Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1119 z dnia 30 czerwca 2021 r. w sprawie ustanowienia ram na potrzeby osiągnięcia neutralności klimatycznej i zmiany rozporządzeń (WE) nr 401/2009 i (UE) 2018/1999 (Europejskie prawo o klimacie)

Artykuł 1

Przedmiot i zakres stosowania

Niniejszym rozporządzeniem ustanawia się ramy nieodwracalnego i stopniowego ograniczania antropogenicznych emisji gazów cieplarnianych przez źródła oraz ich zwiększonego pochłaniania przez pochłaniacze uregulowanego przez prawo Unii.

W niniejszym rozporządzeniu określa się wiążący cel polegający na osiągnięciu neutralności klimatycznej w Unii do 2050 r., w dążeniu do osiągnięcia długoterminowego celu dotyczącego temperatury określonego w art. 2 ust. 1 lit. a) porozumienia paryskiego, i ustanawia się ramy służące osiągnięciu postępów w realizacji globalnego celu w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu ustanowionego w art. 7 porozumienia paryskiego. Niniejszym rozporządzeniem ustanawia się również wiążący cel Unii zakładający ograniczenie emisji netto gazów cieplarnianych do roku 2030.

Niniejszym rozporządzeniem ustanawia się również wiążący cel Unii na 2040 r.

Niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do antropogenicznych emisji gazów cieplarnianych wymienionych w części 2 załącznika V do rozporządzenia (UE) 2018/1999 przez źródła oraz ich pochłaniania przez pochłaniacze.

Artykuł 2

Cel neutralności klimatycznej

1. Emisje i pochłanianie gazów cieplarnianych w całej Unii, uregulowane przez prawo Unii, należy zrównoważyć w Unii najpóźniej do 2050 r., tym samym zmniejszając emisje do poziomu zero netto w tym terminie, a następnie Unia powinna dążyć do osiągnięcia ujemnych emisji.

2. Właściwe instytucje Unii i państwa członkowskie wprowadzają odpowiednio na poziomach unijnym i krajowym środki niezbędne, by umożliwić wspólne osiągnięcie celu neutralności klimatycznej określonego w ust. 1, uwzględniając znaczenie, jakie w dążeniu do osiągnięcia tego celu ma propagowanie zarówno sprawiedliwości i solidarności między państwami członkowskimi, jak i opłacalności.

Artykuł 3

Doradztwo naukowe w sprawie zmiany klimatu

1. Europejski Naukowy Komitet Doradczy ds. Zmiany Klimatu ustanowiony na mocy art. 10a rozporządzenia (WE) nr 401/2009 (zwany dalej „komitetem doradczym”) ze względu na swoją niezależność oraz wiedzę naukową i techniczną służy Unii jako punkt odniesienia w zakresie wiedzy naukowej związanej ze zmianą klimatu.

2. Zadania komitetu doradczego obejmują:

a) uwzględnianie najnowszych ustaleń naukowych zawartych w raportach IPCC i naukowych danych klimatycznych, w szczególności w odniesieniu do informacji istotnych dla Unii;

b) udzielanie porad naukowych i sporządzanie raportów na temat istniejących i proponowanych środków unijnych, celów klimatycznych i orientacyjnych budżetów emisyjnych oraz ich spójności z celami niniejszego rozporządzenia i międzynarodowymi zobowiązaniami Unii wynikającymi z porozumienia paryskiego;

c) przyczynianie się do wymiany niezależnej wiedzy naukowej w dziedzinie modelowania, monitorowania oraz obiecujących badań naukowych i innowacji sprzyjających ograniczeniu emisji lub zwiększeniu pochłaniania;

d) określenie działań i możliwości niezbędnych do pomyślnego osiągnięcia unijnych celów klimatycznych;

e) podnoszenie świadomości na temat zmiany klimatu i jej skutków, a także stymulowanie dialogu i współpracy między organami naukowymi w Unii oraz uzupełnianie prowadzonych działań i wysiłków.

3. W swoich działaniach komitet doradczy kieruje się najlepszymi dostępnymi i najnowszymi dowodami naukowymi, w tym najnowszymi raportami IPCC, IPBES i innych organów międzynarodowych. Dba on o to, by proces ten był w pełni przejrzysty, oraz podaje swoje raporty do wiadomości publicznej. Może uwzględniać wyniki pracy krajowych organów doradczych ds. klimatu, o których mowa w ust. 4, o ile są one dostępne.

4. Aby wzmocnić rolę nauki w dziedzinie polityki klimatycznej, zachęca się każde państwo członkowskie do ustanowienia krajowego organu doradczego ds. klimatu, odpowiedzialnego za udzielanie właściwym organom krajowym specjalistycznych porad naukowych w zakresie polityki klimatycznej zgodnie z zaleceniem danego państwa członkowskiego. Państwo członkowskie, które podejmie decyzję o powołaniu takiego organu doradczego, informuje o tym EEA.

Artykuł 4

Pośrednie cele klimatyczne Unii

1. Aby osiągnąć cel neutralności klimatycznej określony w art. 2 ust. 1, wiążącym celem Unii w zakresie klimatu na 2030 r. jest ograniczenie emisji netto gazów cieplarnianych (emisje po odliczeniu pochłaniania) w Unii do roku 2030 o co najmniej 55 % w porównaniu z poziomami z 1990 r.

W trakcie realizacji celu, o którym mowa w akapicie pierwszym, odpowiednie instytucje Unii i państwa członkowskie priorytetowo traktują szybkie i przewidywalne redukcje emisji, a jednocześnie zwiększają pochłanianie przez naturalne pochłaniacze.

