Artykuł 1

W dyrektywie 2011/36/UE wprowadza się następujące zmiany:

1) w art. 2 wprowadza się następujące zmiany:

a) ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3. Wyzysk obejmuje, w szczególności, wyzyskanie innych osób do prostytucji lub innych form wykorzystywania seksualnego, przymusową pracę lub służbę, w tym żebractwo, niewolnictwo lub praktyki podobne do niewolnictwa, zniewolenie, wyzyskiwanie do działalności przestępczej lub usunięcie organów, lub wyzyskiwanie do macierzyństwa zastępczego, przymusowego małżeństwa lub nielegalnej adopcji.”

;

b) ust. 5 otrzymuje brzmienie:

„5. Jeśli zachowanie określone w ust. 1 dotyczy dziecka, stanowi ono przestępstwo handlu ludźmi, nawet jeśli nie posłużono się żadnym ze środków wymienionych w ust. 1. Niniejszego ustępu nie stosuje się do wyzyskiwania do macierzyństwa zastępczego, o którym mowa w ust. 3, chyba że matka zastępcza jest dzieckiem.”

;

2) w art. 4 wprowadza się następujące zmiany:

a) ust. 2 lit. d) otrzymuje brzmienie:

„d)

zostało popełnione z użyciem poważnej przemocy lub wyrządziło pokrzywdzonemu szczególnie dotkliwą szkodę, w tym szkodę fizyczną lub psychologiczną.”

;

b) ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3. Państwa członkowskie podejmują środki niezbędne do zapewnienia, aby za okoliczności obciążające, zgodnie z odpowiednimi przepisami prawa krajowego, uznawano następujące okoliczności, w przypadku gdy odnoszą się one do przestępstwa, o którym mowa w art. 2:

a) fakt, że przestępstwo zostało popełnione przez funkcjonariusza publicznego podczas wykonywania jego obowiązków;

b) fakt, że sprawca ułatwiał lub dopuścił się, za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych, rozpowszechniania obrazów, nagrań wideo lub podobnych materiałów o charakterze seksualnym z udziałem ofiary.”

;

3) w art. 5 wprowadza się następujące zmiany:

a) w ust. 1 formuła wprowadzająca otrzymuje brzmienie:

„1. Państwa członkowskie przyjmują środki niezbędne do zapewnienia możliwości pociągnięcia osób prawnych do odpowiedzialności za przestępstwa, o których mowa w art. 2 i 3 oraz art. 18a ust. 1, popełnione na ich korzyść przez osobę działającą indywidualnie lub jako członek organu danej osoby prawnej i pełniącą rolę kierowniczą w tej osobie prawnej na podstawie:”

;

b) ust. 2 i 3 otrzymują brzmienie:

„2. Państwa członkowskie zapewniają także możliwość pociągnięcia osoby prawnej do odpowiedzialności w przypadku, gdy brak nadzoru lub kontroli przez osobę określoną w ust. 1 umożliwił popełnienie na korzyść tej osoby prawnej, przez osobę jej podlegającą, przestępstw, o których mowa w art. 2 i 3 oraz art. 18a ust. 1.

3. Odpowiedzialność osoby prawnej na podstawie ust. 1 i 2 nie wyklucza możliwości wszczęcia postępowania karnego przeciwko osobom fizycznym będącym sprawcami przestępstw, o których mowa w art. 2 i 3 oraz art. 18a ust. 1, podżegającym do tych przestępstw lub pomagającym w ich popełnieniu.”

;

4) art. 6 otrzymuje brzmienie:

„Artykuł 6

Kary wobec osób prawnych

1. Państwa członkowskie przyjmują niezbędne środki w celu zapewnienia, aby osoba prawna pociągnięta do odpowiedzialności na podstawie art. 5 ust. 1 lub 2 podlegała skutecznym, proporcjonalnym i odstraszającym karom lub środkom o charakterze karnym lub pozakarnym.

