Załącznik III

1. Pomiarów do celów zgodności i weryfikacji zgodności z wymogami niniejszego rozporządzenia dokonuje się z zastosowaniem zharmonizowanych norm, których numery referencyjne zostały w tym celu opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, lub przy użyciu innych wiarygodnych, dokładnych i odtwarzalnych metod uwzględniających powszechnie uznane najnowsze metody, zgodnie z przepisami określonymi w pkt 2–8.

Wobec braku istniejących odpowiednich norm i do czasu publikacji odniesień do odpowiednich norm zharmonizowanych w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej stosuje się przejściowe metody testowania określone w tabeli 2 lub inne wiarygodne, dokładne i odtwarzalne metody uwzględniające powszechnie uznane najnowsze metody, zgodnie z przepisami określonymi w pkt 2–8.

Producenci, importerzy lub upoważnieni przedstawiciele stosują wartości deklarowane parametrów, o których mowa w art. 4 ust. 2, do obliczeń w niniejszym załączniku.

2. Do celów oceny zgodności z wymogami niniejszego regulaminu i pod warunkiem że stosowane są wiarygodne, dokładne i powtarzalne metody badawcze i obliczeniowe, producent:

a) może usunąć elementy, które nie są istotnymi elementami w rozumieniu art. 2 pkt 2;

b) może przeprowadzić badania z użyciem geometrycznego odpowiednika wewnętrznej powierzchni stojana;

c) może przeprowadzić badania na pomniejszonym modelu wentylatora i obliczyć wyniki dla wentylatora w rozmiarze rzeczywistym, jeśli średnica wirnika wentylatora przekracza 1 m w przypadku wentylatorów strumieniowych lub 0,5 m w przypadku innych wentylatorów;

d) może przeprowadzić badania u klienta lub producenta, jeśli średnica wirnika wentylatora przekracza 1 m w przypadku wentylatorów strumieniowych lub 0,5 m w przypadku innych wentylatorów.

3. Zgodność wentylatorów z silnikami wielobiegowymi określa się przy mocy i prędkości odpowiadającej najwyższej prędkości udostępnionej klientowi.

Zgodność wentylatorów, w których kąt ustawienia łopatek może być dostosowany do punktu pracy klienta, należy określić przy użyciu najmniej korzystnej konfiguracji skoku udostępnionej klientowi.

W stosownych przypadkach wyniki badań koryguje się zgodnie z mającymi zastosowanie normami, aby uzyskać wartości odzwierciedlające standardowe warunki powietrza oraz, w stosownych przypadkach, mającą zastosowanie prędkość własną. Szczegółowe informacje dotyczące takich korekt podaje się w dokumentacji technicznej.

4. Kąt przepływu gazu w wentylatorze

Kąt przepływu gazu w wentylatorze α jest obliczany jako średnia wartość kątów α1 i α2 według wzoru:

gdzie:

α1 to kąt nachylenia do kierunku osi obrotu stycznej do piasty w punkcie przecięcia krawędzi spływu łopatki z piastą;

α2 to kąt nachylenia do kierunku osi obrotu stycznej do osłony lub do średnicy zewnętrznej łopatki w punkcie przecięcia krawędzi spływu łopatki z osłoną lub z zewnętrzną średnicą łopatki, biorąc pod uwagę, że jeśli piasta lub osłona nie są osiowosymetryczne, kąty α1 i α2 są wartościami średnimi w kierunku obwodowym.

Wirnik zdefiniowany jako „osiowy”, jeśli α < 20°, „mieszany”, jeśli 20° ≤ α < 70° i „promieniowy”, jeśli α ≥ 70°.

5. Kąt ustawienia łopatek wentylatora promieniowego

„Kąt ustawienia łopatek wentylatora promieniowego β2 oznacza kąt pomiędzy styczną do obwodu zewnętrznego okręgu, wyznaczonego przez krawędź spływu łopatek, a linią przechodzącą przez krawędź spływu łopatek”. Aby rozważyć konstrukcje łopatek, w których następuje szybka zmiana kąta na krawędzi spływu, kąt ten jest średnią arytmetyczną mierzoną wzdłuż 50 % długości spływu łopatki. Krawędź spływu łopatki to krawędź na końcu łopatki przy wylocie wirnika. Wirnik promieniowy definiuje się jako „zakrzywiony do tyłu”, jeśli 0° < β2 ≤ 50°, „odchylony do tyłu”, jeśli 50° < β2 ≤ 90° i „zakrzywiony do przodu”, jeśli β2 > 90°.

