Załącznik IV

Techniczne kryteria kwalifikacji służące określeniu warunków, na jakich działalność gospodarcza kwalifikuje się jako wnosząca istotny wkład w ochronę i odbudowę bioróżnorodności i ekosystemów, oraz określeniu, czy ta działalność gospodarcza nie wyrządza poważnych szkód względem żadnego z pozostałych celów środowiskowych

Spis treści

1. Działalność w zakresie ochrony i odbudowy środowiska

1.1.

Ochrona, w tym odbudowa, siedlisk, ekosystemów i gatunków

2. Działalność związana z zakwaterowaniem

2.1.

Hotele, domy wakacyjne, pola namiotowe i podobne obiekty noclegowe

1. Działalność w zakresie ochrony i odbudowy środowiska

1.1.

Ochrona, w tym odbudowa, siedlisk (

68

), ekosystemów (

69

)i gatunków

Opis działalności

Inicjowanie, opracowywanie i realizacja na własny rachunek lub na zlecenie działań w zakresie ochrony, w tym odbudowy, mających na celu utrzymanie lub poprawę stanu siedlisk lądowych, słodkowodnych i morskich, ekosystemów oraz populacji związanych z nimi gatunków fauny i flory, a także tendencji w ich zakresie.

Ta działalność gospodarcza obejmuje:

a) działalność w zakresie ochrony in situ, zdefiniowaną w Konwencji o różnorodności biologicznej (CBD) (

70

) jako ochrona ekosystemów i naturalnych środowisk in situ oraz utrzymanie i restytucja zdolnych do życia populacji gatunków w ich naturalnych środowiskach;

b) działalność w zakresie odbudowy, zdefiniowaną jako działalność aktywnie lub biernie wspomagającą odbudowę (i) ekosystemu do dobrego stanu lub w jego kierunku (

71

), (ii) typu siedliska do najwyższego osiągalnego poziomu stanu i do jego właściwego obszaru referencyjnego lub naturalnego zasięgu, (iii) siedliska gatunku (

72

) do wystarczającej jakości i ilości lub (iv) populacji gatunków do zadowalającego poziomu.

Działalność gospodarcza nie obejmuje ochrony ex situ elementów bioróżnorodności, w tym w ogrodach botanicznych, ogrodach zoologicznych, akwariach lub bankach nasion.

Rodzaje działalności gospodarczej należące do tej kategorii nie mają specjalnego kodu NACE, ale są częściowo objęte kodem NACE R91.04, zgodnie ze statystyczną klasyfikacją działalności gospodarczej ustanowioną rozporządzeniem (WE) nr 1893/2006. Rodzaje działalności odnoszą się do kategorii 6 klasyfikacji statystycznej działalności w zakresie ochrony środowiska (CEPA) ustanowionej rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 691/2011 (

73

).

Techniczne kryteria kwalifikacji

Istotny wkład w ochronę i odbudowę bioróżnorodności i ekosystemów

1. Warunki ogólne

1.1. Działalność przyczynia się do osiągnięcia co najmniej jednego z następujących celów:

a) utrzymanie dobrego stanu ekosystemów, gatunków, siedlisk lub siedlisk gatunków;

b) przywrócenie lub odtworzenie ekosystemów, siedlisk lub siedlisk gatunków do dobrego stanu lub ich przybliżenie do tego stanu, również poprzez zwiększenie ich obszaru lub zasięgu.

1.2. Działalność ta może być prowadzona przez dowolny rodzaj podmiotu gospodarczego bez względu na główną dziedzinę działalności.

2. Wstępny opis obszarów objętych działalnością w zakresie ochrony

2.1. Działalność odbywa się na obszarze ze szczegółowym opisem wyjściowych warunków ekologicznych, który zawiera następujące elementy:

a) mapy aktualnych siedlisk i ich stanu;

b) w stosownych przypadkach status ochrony obszaru;

c) charakterystykę sytuacji głównych gatunków występujących na tym obszarze pod względem znaczenia dla ochrony (w tym lista gatunków, przybliżona wielkość populacji, przybliżona wielkość siedliska gatunku i jego jakość, okres, w którym obszar jest wykorzystywany przez gatunek);

d) znaczenie obszaru dla osiągnięcia dobrego stanu gatunków, siedlisk lub siedlisk gatunków odpowiednio na szczeblu regionalnym, krajowym lub międzynarodowym;

e) w stosownych przypadkach możliwości poprawy stanu gatunków, siedlisk lub siedlisk gatunków obecnych na obszarze, przywrócenia siedlisk lub siedlisk gatunków na obszarze lub zwiększenia łączności między siedliskami.

3. Plan zarządzania lub równoważny instrument

3.1. Obszar objęty jest planem zarządzania lub równoważnym instrumentem, takim jak plan odbudowy (1), który jest aktualizowany regularnie, a w każdym razie co najmniej raz na dziesięć lat, i zawiera następujące informacje:

a) opis oczekiwanego wkładu związanego z danym obszarem w osiągnięcie celów ochrony przyrody określonych przez właściwy organ ds. przyrody lub środowiska, z uwzględnieniem regionalnego, krajowego, unijnego i międzynarodowego kontekstu prawnego i politycznego;

b) wykaz gatunków, siedlisk i siedlisk gatunków, które odniosą korzyści z działań w zakresie ochrony (zwanych dalej „siedliskami i gatunkami docelowymi”);

c) okres objęty planem oraz jasny opis celów ochrony dla każdego siedliska i gatunku docelowego oraz odpowiadającej im działalności w zakresie ochrony, która dotyczy zidentyfikowanych oddziaływań i zagrożeń, w tym przewidywany termin osiągnięcia celów ochrony. W przypadku gdy terminy przekraczają okres objęty planem zarządzania, określa się oczekiwany postęp (cele pośrednie) w kierunku ich osiągnięcia;

d) opis zagrożeń i oddziaływań, które mogą utrudnić osiągnięcie celów ochrony, w tym przewidywanych przekształceń siedlisk spowodowanych zmianą klimatu;

e) środki zapewniające osiągnięcie wszystkich kryteriów dotyczących niewyrządzania poważnych szkód w odniesieniu do tej działalności;

f) uwzględnienie kwestii społecznych (w tym zachowanie krajobrazu, konsultacje z zainteresowanymi stronami zgodnie z warunkami określonymi w prawie krajowym);