2. Państwa członkowskie przyjmują niezbędne środki w celu zapewnienia, aby kary lub środki wobec osób prawnych pociągniętych do odpowiedzialności na podstawie art. 5 ust. 1 lub 2 za przestępstwa, o których mowa w art. 2 i 3 oraz art. 18a ust. 1, obejmowały grzywny karne lub grzywny pozakarne oraz aby mogły obejmować inne kary lub środki o charakterze karnym lub pozakarnym, takie jak:

a) pozbawienie prawa do korzystania ze świadczeń publicznych lub pomocy publicznej;

b) pozbawienie dostępu do finansowania publicznego, w tym do postępowań przetargowych, dotacji, koncesji i licencji;

c) czasowy lub stały zakaz prowadzenia działalności gospodarczej;

d) cofnięcie zezwoleń i upoważnień do prowadzenia działalności, która doprowadziła do odpowiedniego przestępstwa;

e) umieszczenie pod nadzorem sądowym;

f) likwidacja sądowa;

g) zamknięcie zakładów wykorzystywanych do popełniania przestępstwa;

h) w przypadku gdy przemawia za tym interes publiczny, publikacja całości lub części orzeczenia sądowego dotyczącego popełnionego przestępstwa oraz nałożonych kar lub środków, bez uszczerbku dla przepisów dotyczących prywatności i ochrony danych osobowych.”

;

5) uchyla się art. 7;

6) art. 8 otrzymuje brzmienie:

„Artykuł 8

Odstąpienie od ścigania ofiar lub niestosowanie wobec nich sankcji

Państwa członkowskie, zgodnie z podstawowymi zasadami swoich systemów prawnych, podejmują niezbędne środki w celu zapewnienia, aby właściwe organy krajowe były uprawnione do odstąpienia od ścigania lub nałożenia sankcji na ofiary handlu ludźmi za ich udział w działalności przestępczej lub inne niezgodnej z prawem działalności, do których zostały zmuszone w bezpośredniej konsekwencji tego, iż stały się ofiarami czynów, o których mowa w art. 2.”

;

7) w art. 9 wprowadza się następujące zmiany:

a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Państwa członkowskie zapewniają, aby ściganie i oskarżanie w odniesieniu do przestępstw, o których mowa w art. 2 i 3 oraz art. 18a ust. 1, nie było uzależnione od złożenia przez ofiarę skargi lub oskarżenia, oraz aby postępowanie karne mogło być kontynuowane, nawet jeśli ofiara wycofa swoje zeznania.”

;

b) ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3. Państwa członkowskie podejmują środki niezbędne do zapewnienia odpowiedniego wyszkolenia osób, jednostek i służb odpowiedzialnych za ściganie lub oskarżanie w odniesieniu do przestępstw, o których mowa w art. 2 i 3. Państwa członkowskie zapewniają, aby osoby, jednostki lub służby ścigające lub oskarżające w odniesieniu do przestępstw, o których mowa w art. 2 i 3, które popełniono lub których popełnienie zostało ułatwione za pomocą technologii informacyjnych lub komunikacyjnych, dysponowały odpowiednią wiedzą fachową i zdolnościami technologicznymi. Zachęca się państwa członkowskie do tworzenia, w stosownych przypadkach i zgodnie z ich krajowymi systemami prawnymi, wyspecjalizowanych jednostek w ramach organów ścigania i prokuratury.”

;

8) w art. 10 wprowadza się następujące zmiany:

a) w ust. 1 formuła wprowadzająca otrzymuje brzmienie:

„1. Państwa członkowskie podejmują środki niezbędne do ustalenia swojej jurysdykcji w odniesieniu do przestępstw, o których mowa w art. 2 i 3 oraz art. 18a ust. 1, w przypadku gdy:”

;

b) w ust. 2 formuła wprowadzająca otrzymuje brzmienie:

„2. Państwo członkowskie informuje Komisję w przypadku, gdy podejmie decyzję o ustaleniu dalszej jurysdykcji w odniesieniu do przestępstw, o których mowa w art. 2 i 3 oraz art. 18a ust. 1, popełnionych poza jego terytorium, między innymi jeżeli:”

;

9) w art. 11 wprowadza się następujące zmiany:

a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Państwa członkowskie podejmują środki niezbędne do zapewnienia, aby ofiary otrzymały specjalistyczne wsparcie i pomoc w ramach podejścia, w którego centrum uwagi stoją ofiary, oraz uwzględniającego aspekt płci, potrzeby osób z niepełnosprawnościami i dzieci, przed rozpoczęciem postępowania karnego, w jego trakcie i przez odpowiedni czas po jego zakończeniu, aby umożliwić ofiarom skorzystanie z praw określonych w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/29/UE (*1) oraz w niniejszej dyrektywie.

