punktu.
352. W odniesieniu do zabezpieczenia w formie nieruchomości następujące informacje zgłasza się w odrębnych wierszach:
a) nieruchomość, która jest w budowie lub w trakcie zagospodarowania;
b) w odniesieniu do nieruchomości komercyjnej – zabezpieczenie w postaci gruntów związanych z przedsiębiorstwami prowadzącymi działalność z zakresu nieruchomości komercyjnych, z wyłączeniem gruntów rolnych. Informacje dotyczące gruntów objętych i nieobjętych pozwoleniem na budowę zgłasza się dodatkowo oddzielne.
33.3.
Zabezpieczenie uzyskane poprzez wejście w posiadanie sklasyfikowane jako rzeczowe aktywa trwałe (25.3)
353. We wzorze 25.3 zgłasza się informacje dotyczące zabezpieczenia uzyskanego poprzez wejście w posiadanie sklasyfikowanego jako rzeczowe aktywa trwałe. Ponadto wzór przedstawia informacje dotyczące powiązanego „zmniejszenia salda zadłużenia” oraz „wartości w momencie początkowego ujęcia”, jak określono w pkt 343 i 344 niniejszej części.
354. Podaje się informacje dotyczące zabezpieczenia na sprawozdawczy dzień odniesienia, niezależnie od tego, kiedy je uzyskano, oraz wpływów wynikających z nowego zabezpieczenia, które uzyskano poprzez wejście w posiadanie w okresie między początkiem a końcem okresu odniesienia i które jest nadal ujmowane w bilansie w sprawozdawczym dniu odniesienia. W odniesieniu do „zmniejszenia salda zadłużenia” pozycja „razem” odzwierciedla zmniejszenie salda zadłużenia związane z zabezpieczeniem na sprawozdawczy dzień odniesienia, a „wpływy z powodu nowego zabezpieczenia uzyskanego poprzez wejście w posiadanie” odzwierciedlają zmniejszenie salda zadłużenia związane z zabezpieczeniem, które uzyskano w trakcie danego okresu.
34. ZARZĄDZANIE DZIAŁANIAMI RESTRUKTURYZACYJNYMI I JAKOŚĆ DZIAŁAŃ RESTRUKTURYZACYJNYCH (26)
355. Wzór 26 zawiera szczegółowe informacje dotyczące kredytów i zaliczek sklasyfikowanych jako restrukturyzowane zgodnie z pkt 240–268 niniejszej części, z wyłączeniem instrumentów sklasyfikowanych jako środki w bankach centralnych i inne depozyty płatne na żądanie lub sklasyfikowanych jako przeznaczone do sprzedaży. Ekspozycje restrukturyzowane odnoszące się do zmiany dotychczasowych warunków albo całkowitego lub częściowego refinansowania umowy dotyczącej długu zagrożonego, jak określono w pkt 241 niniejszej części, dzieli się na bardziej szczegółowe rodzaje działań restrukturyzacyjnych.
356. „Liczbę instrumentów” określa się zgodnie z pkt 320 niniejszej części.
357. Wartość bilansową brutto ekspozycji objętych działaniami restrukturyzacyjnymi przypisuje się do kategorii odzwierciedlającej rodzaj działania restrukturyzacyjnego. W przypadku gdy względem ekspozycji zastosowano różne działania restrukturyzacyjne, wartość bilansową brutto ekspozycji objętych działaniami restrukturyzacyjnymi przypisuje się do najbardziej odpowiedniego rodzaju działania restrukturyzacyjnego. Najbardziej odpowiedni rodzaj działania restrukturyzacyjnego identyfikuje się w oparciu o rodzaj działania restrukturyzacyjnego, które ma największy wpływ na wartość bieżącą netto ekspozycji restrukturyzowanej lub z wykorzystaniem innych metod uznanych za stosowne.