g) w stosownych przypadkach opis rozszerzonych usług ekosystemowych, takich jak składowanie dwutlenku węgla, uzdatnianie wody, ochrona przeciwpowodziowa, zapobieganie erozji gleby, zapylanie, możliwości rekreacyjne oraz szersze korzyści społeczno-gospodarcze;

h) system monitorowania ze szczegółowymi i odpowiednimi wskaźnikami, pozwalający na pomiar postępów w osiąganiu celów ochrony oraz na określenie, w razie potrzeby, środków naprawczych;

i) osoby i organizacje zaangażowane w zarządzanie obszarem lub jego odbudowę oraz, w stosownych przypadkach, niezbędna współpraca lub partnerstwa, które należy ustanowić, aby osiągnąć cele ochrony;

j) środki wprowadzone w celu zapewnienia przejrzystości w zakresie celów ochrony, środków ochrony oraz monitorowania i jego wyników;

k) finansowanie niezbędne do realizacji działań w zakresie ochrony, monitorowania obszaru i jego audytu.

3.2. W przypadku gdy plan zarządzania lub równoważny instrument nie zawiera wszystkich elementów określonych w pkt 3.1, informacji udziela podmiot prowadzący działalność.

4. Audyt

4.1. Wstępny opis obszaru chronionego oraz plan zarządzania lub równoważny instrument określony w pkt 2 i 3 są weryfikowane przez niezależną zewnętrzną jednostkę certyfikującą na początku prowadzenia działalności w zakresie ochrony.

4.2. Pod koniec okresu objętego planem zarządzania lub równoważnego instrumentu, a także nie rzadziej niż co dziesięć lat, weryfikuje się osiągnięcie celów określonych na początku obowiązywania planu zarządzania oraz przestrzeganie kryteriów dotyczących niewyrządzania poważnych szkód.

Weryfikacja obejmuje zaktualizowany szczegółowy opis warunków ekologicznych na obszarze określonym w pkt 2, ocenę skuteczności działań w zakresie ochrony oraz osiągnięcia celów ochrony, ocenę zaktualizowanej wersji planu zarządzania lub równoważnego instrumentu oraz zalecenia dotyczące kolejnego planu zarządzania lub równoważnego instrumentu.

4.3. Weryfikację zgodnie z pkt 4.1 i 4.2 przeprowadza jeden z następujących podmiotów:

a) odpowiednie właściwe organy krajowe;

b) niezależną zewnętrzną jednostkę certyfikującą na wniosek organów krajowych lub podmiotu prowadzącego daną działalność.

W celu ograniczenia kosztów audyty można przeprowadzać wraz z certyfikacją lasów, certyfikacją użytkowania terenu, certyfikacją bioróżnorodności, certyfikacją klimatyczną lub innym audytem.

Niezależna zewnętrzna jednostka certyfikująca nie może mieć żadnego konfliktu interesów w stosunku do właściciela lub podmiotu finansującego ani nie może być zaangażowana w rozwój ani prowadzenie działalności.

W wyniku przeprowadzonej weryfikacji podmiot certyfikujący wydaje sprawozdanie z audytu.

5. Gwarancja trwałości

5.1. Zgodnie z prawem krajowym obszar, na którym prowadzona jest działalność, jest objęta jednym z następujących środków:

a) obszar jest sklasyfikowany jako chroniony zgodnie z systemem kategorii obszarów chronionych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (2), jako obszar Natura 2000 na podstawie dyrektywy 92/43/EWG lub w ramach innego skutecznego obszarowego środka ochrony (OECM) (3) na podstawie prawa krajowego lub konwencji międzynarodowej, której dane państwo jest sygnatariuszem, oraz jest skutecznie zarządzany w celu zapobiegania degradacji i umożliwienia odbudowy gatunków i siedlisk lub siedlisk gatunków;

(b) obszar jest przeznaczony do odbudowy lub ochrony w ustawowym planie użytkowania gruntów, wód słodkich lub morskich zatwierdzonym przez właściwe organy;

(c) obszar jest przedmiotem publicznego lub prywatnego ustalenia umownego, które może pozwolić na zapewnienie osiągnięcia i utrzymania celów ochrony.

5.2. Podmiot zarządzający obszarem, na którym prowadzona jest działalność w zakresie ochrony, zobowiązuje się, że nowy plan zarządzania lub równoważny instrument zgodny z celami ochrony zostanie opracowany przed zakończeniem obowiązywania poprzedniego planu.

6. Dodatkowe wymogi minimalne

6.1. W ramach tej działalności wyklucza się kompensowanie skutków innej działalności gospodarczej (4). W ramach tej działalności jako istotny wkład może być uwzględnione jedynie zwiększenie bioróżnorodności netto wynikające z ochrony lub odbudowy (5).

6.2. Zapobiega się wprowadzaniu inwazyjnych gatunków obcych lub zarządza się ich rozprzestrzenianiem zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 1143/2014.

Zasada „nie czyń poważnych szkód”

(1) Łagodzenie zmian klimatu

Działalność nie obejmuje degradacji terenów zasobnych w pierwiastek węgla (6) ani degradacji środowiska morskiego zasobnego w pierwiastek węgla.

(2) Adaptacja do zmian klimatu

Działalność ta jest zgodna z kryteriami określonymi w dodatku A do niniejszego załącznika.

(3) Zrównoważone wykorzystywanie i ochrona zasobów wodnych i morskich

Działalność ta jest zgodna z kryteriami określonymi w dodatku B do niniejszego załącznika.

(4) Przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym

Nie dotyczy

(5) Zapobieganie zanieczyszczeniu i jego kontrola

Ogranicza się stosowanie pestycydów do minimum i preferuje się alternatywne podejścia lub techniki, które mogą obejmować niechemiczne alternatywy dla pestycydów, zgodnie z dyrektywą 2009/128/WE, z wyjątkiem przypadków, w których stosowanie pestycydów jest konieczne do kontroli ognisk agrofagów i chorób.

