Artykuł 4

1. Współpraca w ramach Instrumentu opiera się na zasadach skuteczności pomocy rozwojowej i je propaguje, w stosownych przypadkach – w ramach wszystkich rodzajów wsparcia; zasady te to: odpowiedzialność Ukrainy za priorytety w dziedzinie rozwoju, skoncentrowanie się na rezultatach, inkluzywne partnerstwa na rzecz rozwoju, przejrzystość i wzajemna rozliczalność. W ramach wdrażania Instrumentu należy dążyć do zapewnienia zrównoważonej i dostosowanej do potrzeb alokacji i wykorzystywania zasobów oraz odpowiedniej równowagi geograficznej projektów.

2. Wsparcie z Instrumentu ma charakter dodatkowy w stosunku do wsparcia udzielanego w ramach innych programów i instrumentów unijnych. Działania kwalifikujące się do finansowania na podstawie niniejszego rozporządzenia mogą otrzymywać wsparcie z innych programów i instrumentów unijnych, pod warunkiem że takie wsparcie nie pokrywa tych samych kosztów.

3. Aby promować komplementarność, spójność i efektywność swoich działań i inicjatyw, Komisja i państwa członkowskie współpracują i dążą do tego, by unikać powielania wsparcia udzielanego na podstawie niniejszego rozporządzenia i innego wsparcia udzielanego przez Unię, państwa członkowskie, państwa trzecie, organizacje i podmioty wielostronne i regionalne, takie jak organizacje międzynarodowe i odpowiednie międzynarodowe instytucje finansowe, agencje i darczyńców spoza Unii, zgodnie z ustalonymi zasadami wzmacniania koordynacji operacyjnej w obszarze pomocy zewnętrznej, w tym przez usprawnioną koordynację z państwami członkowskimi na szczeblu lokalnym i przez harmonizację polityk i procedur, w szczególności międzynarodowych zasad skuteczności pomocy rozwojowej. Aby unikać powielania wsparcia, zwiększyć odpowiedzialność ukraińskich władz i uprościć prace administracyjne, wsparcie w ramach Instrumentu w miarę możliwości jest włączane do międzynarodowych wysiłków służących określeniu architektury finansowej na rzecz odbudowy Ukrainy oraz koordynowane z odpowiednimi darczyńcami i międzynarodowymi instytucjami finansowymi.

4. Działania w ramach Instrumentu są – w stopniu, w jakim jest to możliwe w kraju ogarniętym wojną – zgodne z unijnymi normami klimatycznymi i środowiskowymi. Działania te uwzględniają kwestie łagodzenia skutków zmiany klimatu i przystosowywania się do niej, ochrony środowiska i różnorodności biologicznej, praw człowieka, demokracji, równości płci oraz niedyskryminacji, w stosownych przypadkach, ograniczania ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi i bezpieczeństwa infrastruktury energetycznej, a także wspierają postępy w osiąganiu celów zrównoważonego rozwoju Organizacji Narodów Zjednoczonych, promując zintegrowane przedsięwzięcia, które mogą przynieść dodatkowe korzyści i pomóc w osiąganiu wielorakich celów w sposób spójny, przyczyniając się do ograniczania ubóstwa i promując pokojowe i inkluzywne społeczeństwa. W miarę możliwości w działaniach należy unikać aktywów osieroconych i przestrzegać zasady „nie szkodzić”, a także stosować podejście zakładające uwzględnianie zrównoważoności, leżące u podstaw Europejskiego Zielonego Ładu; należy również kierować się zasadą niepomijania nikogo.

5. Instrument nie wspiera działań ani środków, które są niezgodne z krajowym planem Ukrainy w dziedzinie energii i klimatu, jeśli jest dostępny, z ustalonym na poziomie krajowym wkładem Ukrainy na mocy porozumienia paryskiego, które sprzyjają inwestycjom w paliwa kopalne bądź powodują znaczące negatywne skutki dla środowiska, klimatu lub różnorodności biologicznej, chyba że takie działania lub środki są absolutnie niezbędne do osiągnięcia celów Instrumentu, biorąc pod uwagę potrzebę odbudowy i modernizacji infrastruktury oraz odnowy środowiska naturalnego zniszczonych w wyniku wojny, z zapewnieniem ich odporności, i towarzyszą im, w stosownych przypadkach, odpowiednie środki w celu uniknięcia tych skutków, zapobieżenia im lub ich ograniczenia i w miarę możliwości skompensowania tych negatywnych skutków.

6. Zgodnie z zasadą inkluzywnego partnerstwa Komisja w stosownych przypadkach dąży do zapewnienia kontroli demokratycznej w postaci konsultowania się przez rząd Ukrainy z Radą Najwyższą zgodnie z porządkiem konstytucyjnym Ukrainy, a także konsultacji z odpowiednimi zainteresowanymi stronami, w tym władzami lokalnymi i regionalnymi, partnerami społecznymi i społeczeństwem obywatelskim, w tym grupami szczególnie wrażliwymi, tak aby umożliwić im udział w opracowywaniu i realizacji działań kwalifikujących się do finansowania w ramach Instrumentu oraz w związanych z tym procesach monitorowania, kontroli i ewaluacji, stosownie do przypadku. Ten proces konsultacji powinien odzwierciedlać pluralizm ukraińskiego społeczeństwa i środowiska biznesowego oraz włączenie różnych społeczności w Ukrainie. We wszelkich konsultacjach należy w odpowiedni sposób zapewnić udział kobiet. Komisja zachęca odpowiednie zainteresowane strony do koordynowania ich działań i przyczynia się do zwiększania zdolności organizacji społeczeństwa obywatelskiego. Dodatkowo Komisja zapewnia, by społeczeństwo obywatelskie w Ukrainie, w tym organizacje pozarządowe, mogły bezpośrednio zgłaszać Komisji wszelkie wykryte nieprawidłowości za pośrednictwem odpowiednich stałych kanałów oraz przesyłać Komisji opinie na temat wdrażania Planu Ukrainy i ewaluacji przewidzianych w tym planie środków przez rząd Ukrainy.

7. Komisja, w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi i Ukrainą, zapewnia realizację zobowiązań Unii na rzecz większej przejrzystości i rozliczalności w dziedzinie udzielania wsparcia, w tym przez promowanie wdrażania i wzmacniania systemów kontroli wewnętrznej i polityki zwalczania nadużyć finansowych. Komisja udostępnia publicznie informacje na temat wielkości i alokacji wsparcia za pośrednictwem jednego portalu internetowego oraz zapewnia, by dane były aktualne, łatwo dostępne i udostępnione w formacie nadającym się do odczytu maszynowego.