358. Istnieją następujące rodzaje działań restrukturyzacyjnych:
a) okres karencji/moratorium na spłatę zadłużenia: tymczasowe zawieszenie zobowiązań w przedmiocie spłaty kwoty głównej lub odsetek, przy czym spłata ma być wznowiona w późniejszym czasie;
b) obniżenie stopy procentowej: stałe lub tymczasowe obniżenie stopy procentowej (stałej lub zmiennej) do poziomu uczciwej i zrównoważonej stopy;
c) przedłużenie terminu zapadalności: przedłużenie terminu zapadalności ekspozycji powodujące ograniczenie wysokości rat poprzez rozłożenie spłat na dłuższy okres;
d) zmiana harmonogramu płatności: dostosowanie wynikającego z umowy harmonogramu spłat ze zmianą wysokości rat lub bez takiej zmiany, inne niż okres karencji/moratorium na spłatę zadłużenia, przedłużenie terminu zapadalności oraz umorzenie długu. Kategoria ta obejmuje m.in. kapitalizację zaległości finansowych lub narosłych zaległości odsetkowych do kapitału pozostałego do spłaty celem umożliwienia spłaty na podstawie zrównoważonego skorygowanego harmonogramu; obniżenie kwoty rat spłaty kwoty głównej w określonym okresie niezależnie od tego, czy odsetki pozostają do spłaty w całości lub czy podlegają one kapitalizacji lub przepadkowi;
e) umorzenie długu: częściowe umorzenie ekspozycji przez instytucję sprawozdającą z uwagi na utratę prawa do jej legalnego odzyskania;
f) zamiana długu na aktywa: częściowe zastąpienie ekspozycji w formie instrumentów dłużnych aktywami lub akcjami;
g) inne działania restrukturyzacyjne, w tym m.in. całkowite lub częściowe refinansowanie umowy dotyczącej zagrożonego długu.
359. W przypadkach gdy działanie restrukturyzacyjne ma wpływ na wartość bilansową brutto ekspozycji, zgłasza się wartość bilansową brutto na sprawozdawczy dzień odniesienia, tj. po zastosowaniu działania restrukturyzacyjnego. W przypadku refinansowania zgłasza się wartość bilansową brutto nowo przyznanej umowy („dług refinansujący”), która kwalifikuje się jako działanie restrukturyzacyjne, a także wartość bilansową brutto starej spłaconej umowy, która jest nadal należna.
360. Następujące pozycje zgłasza się w odrębnych wierszach:
a) Instrumenty, które podlegały działaniom restrukturyzacyjnym w różnych momentach w czasie, gdzie:
(i) Kredyty i zaliczki, które zostały zrestrukturyzowane „dwukrotnie” lub „więcej niż dwa razy” oznaczają ekspozycje sklasyfikowane jako restrukturyzowane zgodnie z pkt 240–268 niniejszej części na sprawozdawczy dzień odniesienia, względem których zastosowano działania restrukturyzacyjne, odpowiednio, dwukrotnie lub więcej niż dwa razy. Obejmuje to m.in. ekspozycje pierwotnie restrukturyzowane, które przestały mieć status restrukturyzowanych (ekspozycje restrukturyzowane, które uległy poprawie), ale które objęto następnie nowymi działaniami restrukturyzacyjnymi;
(ii) „Kredyty i zaliczki, wobec których podjęto dodatkowe, do już istniejących, działania restrukturyzacyjne” oznaczają ekspozycje restrukturyzowane w okresie warunkowym, względem których zastosowano działania restrukturyzacyjne dodatkowo do działań restrukturyzacyjnych, którymi objęto je wcześniej, a które nie uległy w międzyczasie poprawie.
b) Nieobsługiwane ekspozycje restrukturyzowane, które nie spełniały kryteriów reklasyfikacji z kategorii ekspozycji nieobsługiwanych. Obejmuje to nieobsługiwane ekspozycje restrukturyzowane, które na koniec okresu warunkowego wynoszącego 1 rok, określonego w pkt 231 lit. b) niniejszej części, nie spełniały kryteriów koniecznych do tego, by zaprzestać traktowania ich jako nieobsługiwane, jak opisano w pkt 232 niniejszej części.
