Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1153 z dnia 7 lipca 2021 r. ustanawiające instrument „Łącząc Europę” i uchylające rozporządzenia (UE) nr 1316/2013 i (UE) nr 283/2014

Artykuł 1

Przedmiot

Niniejsze rozporządzenie ustanawia instrument „Łącząc Europę” (CEF) na okres obowiązywania wieloletnich ram finansowych (WRF) na lata 2021–2027.

Niniejsze rozporządzenie określa cele CEF, jego budżet na lata 2021–2027, formy finansowania unijnego oraz zasady dotyczące przyznawania takiego finansowania.

Artykuł 2

Definicje

Na potrzeby niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:

a) „działanie” oznacza działalność, która została uznana za finansowo i technicznie niezależną, ma określone ramy czasowe i jest niezbędna do realizacji danego projektu;

b) „paliwa alternatywne” oznaczają paliwa alternatywne dla wszystkich rodzajów transportu w rozumieniu art. 2 pkt 1 dyrektywy 2014/94/UE;

c) „beneficjent” oznacza podmiot posiadający osobowość prawną, z którym podpisano umowę o udzielenie dotacji;

d) „działanie łączone” oznacza działania wspierane z budżetu Unii, w tym działanie w ramach instrumentów łączonych zgodnie z art. 2 pkt 6 rozporządzenia finansowego, łączące bezzwrotne formy wsparcia lub instrumenty finansowe lub gwarancje budżetowe z budżetu Unii ze zwrotnymi formami wsparcia z instytucji finansowania rozwoju lub innych publicznych instytucji finansujących, a także z komercyjnych instytucji finansujących i od inwestorów;

e) „sieć kompleksowa” oznacza infrastrukturę transportową określoną zgodnie z rozdziałem II rozporządzenia (UE) nr 1315/2013;

f) „sieć bazowa” oznacza infrastrukturę transportową określoną zgodnie z rozdziałem III rozporządzenia (UE) nr 1315/2013;

g) „korytarze sieci bazowej” oznaczają instrumenty ułatwiające skoordynowane wdrażanie sieci bazowej, zgodnie z rozdziałem IV rozporządzenia (UE) nr 1315/2013, oraz wymienione w części III załącznika do niniejszego rozporządzenia;

h) „połączenie transgraniczne” oznacza, w sektorze transportu, projekt będący przedmiotem wspólnego zainteresowania, który zapewnia ciągłość TEN-T między państwami członkowskimi lub między państwem członkowskim a państwem trzecim;

i) „brakujące połączenie” oznacza, we wszystkich rodzajach transportu, brakujący odcinek TEN-T lub odcinek transportowy zapewniający połączenie bazowych lub kompleksowych sieci z korytarzami TEN-T, którego brak przerywa ciągłość TEN-T lub który zawiera co najmniej jedno wąskie gardło mające wpływ na ciągłość TEN-T;

j) „infrastruktura podwójnego zastosowania” oznacza infrastrukturę sieci transportowej, która zaspokaja potrzeby zarówno sektora cywilnego, jak i obronności;

k) „projekt transgraniczny w dziedzinie energii odnawialnej” oznacza projekt wybrany lub kwalifikujący się do wyboru zgodnie z umową o współpracy lub innego rodzaju uzgodnieniami pomiędzy co najmniej dwoma państwami członkowskimi bądź uzgodnieniami między co najmniej jednym państwem członkowskim a co najmniej jednym państwem trzecim, zgodnie z art. 8, 9, 11 i 13 dyrektywy (UE) 2018/2001, w zakresie planowania lub upowszechniania produkcji energii odnawialnej, zgodnie z kryteriami określonymi w części IV załącznika do niniejszego rozporządzenia;

l) „efektywność energetyczna przede wszystkim” oznacza efektywność energetyczną przede wszystkim w rozumieniu art. 2 pkt 18 rozporządzenia (UE) 2018/1999;

m) „infrastruktura łączności cyfrowej” oznacza sieci o bardzo dużej przepustowości, systemy 5G, lokalną łączność bezprzewodową bardzo wysokiej jakości i sieci szkieletowe, jak również operacyjne platformy cyfrowe bezpośrednio związane z infrastrukturą transportową i energetyczną;

n) „systemy 5G” oznaczają zestaw elementów infrastruktury cyfrowej opartych na uzgodnionych na poziomie światowym normach w zakresie technologii łączności ruchomej i bezprzewodowej, wykorzystywane na potrzeby łączności i usług o wartości dodanej, o zaawansowanych parametrach eksploatacyjnych, takich jak bardzo wysokie wskaźniki i możliwości przesyłu danych, łączność o niskim poziomie opóźnień, bardzo wysoka niezawodność bądź obsługiwanie dużej liczby urządzeń skomunikowanych;

o) „korytarz 5G” oznacza szlak transportowy, drogę, linię kolejową lub śródlądową drogę wodną, w pełni objęte infrastrukturą łączności cyfrowej, w szczególności systemami 5G, umożliwiające nieprzerwane świadczenie synergicznych usług cyfrowych, takich jak mobilność oparta na sieci i zautomatyzowana lub podobne usługi w zakresie inteligentnej mobilności dla kolei lub cyfrowej łączności na śródlądowych drogach wodnych;

p) „operacyjne platformy cyfrowe bezpośrednio związane z infrastrukturą transportową i energetyczną” oznaczają fizyczne i wirtualne zasoby technologii informacyjno-komunikacyjnych, działające za pośrednictwem infrastruktury łączności, wspierające przepływ, przechowywanie, przetwarzanie i analizę danych dotyczących infrastruktury transportowej lub energetycznej lub obu tych rodzajów infrastruktury;

q) „projekt będący przedmiotem wspólnego zainteresowania” oznacza projekt określony w rozporządzeniu (UE) nr 1315/2013 lub w rozporządzeniu (UE) nr 347/2013 lub w art. 8 niniejszego rozporządzenia;

r) „prace studyjne” oznaczają działania niezbędne do przygotowania realizacji projektu, takie jak analizy przygotowawcze, tworzenie map infrastruktury, studia wykonalności, ewaluacja, testy i analizy zatwierdzające, w tym w formie oprogramowania, oraz wszelkie inne środki wsparcia technicznego, w tym wstępne działania zmierzające do zdefiniowania i opracowania projektu oraz podjęcia decyzji o jego finansowaniu, takie jak rozpoznanie danego terenu i przygotowanie pakietu finansowego;

s) „podmioty stymulujące rozwój społeczno-gospodarczy” oznaczają podmioty, które ze względu na przedmiot swojej działalności, charakter lub lokalizację mogą bezpośrednio lub pośrednio generować istotne korzyści społeczno-gospodarcze dla obywateli, przedsiębiorstw i społeczności lokalnych znajdujących się w ich otoczeniu lub w ich strefie wpływów;

t) „państwo trzecie” oznacza państwo, które nie jest państwem członkowskim Unii;

u) „sieci o bardzo dużej przepustowości” oznaczają sieci o bardzo dużej przepustowości w rozumieniu art. 2 pkt 2 dyrektywy (UE) 2018/1972;

v) „roboty” oznaczają zakup, dostawę i rozmieszczenie części składowych, systemów i usług, w tym oprogramowania, realizację związanych z projektem prac rozwojowych, budowlanych i instalacyjnych, odbiór instalacji oraz uruchomienie projektu.

Artykuł 3

Cele

1. Głównymi celami CEF są budowa, rozwój, modernizacja i ukończenie transeuropejskich sieci w sektorach transportu, energii i technologii cyfrowych oraz uczynienie ich odpornymi, a także ułatwianie współpracy transgranicznej w dziedzinie energii odnawialnej, z uwzględnieniem długoterminowych zobowiązań do obniżenia emisyjności oraz celów dotyczących zwiększenia konkurencyjności Europy; inteligentnego, zrównoważonego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu; spójności terytorialnej, społecznej i ekonomicznej oraz dostępu do rynku wewnętrznego i jego integracji, z naciskiem na ułatwianie synergii między sektorami transportu, energii i technologii cyfrowych.

2. Cele szczegółowe CEF są następujące:

a) w sektorze transportu:

(i) przyczynianie się do opracowania projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania, dotyczących wydajnych, wzajemnie połączonych i multimodalnych sieci i infrastruktury na potrzeby inteligentnej, interoperacyjnej, zrównoważonej, sprzyjającej włączeniu społecznemu, dostępnej, bezpiecznej i chronionej mobilności zgodnie z celami rozporządzenia (UE) nr 1315/2013; oraz

(ii) dostosowanie odcinków TEN-T do potrzeb podwójnego zastosowania infrastruktury transportowej z myślą o poprawie mobilności zarówno cywilnej, jak i wojskowej;

b) w sektorze energii:

(i) przyczynianie się do opracowywania projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania, dotyczących dalszej integracji wydajnego i konkurencyjnego wewnętrznego rynku energii, interoperacyjności sieci w wymiarze ponadgranicznym i ponadsektorowym, ułatwiających dekarbonizację gospodarki, promujących efektywność energetyczną i zapewniających bezpieczeństwo dostaw; oraz

(ii) ułatwianie współpracy transgranicznej w dziedzinie energii, w tym energii odnawialnej;

c) w sektorze technologii cyfrowych: przyczynianie się do opracowywania projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania, dotyczących upowszechnienia oraz dostępu do bezpiecznych i chronionych sieci o bardzo dużej przepustowości, w tym systemów 5G, do tworzenia i wdrażania zdolności cyfrowych, takich jak chmura obliczeniowa, sztuczna inteligencja (AI), fabryki AI i gigafabryki AI, do zwiększenia odporności i przepustowości cyfrowych sieci szkieletowych na terytoriach Unii dzięki połączeniu ich z sąsiadującymi terytoriami, jak również do cyfryzacji sieci transportowych i energetycznych.

Artykuł 4

Budżet

1. Pula środków finansowych na wdrażanie CEF na okres od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 grudnia 2027 r. wynosi 33 710 000 000 EUR (

1

) w cenach bieżących.

Zgodnie z unijnym celem, jakim jest uwzględnianie działań w dziedzinie klimatu w unijnych politykach sektorowych i funduszach unijnych, w ramach działań CEF przeznacza się 60 % jego całkowitej puli środków finansowych na cele klimatyczne.

2. Podział kwoty, o której mowa w ust. 1, jest następujący:

a) 25 807 000 000 EUR na cele szczegółowe, o których mowa w art. 3 ust. 2 lit. a), w tym:

(i) 12 830 000 000 EUR z WRF na lata 2021–2027, dział 1(2), Europejskie inwestycje strategiczne;

(ii) 11 286 000 000 EUR przesunięte z Funduszu Spójności na wydatki zgodnie z niniejszym rozporządzeniem wyłącznie w państwach członkowskich kwalifikujących się do otrzymania środków z Funduszu Spójności;

(iii) 1 691 000 000 EUR z WRF na lata 2021–2027, dział 5(13) na cel szczegółowy, o którym mowa w art. 3 ust. 2 lit. a) ppkt (ii);

b) 5 838 000 000 EUR na cele szczegółowe, o których mowa w art. 3 ust. 2 lit. b), z czego 15 %, z zastrzeżeniem przyjęcia przez rynek, na projekty transgraniczne w dziedzinie energii odnawialnej: jeżeli poziom 15 % zostanie osiągnięty, Komisja zwiększy ten próg maksymalnie do 20 %, z zastrzeżeniem przyjęcia przez rynek;

c) 2 065 000 000 EUR na cele szczegółowe, o których mowa w art. 3 ust. 2 lit. c).

3. Komisja nie może zmienić kwoty, o której mowa w ust. 2 lit. a) ppkt (ii).

4. Maksymalnie do 1 % kwoty, o której mowa w ust. 1, może zostać wykorzystane do finansowania pomocy technicznej i administracyjnej w ramach wdrażania CEF oraz wytycznych sektorowych, między innymi działań przygotowawczych oraz w zakresie monitorowania, kontroli, audytu i ewaluacji, w tym systemów informatycznych i technologicznych dla przedsiębiorstw. Kwota ta może być również wykorzystywana do finansowania środków towarzyszących w celu wsparcia przygotowywania projektów oraz w szczególności zapewnienia promotorom projektów doradztwa dotyczącego możliwości finansowania w celu udzielenia im pomocy przy strukturyzacji finansowania danego projektu.

5. Zobowiązania budżetowe z tytułu działań trwających dłużej niż jeden rok budżetowy można rozłożyć na roczne transze, na okres dwóch lub więcej lat.

6. Zgodnie z art. 193 ust. 2 akapit drugi lit. a) rozporządzenia finansowego, biorąc pod uwagę opóźnione wejście w życie niniejszego rozporządzenia oraz w celu zapewnienia ciągłości, przez ograniczony okres, koszty poniesione w związku z działaniami wspieranymi na podstawie niniejszego rozporządzenia mogą być uznawane za kwalifikowalne od dnia 1 stycznia 2021 r., nawet jeżeli zostały one poniesione przed złożeniem wniosku o udzielenie dotacji.

7. Kwota przesunięta z Funduszu Spójności jest wykonywana zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, z zastrzeżeniem ust. 8 niniejszego artykułu i bez uszczerbku dla art. 15 ust. 2 lit. c).