Aby zapewnić, że do 2030 r. zostaną podjęte wystarczające działania łagodzące, do celów niniejszego rozporządzenia i bez uszczerbku dla przeglądu przepisów Unii, o którym mowa w ust. 2, wkład pochłaniania netto w osiąganie unijnego celu klimatycznego na rok 2030 ogranicza się do 225 mln ton ekwiwalentu CO2. Aby wzmocnić pochłaniacze dwutlenku węgla w Unii zgodnie z celem, jakim jest osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 r., Unia dąży do zwiększenia swojego poziomu netto pochłaniania dwutlenku węgla w 2030 r.

2. Do dnia 30 czerwca 2021 r. Komisja dokona przeglądu stosownych unijnych aktów prawnych, aby umożliwić osiągnięcie celu określonego w ust. 1 niniejszego artykułu oraz celu neutralności klimatycznej określonego w art. 2 ust. 1, oraz rozważy wprowadzenie niezbędnych środków, w tym przyjęcie wniosków ustawodawczych, zgodnie z Traktatami.

W ramach przeglądu, o którym mowa w akapicie pierwszym, i przyszłych przeglądów Komisja oceni w szczególności dostępność – na mocy prawa Unii – odpowiednich instrumentów i zachęt służących mobilizowaniu potrzebnych inwestycji i w razie potrzeby zaproponuje stosowne środki.

Po przyjęciu wniosków ustawodawczych przez Komisję monitoruje ona procedury ustawodawcze dotyczące poszczególnych wniosków i może składać Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdania na temat tego, czy przewidziany wynik tych procedur ustawodawczych, rozpatrywany łącznie, pozwoli osiągnąć cel określony w ust. 1. Jeżeli przewidywany wynik nie przyniesie rezultatu zgodnego z celem określonym w ust. 1, Komisja może podjąć niezbędne środki, w tym przyjąć wnioski ustawodawcze, zgodnie z Traktatami.

3. Aby osiągnąć cel neutralności klimatycznej określony w art. 2 ust. 1, wiążącym celem klimatycznym Unii na 2040 r. jest redukcja emisji netto gazów cieplarnianych (emisje po odliczeniu pochłaniania) do roku 2040 o 90 % w porównaniu z poziomami z 1990 r.

4. Z myślą o okresie po 2030 r. Komisja przeprowadza przegląd stosownych unijnych przepisów, aby umożliwić osiągnięcie celu określonego w ust. 3 niniejszego artykułu oraz celu neutralności klimatycznej określonego w art. 2 ust. 1, oraz rozważa – w stosownych przypadkach i na podstawie szczegółowej oceny skutków – czy nie należałoby wprowadzić niezbędnych środków zgodnie z Traktatami.

Komisja dalej wzmacnia inicjatywy dotyczące ram wspomagających oraz dąży do przyspieszenia ich przyjmowania i wdrażania, aby stworzyć warunki pozwalające w całym procesie transformacji wspierać osoby prawne i fizyczne, których owa transformacja dotyczy – takie jak podmioty działające w przemyśle europejskim i europejskich obywateli – w realizacji celów określonych w ust. 1 i 3 niniejszego artykułu i celu określonego w art. 2 ust. 1 oraz w dążeniu do gospodarki neutralnej emisyjnie.

5. Aby ułatwić osiągnięcie celu określonego w ust. 3, w ramach przeglądu, o którym mowa w ust. 4 akapit pierwszy, Komisja zapewnia, aby we wnioskach ustawodawczych odpowiednio uwzględniono następujące elementy:

a) od 2036 r. – odpowiedni wkład w osiągnięcie celu klimatycznego na 2040 r. wysokiej jakości międzynarodowych jednostek emisji na mocy art. 6 porozumienia paryskiego w wysokości do 5 % emisji netto Unii z 1990 r. – co odpowiada krajowej redukcji emisji gazów cieplarnianych netto o 85 % do 2040 r. w porównaniu z poziomami z 1990 r. – co należy osiągnąć w sposób zarówno ambitny, jak i opłacalny, tak aby ułatwić Unii i państwom trzecim redukcję emisji gazów cieplarnianych netto zgodnie ze ścieżką redukcji odpowiadającą celowi porozumienia paryskiego, polegającym na utrzymaniu wzrostu średniej temperatury na świecie na poziomie znacznie poniżej 2 oC oraz kontynuowaniu działań na rzecz ograniczenia wzrostu temperatury do poziomu 1,5 oC powyżej poziomów sprzed epoki przemysłowej, a jednocześnie gwarantować integralność ekologiczną tych jednostek emisji oraz promować przywództwo technologiczne Unii; można rozważyć okres pilotażowy w latach 2031–2035 w celu uruchomienia międzynarodowego rynku jednostek emisji o wysokiej jakości i wysokiej integralności; prawo Unii musi regulować kryteria pochodzenia, jakości i inne warunki dotyczące nabywania i wykorzystywania takich jednostek emisji, tak aby zagwarantować, że opierają się one na wiarygodnych i transformacyjnych działaniach w krajach partnerskich, co ma pozwolić osiągnąć cele i wdrożyć polityki klimatyczne kompatybilne z długoterminowym celem dotyczącym temperatury określonym w porozumieniu paryskim oraz zagwarantować solidne zabezpieczenia, w tym dotyczące integralności, unikania podwójnego liczenia, dodatkowości, trwałości, przejrzystego zarządzania, solidnych metod monitorowania, sprawozdawczości i weryfikacji, a także zapewnić współkorzyści gospodarcze, społeczne i środowiskowe, zabezpieczenia praw człowieka oraz wysoki poziom ambicji, jeśli chodzi o udział środków przeznaczonych na działania adaptacyjne i podział korzyści z łagodzenia zmiany klimatu z krajami, których to dotyczy; przy ustanawianiu kryteriów jakości Komisja w stosownych przypadkach rozważa, czy nie należałoby uzupełnić kryteriów określonych w art. 6 ust. 4 porozumienia paryskiego, tak aby zagwarantować przestrzeganie tych zabezpieczeń i najwyższą jakość międzynarodowych jednostek emisji, w szczególności jeśli chodzi o ich trwałość i prawa człowieka;