361. Ekspozycje, które objęto działaniami restrukturyzacyjnymi od końca ostatniego roku obrotowego, zgłasza się w oddzielnych kolumnach.
35. KREDYTY I ZALICZKI: ŚREDNI CZAS TRWANIA I ŚREDNI OKRES ODZYSKANIA ŚRODKÓW (47)
362. Informacje przedstawione we wzorze 47 odnoszą się do kredytów i zaliczek, z wyłączeniem kredytów i zaliczek sklasyfikowanych jako środki w bankach centralnych i inne depozyty płatne na żądanie, jako przeznaczone do obrotu, jako aktywa finansowe z przeznaczeniem do obrotu lub jako przeznaczone do sprzedaży.
363. „Średni ważony okres od daty uznania za przeterminowane (w latach)” oblicza się jako średnią ważoną liczby dni przeterminowania ekspozycji sklasyfikowanych jako nieobsługiwane zgodnie z pkt 213–239 lub 260 niniejszej części na sprawozdawczy dzień odniesienia. W kalkulacji tej ekspozycje nieobsługiwane, które nie są przeterminowane, uznaje się za przeterminowane o zero dni. Ekspozycje ważone są wartością bilansową brutto mierzoną na sprawozdawczy dzień odniesienia. Średni ważony okres od daty uznania za przeterminowane wyraża się w latach (w zaokrągleniu do części dziesiętnych).
364. Zgłasza się następujące informacje dotyczące wyników postępowań sądowych w odniesieniu do nieobsługiwanych kredytów i zaliczek udzielonych w danym okresie:
a) skumulowane odzyskane kwoty netto: Niniejsza pozycja obejmuje środki odzyskane w wyniku postępowań sądowych. Nie uwzględnia się kwot odzyskanych w wyniku dobrowolnych ugód;
b) obniżenie wartości bilansowej brutto: Pozycja ta obejmuje wartość bilansową brutto kredytów i zaliczek nieobsługiwanych, których ujmowania zaprzestano w odpowiedzi na zakończenie postępowania sądowego. Obejmuje to powiązane spisania;
c) średni czas trwania postępowań sądowych w danym okresie: obliczany jest jako średni czas, który upłynął między dniem klasyfikacji instrumentu jako „na etapie postępowania sądowego” zgodnie z pkt 322 niniejszej części a dniem zakończenia postępowania sądowego; podaje się go w latach (w zaokrągleniu do części dziesiętnych).
CZĘŚĆ 3
PRZYPORZĄDKOWANIE KATEGORII EKSPOZYCJI I SEKTORÓW KONTRAHENTÓW
1. W tabelach 2 i 3 przyporządkowuje się kategorie ekspozycji wykorzystywane przy obliczaniu wymogów kapitałowych zgodnie z CRR do sektorów kontrahentów stosowanych w tabelach FINREP.
Tabela 2
Metoda standardowa
Kategorie ekspozycji wg metody standardowej (art. 112 CRR)
Sektory kontrahentów w FINREP
Uwagi
a) Ekspozycje wobec rządów centralnych lub banków centralnych
1) Banki centralne
2) Sektor instytucji rządowych i samorządowych
Przedmiotowe ekspozycje przypisuje się do sektorów kontrahentów FINREP zgodnie z charakterem bezpośredniego kontrahenta.
b) Ekspozycje wobec samorządów regionalnych lub władz lokalnych
2) Sektor instytucji rządowych i samorządowych
Przedmiotowe ekspozycje przypisuje się do sektorów kontrahentów FINREP zgodnie z charakterem bezpośredniego kontrahenta.