8. W odniesieniu do kwot przesuniętych z Funduszu Spójności, 30 % tych kwot udostępnia się niezwłocznie na zasadach konkurencyjnych wszystkim państwom członkowskim kwalifikującym się do otrzymania środków z Funduszu Spójności na finansowanie projektów w dziedzinie infrastruktury transportowej zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, z uwzględnieniem w pierwszej kolejności wsparcia jak największej liczby połączeń transgranicznych i brakujących połączeń. Do dnia 31 grudnia 2023 r. wybór projektów kwalifikujących się do finansowania odbywa się z zachowaniem krajowych alokacji z Funduszu Spójności w odniesieniu do 70 % przesuniętych zasobów. Począwszy od dnia 1 stycznia 2024 r., przesunięte na rzecz CEF środki, których nie przeznaczono na realizację projektu w dziedzinie infrastruktury transportowej, zostaną udostępnione wszystkim państwom członkowskim kwalifikującym się do otrzymania środków z Funduszu Spójności na finansowanie projektów w dziedzinie infrastruktury transportowej zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.

9. Państwa członkowskie, których dochód narodowy brutto (DNB) na mieszkańca, mierzony według standardów siły nabywczej (SSN) za okres 2015–2017, wynosi mniej niż 60 % średniego DNB na mieszkańca UE-27, mają – do dnia 31 grudnia 2024 r. – zagwarantowane 70 % z 70 % kwoty, którą przesunęły do CEF.

10. Do dnia 31 grudnia 2025 r. łączna kwota alokowana z kwoty, o której mowa w ust. 2 lit. a) ppkt (ii), na działania w państwach członkowskich kwalifikujących się do finansowania z Funduszu Spójności nie przekracza 170 % udziału tego państwa członkowskiego w łącznej kwocie przesuniętej z Funduszu Spójności.

11. W celu wspierania państw członkowskich kwalifikujących się do finansowania z Funduszu Spójności, które mogą napotykać trudności w opracowywaniu projektów charakteryzujących się odpowiednim stopniem zaawansowania, jakością lub obiema tymi cechami i mających wystarczającą unijną wartość dodaną, szczególną uwagę należy zwrócić na pomoc techniczną mającą na celu wzmocnienie zdolności instytucjonalnych oraz efektywności administracji publicznej i usług publicznych związanych z przygotowaniem i realizacją projektów wymienionych w niniejszym rozporządzeniu.

Komisja dokłada wszelkich starań, aby umożliwić państwom członkowskim kwalifikującym się do finansowania z Funduszu Spójności osiągnięcie – do końca okresu 2021–2027 – możliwie jak największej absorpcji kwoty przesuniętej do CEF, w tym poprzez organizację dodatkowych naborów wniosków.

Ponadto przedmiotem szczególnej uwagi i wsparcia są te państwa członkowskie, których DNB na mieszkańca, mierzony według SSN za okres 2015–2017, wynosi mniej niż 60 % średniego DNB na mieszkańca UE-27.

12. Kwoty przesunięte z Funduszu Spójności nie są wykorzystywane do finansowania międzysektorowych programów prac i działań łączonych.

13. Środki alokowane państwom członkowskim w ramach zarządzania dzielonego mogą, na wniosek zainteresowanego państwa członkowskiego, zostać przesunięte do CEF, z zastrzeżeniem warunków określonych w art. 21 rozporządzenia (UE) 2021/1060. Komisja wykonuje te środki bezpośrednio zgodnie z art. 62 ust. 1 akapit pierwszy lit. a) rozporządzenia finansowego lub pośrednio zgodnie z lit. c) tego akapitu. Środki te wykorzystuje się na rzecz danego państwa członkowskiego.

14. Bez uszczerbku dla ust. 13 niniejszego artykułu w sektorze technologii cyfrowych środki alokowane państwom członkowskim w ramach zarządzania dzielonego można, na wniosek tych państw członkowskich, przesunąć do CEF, w tym także w celu uzupełnienia finansowania działań kwalifikujących się na mocy art. 9 ust. 4 niniejszego rozporządzenia do 100 % łącznych kosztów kwalifikowalnych, z zastrzeżeniem zasady współfinansowania określonej w art. 190 rozporządzenia finansowego oraz zasad pomocy państwa. Środki te wykorzystuje się wyłącznie na rzecz danego państwa członkowskiego.

Artykuł 5

Państwa trzecie stowarzyszone z CEF

1. CEF jest otwarty na uczestnictwo następujących państw trzecich:

a) członków Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu, którzy są członkami EOG, zgodnie z warunkami określonymi w Porozumieniu EOG;

b) państw przystępujących, państw kandydujących i potencjalnych kandydatów, zgodnie z ogólnymi zasadami i ogólnymi warunkami udziału tych państw w programach Unii, ustanowionymi w odpowiednich umowach ramowych i decyzjach rad stowarzyszenia lub w podobnych porozumieniach, oraz zgodnie ze szczegółowymi warunkami określonymi w porozumieniach między Unią a tymi państwami;

c) państw objętych europejską polityką sąsiedztwa, zgodnie z ogólnymi zasadami i ogólnymi warunkami udziału tych państw w programach Unii, ustanowionymi w odpowiednich umowach ramowych i decyzjach rad stowarzyszenia lub w podobnych porozumieniach, oraz zgodnie ze szczegółowymi warunkami określonymi w porozumieniach między Unią a tymi państwami;

d) innych państw trzecich, zgodnie z warunkami określonymi w umowie szczegółowej regulującej udział państwa trzeciego w dowolnym unijnym programie, pod warunkiem że umowa ta:

(i) zapewnia sprawiedliwe równoważenie wkładów i korzyści państwa trzeciego uczestniczącego w programach unijnych;

(ii) określa warunki udziału w poszczególnych CEF, w tym obliczanie wkładów finansowych do poszczególnych programów oraz ich kosztów administracyjnych;

(iii) nie przyznaje państwu trzeciemu uprawnień decyzyjnych w odniesieniu do programu unijnego;

(iv) gwarantuje prawa Unii w celu zapewnienia należytego zarządzania finansami i w celu ochrony jej interesów finansowych;

(v) zapewnia wzajemność w dostępie do podobnych programów w państwie trzecim uczestniczącym w programach unijnych.

Wkłady, o których mowa w akapicie pierwszym lit. d) ppkt(ii), stanowią dochody przeznaczone na określony cel zgodnie z art. 21 ust. 5 rozporządzenia finansowego

2. Bez uszczerbku dla art. 8 rozporządzenia (UE) nr 1315/2013 państwa trzecie, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, oraz podmioty z siedzibą w tych państwach, nie mogą otrzymywać pomocy finansowej na podstawie niniejszego rozporządzenia, chyba że jest ona niezbędna do osiągnięcia celów danego projektu będącego przedmiotem wspólnego zainteresowania lub projektu zgodnie z art. 7 ust. 1 niniejszego rozporządzenia oraz na warunkach określonych w programach prac, o których mowa w art. 20 niniejszego rozporządzenia.

Artykuł 6

Wdrażanie i formy finansowania unijnego

1. CEF jest wdrażany w ramach zarządzania bezpośredniego zgodnie z rozporządzeniem finansowym lub w ramach zarządzania pośredniego przez podmioty, o których mowa w art. 62 ust. 1 akapit pierwszy lit. c) rozporządzenia finansowego.

2. CEF może zapewniać finansowanie w postaci dotacji i zamówień zgodnie z rozporządzeniem finansowym. Może także przyczyniać się do działań łączonych zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/523 (

2

) oraz tytułem X rozporządzenia finansowego. W sektorze transportu wkład Unii w działania łączone nie przekracza 10 % środków budżetowych wskazanych w art. 4 ust. 2 lit. a) ppkt (i) niniejszego rozporządzenia. W sektorze transportu działania łączone mogą być wykorzystywane na działania dotyczące inteligentnej, interoperacyjnej, zrównoważonej, sprzyjającej włączeniu społecznemu, dostępnej, bezpiecznej i chronionej mobilności, o których mowa w art. 9 ust. 2 lit. b) niniejszego rozporządzenia.

3. Komisja może przekazać uprawnienia do wdrażania części CEF agencjom wykonawczym zgodnie z art. 69 rozporządzenia finansowego, mając na uwadze spełnienie wymogów dotyczących optymalizacji zarządzania i efektywności CEF w sektorach transportu, energii i technologii cyfrowych.

4. Z wkładów na mechanizm wzajemnego ubezpieczenia można pokryć ryzyko związane z odzyskaniem środków należnych od odbiorców i wkłady te uznaje się za wystarczającą gwarancję zgodnie z rozporządzeniem finansowym. Zastosowanie ma art. 33 ust. 7 rozporządzenia (UE) 2021/695.

Artykuł 7

Projekty transgraniczne w dziedzinie energii odnawialnej

1. Projekty transgraniczne w dziedzinie energii odnawialnej przyczyniają się do dekarbonizacji, do zakończenia tworzenia wewnętrznego rynku energii i do zwiększenia bezpieczeństwa dostaw. Projekty te są objęte umową o współpracy lub innego rodzaju uzgodnieniami między co najmniej dwoma państwami członkowskimi bądź uzgodnieniami między co najmniej jednym państwem członkowskim a co najmniej jednym państwem trzecim, jak określono w art. 8, 9, 11 i 13 dyrektywy (UE) 2018/2001. Projekty te realizują cele określone w części IV załącznika do niniejszego rozporządzenia, spełniają wskazane tam ogólne kryteria i są wdrażane zgodnie z opisanym tam procesem.

2. Do dnia 31 grudnia 2021 r. Komisja przyjmuje, zgodnie z art. 26, akty delegowane w celu ustalenia – bez uszczerbku dla kryteriów wyboru określonych w art. 14 – kryteriów kwalifikacji i szczegółów procesu wyboru projektów. Komisja publikuje metody oceny wkładu projektu w realizację ogólnych kryteriów oraz metody sporządzania analizy kosztów i korzyści określonej w części IV załącznika.

3. Prace studyjne mające na celu opracowanie i identyfikację projektów transgranicznych w dziedzinie energii odnawialnej kwalifikują się do finansowania na podstawie niniejszego rozporządzenia.

4. Projekty transgraniczne w dziedzinie energii odnawialnej kwalifikują się do finansowania unijnego robót, jeżeli spełniają następujące dodatkowe kryteria:

a) szczegółowa analiza kosztów i korzyści projektu na podstawie części IV pkt 3 załącznika jest obowiązkowa w odniesieniu do wszystkich projektów objętych wsparciem i uwzględnia wszelkie dochody wynikające z systemów wsparcia, została przeprowadzona w sposób przejrzysty, kompleksowy i kompletny oraz zawiera dowody na istnienie znacznych oszczędności kosztów lub korzyści lub zarówno kosztów, jak i korzyści, pod względem integracji systemów, zrównoważonego wpływu na środowisko, bezpieczeństwa dostaw lub innowacji; oraz

b) wnioskodawca wykazał, że projekt nie zostałby zrealizowany w przypadku braku dotacji lub że projekt nie może być ekonomicznie opłacalny w przypadku braku dotacji.

5. Kwota dotacji na roboty:

a) jest proporcjonalna do oszczędności lub korzyści, o których mowa w części IV pkt 2 lit. b) załącznika lub zarówno oszczędności, jak i korzyści;

b) nie przekracza kwoty wymaganej do zapewnienia realizacji projektu lub osiągnięcia jego ekonomicznej opłacalności; oraz

c) jest zgodna z art. 15 ust. 3.

6. CEF przewiduje możliwość skoordynowanego finansowania z ramami umożliwiającymi upowszechnianie energii odnawialnej, o których mowa w art. 3 ust. 5 dyrektywy (UE) 2018/2001, oraz współfinansowanie z unijnym mechanizmem finansowania energii ze źródeł odnawialnych, o którym mowa w art. 33 rozporządzenia (UE) 2018/1999.

7. Komisja regularnie ocenia wykorzystanie funduszy na transgraniczne projekty w dziedzinie energii odnawialnej w odniesieniu do kwoty referencyjnej określonej w art. 4 ust. 2 lit. b) niniejszego rozporządzenia. W świetle tej oceny i w przypadku braku dostatecznego przyjęcia przez rynek funduszy na transgraniczne projekty w dziedzinie energii odnawialnej niewykorzystany budżet przewidziany na te projekty wykorzystuje się na osiągnięcie celów transeuropejskich sieci energetycznych, określonych w art. 3 ust. 2 lit. b) ppkt (i) niniejszego rozporządzenia, na działania kwalifikowalne, o których mowa w art. 9 ust. 3 lit. a) niniejszego rozporządzenia, a od 2024 r. może on być wykorzystywany również na dofinansowanie unijnego mechanizmu finansowania energii ze źródeł odnawialnych ustanowionego na podstawie rozporządzenia (UE) 2018/1999.

8. Komisja przyjmie akt wykonawczy określający szczegółowe zasady dofinansowania między częściami dotyczącymi projektów transgranicznych w dziedzinie energii odnawialnej w ramach CEF a unijnym mechanizmem finansowania energii ze źródeł odnawialnych ustanowionym na podstawie art. 33 rozporządzenia (UE) 2018/1999. Ten akt wykonawczy przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 24 ust. 2 niniejszego rozporządzenia.

Artykuł 8

Projekty będące przedmiotem wspólnego zainteresowania w dziedzinie infrastruktury łączności cyfrowej

1. Projekty będące przedmiotem wspólnego zainteresowania w dziedzinie infrastruktury łączności cyfrowej to projekty, które wnoszą istotny wkład w osiągnięcie strategicznych celów Unii w zakresie łączności lub zapewniają infrastrukturę sieciową wspierającą transformację cyfrową gospodarki i społeczeństwa, a także unijny jednolity rynek cyfrowy.