Działalność ogranicza do minimum stosowanie nawozów, w tym obornika, aby zapewnić, że nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celów w zakresie ochrony i odbudowy obszaru, oraz jest zgodna z with the Kodeksem Dobrej Praktyki Rolniczej oraz z programami działań dotyczącymi azotanów w strefach narażonych na zanieczyszczenia azotanami, ustanowionych zgodnie z dyrektywą Rady 91/676/EWG (7). Działalność jest zgodna z rozporządzeniem (UE) 2019/1009 lub przepisami krajowymi dotyczącymi nawozów lub polepszaczy gleby stosowanych w rolnictwie.

Podejmuje się dobrze udokumentowane i możliwe do zweryfikowania działania w celu uniknięcia stosowania substancji czynnych wymienionych w załączniku I część A rozporządzenia (UE) 2019/1021 (8), konwencji rotterdamskiej w sprawie procedury zgody po uprzednim poinformowaniu w międzynarodowym handlu niektórymi niebezpiecznymi substancjami chemicznymi i pestycydami, Konwencji z Minamaty w sprawie rtęci, Protokołu montrealskiego w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową, a także substancji czynnych wymienionych w klasyfikacji Ia („skrajnie niebezpieczne”) lub Ib („wysoce niebezpieczne”) w zalecanej przez WHO klasyfikacji pestycydów według zagrożeń (9).

Zapobiega się zanieczyszczeniu wody i gleby, a w przypadku wystąpienia zanieczyszczenia podejmuje się działania mające na celu ich oczyszczenie.

Działalność jest zgodna z odpowiednimi krajowymi przepisami dotyczącymi substancji czynnych.

(1) Plan odbudowy może być częścią planu zarządzania. W przypadku gdy obszar jest objęty planem zarządzania, nie jest wymagany dodatkowy plan odbudowy.

(2) Zob. https://www.iucn.org/theme/protected-areas/about/protected-area-categories, (wersja z dnia 27.6.2023).

(3) Definicja OECM i wytyczne dotyczące jej stosowania zostały określone w decyzji 14/8 Konwencji ONZ o różnorodności biologicznej (wersja z dnia 27.6.2023: https://www.cbd.int/doc/decisions/cop-14/cop-14-dec-08-en.pdf).

(4) Kompensacje w zakresie bioróżnorodności to mierzalne rezultaty ochrony wynikające ze środków zaprojektowanych z myślą o skompensowaniu rezydualnych, niemożliwych do uniknięcia, niekorzystnych skutków dla bioróżnorodności będących wynikiem działalności lub projektu po zastosowaniu odpowiednich środków zapobiegawczych i łagodzących. Celem kompensacji w zakresie bioróżnorodności jest ochrona tych samych wartości pod względem bioróżnorodności (siedlisk, gatunków lub ekosystemów), na które negatywny wpływ mają działalność lub projekt.

(5) Może to obejmować dodatkowe wyniki w zakresie ochrony lub odbudowy poza rezultatami wynikającymi ze środka kompensującego.

(6) „Tereny zasobne w pierwiastek węgla” oznaczają tereny podmokłe, w tym torfowiska, oraz obszary stale zalesione w rozumieniu art. 29 ust. 4 lit. a), b) i c) dyrektywy (UE) 2018/2001.

(7) Dyrektywa Rady 91/676/EWG z dnia 12 grudnia 1991 r. dotycząca ochrony wód przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego (Dz.U. L 375 z 31.12.1991, s. 1).

(8) Które w UE wdraża Konwencję sztokholmską w sprawie trwałych zanieczyszczeń organicznych (Dz.U. L 209 z 31.7.2006, s. 3).

(9) Zalecana przez WHO klasyfikacja pestycydów według zagrożeń (wersja z 2019 r.), (wersja z dnia 27.6.2023: https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/332193/9789240005662-eng.pdf?ua=1).

2. Działalność związana z zakwaterowaniem

2.1.

Hotele, domy wakacyjne, pola kempingowe i podobne obiekty noclegowe

Opis działalności

Zapewnienie krótkoterminowego zakwaterowania turystycznego (

74

) wraz z usługami towarzyszącymi, w tym usługami sprzątania, usługami gastronomicznymi, usługami pralniczymi, parkingami, basenami i salami ćwiczeń, obiektami rekreacyjnymi, jak również obiektami konferencyjnymi i kongresowymi, lub bez usług towarzyszących.

Obejmuje to zakwaterowanie zapewniane:

a) we wszelkiego rodzaju hotelach i motelach;

b) w domach wakacyjnych;

c) w mieszkaniach gościnnych, bungalowach, domkach wiejskich i letniskowych;

d) w schroniskach młodzieżowych i górskich;

e) na polach namiotowych i kempingach;

f) w miejscach i obiektach dla pojazdów rekreacyjnych;

g) w obozach rekreacyjnych oraz obozach wędkarskich i myśliwskich;

h) w schronach lub prostych obiektach biwakowych do rozstawiania namiotów lub śpiworów.

Kategoria ta nie obejmuje:

a) zapewniania domów oraz umeblowanych lub nieumeblowanych mieszkań lub apartamentów do bardziej stałego użytku, zazwyczaj w okresach miesięcznych lub rocznych;

b) statków wycieczkowych.

Kompensacje oddziaływań w zakresie ochrony i odbudowy określone na etapie formalnego zezwolenia na prowadzenie działalności turystycznej nie są uznawane za wkład w działania w zakresie ochrony lub odbudowy.

Rodzaje działalności gospodarczej należące do tej kategorii mogą być powiązane z szeregiem kodów NACE, w szczególności I55.10, I55.20 i I55.30, zgodnie ze statystyczną klasyfikacją działalności gospodarczej ustanowioną rozporządzeniem (WE) nr 1893/2006.

Techniczne kryteria kwalifikacji

Istotny wkład w ochronę i odbudowę bioróżnorodności i ekosystemów

1. Wkład w działania w zakresie ochrony lub odbudowy

1.1. Działalność przyczynia się do realizacji działań w zakresie ochrony lub odbudowy, które spełniają techniczne kryteria kwalifikacji dla działalności dotyczącej „Ochrony, w tym odbudowy, siedlisk, ekosystemów i gatunków” określonych w sekcji 1.1 niniejszego załącznika, na wyraźnie określonych obszarach, w obrębie lub w pobliżu tego samego obszaru turystycznego (1) co miejsce zakwaterowania. Może to być każdy rodzaj obszaru o wysokiej wartości dla ochrony przyrody, objęty planem zarządzania lub równoważnym instrumentem, takim jak plan odbudowy (zwany dalej „obszarem ochrony”).