b) rolę, jaką odgrywa trwałe pochłanianie w ramach systemu handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych w Unii, ustanowionego dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/87/WE (

1

) (zwanego dalej „EU ETS”), w kompensowaniu trudnych do zredukowania emisji resztkowych;

c) większa elastyczność w ramach sektorów i instrumentów oraz pomiędzy nimi, aby wspierać osiąganie celów w prosty i racjonalny pod względem kosztów sposób;

d) realny wkład, jaki pochłanianie dwutlenku węgla wnosi w ogólne działania na rzecz redukcji emisji, przy uwzględnieniu niepewności towarzyszącej pochłanianiu naturalnemu dwutlenku węgla i dopilnowaniu, by ewentualne braki nie obciążały innych sektorów gospodarki, bez uszczerbku dla możliwości wykorzystania przez państwa członkowskie nadwyżek pochłaniania naturalnego w celu kompensowania ich emisji w innych sektorach;

e) potrzeba, by utrzymać, a w stosownych przypadkach także wzmocnić naturalne pochłaniacze i zarządzać nimi w perspektywie długoterminowej oraz chronić i odbudowywać różnorodność biologiczną, co będzie wspierać zrównoważoną biogospodarkę o obiegu zamkniętym, oraz konieczność, by uwzględniać konsekwencje różnic w strukturze wiekowej lasu, naturalnej zmienności i niepewności sytuacji, zwłaszcza tych związanych ze skutkami zmiany klimatu i zjawisk katastrofalnych w sektorze użytkowania gruntów, zmiany użytkowania gruntów i leśnictwa;

f) w celach i działaniach państw członkowskich przewidzianych na okres po 2030 r. należy uwzględnić efektywność kosztową i solidarność, w tym różne uwarunkowania krajowe i specyfikę państw członkowskich, w tym wysp i regionów najbardziej oddalonych;

g) najlepsze dostępne i najnowsze dowody naukowe, w tym najnowsze raporty IPCC i komitetu doradczego;

h) skutki społeczne, gospodarcze i środowiskowe we wszystkich państwach członkowskich, w tym w odniesieniu do celów dekarbonizacji i konkurencyjności przemysłu europejskiego;

i) koszty zaniechania działań i korzyści z działań w perspektywie średnioterminowej i długoterminowej;

j) potrzeba zapewnienia wszystkim sprawiedliwej i uczciwej, pragmatycznej, racjonalnej pod względem kosztów i społecznie wyważonej transformacji oraz jej wspierania, z uwzględnieniem różnych uwarunkowań krajowych i zwróceniem szczególnej uwagi na wpływ na ceny konsumpcyjne, ubóstwo energetyczne i transportowe oraz regiony i sektory, w tym ich zdolność inwestycyjną, małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP), rolników oraz znajdujące się w trudnej sytuacji gospodarstwa domowe, na które oddziałuje transformacja prowadząca do neutralności klimatycznej;

k) kwestia uproszczenia przepisów i zmniejszenia obciążeń administracyjnych, neutralności technologicznej, opłacalności, efektywności ekonomicznej i bezpieczeństwa gospodarczego;

l) działania w dziedzinie klimatu jako siła napędowa inwestycji, innowacji i wzrostu konkurencyjności;

m) potrzeba wzmocnienia odporności i globalnej konkurencyjności unijnej gospodarki oraz ograniczenia ryzyka ucieczki emisji, w szczególności w odniesieniu do MŚP oraz sektorów przemysłu, które są najbardziej narażone na ucieczkę emisji, w tym w związku z wywozem, tak aby zapewnić uczciwą konkurencję;

n) najlepsze dostępne, opłacalne, bezpieczne i skalowalne technologie;

o) dostępność i przystępność cenowa energii, bezpieczeństwo dostaw, bezpieczeństwo energetyczne i efektywność energetyczna, w tym zasada „efektywność energetyczna przede wszystkim”, jak również wzmocnienie sieci elektroenergetycznych i połączeń międzysystemowych z myślą o stworzeniu prawdziwej unii energetycznej i wspieraniu energii produkowanej w Unii;

p) rola paliw bezemisyjnych, niskoemisyjnych i odnawialnych w dekarbonizacji transportu, w tym transportu drogowego po 2030 r., oraz konkretnych środków wspierających producentów pojazdów ciężkich w osiągnięciu ich celów, z uwzględnieniem materiałów europejskiego pochodzenia;

q) uczciwość i solidarność pomiędzy państwami członkowskimi i wewnątrz nich;

r) potrzeba zapewnienia skuteczności środowiskowej i rozwoju w czasie przy jednoczesnej ochronie spójności społecznej, a także gwarantowaniu bezpieczeństwa żywnościowego i sprawiedliwej transformacji;

s) potrzeby i możliwości inwestycyjne, w tym dostęp do finansowania publicznego i prywatnego, a także wsparcie dla innowacji i dostępu do innowacyjnych technologii we wszystkich państwach członkowskich, z uwzględnieniem równowagi geograficznej;

t) zmiany sytuacji międzynarodowej i działania podejmowane na rzecz realizacji celów długoterminowych porozumienia paryskiego i ostatecznego celu Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC), a także wsparcie dla partnerów Unii w przeciwdziałaniu zmianie klimatu i jej skutkom.