2. Projekty będące przedmiotem wspólnego zainteresowania w dziedzinie infrastruktury łączności cyfrowej spełniają następujące kryteria:

a) przyczyniają się do realizacji celu szczegółowego przewidzianego w art. 3 ust. 2 lit. c); oraz

b) wykorzystują najlepszą dostępną technologię najlepiej dostosowaną do danego projektu, która oferuje najlepszą równowagę pod względem wydajności przepływu danych, bezpieczeństwa transmisji, odporności sieci, cyberbezpieczeństwa i efektywności kosztowej.

3. Do finansowania na podstawie niniejszego rozporządzenia kwalifikują się prace studyjne mające na celu opracowanie i identyfikację projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania w dziedzinie infrastruktury łączności cyfrowej.

4. Bez uszczerbku dla kryteriów wyboru określonych w art. 14 priorytetowe znaczenie dla finansowania ustala się, biorąc pod uwagę następujące kryteria:

a) działania przyczyniające się do wdrożenia sieci o bardzo dużej przepustowości i dostępu do nich, w tym systemów 5G i innych najnowocześniejszych rodzajów łączności, zgodnie ze strategicznymi celami Unii w zakresie łączności na obszarach, na których znajdują się podmioty stymulujące rozwój społeczno-gospodarczy, traktowane są priorytetowo z uwzględnieniem potrzeb tych obszarów w zakresie łączności oraz objęcia zasięgiem dodatkowego obszaru, w tym gospodarstw domowych, zgodnie z częścią V pkt 1 załącznika. Jednostkowe wdrożenia na potrzeby podmiotów stymulujących rozwój społeczno-gospodarczy kwalifikują się do wsparcia, pod warunkiem że wdrożenia takie są ekonomicznie proporcjonalne i fizycznie wykonalne w praktyce;

b) działania przyczyniające się do zapewnienia lokalnej łączności bezprzewodowej bardzo wysokiej jakości w społecznościach lokalnych, traktowane są priorytetowo zgodnie z częścią V pkt 2 załącznika;

c) działania przyczyniające się do stworzenia korytarzy 5G wzdłuż głównych tras transportowych, w tym w ramach TEN-T, takich jak wyszczególnione w części V pkt 3 załącznika, traktowane są priorytetowo, aby zapewnić zasięg wzdłuż tych głównych tras transportowych, umożliwiając nieprzerwane świadczenie synergicznych usług cyfrowych, biorąc pod uwagę jego znaczenie społeczno-gospodarcze w związku z wszelkimi instalowanymi obecnie rozwiązaniami technologicznymi w podejściu przyszłościowym;

d) projekty będące przedmiotem wspólnego zainteresowania mające na celu utworzenie lub znaczące zmodernizowanie transgranicznych sieci szkieletowych łączących Unię z państwami trzecimi i wzmacniających połączenia między sieciami łączności elektronicznej na terytorium Unii, w tym podmorskie kable, traktowane są priorytetowo w zależności od tego, w jak istotnym stopniu przyczyniają się do zwiększenia efektywności, odporności i bardzo dużej przepustowości tych sieci łączności elektronicznej;

e) projekty będące przedmiotem wspólnego zainteresowania wdrażające operacyjne platformy cyfrowe, w ramach których to projektów pierwszeństwo przyznaje się działaniom opartym na najnowszych technologiach, z uwzględnieniem takich aspektów jak interoperacyjność, cyberbezpieczeństwo, ochrona danych i ich ponowne wykorzystanie;

f) projekty będące przedmiotem wspólnego zainteresowania przyczyniające się do tworzenia i wdrażania lub istotnej modernizacji zdolności cyfrowych, w tym chmury obliczeniowej, AI, fabryk AI i gigafabryk AI, są traktowane priorytetowo w zależności od tego, w jakim stopniu istotnie przyczyniają się do poprawy wydajności, odporności i bezpieczeństwa infrastruktury transportowej, energetycznej i cyfrowej, które mają krytyczne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego.

Artykuł 9

Działania kwalifikowalne

1. Do finansowania kwalifikują się wyłącznie działania przyczyniające się do osiągnięcia celów, o których mowa w art. 3, uwzględniające długoterminowe zobowiązania w zakresie dekarbonizacji. Działania te obejmują prace studyjne, roboty i inne towarzyszące środki niezbędne do zarządzania CEF i jego wdrażania oraz wytyczne sektorowe. Prace studyjne kwalifikują się jedynie w przypadku, gdy dotyczą projektów kwalifikujących się w ramach CEF.

2. W sektorze transportu do otrzymania unijnego wsparcia finansowego na podstawie niniejszego rozporządzenia kwalifikują się wyłącznie następujące działania:

a) działania dotyczące wydajnych, wzajemnie połączonych, interoperacyjnych i multimodalnych sieci na potrzeby rozwoju infrastruktury kolejowej, drogowej, infrastruktury śródlądowych dróg wodnych i morskiej:

(i) działania wdrażające sieć bazową zgodnie z rozdziałem III rozporządzenia (UE) nr 1315/2013, w tym działania dotyczące połączeń transgranicznych i brakujących połączeń, takich jak wyszczególnione w części III załącznika do niniejszego rozporządzenia, a także węzłów miejskich, multimodalnych platform logistycznych, portów morskich, portów śródlądowych, terminali kolejowo-drogowych i połączeń z portami lotniczymi sieci bazowej, w rozumieniu załącznika II do rozporządzenia (UE) nr 1315/2013; działania wdrażające sieć bazową mogą obejmować powiązane elementy znajdujące się w sieci kompleksowej, w przypadku gdy jest to niezbędne do optymalizacji inwestycji i zgodnie z warunkami określonymi w programach prac, o których mowa w art. 20 niniejszego rozporządzenia;

(ii) działania związane z połączeniami transgranicznymi sieci kompleksowej zgodnie z rozdziałem II rozporządzenia (UE) nr 1315/2013, takimi jak wyszczególnione w części III pkt 2 załącznika do niniejszego rozporządzenia, działania, o których mowa w części III pkt 3 załącznika do niniejszego rozporządzenia, działania związane z pracami studyjnymi dotyczącymi rozwoju sieci kompleksowej i działania dotyczące morskich i śródlądowych portów sieci kompleksowej zgodnie z rozdziałem II rozporządzenia (UE) nr 1315/2013;

(iii) działania mające na celu przywrócenie brakujących regionalnych transgranicznych połączeń kolejowych w sieci TEN-T, które zostały zawieszone lub zlikwidowane;

(iv) działania wdrażające odcinki sieci kompleksowej znajdujące się w regionach najbardziej oddalonych, zgodnie z rozdziałem II rozporządzenia (UE) nr 1315/2013, w tym działania dotyczące odpowiednich węzłów miejskich, portów morskich, portów śródlądowych, terminali kolejowo-drogowych, połączeń z portami lotniczymi i multimodalnych platform logistycznych sieci kompleksowej, w rozumieniu załącznika II do rozporządzenia (UE) nr 1315/2013;

(v) działania wspierające projekty będące przedmiotem wspólnego zainteresowania mające na celu połączenie sieci transeuropejskiej z sieciami infrastruktury państw sąsiadujących, w rozumieniu art. 8 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1315/2013;

b) działania związane z inteligentną, interoperacyjną, zrównoważoną, multimodalną, sprzyjającą włączeniu społecznemu, dostępną, bezpieczną i chronioną mobilnością:

(i) działania wspierające autostrady morskie zgodnie z art. 21 rozporządzenia (UE) nr 1315/2013 ze szczególnym uwzględnieniem transgranicznej żeglugi morskiej bliskiego zasięgu;

(ii) działania wspierające systemy aplikacji telematycznych, zgodnie z art. 31 rozporządzenia (UE) nr 1315/2013, na potrzeby odnośnych rodzajów transportu, w tym w szczególności:

— na potrzeby kolei: europejski system zarządzania ruchem kolejowym (ERTMS),

— na potrzeby śródlądowych dróg wodnych: usługi informacji rzecznej (RIS),

— na potrzeby transportu drogowego: inteligentne systemy transportowe (ITS),

— na potrzeby transportu morskiego: systemy monitorowania i informacji o ruchu statków (VTMIS) i usługi e-Maritime, w tym usługi pojedynczych punktów kontaktowych, takie jak pojedynczy punkt kontaktowy w sprawach morskich, systemy wspólnot portowych oraz stosowne systemy informacji celnej,

— na potrzeby transportu lotniczego: systemy zarządzania ruchem lotniczym, w szczególności wynikające z badań nad systemem zarządzania ruchem lotniczym w ramach jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej (SESAR);

(iii) działania wspierające zrównoważone usługi w zakresie transportu towarowego zgodnie z art. 32 rozporządzenia (UE) nr 1315/2013 oraz działania służące ograniczeniu hałasu powodowanego przez kolejowy transport towarowy;

(iv) działania wspierające nowe technologie i innowacje, w tym automatyzację, zaawansowane usługi transportowe, integrację modalną i infrastrukturę paliw alternatywnych dla wszystkich rodzajów transportu, zgodnie z art. 33 rozporządzenia (UE) nr 1315/2013;

(v) działania mające na celu usunięcie przeszkód w zakresie interoperacyjności w rozumieniu art. 3 lit. o) rozporządzenia (UE) nr 1315/2013, a zwłaszcza przeszkód utrudniających korzystanie z efektów korytarzowych/sieciowych, w tym działania wspierające wzrost kolejowego ruchu towarowego i propagujące automatyczne urządzenia do zmiany rozstawu kół;

(vi) działania mające na celu usunięcie przeszkód w zakresie interoperacyjności, w szczególności w węzłach miejskich w rozumieniu art. 30 rozporządzenia (UE) nr 1315/2013;

(vii) działania służące wdrożeniu bezpiecznej i chronionej infrastruktury oraz mobilności, w tym w zakresie bezpieczeństwa drogowego, zgodnie z art. 34 rozporządzenia (UE) nr 1315/2013;

(viii) działania poprawiające odporność infrastruktury transportowej, w szczególności na zmiany klimatu i klęski żywiołowe oraz na zagrożenia dla cyberbezpieczeństwa;

(ix) działania poprawiające dostępność infrastruktury transportowej we wszystkich rodzajach transportu i dla wszystkich użytkowników, zwłaszcza użytkowników o ograniczonej możliwości poruszania się, zgodnie z art. 37 rozporządzenia (UE) nr 1315/2013;

(x) działania poprawiające dostępność infrastruktury transportowej i możliwość jej wykorzystania do celów bezpieczeństwa i ochrony ludności oraz działania dostosowujące infrastrukturę transportową do celów kontroli na granicach zewnętrznych Unii w celu ułatwienia przepływu ruchu;

c) w ramach celu szczegółowego, o którym mowa w art. 3 ust. 2 lit. a) ppkt (ii), oraz zgodnie z art. 12 działania lub konkretne zadania w ramach działania, wspierające nowe lub istniejące części TEN-T przydatne do celów transportu wojskowego w celu dostosowania TEN-T do wymogów dotyczących podwójnego zastosowania infrastruktury.

Konkretne zadania w ramach działania na podstawie akapitu pierwszego lit. c) mogą obejmować, w stosownych przypadkach, środki na rzecz ochrony infrastruktury podwójnego zastosowania do celów cywilnych i obronnych w odniesieniu do kontrmobilności wojskowej lub na rzecz zapewnienia infrastruktury paliwowej na potrzeby działań transportowych podwójnego zastosowania do celów cywilnych i obronnych.

3. W sektorze energii do otrzymania unijnego wsparcia finansowego na podstawie niniejszego rozporządzenia kwalifikują się wyłącznie następujące działania:

a) działania wspierające projekty będące przedmiotem wspólnego zainteresowania, jak określono w art. 14 rozporządzenia (UE) nr 347/2013;

b) działania wspierające projekty transgraniczne w dziedzinie energii odnawialnej, w tym projekty dotyczące innowacyjnych rozwiązań, jak również magazynowania energii odnawialnej, oraz ich opracowanie, w rozumieniu części IV załącznika, z zastrzeżeniem spełnienia warunków określonych w art. 7.

4. W sektorze technologii cyfrowych do otrzymania unijnego wsparcia finansowego na podstawie niniejszego rozporządzenia kwalifikują się wyłącznie następujące działania:

a) działania wspierające wdrażanie i zapewnianie dostępu do sieci o bardzo dużej przepustowości, w tym systemów 5G, zdolnych do obsługi połączeń gigabitowych na obszarach, gdzie znajdują się podmioty stymulujące rozwój społeczno-gospodarczy;

b) działania wspierające zapewnianie w społecznościach lokalnych bardzo wysokiej jakości lokalnej łączności bezprzewodowej, która jest świadczona bezpłatnie i na niedyskryminujących warunkach;

c) działania wdrażające nieprzerwany zasięg systemów 5G w odniesieniu do wszystkich głównych szlaków transportowych, w tym TEN-T, takich jak działania wyszczególnione w części V pkt 3 załącznika;

d) działania wspierające ochronę, wdrażanie nowych lub znaczącą modernizację istniejących sieci szkieletowych lub ich naprawę, w tym wykorzystujących kable podmorskie, w państwach członkowskich, między nimi oraz między Unią a państwami trzecimi, takie jak działania wyszczególnione w części V pkt 3 załącznika, a także inne działania wspierające wdrażanie sieci szkieletowych, o których mowa w tym punkcie;

e) działania wdrażające wymogi dotyczące infrastruktury łączności cyfrowej związane z projektami transgranicznymi w dziedzinach transportu lub energii lub wspierające operacyjne platformy cyfrowe bezpośrednio związane z infrastrukturą transportową lub energetyczną lub działania obu tych rodzajów;

f) działania wspierające tworzenie i wdrażanie zdolności cyfrowych w zakresie chmury obliczeniowej, AI, fabryk AI i gigafabryk AI.