1.2. Działalność przyczyniająca się do realizacji działań w zakresie ochrony lub odbudowy, o której mowa w pkt 1.1, jest określona w konkretnym porozumieniu umownym lub równoważnym instrumencie między podmiotem prowadzącym działalność a organizacją odpowiedzialną za ochronę lub odbudowę obszaru. Porozumienie obejmuje okres minimum pięciu lat i jest regularnie poddawane przeglądowi, w każdym razie co najmniej raz na pięć lat. Przewiduje ono jasne, określone w czasie cele dotyczące przyczynienia się do ochrony lub odbudowy obszaru. Przyczynienie się do realizacji działań w zakresie ochrony lub odbudowy, o którym mowa w pkt 1.1, może mieć charakter finansowy lub rzeczowy i może przybrać jedną z następujących form:

a) oferowanie lub organizowanie wizyt obszaru ochrony, w przypadku których stosowane są opłaty za wstęp lub zezwolenie lub opłaty od użytkownika;

b) korzystanie z koncesji i leasingu na usługi bezpośrednio związane z obszarem ochrony (wydanych przez organizację odpowiedzialną za zarządzanie obszarem);

c) prowadzenie turystycznych obiektów noclegowych znajdujących się na obszarze ochrony, ale niepodlegających koncesji (w porozumieniu z organizacją odpowiedzialną za zarządzanie obszarem);

d) oferowanie ochotników do działań bezpośrednio związanych z ochroną lub zarządzanie takimi ochotnikami (zgodnie z celami ochrony obszaru ochrony);

e) oferowanie możliwości edukacyjnych bezpośrednio związanych z ochroną i właściwym zachowaniem lub zarządzanie takimi możliwościami (zgodnie z celami ochrony obszaru ochrony);

f) zakup wszelkiego rodzaju produktów, w tym żywności, napojów, rękodzieła, w celu ich odsprzedaży lub do użytku bezpośredniego, pozyskanych w wyniku zrównoważonych praktyk na obszarze ochrony, w porozumieniu z organizacją odpowiedzialną za zarządzanie obszarem;

g) zakup towarów z obszaru ochrony w celu odsprzedaży (lub inne uzgodnienia handlowe, które gwarantują, że przychody ze sprzedaży towarów zostaną przekazane na rzecz obszaru ochrony);

h) opłata z tytułu praw autorskich, w tym obrazów lub nazw, bezpośrednio na rzecz organizacji odpowiedzialnej za zarządzanie obszarem ochrony;

i) pobieranie od turystów dobrowolnych darowizn, które będą regularnie przekazywane na specjalny fundusz lub rachunek utworzony przez organizację odpowiedzialną za zarządzanie obszarem ochrony.

1.3. Wkład procentowy (%) określony w porozumieniu umownym jest co najmniej równoważny:

a) 1 % rocznego obrotu pojedynczego turystycznego obiektu noclegowego, w przypadku gdy porozumienie umowne obejmuje wyłącznie jeden taki obiekt;

b) 0,7 % rocznego obrotu pojedynczego turystycznego obiektu noclegowego, w przypadku gdy porozumienie umowne lub równoważny instrument ma charakter zbiorowy i obejmuje grupę od dwóch do dziesięciu obiektów;

c) 0,5 % rocznego obrotu pojedynczego turystycznego obiektu noclegowego, w przypadku gdy porozumienie umowne lub równoważny instrument ma charakter zbiorowy i obejmuje grupę ponad dziesięciu obiektów.

Obowiązkowe wkłady finansowe mające zastosowanie do działalności w kontekście krajowych lub lokalnych ram regulacyjnych, w tym podatki lub taryfy ekologiczne, nie są uznawane za przyczynienie się do działalności w zakresie ochrony lub odbudowy.

2. Plan działania dotyczący przyczynienia się do ochrony przyrody

2.1. W ramach działalności opracowano i wdrożono plan działania właściwy dla usługi świadczonej turystom lub oferty turystycznej, który określa sposób, w jaki działalność może być prowadzona, aby była zgodna z planem zarządzania lub równoważnym instrumentem obszaru ochrony, do którego działalność ta ma się przyczynić, i przyczyniała się do realizacji tego planu. Plan obejmuje wszystkie następujące środki istotne dla celów ochrony lub odbudowy obszaru:

a) jasno określony zbiór celów i działań służących uniknięciu lub zminimalizowaniu bezpośredniego negatywnego wpływu na bioróżnorodność, w tym analiza natężenia ruchu turystycznego lub granic akceptowalnej zmiany (2) obszaru opracowana przez organizację odpowiedzialną za ochronę lub odbudowę obszaru lub przez podmiot prowadzący działalność we współpracy z tą organizacją (3), obejmujący następujące elementy (4):

(i) w przypadku wizyt w miejscach przyrodniczych: unikanie bezpośrednich szkód dla ekosystemów lub siedlisk poprzez zarządzanie przepływami i przemieszczaniem się turystów;

(ii) w przypadku interakcji z dziką fauną i florą:

— unikanie bezpośrednich szkód i zakłóceń poprzez szkodliwe działania, takie jak karmienie zwierząt, niszczenie lub uszkadzanie jaj i gniazd, niszczenie lub usuwanie roślin lub koralowców;

— unikanie pośrednich szkód i zakłóceń dla gatunków wynikających z lokalnego przemieszczania się turystów, takich jak zaśmiecanie, zanieczyszczenie hałasem, tworzywami sztucznymi, skażenie chemiczne lub zanieczyszczenie świetlne;

— zapobieganie wprowadzaniu inwazyjnych gatunków obcych i unikanie ich wprowadzania (5);

(iii) w przypadku pozyskiwania dzikiej fauny i flory oraz handlu nią (6): chronione gatunki dzikiej fauny i flory nie są pozyskiwane, konsumowane ani sprzedawane;

b) w stosownych przypadkach opis umów o partnerstwie z podmiotami zarządzającymi ochroną, lokalnymi organizacjami pozarządowymi lub społecznościami mających na celu przyczynienie się do ochrony lub odbudowy obszaru, do której ma się przyczynić;

c) plan informacji i świadomości na temat bioróżnorodności powiązany z konkretnymi skutkami wynikającymi z działalności turystycznej (7);

d) wyraźne ramy nieustannego monitorowania i pomiaru skuteczności wkładu, w tym podejście adaptacyjne umożliwiające w stosownych przypadkach określenie działań naprawczych.