6. W terminie sześciu miesięcy od drugiego globalnego przeglądu, o którym mowa w art. 14 porozumienia paryskiego, Komisja może zaproponować zmianę unijnego celu klimatycznego na rok 2040 zgodnie z art. 11 niniejszego rozporządzenia.

7. Przepisy niniejszego artykułu poddaje się przeglądowi w świetle rozwoju sytuacji międzynarodowej i działań podjętych z myślą o osiągnięciu długoterminowych celów porozumienia paryskiego, w tym w odniesieniu do wyników międzynarodowych dyskusji na temat wspólnych ram czasowych dotyczących wkładów ustalonych na poziomie krajowym.

8. Od dnia 6 marca 2027 r., a następnie co dwa lata Komisja ocenia realizację celów pośrednich i ścieżki dekarbonizacji określonych w rozporządzeniu oraz przedkłada sprawozdania na ten temat, przy czym uwzględnia najnowsze dowody naukowe, postęp technologiczny oraz zmieniające się wyzwania i szanse dla globalnej konkurencyjności Unii. W stosownych przypadkach ocenie mogą towarzyszyć wnioski ustawodawcze.

Artykuł 5

Przystosowanie się do zmiany klimatu

1. Odpowiednie instytucje Unii i państwa członkowskie zapewniają ciągłe postępy w zwiększaniu zdolności do adaptacji, wzmacnianiu odporności i zmniejszaniu podatności na zmianę klimatu zgodnie z art. 7 porozumienia paryskiego.

2. Komisja przyjmuje unijną strategię w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu zgodnie z porozumieniem paryskim i dokonuje jej regularnego przeglądu w związku z przeglądem przewidzianym w art. 6 ust. 2 lit. b) niniejszego rozporządzenia.

3. Odpowiednie instytucje Unii i państwa członkowskie zapewniają również, by stosowane w Unii i w państwach członkowskich strategie polityczne dotyczące przystosowania się do zmiany klimatu były spójne, wzajemnie się wspierały, dostarczały dodatkowych korzyści strategiom sektorowym i działały na rzecz lepszej integracji kwestii przystosowania się do zmiany klimatu we wszystkich obszarach polityki, w tym w razie potrzeby odpowiednich strategii i działań społeczno-gospodarczych i środowiskowych, a także w działaniach zewnętrznych Unii. Koncentrują się przy tym w szczególności na najsłabszych i najbardziej dotkniętych grupach ludności i sektorach oraz określają niedociągnięcia w tym zakresie we współpracy ze społeczeństwem obywatelskim.

4. Państwa członkowskie przyjmują i wdrażają krajowe strategie i plany przystosowawcze, z uwzględnieniem unijnej strategii w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu, o której mowa w ust. 2 niniejszego artykułu i w oparciu o rzetelne analizy dotyczące zmiany klimatu i wrażliwości, oceny postępów oraz wskaźniki oraz bazując na najlepszych dostępnych i najbardziej aktualnych dowodach naukowych. W swoich krajowych strategiach państwa członkowskie uwzględniają szczególną podatność konkretnych sektorów, między innymi rolnictwa, oraz systemów wodnych i żywnościowych, jak również bezpieczeństwa żywnościowego, a także promują rozwiązania oparte na zasobach przyrody i przystosowanie się oparte na ekosystemach. Państwa członkowskie regularnie aktualizują strategie i uwzględniają związane z nimi zaktualizowane informacje w sprawozdaniach przedkładanych na podstawie art. 19 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2018/1999.

5. Do dnia 30 lipca 2022 r. Komisja, podczas planowania, opracowywania, realizacji i monitorowania projektów i programów dotyczących projektów, przyjmuje wytyczne określające wspólne zasady i praktyki w zakresie identyfikacji i klasyfikacji materialnych fizycznych zagrożeń klimatycznych oraz zarządzania ostrożnościowego tymi zagrożeniami.

Artykuł 6

Ocena postępów i środków unijnych

1. Do dnia 30 września 2023 r., a następnie co pięć lat od tej daty Komisja ocenia, wraz z oceną przewidzianą w art. 29 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2018/1999:

a) zbiorowe postępy poczynione przez wszystkie państwa członkowskie na drodze do realizacji celu neutralności klimatycznej określonego w art. 2 ust. 1 niniejszego rozporządzenia;

b) zbiorowe postępy poczynione przez wszystkie państwa członkowskie w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu, o których mowa w art. 5 niniejszego rozporządzenia.

Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie wnioski z tej oceny, wraz ze sprawozdaniem na temat stanu unii energetycznej opracowanym w danym roku kalendarzowym zgodnie z art. 35 rozporządzenia (UE) 2018/1999.

2. Do dnia 30 września 2023 r., a następnie co pięć lat od tej daty Komisja dokonuje przeglądu:

a) spójności środków unijnych z celem neutralności klimatycznej określonym w art. 2 ust. 1;

b) spójności środków unijnych z zapewnianiem postępów w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu, o których mowa w art. 5.