Artykuł 10

Synergie między sektorami transportu, energii i technologii cyfrowych

1. Działania przyczyniające się jednocześnie do osiągnięcia jednego lub większej liczby celów dla co najmniej dwóch sektorów, jak przewidziano w art. 3 ust. 2 lit. a), b) i c), kwalifikują się do otrzymania unijnego wsparcia finansowego na podstawie niniejszego rozporządzenia oraz do skorzystania z wyższej stopy dofinansowania zgodnie z art. 15. Tego rodzaju działania wdraża się poprzez programy prac obejmujące co najmniej dwa sektory i zawierające szczególne kryteria wyboru: są one finansowane z wkładów budżetowych z danych sektorów.

2. W ramach każdego z sektorów – transportu, energii lub technologii cyfrowych – działania kwalifikowalne zgodnie z art. 9 mogą obejmować elementy synergiczne dotyczące dowolnych pozostałych sektorów, które nie są związane z działaniami kwalifikowalnymi, określonymi odpowiednio w art. 9 ust. 2, 3 lub 4, pod warunkiem że spełniają wszystkie poniższe wymogi:

a) koszt elementów synergicznych nie przekracza 20 % łącznych kosztów kwalifikowalnych działania;

b) elementy synergiczne dotyczą sektorów transportu, energii lub technologii cyfrowych; oraz

c) elementy synergiczne pozwalają na istotne zwiększenie społeczno-gospodarczych, klimatycznych lub środowiskowych korzyści płynących z działania.

Artykuł 11

Kwalifikujące się podmioty

1. W odniesieniu do podmiotów, poza kryteriami określonymi w art. 197 rozporządzenia finansowego, zastosowanie mają kryteria kwalifikowalności określone w niniejszym artykule.

2. Następujące podmioty są kwalifikowalne:

a) podmioty prawne z siedzibą w:

(i) państwie członkowskim, w tym spółki joint venture;

(ii) państwie trzecim stowarzyszonym z CEF; lub

(iii) w krajach lub terytoriach zamorskich;

b) podmioty prawne utworzone na mocy prawa Unii oraz – jeżeli są one przewidziane w programach prac – organizacje międzynarodowe.

3. Osoby fizyczne nie kwalifikują się.

4. Programy prac mogą przewidywać, że podmioty prawne z siedzibą w państwach trzecich stowarzyszonych z CEF zgodnie z art. 5 oraz podmioty prawne z siedzibą w Unii, ale bezpośrednio lub pośrednio kontrolowane przez państwa trzecie lub obywateli państw trzecich lub przez podmioty z siedzibą w państwach trzecich nie kwalifikują się do udziału we wszystkich lub niektórych działaniach w ramach celów szczegółowych określonych w art. 3 ust. 2 lit. c) z należycie uzasadnionych względów bezpieczeństwa. W takich przypadkach nabory wniosków i zaproszenia do składania ofert ogranicza się do grona podmiotów mających siedzibę lub uznanych za mające siedzibę w państwach członkowskich i bezpośrednio lub pośrednio kontrolowanych przez państwa członkowskie lub przez obywateli państw członkowskich.

5. Podmioty prawne z siedzibą w państwie trzecim, które nie jest stowarzyszone z CEF, mogą w drodze wyjątku kwalifikować się do otrzymania unijnego wsparcia finansowego w ramach CEF, w przypadku gdy jest to konieczne dla osiągnięcia celów danego projektu będącego przedmiotem wspólnego zainteresowania w sektorach transportu, energii i technologii cyfrowych lub projektu transgranicznego w dziedzinie energii odnawialnej.

6. Kwalifikują się jedynie wnioski złożone:

a) przez co najmniej jedno państwo członkowskie; lub

b) za zgodą zainteresowanych państw członkowskich – przez organizacje międzynarodowe, wspólne przedsiębiorstwa lub przez przedsiębiorstwa publiczne lub prywatne bądź podmioty publiczne lub prywatne, w tym władze regionalne lub lokalne.

Jeżeli zainteresowane państwo członkowskie nie zgadza na złożenie wniosku na podstawie akapitu pierwszego lit. b), odpowiednio o tym informuje.

Państwo członkowskie może podjąć decyzję, że w odniesieniu do konkretnego programu prac lub konkretnej kategorii wniosków, mogą być one składane bez jego zgody. W takim przypadku na wniosek zainteresowanego państwa członkowskiego informację o tym zamieszcza się w odpowiednim programie prac i w odpowiednim ogłoszeniu o naborze wniosków.

Artykuł 12

Szczególne zasady kwalifikowalności dotyczące działań związanych z dostosowaniem TEN-T do wymogów podwójnego zastosowania do celów cywilnych i obronnych

1. Działania przyczyniające się do dostosowania sieci bazowej i sieci kompleksowej TEN-T określonych w rozporządzeniu (UE) nr 1315/2013 w celu umożliwienia podwójnego zastosowania infrastruktury do celów cywilnych i obronnych podlegają następującym dodatkowym zasadom kwalifikowalności:

a) wnioski składane są przez co najmniej jedno państwo członkowskie lub – za zgodą zainteresowanych państw członkowskich – przez podmioty prawne z siedzibami w państwach członkowskich;

b) działania odnoszą się do odcinków lub węzłów określonych przez państwa członkowskie w załącznikach do wymogów wojskowych w zakresie mobilności wojskowej w UE i poza nią, przyjętych przez Radę w dniu 20 listopada 2018 r. lub w późniejszych wykazach oraz do wszelkich innych indykatywnych wykazów projektów priorytetowych, określonych przez państwa członkowskie zgodnie z planem działania na rzecz mobilności wojskowej;

c) działania mogą dotyczyć zarówno modernizacji istniejących elementów infrastruktury, jak i budowy nowych elementów infrastruktury z uwzględnieniem wymogów dotyczących infrastruktury, o których mowa w ust. 2 niniejszego artykułu;

d) działania wdrażające wymóg dotyczący infrastruktury w stopniu wykraczającym poza poziom wymagany w odniesieniu do podwójnego zastosowania, są kwalifikowalne; niemniej jednak ich koszt jest kwalifikowalny jedynie do poziomu kosztów odpowiadających poziomowi wymogów w zakresie podwójnego zastosowania; działania dotyczące infrastruktury wykorzystywanej wyłącznie do celów wojskowych nie są kwalifikowalne;

e) działania na podstawie niniejszego artykułu mogą być finansowane wyłącznie w ramach kwoty określonej w art. 4 ust. 2 lit. a) ppkt (iii) niniejszego rozporządzenia.

2. Komisja przyjmie akt wykonawczy określający, w razie potrzeby, wymogi dotyczące infrastruktury mające zastosowanie do określonych kategorii działań związanych z infrastrukturą podwójnego zastosowania oraz procedurę ewaluacji dotyczącą działań związanych z działaniami w zakresie podwójnego zastosowania infrastruktury. Ten akt wykonawczy przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 24 ust. 2.

3. Po przeprowadzeniu okresowej ewaluacji CEF przewidzianej w art. 23 ust. 2 Komisja może zaproponować władzy budżetowej przesunięcie niewykorzystanych środków z art. 4 ust. 2 lit. a) ppkt (iii) do art. 4 ust. 2 lit. a) ppkt (i).

Artykuł 13

Dotacje

Dotacje w ramach CEF przyznaje się i zarządza się nimi zgodnie z tytułem VIII rozporządzenia finansowego.

Artykuł 14

Kryteria wyboru

1. Przejrzyste kryteria wyboru określa się w programach prac, o których mowa w art. 20, i w odniesieniu do naborów wniosków, uwzględniając, w odpowiednim zakresie, wyłącznie następujące elementy:

a) skutki gospodarcze, społeczne i środowiskowe, w tym wpływ na klimat (korzyści i koszty cyklu życia projektów), rzetelność, kompleksowość i przejrzystość analizy;

b) aspekty innowacyjności i cyfryzacji, bezpieczeństwa, interoperacyjności i dostępności, w tym dla osób o ograniczonej możliwości poruszania się;

c) wymiar transgraniczny, integracja sieci i dostępność terytorialna, w tym dla europejskich wysp i regionów najbardziej oddalonych;

d) unijna wartość dodana;

e) synergie między sektorami transportu, energii i technologii cyfrowych;

f) dojrzałość danego działania w świetle rozwoju projektu;

g) rzetelność strategii utrzymania proponowanej dla projektu po jego realizacji;

h) rzetelność proponowanego planu realizacji;

i) efekt katalizatora unijnego wsparcia finansowego dla inwestycji;

j) potrzeba przezwyciężenia przeszkód finansowych wynikających m.in. z niewystarczającej opłacalności ekonomicznej, wysokich kosztów początkowych lub braku finansowania rynkowego;

k) potencjał podwójnego zastosowania w kontekście mobilności wojskowej;

l) spójność z unijnymi i krajowymi planami w dziedzinie energii i klimatu, w tym z zasadą „efektywność energetyczna przede wszystkim”.

2. Przy ocenie wniosków pod kątem kryteriów wyboru uwzględnia się, w odpowiednich przypadkach, odporność na niekorzystne skutki zmian klimatu poprzez ocenę wrażliwości na zmiany klimatu i ryzyka, z uwzględnieniem odpowiednich środków dostosowawczych.

3. Ocena wniosków pod kątem kryteriów wyboru zapewnia, aby w stosownych przypadkach, jak określono w programach prac, działania wspierane przez CEF, które obejmują technologię pozycjonowania, nawigacji i synchronizacji czasu, były kompatybilne technicznie z programami Galileo i EGNOS oraz z programem Copernicus.

4. W odniesieniu do działań dotyczących sektora transportu, ocena wniosków pod kątem kryteriów wyboru zapewnia w stosownych przypadkach, aby proponowane działania były spójne z dotyczącymi korytarzy planami prac i aktami wykonawczymi na podstawie art. 47 rozporządzenia (UE) nr 1315/2013 oraz aby uwzględniały konsultacyjną opinię odpowiedzialnego koordynatora europejskiego na podstawie art. 45 ust. 8 tego rozporządzenia. W ramach oceny bada się również, czy wdrożenie działań finansowanych w ramach CEF stwarza ryzyko zakłócenia przepływu towarów i pasażerów na odcinku linii, którego dotyczy projekt, i czy ryzyko to zostało ograniczone.

5. W odniesieniu do działań dotyczących projektów transgranicznych w dziedzinie energii odnawialnej, kryteria wyboru uwzględniają warunki określone w art. 7 ust. 4.

6. W odniesieniu do działań dotyczących projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania w dziedzinie łączności cyfrowej, kryteria wyboru określone w programach prac oraz w odniesieniu do naborów wniosków muszą uwzględniać kryteria określone w art. 8 ust. 4.

Artykuł 15

Stopy dofinansowania

1. W przypadku prac studyjnych kwota unijnego wsparcia finansowego nie może przekraczać 50 % łącznych kosztów kwalifikowalnych. W przypadku prac studyjnych finansowanych za pomocą kwot przesuniętych z Funduszu Spójności maksymalnymi stopami dofinansowania są stopy mające zastosowanie do Funduszu Spójności, jak określono w ust. 2 lit. c).

2. W przypadku robót w sektorze transportu stosuje się następujące maksymalne stopy dofinansowania:

a) w przypadku robót związanych z celami szczegółowymi, o których mowa w art. 3 ust. 2 lit. a) ppkt (i), kwota unijnego wsparcia finansowego nie może przekraczać 30 % łącznych kosztów kwalifikowalnych; stopy dofinansowania mogą jednak zostać podwyższone do maksymalnie 50 % dla działań:

(i) związanych z połączeniami transgranicznymi na warunkach określonych w lit. e) niniejszego ustępu;

(ii) wspierających systemy aplikacji telematycznych;

(iii) wspierających śródlądowe drogi wodne lub interoperacyjność kolei;

(iv) wspierających nowe technologie i innowacje;

(v) wspierających poprawę infrastruktury bezpieczeństwa; oraz

(vi) dostosowujących infrastrukturę transportową do celów kontroli na granicach zewnętrznych Unii zgodnie z odpowiednimi przepisami unijnymi;

b) w przypadku robót związanych z celami szczegółowymi, o których mowa w art. 3 ust. 2 lit. a) ppkt (ii), kwota unijnego wsparcia finansowego nie może przekraczać 50 % łącznych kosztów kwalifikowalnych; stopy dofinansowania mogą jednak zostać podwyższone do maksymalnie 85 %, jeżeli niezbędne zasoby zostaną przesunięte do CEF na podstawie art. 4 ust. 13;

ba) z zastrzeżeniem przesunięcia niezbędnych zasobów do CEF w kontekście śródokresowego przeglądu programów na podstawie rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1058 (

3

) i (UE) 2021/1056 (

4

) oraz na podstawie art. 4 ust. 13 niniejszego rozporządzenia, w przypadku robót związanych z celami szczegółowymi, o których mowa w art. 3 ust. 2 lit. a) pkt (ii) niniejszego rozporządzenia, obowiązują następujące warunki:

(i) stopy dofinansowania mogą zostać podwyższone o 10 punktów procentowych powyżej stopy dofinansowania, o której mowa w lit. b);

