Załącznik IV

1. Zakres kompetencji obowiązujący egzaminatora w zakresie prawa jazdy

1) Osoba uprawniona do dokonywania praktycznej oceny umiejętności kandydata w zakresie kierowania pojazdem mechanicznym musi posiadać wiedzę, umiejętności i orientację w odniesieniu do zagadnień wymienionych w ppkt 2–8.

2) Egzaminator musi posiadać kompetencje, których zakres pozwala na ocenę umiejętności kandydata ubiegającego się o uprawnienia kategorii odpowiadającej odbywanemu egzaminowi na prawo jazdy.

3) Wiedza i orientacja w dziedzinie kierowania pojazdem i dokonywania oceny:

a) teoria zachowania podczas jazdy;

b) dostrzeganie zagrożeń i unikanie wypadków; obejmuje to zrozumienie i respektowanie podatności na zagrożenia niezmotoryzowanych uczestników ruchu drogowego i zmotoryzowanych użytkowników pojazdów dwukołowych;

c) program kursu, na którym opierają się kryteria oceny podczas egzaminu na prawo jazdy;

d) wymogi egzaminu na prawo jazdy;

e) odpowiednie prawo dotyczące ruchu drogowego, w tym odpowiednie prawo unijne oraz krajowe, jak i wytyczne interpretacji przepisów;

f) teoria i techniki dokonywania oceny;

g) jazda defensywna.

4) Umiejętności dokonywania oceny:

egzaminator musi mieć umiejętności potrzebne do:

a) dokładnego obserwowania, kontrolowania i oceniania całokształtu zachowań kandydata, a w szczególności:

(i) poprawnego i kompleksowego rozpoznawania sytuacji niebezpiecznych;

(ii) trafnej oceny przyczyn i prawdopodobnych skutków niebezpiecznych sytuacji;

(iii) oceny osiągniętych kompetencji oraz rozpoznawania błędów;

(iv) konsekwentnego przestrzegania jednolitych kryteriów oceny;

b) szybkiego przyswajania informacji oraz określania informacji najważniejszych;

c) przewidywania, diagnozowania potencjalnych problemów oraz opracowywania strategii ich rozwiązywania;

d) przekazywania w odpowiednim czasie konstruktywnej oceny.

5) Własne umiejętności w zakresie kierowania pojazdami:

Osoba uprawniona do przeprowadzania egzaminu praktycznego na daną kategorię prawa jazdy musi sama wykazywać niezmiennie wysoki poziom umiejętności kierowania pojazdem silnikowym danego typu.

6) Jakość obsługi klienta:

a) ustalenie, czego kandydat może spodziewać się podczas egzaminu, i przekazanie mu tej informacji;

b) jasne komunikowanie się, obejmujące dobór treści, stylu i języka dostosowanych do odbiorcy oraz sytuacji, a także odpowiadanie na pytania kandydatów;

c) jasne informowanie o wynikach egzaminu wraz z komentarzem;

d) odnoszenie się do kandydatów z szacunkiem, bez dyskryminowania kogokolwiek.

7) Wiedza na temat technicznego wyposażenia pojazdu i mechaniki ruchu, w tym:

a) wiedza na temat technicznego wyposażenia, np. układu kierowniczego, opon, hamulców, świateł, zwłaszcza w przypadku motocykli i pojazdów ciężkich;

b) wiedza na temat zasad bezpieczeństwa dotyczących ładunku;

c) znajomość mechaniki ruchu pojazdu, czyli takich elementów, jak prędkość, tarcie, dynamika czy energia.

8) Kierowanie pojazdem w sposób ekonomiczny pod względem zużycia paliwa lub energii oraz przyjazny środowisku.

2. Warunki ogólne

1) Egzaminator w zakresie prawa jazdy kategorii B:

a) musi posiadać prawo jazdy kategorii B od co najmniej trzech lat;

b) musi mieć ukończone 23 lata;

c) musi uzyskać kwalifikacje podstawowe, o których mowa w pkt 3, a następnie uczestniczyć w procedurach zapewnienia jakości oraz w szkoleniach okresowych, zgodnie z pkt 4;

d) musi posiadać wykształcenie zawodowe pozwalające na uzyskanie co najmniej poziomu 3 według Międzynarodowej Standardowej Klasyfikacji Kształcenia (ISCED) UNESCO;

e) nie może równocześnie być egzaminatorem w zakresie prawa jazdy i wykonywać działalności zarobkowej jako instruktor nauki jazdy.