3. Jeżeli na podstawie oceny, o której mowa w ust. 1 i 2 niniejszego artykułu, Komisja stwierdza, że środki unijne są niespójne z celem neutralności klimatycznej określonym w art. 2 ust. 1 lub niespójne z zapewnianiem postępów w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu, o których mowa w art. 5, lub że postępy na drodze do osiągnięcia tego celu neutralności klimatycznej lub postępy w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu, o których mowa w art. 5, są niewystarczające, wprowadza niezbędne środki zgodnie z Traktatami.

4. Przed przyjęciem jakichkolwiek projektów środków lub wniosków ustawodawczych, w tym wniosków budżetowych, Komisja ocenia ich spójność z celem neutralności klimatycznej określonym w art. 2 ust. 1 i z unijnymi celami klimatycznymi na 2030 r. i 2040 r., oraz włącza tę ocenę do wszelkich ocen skutków towarzyszących tym środkom lub wnioskom ustawodawczym i podaje wyniki tej oceny do wiadomości publicznej w chwili przyjęcia. Komisja ocenia również, czy dane projekty środków lub wniosków ustawodawczych, w tym wniosków budżetowych, są spójne z dążeniem do zapewnienia postępów w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu, o których mowa w art. 5. Przy sporządzaniu projektów środków i wniosków ustawodawczych Komisja stara się dostosować je do celów niniejszego rozporządzenia. W przypadku braku dostosowania Komisja przedstawia uzasadnienie w ramach oceny spójności, o której mowa w niniejszym ustępie.

Artykuł 7

Ocena środków krajowych

1. Do dnia 30 września 2023 r., a następnie co pięć lat od tej daty Komisja ocenia:

a) spójność zidentyfikowanych środków krajowych, na podstawie zintegrowanych krajowych planów w zakresie energii i klimatu, długoterminowych strategii krajowych i dwuletnich sprawozdań z postępów przedłożonych zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2018/1999, odpowiednich do osiągnięcia celu neutralności klimatycznej określonego w art. 2 ust. 1 niniejszego regulaminu;

b) spójność odpowiednich środków krajowych z zapewnianiem postępów w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu, o których mowa w art. 5, z uwzględnieniem krajowych strategii przystosowawczych, o których mowa w art. 5 ust. 4.

Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie wnioski z tej oceny, wraz ze sprawozdaniem na temat stanu unii energetycznej opracowanym w danym roku kalendarzowym zgodnie z art. 35 rozporządzenia (UE) 2018/1999.

2. Jeżeli Komisja stwierdza, z należytym uwzględnieniem zbiorowych postępów ocenionych zgodnie z art. 6 ust. 1, że środki przyjęte przez państwo członkowskie są niespójne z celem neutralności klimatycznej określonym w art. 2 ust. 1 lub niespójne z zapewnianiem postępów w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu, o których mowa w art. 5, może wydać zalecenia dla tego państwa członkowskiego. Komisja podaje te zalecenia do wiadomości publicznej.

3. Jeżeli zgodnie z ust. 2 zostaną wydane zalecenia, zastosowanie mają następujące zasady:

a) w ciągu sześciu miesięcy od otrzymania zalecenia dane państwo członkowskie powiadamia Komisję o tym, w jaki sposób zamierza należycie uwzględnić zalecenia, w duchu solidarności między państwami członkowskimi a Unią oraz między państwami członkowskimi;

b) po przedłożeniu powiadomienia, o którym mowa w lit. a) niniejszego ustępu, zainteresowane państwo członkowskie w swoim kolejnym zintegrowanym krajowym sprawozdaniu z postępów w dziedzinie energii i klimatu, przedłożonym zgodnie z art. 17 rozporządzenia (UE) 2018/1999, w roku następującym po roku wydania zaleceń podaje, w jaki sposób należycie uwzględniło te zalecenia. Jeżeli dane państwo członkowskie postanowi nie brać pod uwagę zaleceń w całości lub w znacznej mierze, przedstawia Komisji uzasadnienie tej decyzji;

c) zalecenia są uzupełnieniem najbardziej aktualnych zaleceń dla poszczególnych państw wydawanych w ramach europejskiego semestru.

Artykuł 8

Wspólne przepisy dotyczące oceny Komisji

1. Pierwszej i drugiej oceny, o których mowa w art. 6 i 7, Komisja dokonuje na podstawie orientacyjnej, liniowej trajektorii określającej ścieżkę redukcji emisji netto na poziomie Unii i która łączy unijny cel klimatyczny na 2030 r., o którym mowa w art. 4 ust. 1, unijny cel klimatyczny na 2040 r., gdy zostanie przyjęty, oraz cel neutralności klimatycznej określony w art. 2 ust. 1.

2. Po pierwszej i drugiej ocenie, o których mowa w ust. 1 Komisja dokonuje wszelkich kolejnych ocen na podstawie orientacyjnej, liniowej trajektorii łączącej unijny cel klimatyczny na 2040 r., gdy zostanie przyjęty, z celem dotyczącym neutralności klimatycznej określonym w art. 2 ust. 1.

3. Oprócz środków krajowych, o których mowa w art. 7 ust. 1 lit. a), Komisja opiera swoje oceny, o których mowa w art. 6 i 7, na co najmniej:

a) informacjach przedłożonych i zgłoszonych zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2018/1999;

b) sprawozdaniach EEA, komitetu doradczego i działającego w ramach Komisji Wspólnego Centrum Badawczego;

c) europejskich i globalnych statystykach i danych, w tym statystykach i danych pochodzących z unijnego programu obserwacji i monitorowania Ziemi Copernicus, oraz danych na temat odnotowanych i przewidywanych strat wynikających z niekorzystnych skutków klimatycznych, a także na szacunkach kosztów niepodejmowania lub opóźnienia działań, o ile dane te są dostępne;

d) najlepszych dostępnych i najbardziej aktualnych dowodach naukowych, w tym najnowszych raportach IPCC, IPBES i innych organów międzynarodowych; oraz

e) wszelkich dodatkowych informacjach na temat zrównoważonych środowiskowo inwestycji Unii lub państw członkowskich w tym w miarę możliwości inwestycji spójnych z rozporządzeniem (UE) 2020/852.