6. Sprawność wentylatora

6.1. Wentylatory, inne niż wentylatory strumieniowe

Sprawność wentylatora oblicza się w następujący sposób:

η = C

p • C

c • C

guard • P u/P

e

gdzie:

C

p to współczynnik korygujący straty konwersji mocy o wartości 0,9 w przypadku wentylatorów wyposażonych w silnik zasilany prądem stałym o napięciu znamionowym niższym niż 100 V, gdy konwerter przekształcający prąd przemienny w prąd stały nie jest częścią wentylatora, oraz 1,0 w pozostałych przypadkach;

Cc to współczynnik korygujący kompensację obciążenia częściowego o jednej z następujących wartości, będący funkcją elektrycznej mocy wejściowej Pe (wyrażonej w kW):

— C

c = 1 w przypadku wentylatora bez układu bezstopniowej regulacji prędkości obrotowej;

— C

c = 1,04 w przypadku wentylatora z układem bezstopniowej regulacji prędkości obrotowej i P

e ≥ 5 kW oraz gdy układ ten jest uwzględniony w ocenie zgodności wentylatora;

— C

c = 1 + 0,0812 (P

e)-0,5 w przypadku wentylatora z układem bezstopniowej regulacji prędkości obrotowej iP

e < 5 kW oraz gdy układ ten jest uwzględniony w ocenie zgodności wentylatora;

C

guard to współczynnik korygujący kompensację osłony, który można zastosować przy obliczaniu sprawności wentylatora w przypadku, gdy wentylator jest wyposażony w zamontowane na stałe osłony ochronne, których nie można usunąć bez uniemożliwienia pracy wentylatora. Wartość Cguard wynosi:

— 1 w przypadku wentylatora bez osłony ochronnej, z odłączalną osłoną ochronną lub osłoną ochronną z otworem e > 30 mm;

— 1+(30-e) • 0,004 w przypadku wentylatora wyposażonego w osłonę ochronną z otworem o średnicy 20 < e ≤ 30 mm;

— 1,04+(20-e) • 0,0035 w przypadku wentylatora wyposażonego w osłonę ochronną z otworem o średnicy 10 < e ≤ 20 mm;

— 1,075+(10-e) • 0,0375 w przypadku wentylatora wyposażonego w osłonę ochronną z otworem o średnicy 8 < e ≤ 10 mm;

— 1,15 w przypadku wentylatora wyposażonego w osłonę ochronną z otworem o średnicy e ≤ 8 mm;

gdzie „e” to średnica otworu, odpowiadająca bokowi otworu kwadratowego, średnicy otworu okrągłego i najwęższemu wymiarowi otworu szczelinowego, zgodnie z definicją w sekcji 4.2.4.1 normy EN ISO 13857:2019;

P

u, wyrażone w W, jest iloczynem objętościowego natężenia przepływu q

v, wyrażonego w m3/s, i stosowanej różnicy ciśnień na wlocie i wylocie wentylatora Δp, wyrażonej w Pa, w obu przypadkach określonej w BEP, zgodnie ze wzorem:

P

u = qv • Δp,

gdzie q

v, wyrażone w m3/s, jest objętością gazu przemieszczanego w jednostce czasu przez wentylator i jest obliczane na podstawie masowego natężenia przepływu, zwykle standardowego powietrza o gęstości ρ domyślnie 1 200 kg/m3.

6.2. Wentylatory strumieniowe

Sprawność wentylatora strumieniowego ηr

(T) oblicza się jako:

gdzie:

qv

(T) to objętościowe natężenie przepływu przy ciągu T, w m3/s;

Δp(T) to różnica ciśnień przy ciągu T, wyrażona w Pa;

Pe

elektryczna moc wejściowa dostarczana do wentylatora, wyrażona w W;

ρ oznacza standardową gęstość powietrza (1,2 kg/m3);

A2

to powierzchnia wylotu wentylatora brutto w m2;

Tm

to ciąg wentylatora strumieniowego zgodnie z definicją zawartą w załączniku I pkt 24);

Cp, Cc i Cguard są współczynnikami korygującymi opisanymi w sekcji 6.1 powyżej.

7. Charakterystyczna wartość emisji hałasu L

Charakterystyczne wartości emisji hałasu, w dB(A) definiuje się jako:

L = PWL

impeller – 30 log u tip

– 10 log (0,001•qv

• p

fs) + 5 log Dimpeller

gdzie:

PWL

impeller to poziom mocy akustycznej wirnika w BEP, wyrażony w dB(A);

u tip

to prędkość końcówki wirnika w BEP, wyrażona w m/s;

qv

to objętościowe natężenie przepływu w BEP, wyrażone w m3/s;

p

fs to ciśnienie statyczne wentylatora w BEP, w Pa;

Dimpeller

to średnica wirnika, wyrażona w m.

8. Prędkość właściwa σΒΕΡ

Prędkość właściwą σΒΕΡ

wentylatorów promieniowych o elektrycznej mocy wejściowej Pe

< 10 kW, kategorii pomiarowej B lub D i kategorii sprawności określonej jako „całkowita” definiuje się jako:

gdzie:

σΒΕΡ

oznacza prędkość właściwą;

n oznacza prędkość wentylatora wyrażona w obrotach na sekundę (obr./s);

ρ oznacza gęstość powietrza (1,2 kg/m3);

qv,BEP

oznacza objętościowe natężenie przepływu w BEP, wyrażone w m3/s;

pf,BEP

oznacza ciśnienie wentylatora w BEP, wyrażone w Pa;

π oznacza liczbę pi (3,14...).