c) Ekspozycje wobec podmiotów sektora publicznego
2) Sektor instytucji rządowych i samorządowych
3) Instytucje kredytowe
4) Inne instytucje finansowe
5) Przedsiębiorstwa niefinansowe
Przedmiotowe ekspozycje przypisuje się do sektorów kontrahentów FINREP zgodnie z charakterem bezpośredniego kontrahenta.
d) Ekspozycje wobec wielostronnych banków rozwoju
3) Instytucje kredytowe
Przedmiotowe ekspozycje przypisuje się do sektorów kontrahentów FINREP zgodnie z charakterem bezpośredniego kontrahenta.
e) Ekspozycje wobec organizacji międzynarodowych
2) Sektor instytucji rządowych i samorządowych
Przedmiotowe ekspozycje przypisuje się do sektorów kontrahentów FINREP zgodnie z charakterem bezpośredniego kontrahenta.
f) Ekspozycje wobec instytucji
(tj. ekspozycje wobec instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych)
3) Instytucje kredytowe
4) Inne instytucje finansowe
Przedmiotowe ekspozycje przypisuje się do sektorów kontrahentów FINREP zgodnie z charakterem bezpośredniego kontrahenta.
g) Ekspozycje wobec przedsiębiorstw
2) Sektor instytucji rządowych i samorządowych
4) Inne instytucje finansowe
5) Przedsiębiorstwa niefinansowe
6) Gospodarstwa domowe
Przedmiotowe ekspozycje przypisuje się do sektorów kontrahentów FINREP zgodnie z charakterem bezpośredniego kontrahenta.
h) Ekspozycje detaliczne
4) Inne instytucje finansowe
5) Przedsiębiorstwa niefinansowe
6) Gospodarstwa domowe
Przedmiotowe ekspozycje przypisuje się do sektorów kontrahentów FINREP zgodnie z charakterem bezpośredniego kontrahenta.
i) Ekspozycje zabezpieczone hipotekami na nieruchomościach
2) Sektor instytucji rządowych i samorządowych
3) Instytucje kredytowe
4) Inne instytucje finansowe
5) Przedsiębiorstwa niefinansowe
6) Gospodarstwa domowe
Przedmiotowe ekspozycje przypisuje się do sektorów kontrahentów FINREP zgodnie z charakterem bezpośredniego kontrahenta.
j) Ekspozycje, których dotyczy niewykonanie zobowiązania
1) Banki centralne
2) Sektor instytucji rządowych i samorządowych
3) Instytucje kredytowe
4) Inne instytucje finansowe
5) Przedsiębiorstwa niefinansowe
6) Gospodarstwa domowe
Przedmiotowe ekspozycje przypisuje się do sektorów kontrahentów FINREP zgodnie z charakterem bezpośredniego kontrahenta.
ja) Ekspozycje związane ze szczególnie wysokim ryzykiem
1) Banki centralne
2) Sektor instytucji rządowych i samorządowych
3) Instytucje kredytowe
4) Inne instytucje finansowe
5) Przedsiębiorstwa niefinansowe
6) Gospodarstwa domowe
Przedmiotowe ekspozycje przypisuje się do sektorów kontrahentów FINREP zgodnie z charakterem bezpośredniego kontrahenta.
k) Ekspozycje w postaci obligacji zabezpieczonych
3) Instytucje kredytowe
4) Inne instytucje finansowe
5) Przedsiębiorstwa niefinansowe
Przedmiotowe ekspozycje przypisuje się do sektorów kontrahentów FINREP zgodnie z charakterem bezpośredniego kontrahenta.
l) Pozycje sekurytyzacyjne
2) Sektor instytucji rządowych i samorządowych
3) Instytucje kredytowe
4) Inne instytucje finansowe
5) Przedsiębiorstwa niefinansowe
6) Gospodarstwa domowe
Przedmiotowe ekspozycje przypisuje się do sektorów kontrahentów FINREP zgodnie z podstawowym ryzykiem sekurytyzacji. Jeżeli w FINREP pozycje sekurytyzowane są w dalszym ciągu ujmowane w bilansie, sektory kontrahentów odpowiadają sektorom bezpośrednich kontrahentów tych pozycji.