(ii) działania kwalifikują się do płatności zaliczkowej stanowiącej co najmniej 20 % kwoty przydzielonej w umowie o udzielenie dotacji;

(iii) działania są realizowane w co najmniej jednym z czterech priorytetowych unijnych korytarzy mobilności wojskowej określonych przez państwa członkowskie w załączniku II do Wymagań wojskowych w zakresie mobilności wojskowej w ramach UE i poza nią, w tym w węzłach logistycznych i transgranicznych odcinkach tych korytarzy, oraz spełniają wymogi dotyczące infrastruktury określone w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2021/1328 (

5

), a szczegółowe warunki uczestnictwa w procedurze wyboru dotyczące takich działań mogą zostać określone zgodnie z art. 136 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2024/2509 (

6

);

c) w odniesieniu do kwot przesuniętych z Funduszu Spójności, maksymalne stopy dofinansowania nie mogą przekraczać 85 % łącznych kosztów kwalifikowalnych;

d) w odniesieniu do kwot z działu „Europejskie inwestycje strategiczne” w wysokości 1 559 800 000 EUR, o których mowa w części II akapit pierwszy tiret pierwsze załącznika, na dokończenie brakujących głównych transgranicznych połączeń kolejowych między państwami członkowskimi kwalifikującymi się do finansowania z Funduszu Spójności, maksymalne stopy dofinansowania nie przekraczają 85 % łącznych kosztów kwalifikowalnych;

e) w odniesieniu do działań dotyczących połączeń transgranicznych, podwyższone maksymalne stopy dofinansowania przewidziane w lit. a), c) i d) niniejszego ustępu mogą być stosowane jedynie w przypadku działań, które wykazują wysoki stopień integracji procesów planowania i wdrażania działania, na potrzeby kryterium wyboru, o którym mowa w art. 14 ust. 1 lit. c), na przykład poprzez ustanowienie pojedynczej spółki projektowej, wspólnej struktury zarządzania, dwustronnych ram prawnych lub poprzez akt wykonawczy na podstawie art. 47 rozporządzenia (UE) nr 1315/2013; ponadto stopa dofinansowania mająca zastosowanie do projektów realizowanych przez zintegrowane struktury zarządzania, w tym spółki joint venture, zgodnie z art. 11 ust. 2 lit. a) może zostać zwiększona o 5 %.

3. W przypadku robót w sektorze energii stosuje się następujące maksymalne stopy dofinansowania:

a) w przypadku robót związanych z celami szczegółowymi, o których mowa w art. 3 ust. 2 lit. b), kwota unijnego wsparcia finansowego nie może przekraczać 50 % łącznych kosztów kwalifikowalnych;

b) stopy dofinansowania mogą zostać podwyższone do maksymalnie 75 % łącznych kosztów kwalifikowalnych dla działań przyczyniających się do opracowania projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania, które w oparciu o dowody, o których mowa w art. 14 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 347/2013, zapewniają wysoki poziom regionalnego lub ogólnounijnego bezpieczeństwa dostaw, zwiększają poziom solidarności w Unii lub oferują wysoce innowacyjne rozwiązania.

4. W przypadku robót w sektorze technologii cyfrowych stosuje się następujące maksymalne stopy dofinansowania: w przypadku robót związanych z celami szczegółowymi, o których mowa w art. 3 ust. 2 lit. c), kwota unijnego wsparcia finansowego nie może przekraczać 30 % łącznych kosztów kwalifikowalnych.

Stopy dofinansowania mogą zostać podwyższone:

a) maksymalnie do wysokości 50 % dla działań, które mają wyraźny wymiar transgraniczny, takich jak zapewnienie nieprzerwanego zasięgu systemów 5G wzdłuż głównych szlaków transportowych lub wdrożenie sieci szkieletowych między państwami członkowskimi oraz między Unią a państwami trzecimi; oraz

b) maksymalnie do wysokości 75 % dla działań wdrażających połączenia gigabitowe dla podmiotów stymulujących rozwój społeczno-gospodarczy.

Działania zapewniające lokalną łączność bezprzewodową w społecznościach lokalnych, o ile są wdrażane poprzez dotacje o niskiej wartości, mogą być finansowane poprzez unijne wsparcie finansowe pokrywające do 100 % kosztów kwalifikowalnych, bez uszczerbku dla zasady współfinansowania.

5. Maksymalną stopą dofinansowania mającą zastosowanie do działań, o których mowa w art. 10 ust. 1, jest najwyższa dopuszczalna stopa dofinansowania mająca zastosowanie do danych sektorów. Ponadto stopa dofinansowania mająca zastosowanie do tych działań może zostać podwyższona o 10 %.

6. W każdym z sektorów transportu, energii i technologii cyfrowych w odniesieniu do robót prowadzonych w regionach najbardziej oddalonych zastosowanie ma szczególna maksymalna stopa dofinansowania w wysokości 70 %.

Artykuł 16

Koszty kwalifikowalne

Oprócz kryteriów określonych w art. 186 rozporządzenia finansowego zastosowanie mają następujące kryteria kwalifikowalności kosztów:

a) kwalifikowalne są jedynie wydatki poniesione w państwach członkowskich, z wyjątkiem projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania lub projektów transgranicznych w dziedzinie energii odnawialnej dotyczących terytorium jednego lub większej liczby państw trzecich, o których mowa w art. 5 lub w art. 11 ust. 4 niniejszego rozporządzenia, bądź wód międzynarodowych, jeżeli działanie jest niezbędne do realizacji celów danego projektu;

b) koszty wyposażenia, urządzeń i infrastruktury traktowane jako wydatki kapitałowe beneficjenta są kwalifikowalne do ich pełnej wysokości;

c) wydatki związane z zakupem gruntu nie są kosztami kwalifikowalnymi, z wyjątkiem przypadków dotyczących środków przesuniętych z Funduszu Spójności w sektorze transportu zgodnie z art. 64 rozporządzenia (UE) 2021/1060;

d) koszty kwalifikowalne nie obejmują podatku od wartości dodanej.

Artykuł 17

Połączenie dotacji z innymi źródłami finansowania

1. Dotacje mogą być wykorzystywane w połączeniu ze środkami finansowymi pochodzącymi z Europejskiego Banku Inwestycyjnego lub krajowych banków prorozwojowych lub innych instytucji finansowania rozwoju i publicznych instytucji finansujących, a także od instytucji finansujących z sektora prywatnego i inwestorów z sektora prywatnego, w tym poprzez partnerstwa publiczno-prywatne.

2. Wykorzystanie dotacji, o których mowa w ust. 1, może być wdrażane w drodze specjalnych naborów wniosków.

Artykuł 18

Obniżenie lub zakończenie dotacji

1. Oprócz powodów wymienionych w art. 131 ust. 4 rozporządzenia finansowego kwota dotacji, z wyjątkiem należycie uzasadnionych przypadków, może zostać obniżona z następujących powodów:

a) w przypadku prac studyjnych – działanie nie rozpoczęło się w terminie roku od daty początkowej wskazanej w umowie o udzielenie dotacji;

b) w przypadku robót – działanie nie rozpoczęło się w terminie dwóch lat od daty początkowej wskazanej w umowie o udzielenie dotacji;

c) w następstwie przeglądu postępów w realizacji działania stwierdzono, że wdrażanie działania jest opóźnione w takim stopniu, że cele działania prawdopodobnie nie zostaną osiągnięte.

2. Umowa o udzielenie dotacji może zostać zmieniona lub rozwiązana z powodów określonych w ust. 1.

3. Zanim podjęta zostanie decyzja dotycząca obniżenia lub zakończenia dotacji, sprawa jest analizowana w sposób wszechstronny, a zainteresowanym beneficjentom zapewnia się możliwość przedłożenia uwag w rozsądnym terminie.

4. Dostępne środki na zobowiązania wynikające ze stosowania ust. 1 lub 2 niniejszego artykułu zostają rozdzielone na inne programy prac proponowane w ramach odpowiedniej puli środków finansowych zgodnie z art. 4 ust. 2.

Artykuł 19

Finansowanie skumulowane i alternatywne

1. Działanie, które otrzymało wkład w ramach CEF, może również otrzymać wkład z innego programu unijnego, w tym z funduszy objętych zarządzaniem dzielonym, pod warunkiem że wkład z obu programów nie pokrywa tych samych kosztów. Przepisy odpowiedniego programu unijnego mają zastosowanie do odpowiadającego mu wkładu do działania. Finansowanie skumulowane nie może przekraczać łącznych kosztów kwalifikowalnych działania. Wsparcie z różnych programów unijnych można obliczyć proporcjonalnie, zgodnie z dokumentami określającymi warunki wsparcia.

2. Znak „pieczęć doskonałości” przyznaje się działaniom, które spełniają łącznie następujące warunki:

a) zostały ocenione w kontekście naboru wniosków w ramach CEF;

b) spełniają minimalne wymagania jakościowe dotyczące tego naboru wniosków;

c) nie mogą być finansowane w ramach tego naboru wniosków z uwagi na ograniczenia budżetowe.

Działania, którym przyznano znak „pieczęć doskonałości” zgodnie z akapitem pierwszym, mogą otrzymać wsparcie z EFRR zgodnie z art. 67 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/1060 lub z Funduszu Spójności bez dalszej oceny oraz pod warunkiem że tego rodzaju działania są zgodne z celami i zasadami danego funduszu.

Artykuł 20

Programy prac

1. CEF jest wdrażany w ramach programów prac, o których mowa w art. 110 rozporządzenia finansowego.

2. W celu zapewnienia przejrzystości i przewidywalności oraz poprawy jakości projektów Komisja przyjmie do dnia 15 października 2021 r. pierwsze wieloletnie programy prac. Te pierwsze wieloletnie programy prac zawierają harmonogramy naborów wniosków na pierwsze trzy lata CEF, ich tematy oraz indykatywny budżet, a także perspektywiczne ramy obejmujące cały okres programowania.

3. Programy prac są przyjmowane przez Komisję w drodze aktów wykonawczych. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 24 ust. 2.

4. Przyjmując programy prac w sektorze energii, Komisja w sposób szczególny uwzględnia projekty będące przedmiotem wspólnego zainteresowania oraz działania powiązane mające na celu dalszą integrację wewnętrznego rynku energii, zakończenie izolacji energetycznej i wyeliminowanie wąskich gardeł w międzysystemowych połączeniach elektroenergetycznych, z naciskiem na projekty, które przyczyniają się do osiągnięcia docelowego poziomu co najmniej 10 % połączeń międzysystemowych do 2020 r. i 15 % do 2030 r., a także na projekty, które przyczyniają się do synchronizacji systemów elektroenergetycznych z sieciami Unii.

5. Zgodnie z art. 200 ust. 2 rozporządzenia finansowego właściwy urzędnik zatwierdzający może w stosownych przypadkach zorganizować następującą dwuetapową procedurę wyboru:

a) wnioskodawcy składają uproszczoną dokumentację zawierającą relatywnie zwięzłe informacje w celu umożliwienia wstępnej kwalifikacji projektów na podstawie ograniczonej liczby kryteriów;

b) wnioskodawcy zakwalifikowani w pierwszym etapie składają po jego zakończeniu pełną dokumentację.

Artykuł 21

Przyznawanie unijnego wsparcia finansowego

1. Po każdym naborze wniosków na podstawie programów prac, o których mowa w art. 20, Komisja przyjmuje akt wykonawczy określający kwotę wsparcia finansowego, która ma zostać przyznana wybranym projektom lub ich częściom, oraz określający warunki i metody ich realizacji. Ten akt wykonawczy przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 24 ust. 2.

2. W trakcie realizacji umów o udzielenie dotacji Komisja informuje beneficjentów i zainteresowane państwa członkowskie o zmianach w kwotach dotacji i o ostatecznych kwotach, które wypłacono.

3. Beneficjenci przedkładają sprawozdania zgodnie z odpowiednimi umowami o udzielenie dotacji bez uprzedniego zatwierdzenia przez państwa członkowskie. Komisja zapewnia państwom członkowskim dostęp do sprawozdań dotyczących działań podejmowanych na ich terytoriach.

Artykuł 22

Monitorowanie i sprawozdawczość

1. Wskaźniki na potrzeby sprawozdawczości dotyczącej postępów CEF w realizacji celów ogólnych i szczegółowych określonych w art. 3 zawarto w części I załącznika.

2. Aby zapewnić skuteczną ocenę postępów w realizacji celów CEF, Komisja jest uprawniona do przyjmowania aktów delegowanych, zgodnie z art. 26, zmieniających część I załącznika w odniesieniu do wskaźników, jeżeli uznaje się to za konieczne, a także uzupełniających niniejsze rozporządzenie o uregulowania dotyczące monitorowania i ewaluacji.

3. System sprawozdawczości dotyczącej wykonania celów zapewnia efektywne, skuteczne i terminowe gromadzenie danych na potrzeby monitorowania wdrażania i rezultatów CEF oraz by dane te były przydatne do dogłębnej analizy poczynionych postępów, w tym monitorowania wydatków na cele związane z klimatem. W tym celu na odbiorców środków unijnych oraz, w stosownych przypadkach, na państwa członkowskie nakłada się proporcjonalne wymogi dotyczące sprawozdawczości.