4. EEA pomaga Komisji w przygotowaniu oceny, o której mowa w art. 6 i 7, zgodnie ze swoim rocznym programem prac.

Artykuł 9

Udział społeczeństwa

1. Komisja współpracuje ze wszystkimi grupami społecznymi, aby umożliwić im podejmowanie działań na rzecz sprawiedliwej i uczciwej społecznie transformacji w kierunku społeczeństwa neutralnego dla klimatu i odpornego na zmianę klimatu oraz aby wzmocnić ich pozycję w tym zakresie. Komisja ułatwia inkluzywny i dostępny na wszystkich poziomach – w tym na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym, oraz z udziałem partnerów społecznych, środowisk akademickich, środowiska biznesu, obywateli i społeczeństwa obywatelskiego – proces zmierzający do wymiany najlepszych praktyk i określenia działań w celu przyczyniania się do osiągnięcia celów niniejszego rozporządzenia. Komisja może również korzystać z konsultacji publicznych i z wielopoziomowych dialogów w dziedzinie klimatu i energii ustanowionych przez państwa członkowskie zgodnie z art. 10 i 11 rozporządzenia (UE) 2018/1999.

2. Komisja wykorzystuje wszelkie odpowiednie instrumenty, w tym Europejski Pakt na rzecz Klimatu, aby zaangażować obywateli, partnerów społecznych i zainteresowane strony oraz wspierać dialog i rozpowszechnianie informacji naukowych na temat zmiany klimatu i jej aspektów społecznych oraz związanych z równouprawnieniem płci.

Artykuł 10

Sektorowe plany działania

Komisja nawiązuje kontakt z sektorami gospodarki w Unii, które chcą przygotować orientacyjne dobrowolne plany działania z myślą o osiągnięciu celu neutralności klimatycznej określonego w art. 2 ust. 1. Komisja monitoruje opracowywanie takich planów działania. Jej zaangażowanie obejmuje ułatwianie dialogu na poziomie Unii oraz wymianę najlepszych praktyk między odpowiednimi zainteresowanymi stronami.

Artykuł 11

Przegląd

W terminie sześciu miesięcy od każdego globalnego przeglądu, o którym mowa w art. 14 porozumienia paryskiego, Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, obok wniosków z ocen, o których mowa w art. 6 i 7 niniejszego rozporządzenia, sprawozdanie na temat funkcjonowania niniejszego rozporządzenia, w którym uwzględnia:

a) najlepsze dostępne i najnowsze dowody naukowe, w tym najnowsze raporty IPCC i komitetu doradczego;

b) zmiany sytuacji międzynarodowej i działania podejmowane na rzecz realizacji długoterminowych celów porozumienia paryskiego;

c) zmieniające się wyzwania i szanse dla globalnej konkurencyjności sektorów przemysłu europejskiego we wszystkich państwach członkowskich, w szczególności sektorów energochłonnych, oraz MŚP;

d) zmiany cen energii i ich wpływ na przemysł i gospodarstwa domowe w Europie;

e) skutki społeczno-gospodarcze, w tym wpływ na zatrudnienie;

f) postęp technologiczny i wdrażanie innowacyjnych technologii w państwach członkowskich i w sektorach przemysłu;

g) szacowany poziom pochłaniania netto na poziomie Unii w stosunku do celów niniejszego rozporządzenia; jeżeli Komisja stwierdzi, że szacowany poziom pochłaniania naturalnego netto na 2040 r. znacznie odbiega od poziomu wymaganego do osiągnięcia celu pośredniego na 2040 r., w tym z powodu zjawisk katastrofalnych, proponuje ona w stosownych przypadkach środki na poziomie Unii, w tym w razie potrzeby dostosowanie celu pośredniego na 2040 r. odpowiadającego ewentualnym brakom i mieszczącego się w ich granicach, i dopilnowuje, aby ewentualne braki nie obciążały innych sektorów gospodarki;

h) postęp w realizacji celów pośrednich określonych w niniejszym rozporządzeniu;

i) elastyczność umożliwiającą państwom członkowskim wykorzystywanie wysokiej jakości międzynarodowych jednostek emisji, aby zrealizować do 5 % swoich celów i działań przewidzianych na okres po 2030 r.

W stosownych przypadkach Komisja załącza do swojego sprawozdania wnioski ustawodawcze w sprawie zmiany niniejszego rozporządzenia, w tym pośredniego celu na 2040 r., oraz dodatkowe środki służące wzmocnieniu inicjatyw dotyczących ram wspomagających, które umożliwiają wspieranie stałego i skutecznego wdrażania niniejszego rozporządzenia zgodnie z art. 4 ust. 5 oraz zapewnienie konkurencyjności, dobrobytu i spójności społecznej w Unii.