m) Ekspozycje wobec instytucji i przedsiębiorstw posiadających krótkoterminową ocenę kredytową
3) Instytucje kredytowe
4) Inne instytucje finansowe
5) Przedsiębiorstwa niefinansowe
Przedmiotowe ekspozycje przypisuje się do sektorów kontrahentów FINREP zgodnie z charakterem bezpośredniego kontrahenta.
n) Ekspozycje wobec przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania
Instrumenty udziałowe
Inwestycje w przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania klasyfikuje się jako instrumenty udziałowe w FINREP, niezależnie od tego, czy przepisy CRR dopuszczają możliwość przeprowadzenia pełnego przeglądu.
o) Ekspozycje kapitałowe
Instrumenty udziałowe
W FINREP akcje wydziela się jako instrumenty w ramach różnych kategorii aktywów finansowych.
p) Inne pozycje
Różne pozycje w bilansie
W FINREP inne pozycje mogą zostać uwzględnione w ramach różnych kategorii aktywów.
Tabela 3
Metoda wewnętrznych ratingów
Kategorie ekspozycji wg metody IRB
(art. 147 CRR)
Sektory kontrahentów w FINREP
Uwagi
a) Ekspozycje wobec rządów centralnych i banków centralnych
1) Banki centralne
2) Sektor instytucji rządowych i samorządowych
3) Instytucje kredytowe
Przedmiotowe ekspozycje przypisuje się do sektorów kontrahentów FINREP zgodnie z charakterem bezpośredniego kontrahenta.
b) Ekspozycje wobec instytucji
(tj. ekspozycje wobec instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, a także wobec niektórych podmiotów sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz banków wielostronnych)
2) Sektor instytucji rządowych i samorządowych
3) Instytucje kredytowe
4) Inne instytucje finansowe
Przedmiotowe ekspozycje przypisuje się do sektorów kontrahentów FINREP zgodnie z charakterem bezpośredniego kontrahenta.
c) Ekspozycje wobec przedsiębiorstw
2) Sektor instytucji rządowych i samorządowych
4) Inne instytucje finansowe
5) Przedsiębiorstwa niefinansowe
6) Gospodarstwa domowe
Przedmiotowe ekspozycje przypisuje się do sektorów kontrahentów FINREP zgodnie z charakterem bezpośredniego kontrahenta.
d) Ekspozycje detaliczne
4) Inne instytucje finansowe
5) Przedsiębiorstwa niefinansowe
6) Gospodarstwa domowe
Przedmiotowe ekspozycje przypisuje się do sektorów kontrahentów FINREP zgodnie z charakterem bezpośredniego kontrahenta.
e) Ekspozycje kapitałowe
Instrumenty udziałowe
W FINREP akcje wydziela się jako instrumenty w ramach różnych kategorii aktywów finansowych.
f) Pozycje sekurytyzacyjne
2) Sektor instytucji rządowych i samorządowych
3) Instytucje kredytowe
4) Inne instytucje finansowe
5) Przedsiębiorstwa niefinansowe
6) Gospodarstwa domowe
Przedmiotowe ekspozycje przypisuje się do sektorów kontrahentów FINREP zgodnie z podstawowym ryzykiem pozycji sekurytyzacyjnych. Jeżeli w FINREP pozycje sekurytyzowane są w dalszym ciągu ujmowane w bilansie, sektory kontrahentów odpowiadają sektorom bezpośrednich kontrahentów tych pozycji.
g) Inne aktywa niegenerujące zobowiązania kredytowego
Różne pozycje w bilansie
W FINREP inne pozycje mogą zostać uwzględnione w ramach różnych kategorii aktywów.
Tekst urzędowy w EUR-Lex. Lexeva pokazuje treść przepisu, nie udziela porad prawnych. Moc prawną ma wyłącznie tekst opublikowany w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.