4. Komisja usprawnia specjalną stronę internetową, poprzez publikowanie w czasie rzeczywistym mapy realizowanych projektów, wraz ze stosownymi danymi, które obejmują oceny skutków oraz wartość, beneficjenta, podmiot realizujący i stan aktualny danego projektu. Co dwa lata Komisja przedstawia również sprawozdania z postępów. Sprawozdania te zawierają informacje o wdrażaniu CEF, zgodnie z celami ogólnymi i szczegółowymi określonymi w art. 3, wraz z wyjaśnieniem, czy prace w poszczególnych sektorach przebiegają zgodnie z planem, czy łączne zobowiązanie budżetowe odpowiada łącznej alokowanej kwocie, czy bieżące projekty osiągnęły wystarczający stopień kompletności oraz czy nadal są wykonalne i odpowiednie.

Artykuł 23

Ewaluacja

1. Ewaluacje przeprowadza się w terminie, który pozwala na uwzględnienie ich wyników w procesie decyzyjnym.

2. Śródokresowa ewaluacja CEF przeprowadzana jest z chwilą, gdy dostępne są wystarczające informacje na temat wdrażania CEF, jednak nie później niż w ciągu czterech lat od rozpoczęcia jego wdrażania.

3. Po zakończeniu wdrażania CEF, lecz nie później niż cztery lata po upływie okresu określonego w art. 1, Komisja przeprowadza końcową ewaluację CEF.

4. Komisja przedkłada wnioski z tych ewaluacji, opatrzone własnymi komentarzami, Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu i Komitetowi Regionów.

Artykuł 24

Procedura komitetowa

1. Komisję wspiera Komitet Koordynujący CEF, który może się zbierać w różnych składach w zależności od zagadnienia. Komitet ten jest komitetem w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 182/2011.

2. W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się art. 5 rozporządzenia (UE) nr 182/2011.

Artykuł 25

Akty delegowane

1. Komisja jest uprawniona do przyjmowania aktów delegowanych zgodnie z art. 26, które to akty uzupełniają niniejsze rozporządzenie poprzez:

a) określenie uregulowań dotyczących monitorowania i ewaluacji w oparciu o wskaźniki określone w części I załącznika;

b) określenie dodatkowych wobec przepisów części IV załącznika przepisów dotyczących wyboru projektów transgranicznych w dziedzinie energii odnawialnej oraz ustanowienie i aktualizowanie wykazu wybranych projektów transgranicznych w dziedzinie energii odnawialnej.

2. Z zastrzeżeniem art. 172 akapit drugi TFUE Komisja jest uprawniona do przyjmowania aktów delegowanych zgodnie z art. 26 niniejszego rozporządzenia w celu:

a) wprowadzenia zmian w części III załącznika dotyczącej definicji transportowych korytarzy sieci bazowej oraz wstępnie zidentyfikowanych odcinków w ramach sieci kompleksowej;

b) wprowadzenia zmian w części V załącznika dotyczącej identyfikacji projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania w dziedzinie łączności cyfrowej.

Artykuł 26

Wykonywanie przekazanych uprawnień

1. Powierzenie Komisji uprawnień do przyjmowania aktów delegowanych podlega warunkom określonym w niniejszym artykule.

2. Uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych, o których mowa w art. 22 ust. 2 oraz art. 25, powierza się Komisji do dnia 31 grudnia 2028 r.

3. Przekazanie uprawnień, o którym mowa w art. 7 ust. 2, art. 22 ust. 2 i art. 25, może zostać w dowolnym momencie odwołane przez Parlament Europejski lub przez Radę. Decyzja o odwołaniu kończy przekazanie określonych w niej uprawnień. Decyzja o odwołaniu staje się skuteczna następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej lub w późniejszym terminie określonym w tej decyzji. Nie wpływa ona na ważność już obowiązujących aktów delegowanych.

4. Przed przyjęciem aktu delegowanego Komisja konsultuje się z ekspertami wyznaczonymi przez każde państwo członkowskie zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie lepszego stanowienia prawa.

5. Niezwłocznie po przyjęciu aktu delegowanego Komisja przekazuje go równocześnie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.

6. Akt delegowany przyjęty na podstawie art. 7 ust. 2, art. 22 ust. 2 i art. 25 wchodzi w życie tylko wówczas, gdy ani Parlament Europejski, ani Rada nie wyraziły sprzeciwu w terminie dwóch miesięcy od przekazania tego aktu Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, lub gdy, przed upływem tego terminu, zarówno Parlament Europejski, jak i Rada poinformowały Komisję, że nie wniosą sprzeciwu. Termin ten przedłuża się o dwa miesiące z inicjatywy Parlamentu Europejskiego lub Rady.

Artykuł 27

Informacja, komunikacja i promocja

1. Odbiorcy finansowania unijnego podają informacje o pochodzeniu tych środków oraz zapewniają eksponowanie finansowania unijnego, w szczególności podczas promowania działań i ich rezultatów, poprzez dostarczanie spójnych, skutecznych i proporcjonalnych ukierunkowanych informacji przeznaczonych dla różnych grup odbiorców, w tym dla mediów i opinii publicznej.

2. Komisja prowadzi działania informacyjne i komunikacyjne związane z CEF, z realizowanymi w jego ramach działaniami i z uzyskanymi rezultatami. Zasoby finansowe alokowane na CEF przyczyniają się również do komunikacji instytucjonalnej na temat priorytetów politycznych Unii, w zakresie, w jakim są one związane z celami, o których mowa w art. 3.

3. Zgodnie z obowiązującymi przepisami unijnymi i krajowymi zapewnia się przejrzystość i konsultacje społeczne.

Artykuł 28

Ochrona interesów finansowych Unii

W przypadku gdy państwo trzecie uczestniczy w CEF na podstawie decyzji przyjętej na mocy umowy międzynarodowej lub na podstawie jakiegokolwiek innego instrumentu prawnego, przyznaje ono właściwemu urzędnikowi zatwierdzającemu, OLAF i Trybunałowi Obrachunkowemu prawa i dostęp niezbędne do wykonywania w pełni ich odpowiednich kompetencji. W przypadku OLAF takie prawa obejmują prawo do prowadzenia dochodzeń, w tym kontroli na miejscu i inspekcji, przewidzianych w rozporządzeniu (UE, Euratom) nr 883/2013.

Artykuł 29

Uchylenie i przepisy przejściowe

1. Rozporządzenia (UE) nr 1316/2013 i (UE) nr 283/2014 tracą moc.

2. Bez uszczerbku dla ust. 1 niniejsze rozporządzenie nie ma wpływu na kontynuację ani modyfikację działań rozpoczętych na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1316/2013, które nadal stosuje się do tych działań aż do ich zamknięcia.

3. Z puli środków finansowych przeznaczonych na CEF pokrywane mogą być również wydatki na pomoc techniczną i administracyjną niezbędne w celu zapewnienia przejścia między CEF a środkami przyjętymi na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1316/2013.

4. W razie potrzeby w budżecie Unii obejmującym okres po roku 2027 mogą zostać zapisane środki na pokrycie wydatków przewidzianych w art. 4 ust. 5, aby umożliwić zarządzanie działaniami, które nie zostaną zakończone do dnia 31 grudnia 2027 r., zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.

5. Gwarancja wspierana z budżetu Unii i udzielana przez EBI za pośrednictwem instrumentu dłużnego CEF ustanowionego na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1316/2013 może zostać udzielona na pokrycie operacji z zakresu finansowania i inwestycji kwalifikujących się na podstawie rozporządzenia (UE) 2021/523 do celów połączeń, o których mowa w art. 7 rozporządzenia (UE) 2021/523, i może obejmować straty związane z operacjami z zakresu finansowania i inwestycji objętymi połączonym wsparciem.

Artykuł 30

Wejście w życie

Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie z dniem jego opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Niniejsze rozporządzenie stosuje się od dnia 1 stycznia 2021 r.

Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.

Załącznik

CZĘŚĆ I

WSKAŹNIKI

CEF będzie ściśle monitorowany w oparciu o zestaw wskaźników mających na celu pomiar zakresu, w jakim osiągnięto cele ogólne i szczegółowe CEF, oraz minimalizację obciążeń i kosztów administracyjnych. W tym celu gromadzone będą dane dotyczące następującego zestawu wskaźników:

Sektory

Cele szczegółowe

Kluczowe wskaźniki

Transport

Wydajne, wzajemnie połączone i multimodalne sieci i infrastruktury na potrzeby inteligentnej, interoperacyjnej, zrównoważonej, sprzyjającej włączeniu społecznemu, dostępnej, bezpiecznej i chronionej mobilności

Liczba połączeń transgranicznych i brakujących połączeń objętych działaniem przy wsparciu z CEF (w tym działania związane z węzłami miejskimi, regionalnymi transgranicznymi połączeniami kolejowymi, multimodalnymi platformami logistycznymi, portami morskimi, portami śródlądowymi, połączeniami z portami lotniczymi oraz terminalami kolejowo-drogowymi sieci bazowej i sieci kompleksowej TEN-T)

Liczba wspieranych w ramach CEF działań przyczyniających się do cyfryzacji transportu, w szczególności poprzez wdrażanie ERTMS, RIS, ITS, VTMIS/usług e-Maritime oraz SESAR

Liczba punktów zaopatrzenia w paliwa alternatywne wybudowanych lub zmodernizowanych przy wsparciu z CEF

Liczba wspieranych w ramach CEF działań przyczyniających się do bezpieczeństwa transportu

Liczba wspieranych w ramach CEF działań przyczyniających się do dostępności transportu dla osób o ograniczonej możliwości poruszania się

Liczba wspieranych w ramach CEF działań przyczyniających się do ograniczenia hałasu powodowanego przez kolejowy transport towarowy

Dostosowanie do podwójnego zastosowania infrastruktury transportowej

Liczba elementów infrastruktury transportowej dostosowanych w celu spełnienia wymogów podwójnego zastosowania

Energia

Przyczynianie się do zapewnienia wzajemnych połączeń i integracji rynków

Liczba wspieranych w ramach CEF działań przyczyniających się do realizacji projektów łączących sieci państw członkowskich i eliminujących wewnętrzne ograniczenia

Bezpieczeństwo dostaw

Liczba wspieranych w ramach CEF działań przyczyniających się do realizacji projektów zapewniających odporność sieci gazowej

Liczba wspieranych w ramach CEF działań przyczyniających się do zwiększenia inteligencji i cyfryzacji sieci oraz zwiększenia zdolności magazynowania energii

Zrównoważony rozwój dzięki umożliwieniu dekarbonizacji

Liczba wspieranych w ramach CEF działań przyczyniających się do realizacji projektów umożliwiających zwiększenie wykorzystania energii odnawialnej w systemach energetycznych

Liczba wspieranych w ramach CEF działań przyczyniających się do współpracy transgranicznej w dziedzinie energii odnawialnej

Technologie cyfrowe

Przyczynianie się do rozwoju infrastruktury łączności cyfrowej w całej Unii

Nowe połączenia z sieciami o bardzo dużej przepustowości dla podmiotów stymulujących rozwój społeczno-gospodarczy i bardzo wysokiej jakości połączenia dla społeczności lokalnych

Liczba wspieranych w ramach CEF działań umożliwiających zasięg 5G wzdłuż głównych szlaków transportowych

Liczba wspieranych w ramach CEF działań umożliwiających nowe połączenia z sieciami o bardzo dużej przepustowości

Liczba wspieranych w ramach CEF działań przyczyniających się do cyfryzacji sektorów energii i transportu

CZĘŚĆ II

INDYKATYWNE WARTOŚCI PROCENTOWE DOTYCZĄCE SEKTORA TRANSPORTU

Zasoby budżetowe, o których mowa w art. 4 ust. 2 lit. a) ppkt (i), zostają rozdzielone w następujący sposób:

— 60 % na działania wymienione w art. 9 ust. 2 lit. a): „działania dotyczące wydajnych, wzajemnie połączonych, interoperacyjnych i multimodalnych sieci”, z czego 1 559 800 000 EUR (

7

), które mają zostać alokowane, w pierwszej kolejności, oraz na zasadach konkurencyjnych na dokończenie brakujących głównych transgranicznych połączeń kolejowych między państwami członkowskimi kwalifikującymi się do finansowania z Funduszu Spójności;

— 40 % na działania wymienione w art. 9 ust. 2 lit. b): „działania związane z inteligentną, interoperacyjną, zrównoważoną, multimodalną, sprzyjającą włączeniu społecznemu, dostępną, bezpieczną i chronioną mobilnością”.

Zasoby budżetowe, o których mowa w art. 4 ust. 2 lit. a) ppkt (ii), zostają rozdzielone w następujący sposób:

— 85 % na działania wymienione w art. 9 ust. 2 lit. a): „działania dotyczące wydajnych, wzajemnie połączonych, interoperacyjnych i multimodalnych sieci”;

— 15 % na działania wymienione w art. 9 ust. 2 lit. b): „działania związane z inteligentną, interoperacyjną, zrównoważoną, multimodalną, sprzyjającą włączeniu społecznemu, dostępną, bezpieczną i chronioną mobilnością”.

W odniesieniu do działań wymienionych w art. 9 ust. 2 lit. a), 85 % zasobów budżetowych przeznacza się na działania w sieci bazowej, a 15 % na działania w sieci kompleksowej.