(*1) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/29/UE z dnia 25 października 2012 r. ustanawiająca normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw oraz zastępująca decyzję ramową Rady 2001/220/WSiSW (Dz.U. L 315 z 14.11.2012, s. 57).”;"

b) ust. 4 i 5 otrzymują brzmienie:

„4. Państwa członkowskie podejmują środki niezbędne do ustanowienia – w drodze przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych – jednego lub kilku mechanizmów służących wczesnemu wykrywaniu ofiar i ich wczesnej identyfikacji oraz udzielaniu pomocy i wsparcia zidentyfikowanym i domniemanym ofiarom, we współpracy z odpowiednimi organizacjami pomocowymi, a także do wyznaczenia punktu kontaktowego ds. transgranicznej ukierunkowanej pomocy ofiarom.

Zadania mechanizmów ukierunkowanej pomocy działających zgodnie z niniejszym ustępem obejmują co najmniej:

a) ustanowienie norm minimalnych dotyczących wykrywania ofiar i ich wczesnej identyfikacji oraz dostosowanie procedur takiego wykrywania i identyfikacji do różnych form wykorzystywania objętych niniejszą dyrektywą;

b) skierowanie ofiary do najodpowiedniejszych form wsparcia i pomocy;

c) ustanowienie porozumień o współpracy lub protokołów z organami azylowymi w celu zapewnienia pomocy, wsparcia i ochrony ofiarom handlu ludźmi, które potrzebują również ochrony międzynarodowej lub chcą ubiegać się o taką ochronę, z uwzględnieniem indywidualnej sytuacji ofiary.

5. Środki pomocy i wsparcia, o których mowa w ust. 1 i 2, udzielane są na podstawie świadomej i dobrowolnej zgody wyrażonej przez ofiarę i obejmują w szczególności zapewnienie standardu życia gwarantującego ofierze środki utrzymania, w formie odpowiedniego i bezpiecznego zakwaterowania, w tym schronisk i innych odpowiednich miejsc tymczasowego zakwaterowania, i pomocy materialnej, jak również potrzebnej opieki medycznej, w tym pomocy psychologicznej, doradztwa i informacji, a w odpowiednich przypadkach – także usług tłumaczy.”

;

c) dodaje się ustęp w brzmieniu:

„5a. Schroniska i inne odpowiednie miejsca zakwaterowania zastępczego, o których mowa w ust. 5, zapewnia się w wystarczającej liczbie i muszą być one łatwo dostępne dla domniemanych i zidentyfikowanych ofiar handlu ludźmi. Schroniska i inne odpowiednie miejsca zakwaterowania zastępczego pomagają ofiarom w odzyskiwaniu sił przez zapewnienie im właściwych i odpowiednich warunków życia, z myślą o powrocie do niezależnego życia. Muszą być one także wyposażone w sposób umożliwiający zaspokojenie szczególnych potrzeb dzieci, w tym dzieci będących ofiarami handlu ludźmi.”

;

d) ust. 6 otrzymuje brzmienie:

„6. Informacje, o których mowa w ust. 5 obejmują, w stosownych przypadkach, informacje o okresie przeznaczonym na zastanowienie się i odzyskanie sił zgodnie z dyrektywą 2004/81/WE, informacje o możliwości udzielenia ochrony międzynarodowej zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1347 (*2) i rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1348 (*3) lub zgodnie z innymi międzynarodowymi instrumentami lub innymi podobnymi przepisami krajowymi.

(*2) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1347 z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie norm dotyczących kwalifikowania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako osób korzystających z ochrony międzynarodowej, jednolitego statusu uchodźców lub osób kwalifikujących się do otrzymania ochrony uzupełniającej oraz zakresu udzielanej ochrony, zmieniające dyrektywę Rady 2003/109/WE oraz uchylające dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/95/UE (Dz.U. L, 2024/1347, 22.5.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1347/oj)."