3. Zrównoważony łańcuch dostaw i system zarządzania środowiskowego

3.1. W przypadku obiektu można odnotować znaczny udział produktów zgodnych z najlepszymi praktykami rynkowymi (takich jak żywność i napoje, drewno, w tym meble, oraz produkty z papieru, tektury i tworzyw sztucznych), certyfikowanych zgodnie z normami środowiskowymi (8). Podmiot prowadzący obiekt zobowiązuje się do stałego zwiększania udziału produktów certyfikowanych przez niezależną stronę trzecią.

3.2. W przypadku obiektów noclegowych zatrudniających ponad 50 pracowników działalność spełnia jedno z poniższych kryteriów:

a) obiekt posiada system zarządzania środowiskowego wymagający certyfikacji przez stronę trzecią, taki jak unijny system ekozarządzania i audytu (9) (EMAS), ISO 14001:2015 (10) lub równoważny, dostosowany do najlepszych praktyk zarządzania środowiskowego i poziomów odniesienia w zakresie wyników, np. dokumentu referencyjnego EMAS dotyczącego praktyk w sektorze turystyki (11) lub równoważnej normy krajowej lub międzynarodowej;

b) obiektowi przyznano oznakowanie ekologiczne UE dla zakwaterowania turystycznego lub równoważne oznakowanie ekologiczne EN ISO 14024:2018 (12) I typu lub równoważne dobrowolne oznakowanie spełniające równoważne wymogi (13).

4. Wymogi minimalne

4.1. Przeprowadzono ocenę oddziaływania na środowisko (OOŚ) lub kwalifikację (14) zgodnie z dyrektywą 2011/92/UE (15). W przypadku gdy przeprowadzono OOŚ, wdraża się wymagane środki łagodzące i kompensacyjne do celów ochrony środowiska.

Działalność nie ma znaczących niekorzystnych skutków dla obszarów chronionych (obiektów światowego dziedzictwa Unesco, obszary o zasadniczym znaczeniu dla bioróżnorodności, a także obszary chronione inne niż obszary Natura 2000) i gatunków chronionych na podstawie oceny jej skutków uwzględniającej najlepszą dostępną wiedzę (16). Działalność nie jest szkodliwa dla odtworzenia lub utrzymania populacji gatunków i typów siedlisk chronionych na podstawie prawa krajowego we właściwym stanie ochrony.

W Unii, w odniesieniu do obszarów Natura 2000, działalność nie ma znaczących skutków dla obszarów Natura 2000 z punktu widzenia założeń ich ochrony na podstawie odpowiedniej oceny przeprowadzonej zgodnie z art. 6 ust. 3 dyrektywy 92/43/EWG.

W Unii, na żadnym obszarze, działalność nie jest szkodliwa dla odtworzenia lub utrzymania populacji gatunków chronionych na podstawie dyrektyw 92/43/EWG i 2009/147/WE we właściwym stanie ochrony. Działalność nie jest również szkodliwa dla odtworzenia lub utrzymania typów siedlisk chronionych na podstawie dyrektywy 92/43/EWG we właściwym stanie ochrony.

4.2. Zapobiega się wprowadzaniu inwazyjnych gatunków obcych lub zarządza się ich rozprzestrzenianiem zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 1143/2014.

4.3. Rekreacyjna działalność łowiecka i połowowa jest dozwolona wyłącznie wówczas, gdy jest wyraźnie uwzględniona jako część planu ochrony lub zarządzania dotyczącego obszaru ochrony ustanowionego przez podmiot zarządzający i prowadzona zgodnie z obowiązującym prawem unijnym i krajowym.

5. Audyt

Na początku działalności, a następnie co najmniej co pięć lat, odpowiednie właściwe organy krajowe lub niezależna zewnętrzna jednostka certyfikująca przeprowadzają kontrolę zgodności z technicznymi kryteriami kwalifikacji, np. za pomocą specjalnego systemu certyfikacji lub akredytacji, na wniosek organów krajowych lub podmiotu prowadzącego działalność.

Niezależna zewnętrzna jednostka certyfikująca nie może mieć żadnego konfliktu interesów, w szczególności w stosunku do właściciela lub podmiotu finansującego, ani nie może być zaangażowana w rozwój ani prowadzenie działalności.

W celu ograniczenia kosztów audyty można przeprowadzać wraz z dowolnym innym audytem.

Zasada „nie czyń poważnych szkód”

(1) Łagodzenie zmian klimatu

W przypadku budynków wzniesionych przed dniem 31 grudnia 2020 r. budynek posiada świadectwo charakterystyki energetycznej co najmniej klasy C. Alternatywnie budynek należy do 30 % najbardziej efektywnych budynków w kraju lub regionie pod względem zapotrzebowania na energię pierwotną (PED), co musi być poparte odpowiednimi dowodami, które zawierają przynajmniej porównanie charakterystyki energetycznej danego budynku z charakterystyką energetyczną budynków wzniesionych w kraju lub regionie przed dniem 31 grudnia 2020 r. i uwzględniają rozróżnienie przynajmniej między budynkami mieszkalnymi i niemieszkalnymi.

W przypadku budynków zbudowanych po 31 grudnia 2020 r. zapotrzebowanie na energię pierwotną (17), decydujące o charakterystyce energetycznej budynku wzniesionego w ramach robót budowlanych, nie przekracza progu określonego w odniesieniu do wymagań dotyczących budynków o niemal zerowym zużyciu energii w środkach krajowych wdrażających dyrektywę 2010/31/UE. Charakterystyka energetyczna jest poświadczona przez świadectwo charakterystyki energetycznej.

Działalność nie obejmuje degradacji terenów zasobnych w pierwiastek węgla (18) ani degradacji środowiska morskiego zasobnego w pierwiastek węgla.

(2) Adaptacja do zmian klimatu

Działalność ta jest zgodna z kryteriami określonymi w dodatku A do niniejszego załącznika.