2) Egzaminator w zakresie prawa jazdy innych kategorii:

a) musi posiadać prawo jazdy odpowiedniej kategorii lub równoważny zakres wiedzy uzyskany w drodze odpowiedniej kwalifikacji zawodowej;

b) musi uzyskać kwalifikacje podstawowe, o których mowa w pkt 3, a następnie uczestniczyć w procedurach zapewnienia jakości oraz w szkoleniach okresowych, zgodnie z pkt 4;

c) musi być wykwalifikowanym egzaminatorem w zakresie prawa jazdy kategorii B od co najmniej trzech lat; wymóg ten może zostać zniesiony, jeżeli dany egzaminator jest w stanie wykazać, że:

(i) od co najmniej pięciu lat kieruje pojazdami danej kategorii; lub

(ii) jego teoretyczne i praktyczne umiejętności kierowania pojazdami uzyskały ocenę wyższą niż ta, która wymagana jest dla uzyskania prawa jazdy, co czyni tym samym zbędnym powyższy wymóg;

d) musi ukończyć kurs kształcenia zawodowego pozwalający na uzyskanie co najmniej poziomu 3 według ISCED;

e) nie może równocześnie być egzaminatorem w zakresie prawa jazdy i wykonywać działalności zarobkowej jako instruktor nauki jazdy.

3) Standardy zawodowe

Egzaminatorzy wykonujący swoje zadanie dotyczące praktycznej oceny muszą pozostawać wolni od zewnętrznych wpływów, bezpośrednich lub pośrednich. Muszą się oni powstrzymywać od wszelkich działań niezgodnych ze swoimi obowiązkami, a w wykonywaniu swoich zadań muszą przestrzegać obiektywizmu i bezstronności.

4) Uprawnienia równoważne

a) Państwa członkowskie mogą przyznać egzaminatorowi uprawnienia do przeprowadzania egzaminów na prawo jazdy kategorii AM, A1, A2 oraz A, jeśli zdobył on kwalifikacje podstawowe wymagane w pkt 3 w zakresie jednej z tych kategorii.

b) Państwa członkowskie mogą przyznać egzaminatorowi uprawnienia do przeprowadzania egzaminów na prawo jazdy kategorii C1, C, D1 oraz D, jeśli zdobył on kwalifikacje podstawowe wymagane w pkt 3 w zakresie jednej z tych kategorii.

c) Państwa członkowskie mogą przyznać egzaminatorowi uprawnienia do przeprowadzania egzaminów na prawo jazdy kategorii BE, C1E, CE, D1E oraz DE, jeśli zdobył on kwalifikacje podstawowe wymagane w pkt 3, w zakresie jednej z tych kategorii.

3. Kwalifikacje podstawowe

1) Szkolenie podstawowe

a) Uprawnienia do przeprowadzania egzaminów na prawo jazdy mogą być przyznane dopiero po pomyślnym ukończeniu przez daną osobę takiego programu szkoleń, jaki państwo członkowskie określi jako wystarczający do osiągnięcia kompetencji wymienionych w pkt 1.

b) Państwa członkowskie określają, czy zakres danego programu szkoleń pozwala na przyznanie uprawnień do przeprowadzania egzaminów na prawo jazdy jednej kategorii czy też większej liczby kategorii.

2) Egzaminy

a) Uprawnienia do przeprowadzania egzaminów na prawo jazdy mogą być przyznane dopiero po wykazaniu przez daną osobę, że posiada ona w stopniu zadowalającym wiedzę, zrozumienie, umiejętności oraz zdolności w zakresie zagadnień wymienionych w pkt 1.

b) Państwa członkowskie stosują procedurę egzaminacyjną, która pozwala należycie – z pedagogicznego punktu widzenia – ocenić kompetencje danej osoby, jak określono w pkt 1, a zwłaszcza w pkt 1 ppkt 4. Procedura egzaminacyjna musi spełniać kryteria dostępności określone w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/882 (1) oraz obejmować część teoretyczną i część praktyczną. W stosownych przypadkach ocena może opierać się na testach komputerowych. Określenie szczegółów co do rodzaju oraz długości testów i sprawdzianów wchodzących w skład egzaminów pozostaje w gestii poszczególnych państw członkowskich.

c) Państwa członkowskie muszą określić, czy zakres danego egzaminu pozwala na przyznanie uprawnień do przeprowadzania egzaminów na prawo jazdy jednej kategorii czy też większej liczby kategorii.

4. Zapewnienie jakości i szkolenia okresowe

1) Zapewnienie jakości

a) Państwa członkowskie wdrażają procedury zapewnienia jakości, aby zapewnić utrzymanie standardów obowiązujących egzaminatorów w zakresie prawa jazdy.

b) Procedury zapewnienia jakości muszą obejmować nadzór nad egzaminatorami w trakcie pracy, ich dalsze szkolenie oraz przedłużanie ważności ich uprawnień, ich stały rozwój zawodowy, a także okresowy przegląd wyników przeprowadzonych przez nich egzaminów na prawo jazdy.

