Załącznik I

Do celów niniejszego załącznika stosuje się następujące definicje:

1) „grunty naturalne” oznaczają obszar gruntu, na którym dominujące są procesy naturalne, a ludzka interwencja jest minimalna lub nie ma jej w ogóle, i na którym podstawowe funkcje ekologiczne i skład gatunkowy nie zostały znacząco zmienione;

2) „zasklepienie netto” oznacza różnicę między zasklepieniem gleby a jej odsklepieniem;

3) „obszar zabudowany” oznacza obszar zabudowany w rozumieniu Wytycznych Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (IPCC) z 2006 r. dotyczących krajowych wykazów gazów cieplarnianych;

4) „gleby organiczne” oznaczają gleby organiczne w rozumieniu Wytycznych IPCC z 2006 r. dotyczących krajowych wykazów gazów cieplarnianych;

5) „gleby mineralne” oznaczają gleby mineralne w rozumieniu Wytycznych IPCC z 2006 r. dotyczących krajowych wykazów gazów cieplarnianych;

6) „gleby zagospodarowane” oznaczają gleby, w odniesieniu do których stosuje się praktyki gospodarowania glebą.

Aspekt degradacji gleby

Wskaźnik glebowy (1)

Kryteria zdrowego stanu gleby – niewiążące zrównoważone wartości docelowe (2)

Obszary zwolnione z osiągnięcia powiązanego kryterium

Część A: wskaźniki glebowe z kryteriami zdrowego stanu gleby ustanowionymi na poziomie Unii

Zasolenie (3)

Przewodność elektryczna (w decysiemensach na metr)

< 4 dS m-1 w przypadku stosowania metody pomiaru nasyconego ekstraktu glebowego (eEC) lub równoważne kryterium w przypadku stosowania innej metody pomiaru

Naturalnie zasolone obszary lądowe, obszary regularnie zalewane przez wody morskie oraz obszary narażone na rozpylanie wody morskiej

Utrata węgla organicznego w glebie

Stężenie węgla organicznego w glebie (w g na kg)

— W przypadku gleb organicznych: przestrzeganie celów określonych dla takich gleb na poziomie krajowym zgodnie z art. 4 ust. 2 i 4 i art. 11 ust. 4 rozporządzenia (UE) 2024/1991

Bez zwolnień

— W przypadku gleb mineralnych: stosunek węgla organicznego w glebie do iłu > 1/13 (tj. stosunek zawartości węgla organicznego w glebie do zawartości frakcji iłowej (frakcja o średnicy ziaren mniejszej niż 0,002 mm))

Oczekuje się, że państwa członkowskie będą stosować do tego wskaźnika współczynniki korygujące, jeżeli uzasadniają to szczególne typy gleby lub warunki klimatyczne, biorąc pod uwagę związek ze stabilnością strukturalną.

Gleby niezagospodarowane na obszarach gruntów naturalnych

Zagęszczenie podglebia

Gęstość objętościowa podglebia (w g na cm3)

Uziarnienie gleby (4)

Zakres

Gleby niezagospodarowane na obszarach gruntów naturalnych i na obszarach z glebami zagęszczonymi w sposób naturalny

Piasek, piasek gliniasty, glina piaszczysta, glina zwykła

< 1,80

Glina piaszczysto-ilasta, glina zwykła, glina ilasta, pył zwykły, pył gliniasty

< 1,75

Pył gliniasty, glina pylasto-ilasta

< 1,65

Ił piaszczysty, ił pylasty, glina ilasta zawierająca 35–45 % iłu

< 1,58

Ił

< 1,47

Państwa członkowskie mogą stosować różne klasy uziarnienia lub wartości odpowiadające poziomom uznawanym za problematyczne dla rozwoju systemu korzeniowego roślin.

Opcjonalnie:

— Przewodność hydrauliczna w stanie nasycenia – Ksat (cm/dzień)

— Pojemność powietrzna (%)

≥ 10 cm/dzień (5)

Państwa członkowskie mogą dostosować tę wartość do swoich lokalnych warunków glebowych.

≥ 5 % (6)

Państwa członkowskie mogą dostosować tę wartość do swoich lokalnych warunków glebowych.