(3) Zrównoważone wykorzystywanie i ochrona zasobów wodnych i morskich

Działalność ta jest zgodna z kryteriami określonymi w dodatku B do niniejszego załącznika.

(4) Przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym

W obiekcie noclegowym:

a) nie wykorzystuje się ani nie oferuje gościom żadnych produktów wymienionych w części B załącznika do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/904 (19);

b) segreguje się u źródła papier, metal, tworzywa sztuczne, szkło i bioodpady, jeżeli na danym obszarze dostępna jest selektywna zbiórka tych materiałów (20);

c) obowiązuje plan zapobiegania powstawaniu odpadów żywnościowych przewidujący konkretny, określony w czasie cel ilościowy dotyczący zmniejszenia ilości odpadów żywnościowych (21).

(5) Zapobieganie zanieczyszczeniu i jego kontrola

Działalność ta jest zgodna z kryteriami określonymi w dodatku C do niniejszego załącznika.

Działalność jest zgodna z przepisami dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2193 (22).

Zanieczyszczenie hałasem, tworzywami sztucznymi, zanieczyszczenie świetlne i skażenie chemiczne jest zminimalizowane.

(1) „Obszar turystyczny” definiuje się w tym kontekście jako odwiedzany obszar geograficzny składający się ze zbioru zasobów i atrakcji, który zazwyczaj jest promowany przez organizację zarządzającą obszarem turystycznym lub przez lokalną, regionalną lub krajową organizację turystyczną.

(2) „Natężenie ruchu turystycznego” definiuje się jako maksymalną liczbę osób, które mogą odwiedzić dany obszar turystyczny w tym samym czasie, nie powodując przy tym zniszczenia środowiska fizycznego, gospodarczego i społeczno-kulturowego oraz niedopuszczalnego spadku jakości zadowolenia odwiedzających. (UNEP/MAP/PAP, 1997).

(3) Analizę natężenia ruchu turystycznego można również opracować w ramach oceny oddziaływania na środowisko (OOŚ) lub kwalifikacji, o której mowa w pkt 4.1.

(4) Zgodnie z opracowaniem „Industry Criteria for Hotels” [„Kryteria Branżowe dla Hoteli”] Światowej Rady Zrównoważonej Turystyki (GSTC), wersja z dnia 27.6.2023, dostępnym pod adresem: https://www.gstcouncil.org/gstc-criteria/gstc-industry-criteria-for-hotels/).

(5) Wprowadzaniu inwazyjnych gatunków obcych zapobiega się lub zarządza się ich rozprzestrzenianiem zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1143/2014 z dnia 22 października 2014 r. w sprawie działań zapobiegawczych i zaradczych w odniesieniu do wprowadzania i rozprzestrzeniania inwazyjnych gatunków obcych (Dz.U. L 317 z 4.11.2014, s. 35). Poza UE dokonuje się odniesień do ustawodawstwa krajowego i do „CBD Supplementary Voluntary Guidance for Avoiding Unintentional Introductions of Invasive Alien Species Associated with Trade in Live Organisms” [„Uzupełniające dobrowolne wytyczne Konferencji Stron Konwencji o różnorodności biologicznej dotyczące unikania niezamierzonego wprowadzania inwazyjnych gatunków obcych związanego z handlem żywymi organizmami”], wersja z dnia 27.6.2023, dostępnych jako załącznik do decyzji „14/11 Invasive alien species” [„14/11 Inwazyjne gatunki obce”] (cbd.int).

(6) Zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 338/97 z dnia 9 grudnia 1996 r. w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i flory w drodze regulacji handlu nimi (Dz.U. L 61 z 3.3.1997, s. 1) oraz rozporządzeniem Komisji (WE) nr 865/2006 z dnia 4 maja 2006 r. ustanawiającym przepisy wykonawcze do rozporządzenia Rady (WE) nr 338/97 w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i flory w drodze regulacji handlu nimi (Dz.U. L 166 z 19.6.2006, s. 1), za pomocą których wdraża się w Unii Konwencję o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem (CITES). W przypadku działalności w państwach trzecich zgodnie z Konwencją o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem (CITES).

(7) Zgodnie z kryterium 26a dotyczącym oznakowania ekologicznego UE dla usług zakwaterowania turystycznego: Obiekt zakwaterowania turystycznego udostępnia gościom materiały informacyjne i edukacyjne w zakresie ochrony środowiska dotyczące lokalnej bioróżnorodności, krajobrazu i środków ochrony przyrody.

(8) Takimi jak oznakowanie ekologiczne UE dla zakwaterowania turystycznego, zgodnie z decyzją Komisji (UE) 2017/175 z dnia 25 stycznia 2017 r. w sprawie ustanowienia kryteriów oznakowania ekologicznego UE dla zakwaterowania turystycznego (notyfikowaną jako dokument nr C(2017) 299) (Dz.U. L 28 z 2.2.2017, s. 9), unijne oznakowanie ekologicznej żywności i ekologicznych napojów zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/848 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającym rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007 (Dz.U. L 150 z 14.6.2018, s. 1), oznakowanie FSC dla produktów z drewna i papieru (wersja z dnia 27.6.2023: https://fsc.org/en) lub oznakowanie Rainforest Alliance w przypadku niektórych towarów (wersja z dnia 27.6.2023: https://www.rainforest-alliance.org/for-business/2020-certification-program/).

(9) Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1221/2009.

(10) ISO 14001:2015 – Systemy zarządzania środowiskowego – Wymagania i wytyczne stosowania.

(11) Decyzja Komisji (UE) 2016/611 z dnia 15 kwietnia 2016 r. w sprawie dokumentu referencyjnego dotyczącego najlepszych praktyk zarządzania środowiskowego, sektorowych wskaźników efektywności środowiskowej oraz kryteriów doskonałości dla sektora turystyki na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1221/2009 w sprawie dobrowolnego udziału organizacji w systemie ekozarządzania i audytu we Wspólnocie (EMAS) (notyfikowana jako dokument nr C(2016) 2137) (Dz.U. L 104 z 20.4.2016, s. 27).

(12) ISO 14024:2018 – Etykiety i deklaracje środowiskowe – Etykietowanie środowiskowe I typu – Zasady i procedury.