c) Państwa członkowskie stosują wymóg, by każdy egzaminator podlegał rocznemu nadzorowi w ramach procedur zapewnienia jakości, które wymieniono w pkt 4 ppkt 1 lit. b). Ponadto państwa członkowskie stosują wymóg, by każdy egzaminator poddawany był co pięć lat inspekcji w trakcie przeprowadzania egzaminów; łączny czas inspekcji wynosi co najmniej pół dnia, co pozwala na obserwację kilku egzaminów. W przypadku stwierdzenia problemów podejmuje się działania naprawcze. Osoba dokonująca inspekcji musi posiadać stosowne do tego uprawnienia nadane przez państwo członkowskie.

d) Państwa członkowskie mogą stosować zasadę, zgodnie z którą w przypadku, gdy egzaminator jest uprawniony do przeprowadzania egzaminów na prawo jazdy na więcej niż jedną kategorię, pomyślny przebieg inspekcji w zakresie egzaminów na jedną kategorię uznaje się za spełnienie wymogu inspekcji w odniesieniu do więcej niż tej jednej kategorii.

e) Przeprowadzanie egzaminów na prawo jazdy musi być monitorowane i nadzorowane przez organ uprawniony przez państwo członkowskie, tak aby zapewnić właściwy i spójny system oceny. Państwa członkowskie zapewniają, aby członkowie organu, którzy mają za zadanie monitorować i nadzorować pracę egzaminatorów, byli bezstronni i nie poddawali się zewnętrznym wpływom lub naciskom politycznym w pełnieniu swoich funkcji.

2) Szkolenie okresowe

a) Państwa członkowskie stosują zasadę, zgodnie z którą egzaminatorzy w zakresie prawa jazdy, bez względu na liczbę kategorii, w zakresie których posiadają uprawnienia do egzaminowania, w celu zachowania uprawnień odbywają:

(i) minimalne regularne szkolenie okresowe w łącznym wymiarze czterech dni w okresie dwóch lat w celu:

— utrzymania i odświeżenia koniecznej wiedzy, umiejętności przeprowadzania egzaminów i umiejętności w zakresie komunikacji;

— rozwijania nowych kompetencji, które stały się konieczne w kontekście wykonywania ich zawodu;

— zapewnienia utrzymania przez nich sprawiedliwych i jednolitych kryteriów przeprowadzania egzaminów;

(ii) minimalne szkolenie okresowe w łącznym wymiarze co najmniej pięciu dni w okresie pięciu lat w celu rozwijania i utrzymania niezbędnych umiejętności praktycznych w zakresie kierowania pojazdami.

b) Państwa członkowskie przyjmują właściwe środki, aby tym egzaminatorom, którzy w świetle wdrożonego systemu zapewnienia jakości wykazują poważne niedociągnięcia, zapewnić możliwie szybko odpowiednie szkolenie.

c) Szkolenia okresowe mogą przyjmować formę prezentacji, szkolenia stacjonarnego, nauczania konwencjonalnego lub wspomaganego elektronicznie, oraz mogą odbywać się indywidualnie lub grupowo. Mogą obejmować przedłużenie ważności uprawnień w zakresie, jaki państwa członkowskie uznają za odpowiedni.

d) Państwa członkowskie mogą stosować zasadę, zgodnie z którą w przypadku egzaminatora uprawnionego do przeprowadzania egzaminów na prawo jazdy w zakresie więcej niż jednej kategorii, który odbył szkolenia okresowe w zakresie egzaminów na jedną kategorię, uznaje się, że wymóg w zakresie odbycia szkoleń okresowych został spełniony w odniesieniu do więcej niż tej jednej kategorii, o ile spełnione zostały warunki określone w pkt 4 ppkt 2 lit. e).

e) Egzaminator, który nie przeprowadzał egzaminów na daną kategorię przez ostatnie 24 miesiące, musi przejść odpowiednią weryfikację kwalifikacji, zanim uzyska pozwolenie na dalsze przeprowadzanie egzaminów na prawo jazdy tej kategorii. Weryfikacja taka może się odbyć w ramach szkoleń określonych w pkt 4 ppkt 2 lit. a).

5. Prawa nabyte

1) Państwa członkowskie mogą zezwolić osobom, które uzyskały uprawnienia do przeprowadzania egzaminów na prawo jazdy bezpośrednio przed dniem 19 stycznia 2013 r., na dalsze przeprowadzanie tych egzaminów, mimo że nie uzyskały one uprawnień zgodnie z warunkami ogólnymi określonymi w pkt 2 lub procedurą nabywania kwalifikacji podstawowych określoną w pkt 3.

2) Tacy egzaminatorzy podlegają jednak zwykłym procedurom nadzoru oraz zapewnienia jakości określonym w pkt 4.

(1) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/882 z dnia 17 kwietnia 2019 r. w sprawie wymogów dostępności produktów i usług (Dz.U. L 151 z 7.6.2019, s. 70, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2019/882/oj).