CZĘŚĆ III

POŁĄCZENIA TRANSGRANICZNE I BRAKUJĄCE POŁĄCZENIA

1. Indykatywne wykazy wstępnie zidentyfikowanych połączeń transgranicznych i brakujących połączeń

Połączenia transgraniczne

Évora – Mérida

kolejowe

Vitoria-Gasteiz – San Sebastián – Bayonne – Bordeaux

Aveiro – Salamanca

rzeka Douro (Via Navegável do Douro)

śródlądowe drogi wodne

Brakujące połączenia

Linie interoperacyjne o szerokości toru niezgodnej z UIC – na Półwyspie Iberyjskim

kolejowe

Połączenia

transgraniczne

Katowice/Opole – Ostrava – Brno

Katowice – Žilina

Bratislava – Wien

Graz – Maribor

Venezia – Trieste – Divača – Ljubljana

kolejowe

Katowice – Žilina

Brno – Wien

drogowe

Brakujące połączenia

Gloggnitz – Mürzzuschlag: tunel bazowy Semmering

Graz – Klagenfurt: linia kolejowa i tunel Koralm

Koper – Divača

kolejowe

Połączenia transgraniczne

Barcelona – Perpignan

kolejowe

Lyon – Torino: tunel bazowy i trasy dojazdowe

Nice – Ventimiglia

Venezia – Trieste – Divača – Ljubljana

Ljubljana – Zagreb

Zagreb – Budapest

Budapest – Miskolc – granica UA

Lendava – Letenye

drogowe

Vásárosnamény – granica UA

Brakujące połączenia

Almería – Murcia

kolejowe

Linie interoperacyjne z liniami o szerokości toru niezgodnej z UIC na Półwyspie Iberyjskim

Perpignan – Montpellier

Koper – Divača

Rijeka – Zagreb

Milano – Cremona – Mantova – Porto Levante/Venezia – Ravenna/Trieste

śródlądowe drogi wodne

Połączenia transgraniczne

Tallinn – Rīga – Kaunas – Warszawa: Rail Baltica, nowa w pełni interoperacyjna linia o szerokości toru UIC

kolejowe

Świnoujście/Szczecin – Berlin

kolejowe i śródlądowe drogi wodne

Korytarz Via Baltica EE–LV–LT–PL

drogowe

Brakujące połączenia

Kaunas – Vilnius: część nowej w pełni interoperacyjnej linii Rail Baltica o szerokości toru UIC

kolejowe

Warszawa/Idzikowice – Poznań/Wrocław, w tym połączenia z planowanym centralnym węzłem transportowym

Nord-Ostsee-Kanal

śródlądowe drogi wodne

Berlin – Magdeburg – Hannover; Mittellandkanal; kanały zachodnich Niemiec

Rhine, Waal

Noordzeekanaal, IJssel, Twentekanaal

Połączenia transgraniczne

Brussel lub Bruxelles – Luxembourg – Strasbourg

kolejowe

Terneuzen – Gent

śródlądowe drogi wodne

sieć Sekwana – Skalda i powiązane dorzecza Sekwany, Skaldy i Mozy

korytarz Ren–Skalda

Brakujące połączenia

Albertkanaal/Canal Albert i Kanaal Bocholt-Herentals

śródlądowe drogi wodne

Połączenia transgraniczne

Dresden – Praha/Kolín

kolejowe

Wien/Bratislava – Budapest

Békéscsaba – Arad – Timișoara

Craiova – Calafat – Vidin – Sofia – Thessaloniki

Sofia – granica RS/granica MK

granica TR – Alexandroupoli

granica MK – Thessaloniki

Ioannina – Kakavia (granica AL)

drogowe

Drobeta Turnu Severin/Craiova – Vidin – Montana

Sofia – granica RS

Hamburg – Dresden – Praha – Pardubice

śródlądowe drogi wodne

Brakujące połączenia

Igoumenitsa – Ioannina

Praha – Brno

Thessaloniki – Kavala – Alexandroupoli

Timișoara – Craiova

kolejowe

Połączenia

transgraniczne

Zevenaar – Emmerich – Oberhausen

kolejowe

Karlsruhe – Basel

Milano/Novara – granica CH

Basel – Antwerpen/Rotterdam – Amsterdam

śródlądowe drogi wodne

Brakujące połączenia

Genova – Tortona/Novi Ligure

kolejowe

Zeebrugge – Gent

Połączenia transgraniczne

München – Praha

kolejowe

Nürnberg – Plzeň

München – Mühldorf – Freilassing – Salzburg

Strasbourg – Kehl Appenweier

Hranice – Žilina

Košice – granica UA

Wien – Bratislava/Budapest

Bratislava – Budapest

Békéscsaba – Arad – Timișoara – granica RS

București – Giurgiu – Rousse

Dunaj (Kehlheim – Constanța/Midia/Sulina) oraz powiązane dorzecza Wagu, Sawy i Cisy

śródlądowe drogi wodne

Zlín – Žilina

drogowe

Timișoara – granica RS

Brakujące połączenia

Stuttgart – Ulm

kolejowe

Salzburg – Linz

Craiova – București

Arad – Sighișoara – Brașov – Predeal

Połączenia transgraniczne

granica RU – Helsinki

kolejowe

København – Hamburg: trasy dojazdowe do stałego połączenia pod cieśniną Bełt Fehmarn

München – Wörgl – Innsbruck – Fortezza – Bolzano – Trento – Verona: tunel bazowy Brenner i trasy dojazdowe

Göteborg – Oslo

København – Hamburg: stałe połączenie pod cieśniną Bełt Fehmarn

drogowe/kolejowe

2. Indykatywny wykaz wstępnie zidentyfikowanych transgranicznych połączeń sieci kompleksowej

Transgraniczne odcinki sieci kompleksowej, o których mowa w art. 9 ust. 2 lit. a) ppkt (ii), obejmują w szczególności następujące odcinki:

Baile Átha Cliath lub Dublin/Letterkenny – granica UK

drogowe

Pau – Huesca

kolejowe

Lyon – granica CH

kolejowe

Athus – Mont-Saint-Martin

kolejowe

Breda – Venlo – Viersen – Duisburg

kolejowe

Antwerpen – Duisburg

kolejowe

Mons – Valenciennes

kolejowe

Gent – Terneuzen

kolejowe

Heerlen – Aachen

kolejowe

Groningen – Bremen

kolejowe

Stuttgart – granica CH

kolejowe

Gallarate/Sesto Calende – granica CH

kolejowe

Berlin – Rzepin/Horka – Wrocław

kolejowe

Praha – Linz

kolejowe

Villach – Ljubljana

kolejowe

Pivka – Rijeka

kolejowe

Plzeň – České Budějovice – Wien

kolejowe

Wien – Győr

kolejowe

Graz – Celldömölk – Győr

kolejowe

Neumarkt – Kallham – Mühldorf

kolejowe

Korytarz Bursztynowy PL–SK–HU

kolejowe

korytarz Via Carpatia, granica BY/UA–PL–SK–HU–RO

drogowe

Focșani – granica MD

drogowe

Budapest – Osijek – Svilaj (granica BA)

drogowe

Faro – Huelva

kolejowe

Porto – Vigo

kolejowe

Giurgiu – Varna

kolejowe

Svilengrad – Pithio

kolejowe

3. Elementy sieci kompleksowej zlokalizowane w państwach członkowskich, które nie mają granicy lądowej z innym państwem członkowskim.

CZĘŚĆ IV

WYBÓR PROJEKTÓW TRANSGRANICZNYCH W DZIEDZINIE ENERGII ODNAWIALNEJ

1. Cel projektów transgranicznych w dziedzinie energii odnawialnej

Projekty transgraniczne w dziedzinie energii odnawialnej służą propagowaniu współpracy transgranicznej między państwami członkowskimi w zakresie planowania, rozwoju i racjonalnego pod względem kosztów wykorzystania odnawialnych źródeł energii, a także ułatwiają ich integrację dzięki instalacjom magazynowania energii i przyczyniają się do realizacji długoterminowych celów Unii dotyczących dekarbonizacji.

2. Kryteria ogólne

Aby dany projekt mógł zostać zakwalifikowany jako projekt transgraniczny w dziedzinie energii odnawialnej, musi spełniać wszystkie następujące kryteria ogólne:

a) projekt jest objęty umową o współpracy lub innego rodzaju uzgodnieniami między co najmniej dwoma państwami członkowskimi bądź uzgodnieniami między co najmniej jednym państwem członkowskim a co najmniej jednym państwem trzecim, jak określono w art. 8, 9, 11 i 13 dyrektywy (UE) 2018/2001;

b) projekt zapewnia oszczędności kosztów w zakresie wprowadzania energii odnawialnej lub korzyści w zakresie integracji systemów, bezpieczeństwa dostaw lub innowacji, lub oba, w porównaniu z podobnym projektem lub projektem w dziedzinie energii odnawialnej realizowanym samodzielnie przez jedno z uczestniczących państw członkowskich;

c) potencjalne łączne korzyści wynikające ze współpracy przeważają nad jej kosztami, w tym w dłuższej perspektywie, zgodnie z szacunkami dokonanymi na podstawie analizy kosztów i korzyści, o której mowa w pkt 3 niniejszej części, oraz przy zastosowaniu metod, o których mowa w art. 7 ust. 2 niniejszego rozporządzenia.

3. Analiza kosztów i korzyści

a) koszty wytwarzania energii elektrycznej;

b) koszty integracji systemów;

c) koszty wsparcia;

d) emisje gazów cieplarnianych;

e) bezpieczeństwo dostaw;

f) zanieczyszczenie powietrza i inne zanieczyszczenia lokalne, w tym wpływ na miejscową przyrodę i środowisko;

g) innowacje.

4. Procedura

a) Promotorzy, w tym państwa członkowskie, projektów potencjalnie kwalifikowalnych jako projekty transgraniczne w dziedzinie energii odnawialnej w ramach umowy o współpracy lub innego rodzaju uzgodnienia między co najmniej dwoma państwami członkowskimi lub między co najmniej jednym państwem członkowskim a co najmniej jednym państwem trzecim, jak określono w art. 8, 9, 11 i 13 dyrektywy (UE) 2018/2001, w odniesieniu do których to projektów czynione są starania o uzyskanie statusu projektu transgranicznego w dziedzinie energii odnawialnej, przedkładają Komisji wniosek o zakwalifikowanie projektu w celu uzyskania statusu projektu transgranicznego w dziedzinie energii odnawialnej. Wniosek musi zawierać istotne informacje, które umożliwią Komisji ewaluację danego projektu pod kątem kryteriów określonych w pkt 2 i 3 niniejszej części, zgodnie z metodami, o których mowa w art. 7 ust. 2 niniejszego rozporządzenia.

Komisja zapewnia, aby promotorzy mieli możliwość ubiegania się o status projektu transgranicznego w dziedzinie energii odnawialnej co najmniej raz w roku.

b) Komisja powołuje grupę ds. projektów transgranicznych w dziedzinie energii odnawialnej i przewodniczy tej grupie, w skład której wchodzi po jednym przedstawicielu z każdego państwa członkowskiego i jeden przedstawiciel Komisji. Grupa przyjmuje swój regulamin wewnętrzny.

c) Co najmniej raz w roku Komisja organizuje proces wyboru projektów transgranicznych. Po dokonaniu ewaluacji projektów Komisja przekazuje grupie, o której mowa w lit. b) niniejszego punktu, wykaz kwalifikujących się projektów w dziedzinie energii odnawialnej, które spełniają kryteria określone w art. 7 i w lit. d) niniejszego punktu.

d) Grupa, o której mowa w lit. b), otrzymuje stosowne informacje, poza szczególnie chronionymi informacjami handlowymi, na temat kwalifikujących się projektów wymienionych w wykazie przedłożonym przez Komisję w odniesieniu do następujących kryteriów:

(i) potwierdzenie, że spełnione są kryteria kwalifikowalności i kryteria wyboru odnośnie do wszystkich projektów;

(ii) informacje na temat mechanizmu współpracy, którego dotyczy dany projekt, oraz informacje na temat zakresu, w jakim projekt uzyskał poparcie jednego lub kilku państw członkowskich;

(iii) opis celu projektu, w tym informacje o szacowanej mocy (w kW) oraz, w miarę dostępności, produkcji energii odnawialnej (w kWh na rok), jak również o całkowitym koszcie projektu i odnośnych kosztach kwalifikowalnych, w euro;

(iv) informacje o oczekiwanej unijnej wartości dodanej zgodnie z pkt 2 lit. b) niniejszej części, oraz o oczekiwanych kosztach i korzyściach i oczekiwanej unijnej wartości dodanej zgodnie z pkt 2 lit. c) niniejszej części.

e) Grupa może zapraszać na swoje posiedzenia, w stosownych przypadkach, promotorów kwalifikujących się projektów, przedstawicieli państw trzecich uczestniczących w kwalifikujących się projektach i wszelkie inne zainteresowane strony.

f) Na podstawie wyników ewaluacji grupa uzgadnia wstępny wykaz projektów transgranicznych w dziedzinie energii odnawialnej, który ma zostać przyjęty zgodnie z lit. g).

g) Na podstawie wstępnego wykazu, o którym mowa w lit. f), i z uwzględnieniem lit. i) Komisja przyjmuje w drodze aktu delegowanego ostateczny wykaz wybranych projektów transgranicznych w dziedzinie energii odnawialnej. Komisja publikuje również na swojej stronie internetowej wykaz wybranych projektów transgranicznych w dziedzinie energii odnawialnej. Wykaz ten jest weryfikowany w razie potrzeby i nie rzadziej niż co dwa lata.

h) Grupa monitoruje realizację projektów znajdujących się w ostatecznym wykazie i przedstawia zalecenia dotyczące sposobów przezwyciężenia ewentualnych opóźnień w ich realizacji. W tym celu promotorzy wybranych projektów dostarczają informacji na temat realizacji swoich projektów.

i) Przy wyborze projektów transgranicznych w dziedzinie energii odnawialnej Komisja dąży do zapewnienia, aby przy wyborze takich projektów zachowana była odpowiednia równowaga geograficzna. Na potrzeby wyboru projektów można wykorzystywać grupy regionalne.

j) Jeżeli informacje, które stanowiły czynnik decydujący w ewaluacji danego projektu, były nieprawdziwe lub jeżeli projekt nie jest zgodny z prawem unijnym, projekt ten nie zostaje wybrany jako projekt transgraniczny w dziedzinie energii odnawialnej lub, jeżeli zostanie wybrany, jego status zostaje cofnięty.