(13) W szczególności wymogi obejmują: stosowanie podejścia opartego na wielu kryteriach; kryteria są opracowywane w drodze niezależnego procesu naukowego, są publicznie dostępne i wykraczają poza to, co jest wymagane w przepisach; fakt, że etykieta opiera się na bezstronnej procedurze kontroli poprzez weryfikację przez stronę trzecią.

(14) Procedura, w ramach której właściwy organ określa, czy projekty wymienione w załączniku II do dyrektywy 2011/92/UE mają zostać poddane ocenie oddziaływania na środowisko (o której mowa w art. 4 ust. 2 tej dyrektywy).

(15) W przypadku działalności prowadzonych w państwach trzecich, zgodnie z mającym zastosowanie równoważnym prawem krajowym lub normami międzynarodowymi, które nakładają wymóg przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko (OOŚ) lub kwalifikacji, np. Norma w zakresie pomiaru wyników MKF nr 1: ocena ryzyka środowiskowego i społecznego oraz zarządzanie tym ryzykiem (IFC Performance Standard 1: Assessment and Management of Environmental and Social Risks).

(16) W przypadku działalności prowadzonej w państwach trzecich, zgodnie z równoważnym obowiązującym prawem krajowym lub normami międzynarodowymi, których celem jest ochrona siedlisk przyrodniczych, dzikiej fauny i flory i które wymagają przeprowadzenia (1) procedury kontrolnej w celu ustalenia, czy w odniesieniu do danej działalności potrzebna jest odpowiednia ocena możliwego oddziaływania na chronione siedliska i gatunki; (2) takiej odpowiedniej oceny, jeżeli procedura kontrolna wykaże, że jest ona potrzebna, np. Normy w zakresie pomiaru wyników MKF nr 6: ochrona bioróżnorodności i zrównoważone zarządzanie żywymi zasobami naturalnymi (IFC Performance Standard 6: Biodiversity Conservation and Sustainable Management of Living Natural Resources).

(17) Obliczona ilość energii potrzebnej do zaspokojenia zapotrzebowania na energię związanego z typowym użytkowaniem budynku, wyrażona za pomocą liczbowego wskaźnika zużycia energii pierwotnej wyrażonego w kWh/m2 na rok oraz na podstawie stosownej krajowej metodyki obliczania, oraz zgodna z wartością widniejącą w świadectwie charakterystyki energetycznej.

(18) „Tereny zasobne w pierwiastek węgla” oznaczają tereny podmokłe, w tym torfowiska, oraz obszary stale zalesione w rozumieniu art. 29 ust. 4 lit. a), b) i c) dyrektywy (UE) 2018/2001.

(19) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/904 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie zmniejszenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko (Dz.U. L 155 z 12.6.2019, s. 1).

(20) Obiekt musi segregować u źródła jedynie te materiały, w odniesieniu do których istnieje selektywna zbiórka.

(21) „Odpady żywnościowe” zgodnie z definicją w art. 3 pkt 4a dyrektywy 2008/98/WE.

(22) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2193 z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie ograniczenia emisji niektórych zanieczyszczeń do powietrza ze średnich obiektów energetycznego spalania (Dz.U. L 313 z 28.11.2015, s. 1).

Dodatek A

Ogólne kryteria dotyczące niewyrządzania poważnych szkód względem adaptacji do zmian klimatu

I.

Kryteria

Ryzyka fizyczne związane z klimatem kluczowe dla danej działalności wyodrębniono spośród ryzyk wymienionych w tabeli w sekcji II niniejszego dodatku w wyniku przeprowadzenia szczegółowej oceny ryzyka związanego z klimatem i narażenia na to ryzyko w następujących etapach:

a) kontrola aktywności w celu określenia, jakie ryzyka fizyczne związane z klimatem z wykazu w sekcji II niniejszego dodatku mogą mieć wpływ na prowadzenie działalności gospodarczej w trakcie jej oczekiwanego cyklu życia;

b) w przypadku gdy ocenia się, że działalność jest narażona na co najmniej jedno ryzyko fizyczne związane z klimatem wymienione w sekcji II niniejszego dodatku – analiza ryzyka związanego z klimatem i narażenia na to ryzyko w celu oceny, jak istotne jest to ryzyko dla danej działalności gospodarczej;

c) ocena rozwiązań w zakresie adaptacji do zmiany klimatu, które mogą zmniejszyć stwierdzone ryzyka fizyczne związane z klimatem.

Ocena zagrożenia klimatycznego i narażenia jest proporcjonalna do skali działalności i oczekiwanego okresu jej prowadzenia:

a) w przypadku działalności, która ma trwać mniej niż 10 lat, ocenę przeprowadza się z zastosowaniem przynajmniej projekcji klimatu w najmniejszej odpowiedniej skali;

b) w przypadku wszystkich pozostałych rodzajów działalności ocenę przeprowadza się, stosując najbardziej wysokorozdzielcze, najnowocześniejsze projekcje klimatu z uwzględnieniem szeregu przyszłych scenariuszy (

75

) zgodnych z oczekiwanym czasem prowadzenia danej działalności, w tym przynajmniej scenariusze obejmujące projekcje klimatu w okresie 10–30 lat w przypadku dużych inwestycji.

Projekcje klimatu i ocena wpływu opierają się na najlepszych praktykach i dostępnych wytycznych oraz uwzględniają najnowocześniejszą wiedzę naukową w zakresie analizy narażenia i zagrożenia oraz powiązane metody zgodnie z najnowszymi sprawozdaniami Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (

76

), recenzowanymi publikacjami naukowymi oraz modelami typu open source (

77

) lub modelami płatnymi.

W odniesieniu do istniejącej działalności i nowej działalności z wykorzystaniem istniejących aktywów rzeczowych podmiot gospodarczy wdraża rozwiązania fizyczne i niefizyczne („rozwiązania w zakresie adaptacji”) w okresie do pięciu lat, które to rozwiązania zmniejszają najważniejsze zidentyfikowane ryzyka fizyczne związane z klimatem, które są istotne dla tej działalności. Następnie sporządzany jest plan w zakresie adaptacji w celu wdrożenia tych rozwiązań.

W odniesieniu do istniejącej działalności i nowej działalności z wykorzystaniem nowych aktywów rzeczowych podmiot gospodarczy integruje rozwiązania w zakresie adaptacji, które zmniejszają najważniejsze zidentyfikowane ryzyka fizyczne związane z klimatem, istotne dla tej działalności w momencie projektowania i budowy, i wdraża te rozwiązania przed rozpoczęciem działalności.