Tabela 2

Odniesienia i uwagi kwalifikujące dotyczące wentylatorów

(Źródłem wszystkich odniesień jest CEN, o ile nie wskazano inaczej)

Parametr

Odniesienie/Tytuł

Uwagi i krótki opis

FprEN 17166:2020 Wentylatory – Procedury i metody określania efektywności energetycznej dla zakresu elektrycznej mocy wejściowej od 125 W do 500 kW

Kategoria pomiarowa

4.3 Identyfikacja właściwej kategorii pomiarowej.

Kategoria pomiarowa oznacza konfigurację prób, pomiarów lub użytkowania, określającą warunki na wlocie i wylocie z badanego wentylatora, stosowaną do określenia efektywności energetycznej. Uwzględnione kategorie są ponumerowane od A do E, zgodnie z normami EN ISO 13349:2010 i EN ISO 5801:2017 ppkt 6.2, 6.3, 6.4, 6.5 (kategorie od A do D) oraz EN ISO 13350:2015 (kategoria E – wentylatory strumieniowe).

Kategoria sprawności

3.15.1 i 3.15.3 Definicje ciśnienia wentylatora i ciśnienia statycznego wentylatora.

Postać energii strumienia gazu wyrzucanego z wentylatora stosowana do określenia sprawności energetycznej wentylatora, określona na podstawie ciśnienia wentylatora lub ciśnienia statycznego wentylatora.

Współczynnik sprawności

6.1 i 6.2 Metoda porównywania współczynnika sprawności.

Parametr służący do obliczania minimalnej sprawności energetycznej wentylatora oznaczono w niniejszym rozporządzeniu jako „N”. W normie FprEN 17166:2020 minimalny wymagany współczynnik sprawności oznaczono jako N

g.

Sprawność wentylatora

5.5.2.5 Badanie wentylatorów strumieniowych.

Sprawność ogólną wentylatorów strumieniowych oblicza się zgodnie z normą EN ISO 13350:2015.

Objętościowe natężenie przepływu q

v

3.18 Objętościowe natężenie przepływu.

Objętościowe natężenie przepływu q

v1 oznacza masowe natężenie przepływu podzielone przez gęstość na wlocie wentylatora: q

v1 = q

m/ρ

1. EN ISO 5801:2017 ppkt 11.2 i załącznik A w odniesieniu do pomiaru i obliczania masowego natężenia przepływu, przy czym objętościowe natężenie przepływu można obliczyć zgodnie z ppkt 15.1.8.

Prędkość właściwa σ

BEP

3.15.1

Stosunek między natężeniem przepływu a ciśnieniem wentylatora wyrażony jako bezwymiarowa liczba charakterystyczna określona w BEP, którą można obliczyć zgodnie z załącznikiem III pkt 8. Wymagane ciśnienie wentylatora można obliczyć zgodnie z normą FprEN 17166:2020 ppkt 3.15.1.

EN ISO 5801:2017 Wentylatory – Badanie osiągów z wykorzystaniem standardowych przewodów wentylacyjnych

Różnica ciśnień Δp (w Pa) w BEP

12.8.9 Metoda pomiaru.

Opisuje sposób pomiaru różnicy ciśnień na wlocie i wylocie wentylatora, którą zgodnie z rozporządzeniem należy mierzyć w BEP.

Prędkość wentylatora (obr./min)

7.2 i 12.3 Prędkość obrotowa.

Współczynnik charakterystyczny

15.1.6 Ciśnienie wentylatora.

Ciśnienie spiętrzenia zmierzone na wylocie z wentylatora podzielone przez ciśnienie spiętrzenia na wlocie do wentylatora przy nominalnym natężeniu przepływu.

Współczynnik charakterystyczny można obliczyć na podstawie normy EN ISO 5801:2017 ppkt 3.35, w której jest on zdefiniowany jako współczynnik ciśnienia wentylatora (r), gdzie r = p

sg2/p

sg1.

IEC/EN 60034-2-1:2014 Maszyny elektryczne wirujące – Część 2-1: Znormalizowane metody wyznaczania strat i sprawności na podstawie badań (z wyjątkiem maszyn pojazdów trakcyjnych)

Elektryczna moc wejściowa P

e (w kW)

6.1.2 Bezpośredni pomiar mocy wejściowej (P

1) i wyjściowej (P

2).

Elektryczna moc wejściowa w BEP, mierzona na głównych zaciskach silnika lub, jeżeli występuje, w układzie bezstopniowej regulacji prędkości obrotowej. Norma EN IEC/60034-2-1:2014 dotycząca elektrycznej mocy wejściowej silników elektrycznych zasilanych bezpośrednio z sieci, norma EN IEC 61800-9-2:2017 dotycząca elektrycznej mocy wejściowej silników elektrycznych połączonych z kompletnym modułem napędowym i zasilanych takim modułem, z uwzględnieniem mających zastosowanie klauzul dotyczących temperatury otoczenia podczas badania (odpowiednio pkt 5.10 i 7.10), tj. między 15 °C a 30 °C.