CZĘŚĆ V

PROJEKTY BĘDĄCE PRZEDMIOTEM WSPÓLNEGO ZAINTERESOWANIA W DZIEDZINIE INFRASTRUKTURY ŁĄCZNOŚCI CYFROWEJ

1. Połączenia gigabitowe, w tym systemy 5G i inne najnowsze rodzaje łączności, dla podmiotów stymulujących rozwój społeczno-gospodarczy.

Działaniom nadaje się priorytet z uwzględnieniem funkcji podmiotów stymulujących rozwój społeczno-gospodarczy, znaczenia usług cyfrowych i aplikacji cyfrowych możliwych dzięki zapewnieniu łączności bazowej oraz potencjalnych korzyści społeczno-gospodarczych dla obywateli, przedsiębiorstw i społeczności lokalnych, w tym objęcia zasięgiem dodatkowego obszaru, w ujęciu ilości gospodarstw domowych. Dostępne środki budżetowe alokuje się w sposób zapewniający równowagę geograficzną między państwami członkowskimi.

Pierwszeństwo przyznaje się działaniom przyczyniającym się do zapewnienia łączności gigabitowej, w tym systemów 5G i innych najnowszych rodzajów łączności, dla:

a) szpitali i ośrodków medycznych, zgodnie z wysiłkami na rzecz cyfryzacji systemu opieki zdrowotnej w celu zwiększenia dobrostanu obywateli unijnych oraz zmiany sposobu świadczenia pacjentom usług zdrowotnych i opiekuńczych;

b) ośrodków edukacyjnych i badawczych, w kontekście wysiłków na rzecz ułatwienia wykorzystywania m.in. obliczeń wielkiej skali, aplikacji w chmurze i dużych zbiorów danych, zniwelowania przepaści cyfrowej i wprowadzenia innowacji w systemach kształcenia, poprawy wyników nauczania, zrównania szans i poprawy efektywności;

c) niezakłóconej bezprzewodowej łączności szerokopasmowej 5G na wszystkich obszarach miejskich do 2025 r.

2. Łączność bezprzewodowa w społecznościach lokalnych

Aby kwalifikować się do otrzymania pomocy finansowej, działania mające na celu zapewnienie lokalnej łączności bezprzewodowej w ośrodkach lokalnego życia publicznego, w tym w dostępnych publicznie przestrzeniach zewnętrznych, które odgrywają istotną rolę w życiu publicznym społeczności lokalnych, muszą spełniać następujące warunki:

a) są wdrażane przez organ sektora publicznego, o którym mowa w akapicie drugim, posiadający zdolność do planowania i nadzorowania instalacji, a także zapewnienia finansowania przez co najmniej trzy lata kosztów operacyjnych wewnętrznych i zewnętrznych lokalnych punktów dostępu bezprzewodowego w przestrzeni publicznej;

b) wykorzystują sieci cyfrowe o bardzo dużej przepustowości, umożliwiające użytkownikom korzystanie z dostępu do internetu bardzo wysokiej jakości, który:

(i) jest oferowany bezpłatnie i na niedyskryminujących warunkach, jest łatwo dostępny, zabezpieczony i wykorzystuje najnowsze i najlepsze dostępne wyposażenie, oraz jest zdolny do zapewnienia użytkownikom łączności o dużej prędkości; oraz

(ii) wspiera powszechny i niedyskryminacyjny dostęp do innowacyjnych usług cyfrowych;

c) wykorzystują wspólną identyfikację wizualną, którą dostarczy Komisja, oraz są połączone z powiązanymi wielojęzycznymi narzędziami internetowymi;

d) w celu osiągnięcia synergii, zwiększenia przepustowości i poprawy doświadczenia użytkowników działania te ułatwiają wdrożenie punktów dostępu bezprzewodowego 5G o bliskim zasięgu, w rozumieniu dyrektywy (UE) 2018/1972; oraz

e) podlegają obowiązkowi zamawiania niezbędnego wyposażenia lub powiązanych usług instalacyjnych zgodnie z obowiązującym prawem, w celu zapewnienia, by projekty w nieuzasadniony sposób nie zakłócały konkurencji.

Unijną pomoc finansową udostępnia się organom sektora publicznego w rozumieniu art. 3 pkt 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/2102 (

8

) zobowiązującym się do udostępniania, zgodnie z przepisami prawa krajowego, lokalnej łączności bezprzewodowej, bezpłatnie i na niedyskryminujących warunkach, przez stworzenie lokalnych punktów dostępu bezprzewodowego.

Finansowane działania nie mogą powielać istniejących bezpłatnych, prywatnych lub publicznych ofert o podobnych cechach, w tym jakości, w tej samej przestrzeni publicznej.

Dostępne środki budżetowe alokuje się w sposób zapewniający równowagę geograficzną między państwami członkowskimi.

W stosownych przypadkach zapewnione zostaną koordynacja i spójność z wspieranymi w ramach CEF działaniami promującymi dostęp podmiotów stymulujących rozwój społeczno-gospodarczy do sieci o bardzo dużej przepustowości, zdolnych do zapewnienia łączności gigabitowej, w tym 5G i innych najnowszych rodzajów łączności.

3. Indykatywny wykaz korytarzy 5G i transgranicznych połączeń szkieletowych kwalifikujących się do otrzymania finansowania

Zgodnie z celami społeczeństwa gigabitowego, określonymi przez Komisję, aby zapewnić nieprzerwany zasięg systemów 5G na głównych lądowych szlakach transportowych do 2025 r., działania wdrażające nieprzerwany zasięg systemów 5G na podstawie art. 9 ust. 4 lit. c) obejmują, w pierwszej kolejności, działania na odcinkach transgranicznych na potrzeby eksperymentalnego wprowadzenia opartej na sieci i zautomatyzowanej mobilności (CAM) oraz, w drugiej kolejności, działania na dłuższych odcinkach mające na celu wdrożenie CAM wzdłuż korytarzy, jak wskazano w tabeli poniżej (wykaz indykatywny). Korytarze TEN-T są wykorzystywane w tym celu jako podstawa, ale wdrożenie systemów 5G nie jest koniecznie ograniczone do tych korytarzy (

9

).

Ponadto działania wspierające tworzenie sieci szkieletowych, w tym wykorzystujących podmorskie kable między państwami członkowskimi, między Unią a państwami trzecimi bądź łączące wyspy europejskie, na podstawie art. 9 ust. 4 lit. d), są również wspierane w celu zapewnienia niezbędnej redundancji w przypadku tego rodzaju kluczowej infrastruktury oraz zwiększenia zdolności i odporności sieci cyfrowych Unii.

Korytarz sieci bazowej „Atlantyk”

Odcinki transgraniczne do eksperymentalnego wprowadzenia CAM

Porto – Vigo

Mérida – Évora

Paris – Amsterdam – Frankfurt am Main

Aveiro – Salamanca

San Sebastián – Biarritz

Dłuższe odcinki do wdrożenia CAM na większą skalę

Metz – Paris – Bordeaux – Bilbao – Vigo – Porto – Lisboa

Bilbao – Madrid – Lisboa

Madrid – Mérida – Sevilla – Tarifa

Uruchomienie sieci szkieletowych, w tym również z wykorzystaniem kabli podmorskich

Açores/Madeira – Lisboa

Korytarz sieci bazowej „Morze Bałtyckie – Morze Adriatyckie”

Odcinki transgraniczne do eksperymentalnego wprowadzenia CAM

Dłuższe odcinki do wdrożenia CAM na większą skalę

Gdańsk – Warszawa – Brno – Wien – Graz – Ljubljana – Koper/Trieste

Korytarz sieci bazowej „Morze Śródziemne”

Odcinki transgraniczne do eksperymentalnego wprowadzenia CAM

Dłuższe odcinki do wdrożenia CAM na większą skalę

Budapest – Zagreb – Ljubljana – Rijeka – Split – Dubrovnik

Ljubljana – Zagreb – Slavonski Brod – Bajakovo (granica RS)

Slavonski Brod – Đakovo – Osijek

Montpellier – Narbonne – Perpignan – Barcelona – Valencia – Málaga – Tarifa z przedłużeniem do Narbonne – Toulouse

Uruchomienie sieci szkieletowych, w tym również z wykorzystaniem kabli podmorskich

Podmorskie sieci kablowe Lisboa – Marseille – Milano

Korytarz sieci bazowej „Morze Północne – Morze Bałtyckie”

Odcinki transgraniczne do eksperymentalnego wprowadzenia CAM

Warszawa – Kaunas – Vilnius

Kaunas – Klaipėda

Dłuższe odcinki do wdrożenia CAM na większą skalę

Tallin – Rīga – Kaunas – granica LT/PL – Warszawa

granica BY/LT – Vilnius – Kaunas – Klaipėda

Via Carpathia:

Klaipėda – Kaunas – Ełk – Białystok – Lublin – Rzeszów – Barwinek – Košice

Korytarz sieci bazowej „Morze Północne – Morze Śródziemne”

Odcinki transgraniczne do eksperymentalnego wprowadzenia CAM

Metz – Merzig – Luxembourg

Rotterdam – Antwerp – Eindhoven

Dłuższe odcinki do wdrożenia CAM na większą skalę

Amsterdam – Rotterdam – Breda – Lille – Paris

Brussel lub Bruxelles – Metz – Basel

Mulhouse – Lyon – Marseille

Korytarz sieci bazowej „Wschód/wschodnia część regionu Morza Śródziemnego”

Odcinki transgraniczne do eksperymentalnego wprowadzenia CAM

Sofia – Thessaloniki – Beograd

Dłuższe odcinki do wdrożenia CAM na większą skalę

Berlin – Praha – Brno – Bratislava – Timișoara – Sofia – granica TR

Bratislava – Košice

Sofia – Thessaloniki – Athina

Korytarz sieci bazowej „Ren – Alpy”

Odcinki transgraniczne do eksperymentalnego wprowadzenia CAM

Bologna – Innsbruck – München (korytarz Brenner)

Dłuższe odcinki do wdrożenia CAM na większą skalę

Rotterdam – Oberhausen – Frankfurt am Main

Basel – Milano – Genova

Korytarz sieci bazowej „Ren – Dunaj”

Odcinki transgraniczne do eksperymentalnego wprowadzenia CAM

Dłuższe odcinki do wdrożenia CAM na większą skalę

Frankfurt am Main – Passau – Wien – Bratislava – Budapest – Osijek – Vukovar – București – Constanta

București – Iasi

Karlsruhe – München – Salzburg – Wels

Frankfurt am Main – Strasbourg

Korytarz sieci bazowej „Skandynawia – Morze Śródziemne”

Odcinki transgraniczne do eksperymentalnego wprowadzenia CAM

Oulu – Tromsø

Oslo – Stockholm – Helsinki

Dłuższe odcinki do wdrożenia CAM na większą skalę

Turku – Helsinki – granica RU

Oslo – Malmö – København – Hamburg – Würzburg – Nürnberg – München – Rosenheim – Verona – Bologna – Napoli – Catania – Palermo

Stockholm – Malmö

Napoli – Bari – Taranto

Aarhus – Esbjerg – Padborg

(

1

) Pula środków finansowych na rzecz CEF na lata 2021–2027 w cenach stałych z 2018 r. wynosi 29 896 000 000 EUR, rozdzielona w następujący sposób: a) transport: 22 884 000 000 EUR, z czego: (i) 11 384 000 000 EUR z WRF na lata 2021–2027 dział 1(2), „Europejskie inwestycje strategiczne”; (ii) 10 000 000 000 EUR przesunięte z Funduszu Spójności; (iii) 1 500 000 000 EUR z WRF na lata 2021-2027 działu 5(13), „Obronność”; b) energia: 5 180 000 000 EUR; c) technologie cyfrowe: 1 832 000 000 EUR.

(

2

) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/523 z dnia 24 marca 2021 r. ustanawiające Program InvestEU i zmieniające rozporządzenie (UE) 2015/1017 (Dz.U. L 107 z 26.3.2021, s. 30).

(

3

) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1058 z dnia 24 czerwca 2021 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i Funduszu Spójności (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 60, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2021/1058/oj).

(

4

) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1056 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2021/1056/oj).

(

5

) Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2021/1328 z dnia 10 sierpnia 2021 r. określające wymogi dotyczące infrastruktury mające zastosowanie do niektórych kategorii działań związanych z infrastrukturą podwójnego zastosowania zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1153 (Dz.U. L 288 z 11.8.2021, s. 37, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg_impl/2021/1328/oj).

(

6

) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2024/2509 z dnia 23 września 2024 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii (Dz.U. L, 2024/2509, 26.9.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/2509/oj).

(

7

)

1 384 000 000 EUR w cenach z 2018 r.

(

8

) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/2102 z dnia 26 października 2016 r. w sprawie dostępności stron internetowych i mobilnych aplikacji organów sektora publicznego (Dz.U. L 327 z 2.12.2016, s. 1).

(

9

) Odcinki oznaczone kursywą znajdują się poza korytarzami sieci bazowej TEN-T, ale są objęte korytarzami 5G.