Wdrożone rozwiązania w zakresie adaptacji nie mają negatywnego wpływu na działania w zakresie adaptacji ani na poziom odporności na ryzyka fizyczne związane z klimatem innych ludzi, przyrody, dziedzictwa kulturowego, dóbr i innych rodzajów działalności gospodarczej; są spójne z lokalnymi, sektorowymi, regionalnymi lub krajowymi strategiami i planami w zakresie adaptacji; uwzględniają wykorzystanie rozwiązań opartych na zasobach przyrody (

78

) lub w miarę możliwości polegają na niebieskiej lub zielonej infrastrukturze (

79

).

II.

Klasyfikacja zagrożeń związanych z klimatem (

80

)

Związane z temperaturą

Związane z wiatrem

Związane z wodą

Związane z ziemią

Stałe

Zmiany temperatury (powietrze, woda słodka, woda morska)

Zmiany cyrkulacji wiatru

Zmiany wzorców i rodzajów opadów (deszcz, grad, śnieg/lód)

Erozja obszarów przybrzeżnych

Stres termiczny

Zmienność opadów lub zmienność hydrologiczna

Degradacja gleby

Zmienność temperatury

Zakwaszanie oceanów

Erozja gleby

Topnienie wiecznej zmarzliny

Intruzja wód morskich

Soliflukcja

Podnoszący się poziom mórz

Deficyt wody

Ostre

Fala upałów

Cyklon, huragan, tajfun

Susza

Lawina

Fala chłodu/mróz

Burza (w tym śnieżyce, burze pyłowe i piaskowe)

Silne opady (deszcz, grad, śnieg/lód)

Osuwisko

Pożar samoistny

Tornado

Powódź (przybrzeżna, rzeczna, opadowa, od wód podziemnych)

Osunięcie się ziemi

Wezbranie jeziora lodowcowego

Dodatek B

Ogólne kryteria dotyczące niewyrządzania poważnych szkód względem zrównoważonego wykorzystywania i ochrony zasobów wodnych i morskich

Zidentyfikowano i uwzględniono ryzyko degradacji środowiska związane z utrzymaniem jakości wody i unikaniem deficytu wody w celu osiągnięcia dobrego stanu wody i dobrego potencjału ekologicznego, jak określono w art. 2 pkt 22 i 23 rozporządzenia (UE) 2020/852, zgodnie z dyrektywą 2000/60/WE (

81

), oraz w opracowanym na jej podstawie planie zarządzania dotyczącym wykorzystywania i ochrony wód dla potencjalnie narażonej jednolitej (narażonych jednolitych) części wód, w porozumieniu z odpowiednimi zainteresowanymi stronami.

W przypadku gdy ocenę oddziaływania na środowisko przeprowadza się zgodnie z dyrektywą 2011/92/UE i obejmuje ona ocenę wpływu na wodę zgodnie z dyrektywą 2000/60/WE, nie jest wymagana dodatkowa ocena wpływu na stan wód, pod warunkiem że zidentyfikowane ryzyka zostały uwzględnione.

Działalność ta nie utrudnia osiągnięcia dobrego stanu środowiska wód morskich ani nie powoduje pogorszenia stanu środowiska wód morskich, których stan uznaje się już za dobry zgodnie z definicją w art. 3 pkt 5 dyrektywy 2008/56/WE (

82

), z uwzględnieniem decyzji Komisji (UE) 2017/848 w odniesieniu do odpowiednich kryteriów i standardów metodologicznych dotyczących tych wskaźników.

Dodatek C

Ogólne kryteria dotyczące niewyrządzania poważnych szkód względem zapobiegania zanieczyszczeniu i jego kontroli w odniesieniu do stosowania i obecności chemikaliów

Działalność ta nie prowadzi do wytwarzania, wprowadzania do obrotu lub stosowania:

a) substancji, w postaci samoistnej, w mieszaninach lub w wyrobach, wymienionych w załącznikach I lub II do rozporządzenia (UE) 2019/1021, z wyjątkiem substancji obecnych jako niezamierzone śladowe zanieczyszczenia;

b) rtęci i związków rtęci, ich mieszanin i produktów z dodatkiem rtęci zgodnie z definicją w art. 2 rozporządzenia (UE) 2017/852;

c) substancji, w postaci samoistnej, w mieszaninach lub w wyrobach, wymienionych w załącznikach I lub II do rozporządzenia (UE) 2024/590, z wyjątkiem następujących substancji:

(i) substancji wymienionych w załączniku I do tego rozporządzenia, objętych wyłączeniami na warunkach mających zastosowanie na mocy tego rozporządzenia;

(ii) substancji wymienionych w załączniku II do tego rozporządzenia, do rodzajów zastosowań dozwolonych dla substancji wymienionych w załączniku I do tego rozporządzenia;

(iii) substancji wymienionych w załączniku II do tego rozporządzenia, które są stosowane w gaśnicach na pokładzie statków powietrznych lub w systemach ochrony przeciwpożarowej na pokładzie statków powietrznych;

d) substancji, w postaci samoistnej, w mieszaninach lub w wyrobach, wymienionych w załączniku II do dyrektywy 2011/65/UE, z wyjątkiem substancji, w przypadku których zapewniono pełną zgodność z zastosowaniami wymienionymi w załącznikach III i IV do tej dyrektywy;

e) substancji, w postaci samoistnej, w mieszaninach lub w wyrobach, wymienionych w załączniku XVII do rozporządzenia (WE) nr 1907/2006, z wyjątkiem przypadków, gdy w pełni spełnione są warunki określone w tym załączniku;

f) substancji, w postaci samoistnej lub w mieszaninach lub w wyrobach, w stężeniu przekraczającym 0,1 % masy (m/m), spełniających kryteria określone w art. 57 rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 oraz zidentyfikowanych zgodnie z art. 59 ust. 1 tego rozporządzenia, na okres co najmniej 18 miesięcy, z wyjątkiem przypadków, w których podmiot oceni i udokumentuje, że na rynku nie są dostępne żadne inne odpowiednie substancje lub technologie alternatywne oraz że są one stosowane w warunkach kontrolowanych.