(*3) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1348 z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ustanowienia wspólnej procedury ubiegania się o ochronę międzynarodową w Unii i uchylenia dyrektywy 2013/32/UE (Dz.U. L, 2024/1348, 22.5.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1348/oj).”;"

10) dodaje się artykuł w brzmieniu:

„Artykuł 11a

Ofiary handlu ludźmi, które mogą potrzebować ochrony międzynarodowej

1. Państwa członkowskie zapewniają komplementarność i koordynację między organami zaangażowanymi w zwalczanie handlu ludźmi a organami azylowymi.

2. Państwa członkowskie zapewniają ofiarom handlu ludźmi możliwość korzystania z przysługującego im prawa do ubiegania się o ochronę międzynarodową lub o równoważny status krajowy, w tym wtedy gdy ofiara otrzymuje pomoc, wsparcie i ochronę jako domniemana lub zidentyfikowana ofiara handlu ludźmi.”

;

11) art. 12 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Środki ochronne, o których mowa w niniejszym artykule, obowiązują dodatkowo w odniesieniu do praw określonych w dyrektywie 2012/29/UE.”

;

12) w art. 13 dodaje się ustęp w brzmieniu:

„3. Państwa członkowskie zapewniają, aby procedury składania zawiadomienia o przestępstwie przewidziane w niniejszej dyrektywie były bezpieczne, przeprowadzane w sposób poufny zgodnie z prawem krajowym, ukształtowane i dostępne w sposób przyjazny dziecku oraz aby w ich ramach posługiwano się językiem odpowiadającym wiekowi i dojrzałości dzieci będących ofiarami handlu ludźmi.”

;

13) w art. 14 ust. 1, 2 i 3 otrzymują brzmienie:

„1. Państwa członkowskie podejmują środki niezbędne do zapewnienia, aby konkretne działania podjęte w celu udzielenia pomocy i wsparcia dzieciom będącym ofiarami handlu ludźmi, w perspektywie krótko- i długoterminowej, w celu ich fizycznej i psychospołecznej rehabilitacji, podejmowane były po przeprowadzeniu indywidualnej oceny szczególnych okoliczności każdego dziecka będącego ofiarą handlu ludźmi, przy należytym uwzględnieniu jego opinii, potrzeb i trosk w celu znalezienia trwałego rozwiązania na rzecz dziecka, w tym ustanawiają programy wspierające emancypację dzieci i ich wejście w dorosłość, aby nie padły ponownie ofiarą handlu ludźmi. Zgodnie z prawem krajowym państwa członkowskie w odpowiednim terminie zapewniają dostęp do edukacji dzieciom będącym ofiarami handlu ludźmi i dzieciom ofiar takiego handlu, korzystającym z pomocy i wsparcia zgodnie z art. 11.

2. Państwa członkowskie wyznaczają opiekuna lub przedstawiciela prawnego dla dziecka będącego ofiarą handlu ludźmi od momentu uznania go przez władze za ofiarę takiego handlu, jeżeli na mocy prawa krajowego osoby, którym przysługuje władza rodzicielska, nie mogą zapewnić ochrony interesu dziecka lub reprezentować dziecka ze względu na konflikt interesów między nimi a dzieckiem będącym ofiarą. Państwa członkowskie zapewniają, aby w przypadku konfliktu interesów między opiekunem lub przedstawicielem a dzieckiem będącym ofiarą handlu ludźmi wyznaczono innego opiekuna lub przedstawiciela.

3. Państwa członkowskie podejmują, stosownie do sytuacji i możliwości, środki służące zapewnieniu pomocy i wsparcia rodzinie dziecka będącego ofiarą handlu ludźmi, jeżeli jego rodzina przebywa na terytorium danego państwa członkowskiego. W szczególności, państwa członkowskie, stosownie do sytuacji i możliwości, stosują w odniesieniu do tej rodziny art. 4 dyrektywy 2012/29/UE.”

;

14) art. 17 i 18 otrzymują brzmienie:

„Artykuł 17

Odszkodowanie dla ofiar

Państwa członkowskie zapewniają, aby ofiary handlu ludźmi miały dostęp do istniejących systemów odszkodowania mających zastosowanie w odniesieniu do ofiar umyślnych przestępstw dokonanych z użyciem przemocy. Państwa członkowskie mogą ustanowić krajowy fundusz na rzecz ofiar lub podobny instrument, zgodnie ze swoimi przepisami krajowymi, w celu wypłaty odszkodowania ofiarom.