Artykuł 12

Zmiany w rozporządzeniu (WE) nr 401/2009

W rozporządzeniu (WE) nr 401/2009 wprowadza się następujące zmiany:

1) dodaje się artykuł w brzmieniu:

„Artykuł 10a

1. Niniejszym ustanawia się Europejski Naukowy Komitet Doradczy ds. Zmiany Klimatu (zwany dalej »komitetem doradczym«).

2. W skład komitetu doradczego wchodzi 15 wyższych rangą ekspertów naukowych zajmujących się szerokim zakresem odpowiednich dyscyplin. Członkowie komitetu doradczego spełniają kryteria określone w ust. 3. Nie więcej niż dwóch członków komitetu doradczego może mieć obywatelstwo tego samego państwa członkowskiego. Niezależność członków komitetu doradczego jest niekwestionowana.

3. Zarząd wyznacza członków komitetu doradczego na czteroletnią kadencję, z możliwością jednokrotnego odnowienia, w wyniku otwartej, sprawiedliwej i przejrzystej procedury selekcji. Przy wyborze członków komitetu doradczego zarząd dąży do zapewnienia wiedzy fachowej z różnych dyscyplin i sektorów, jak również równowagi płci i równowagi geograficznej. Wybór członków opiera się na następujących kryteriach:

a) doskonałość naukowa;

b) doświadczenie w przeprowadzaniu ocen naukowych i udzielaniu porad naukowych w dziedzinach, w których kandydat dysponuje wiedzą fachową;

c) szeroka wiedza fachowa w dziedzinie nauk o klimacie i środowisku lub innych dziedzinach nauki istotnych dla osiągnięcia celów klimatycznych Unii;

d) doświadczenie zawodowe w środowisku interdyscyplinarnym w kontekście międzynarodowym.

4. Członkowie komitetu doradczego są powoływani jako osoby prywatne i wydają opinie z zachowaniem pełnej niezależności od państw członkowskich i instytucji Unii. Komitet doradczy wybiera spośród swoich członków przewodniczącego na okres czterech lat i uchwala regulamin.

5. Komitet doradczy uzupełnia prace Agencji, a jednocześnie niezależnie wykonuje swoje zadania. Komitet doradczy niezależnie ustala swój roczny program prac w konsultacji z zarządem. Przewodniczący komitetu doradczego informuje zarząd i dyrektora wykonawczego o tym programie i jego realizacji.”;

2) w art. 11 dodaje się ustęp w brzmieniu:

„5.

Budżet Agencji obejmuje również wydatki związane z komitetem doradczym.”.

Artykuł 13

Zmiany w rozporządzeniu (UE) 2018/1999

W rozporządzeniu (UE) 2018/1999 wprowadza się następujące zmiany:

1) art. 1 ust. 1 lit. a) otrzymuje brzmienie:

„a)

wdrożenie strategii i środków służących osiągnięciu celów unii energetycznej oraz wywiązaniu się z długoterminowych zobowiązań Unii do redukcji emisji gazów cieplarnianych zgodnie z porozumieniem paryskim, w szczególności unijnego celu neutralności klimatycznej określonego w art. 2 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1119 (

*1

), a w pierwszym okresie dziesięcioletnim od 2021 r. do 2030 r. – w szczególności osiągnięciu celów Unii na 2030 r. w dziedzinie energii i klimatu;

2) art. 2 pkt 7 otrzymuje brzmienie:

„7)

»prognozy« oznaczają przewidywania dotyczące antropogenicznych emisji gazów cieplarnianych z różnych źródeł oraz pochłaniania emisji przez pochłaniacze lub zmian w systemie energetycznym, w tym co najmniej oszacowania ilościowe dla następujących bezpośrednio po roku sprawozdawczym kolejnych sześciu lat kończących się cyfrą 0 lub 5;”;

3) art. 3 ust. 2 lit. f) otrzymuje brzmienie:

„f)

ocena wpływu planowanych polityk i środków na realizację założeń, o których mowa w lit. b) niniejszego ustępu, w tym ich spójności z unijnym celem neutralności klimatycznej określonym w art. 2 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/1119, z określonymi w porozumieniu paryskim długoterminowymi założeniami dotyczącymi redukcji emisji gazów cieplarnianych i z długoterminowymi strategiami, o których mowa w art. 15 niniejszego rozporządzenia;”;

4) w art. 8 ust. 2 dodaje się literę w brzmieniu:

„e)

sposobu, w jaki istniejące polityki i środki oraz planowane polityki i środki przyczyniają się do osiągnięcia unijnego celu neutralności klimatycznej określonego w art. 2 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/1119.”;

5) art. 11 otrzymuje brzmienie:

„Artykuł 11

Wielopoziomowy dialog w dziedzinie klimatu i energii

Każde państwo członkowskie zgodnie z przepisami krajowymi organizuje wielopoziomowy dialog w dziedzinie klimatu i energii, w którym mogą aktywnie uczestniczyć samorządy lokalne, organizacje społeczne, przedsiębiorcy, inwestorzy i inne odpowiednie zainteresowane strony oraz ogół społeczeństwa, by omawiać osiągnięcie unijnego celu neutralności klimatycznej określonego w art. 2 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/1119 oraz poszczególne scenariusze polityki energetyczno-klimatycznej, w tym w perspektywie długoterminowej, oraz dokonywać przeglądu postępów, chyba że to państwo członkowskie ma już strukturę służącą temu samemu celowi. Taki dialog może służyć omówieniu zintegrowanych krajowych planów w dziedzinie energii i klimatu.”;

6) w art. 15 wprowadza się następujące zmiany:

a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1.

Każde państwo członkowskie opracowuje i przedkłada Komisji do dnia 1 stycznia 2020 r., następnie do dnia 1 stycznia 2029 r., a następnie co 10 lat swoją strategię długoterminową obejmującą perspektywę co najmniej 30 lat, zgodną z unijnym celem neutralności klimatycznej określonym w art. 2 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/1119. W razie potrzeby państwa członkowskie powinny aktualizować te strategie co pięć lat.”;

b) ust. 3 lit. c) otrzymuje brzmienie:

„c)

osiągania długoterminowej redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz poprawy pochłaniania emisji przez pochłaniacze we wszystkich sektorach zgodnie z unijnym celem neutralności klimatycznej określonym w art. 2 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/1119, by – w świetle ustaleń Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (IPCC) dotyczących koniecznych redukcji emisji gazów cieplarnianych i poprawy pochłaniania przez pochłaniacze – w sposób racjonalny pod względem kosztów zmniejszyć emisję gazów cieplarnianych w Unii oraz poprawić pochłanianie emisji przez pochłaniacze w dążeniu do osiągnięcia długoterminowego celu porozumienia paryskiego dotyczącego temperatury, tak aby doprowadzić w Unii do równowagi między antropogenicznymi emisjami gazów cieplarnianych przez źródła a ich pochłanianiem przez pochłaniacze, a w stosownym przypadku osiągnąć następnie ujemny bilans emisji;”;

7) w art. 17 wprowadza się następujące zmiany:

a) ust. 2 lit. a) otrzymuje brzmienie:

„a)

informacje o postępach w osiąganiu celów, w tym unijnego celu neutralności klimatycznej określonego w art. 2 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/1119, założeń i wkładów określonych w zintegrowanym krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu, a także w finansowaniu i realizacji strategii politycznych i środków niezbędnych do ich osiągnięcia, w tym przeglądzie faktycznie przeprowadzonych inwestycji w zestawieniu z pierwotnymi założeniami inwestycyjnymi;”;

b) ust. 4 akapit pierwszy otrzymuje brzmienie:

„Komisja, wspomagana przez Komitet ds. Unii Energetycznej, o którym mowa w art. 44 ust. 1 lit. b), przyjmuje akty wykonawcze w celu określenia struktury, formatu, szczegółów technicznych i procedury przekazywania informacji, o których mowa w ust. 1 i 2 niniejszego artykułu, w tym metod sprawozdawczości na temat stopniowego wycofywania dotacji w energetyce, w szczególności w odniesieniu do paliw kopalnych, na podstawie art. 25 lit. d).”;

8) art. 29 ust. 1 lit. b) otrzymuje brzmienie:

„b)

postępy poszczególnych państw członkowskich w osiąganiu ich celów, w tym unijnego celu neutralności klimatycznej określonego w art. 2 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/1119, założeń i wkładów oraz we wdrażaniu strategii politycznych i środków określonych w zintegrowanym krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu;”;

9) art. 45 otrzymuje brzmienie:

„Artykuł 45

Przegląd

W ciągu sześciu miesięcy od każdego globalnego przeglądu uzgodnionego na mocy art. 14 porozumienia paryskiego Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie dotyczące funkcjonowania niniejszego rozporządzenia, jego wkładu w zarządzanie unią energetyczną, wkładu w realizację długoterminowych celów porozumienia paryskiego, postępów w osiąganiu celów dotyczących klimatu i energii na 2030 r. oraz unijnego celu neutralności klimatycznej określonego w art. 2 ust. 1 rozporządzenia(UE) 2021/1119, dodatkowych założeń unii energetycznej oraz zgodności przepisów niniejszego rozporządzenia dotyczących planowania, sprawozdawczości i monitorowania z innymi przepisami unijnymi lub decyzjami dotyczącymi UNFCCC i porozumienia paryskiego. W stosownych przypadkach Komisja może dołączyć do sprawozdań wnioski ustawodawcze.”;

10) w części 1 załącznika I wprowadza się następujące zmiany:

a) w sekcji A w pkt 3.1.1 lit. i) otrzymuje brzmienie:

„(i)

Polityki i środki służące do osiągnięcia celu określonego zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2018/842, jak wskazano w pkt 2.1.1 niniejszej sekcji, oraz polityki i środki mające na celu spełnienie wymogów określonych w rozporządzeniu (UE) 2018/841, obejmujące wszystkie najważniejsze sektory wysokoemisyjne oraz sektory związane ze zwiększaniem pochłaniania, z perspektywą osiągnięcia unijnego celu neutralności klimatycznej określonego w art. 2 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/1119”;

b) w sekcji B dodaje się punkt w brzmieniu:

„5.5.

Wkład planowanych polityk i środków na rzecz osiągnięcia unijnego celu neutralności klimatycznej określonego w art. 2 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/1119”;

11) w załączniku VI lit. c) pkt (viii) otrzymuje brzmienie:

„(viii)

ocenę wkładu polityki lub środka w realizację unijnego celu neutralności klimatycznej określonego w art. 2 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/1119 oraz w realizację strategii długoterminowej, o której mowa w art. 15 niniejszego rozporządzenia;”.

Artykuł 14

Wejście w życie

Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.

(

1

) Dyrektywa 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 2003 r. ustanawiająca system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych w Unii oraz zmieniająca dyrektywę Rady 96/61/WE (Dz.U. L 275 z 25.10.2003, s. 32, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2003/87/oj).

(

*1

) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1119 z dnia 30 czerwca 2021 r. ustanawiające ramy na potrzeby osiągnięcia neutralności klimatycznej i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 401/2009 i rozporządzenie (UE) 2018/1999 (Europejskie prawo o klimacie) (Dz.U. L 243 z 9.7.2021, s. 1).”;