Część B: wskaźniki glebowe z kryteriami zdrowego stanu gleby ustanowionymi na poziomie państw członkowskich

Nadmierna zawartość składników odżywczych w glebie

Fosfor ekstrahowalny (w mg na kg)

< „wartość maksymalna”

Państwa członkowskie określają własną „wartość maksymalną” do poziomu niepowodującego szkód dla zdrowia ludzi i środowiska.

Gleby niezagospodarowane na obszarach gruntów naturalnych

Erozja gleby

Tempo erozji gleby

(w tonach na hektar rocznie)

< „wartość maksymalna”

Państwa członkowskie określają swoją własną „wartość maksymalną”, do poziomu niepowodującego szkód dla zdrowia ludzi i środowiska.

Jałowa ziemia i obszary gruntów naturalnych, o ile nie wiąże się z nimi znaczące ryzyko związane z klęskami żywiołowymi

Zanieczyszczenie gleby

— stężenie metali ciężkich w glebie: As, Sb, Cd, Co, Cr (ogółem), Cu, Hg, Pb, Ni, Tl, V, Zn (w mg na kg)

— stężenie wybranych organicznych substancji zanieczyszczających ustalone przez państwa członkowskie i z uwzględnieniem istniejących w przepisach prawa unijnego stężeń granicznych, na przykład w odniesieniu do jakości wody i emisji do powietrza

Wystarczająca pewność, uzyskana na podstawie punktowego pobierania próbek gleby, identyfikacji i badania terenów potencjalnie zanieczyszczonych oraz wszelkich innych istotnych informacji, że nie istnieje niedopuszczalne ryzyko dla zdrowia ludzi i dla środowiska wynikające z zanieczyszczenia gleby.

W ocenie ryzyka uwzględnia się poziomy naturalnego i antropogenicznego tła.

Jeżeli tło naturalne jest jedynym powodem prowadzącym do niedopuszczalnego ryzyka, daną glebę uznaje się za spełniającą kryteria zdrowej gleby, pod warunkiem że gospodaruje się nią w taki sposób, że nie istnieje niedopuszczalne ryzyko dla zdrowia ludzi.

Siedliska o naturalnie wysokim stężeniu metali ciężkich wymienione w załączniku I do dyrektywy Rady 92/43/EWG pozostają chronione.

Bez zwolnień

Ograniczenie retencji i infiltracji wody w glebie

Retencja wody:

— pojemność wodna próbki gleby (% wody/całkowita (objętość lub masa) gleby)

Infiltracja wody:

— przewodność hydrauliczna w stanie nasycenia – Ksat (cm/dzień)

— pojemność powietrzna (%)

Szacunkowa wartość całkowitej pojemności wodnej, przewodności hydraulicznej w stanie nasycenia i pojemności powietrznej jednostki glebowej przekracza minimalny próg i może być również oceniana w podziale na dorzecza lub zlewnie, z uwzględnieniem procesów wodnych występujących w tej skali.

Minimalny próg ustala (w tonach) państwo członkowskie w odpowiedniej skali na poziomie takiej wartości, że skutki powodzi w następstwie intensywnych opadów deszczu lub okresów niskiej zawartości wilgoci w glebie spowodowanej suszą są łagodzone.

Bez zwolnień

Utrata węgla organicznego w glebie

Zasoby węgla organicznego w glebie (tC ha-1)

Opcjonalnie:

— zawartość węgla organicznego w glebie (w g na kg)

Przyczynianie się do realizacji krajowych celów w zakresie pochłaniania gazów cieplarnianych netto w sektorze LULUCF, o których mowa w art. 4 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2018/841.

> „wartość minimalna”

Państwa członkowskie określają wartość minimalną w podziale na uziarnienie gleby.

Bez zwolnień

Część C: wskaźniki glebowe bez kryteriów

Aspekt degradacji gleby

Wskaźnik glebowy

Nadmierna zawartość składników odżywczych w glebie

Zawartość azotu ogólnego w glebie (w mg g-1)

Stosunek węgla organicznego w glebie do azotu

Zakwaszenie

Kwasowość gleby (pH)

Państwa członkowskie mogą również wybrać opcjonalny wskaźnik:

— wysycenie zasadami (tj. (Ca + Mg + K)/rzeczywista pojemność wymiany kationowej (PWK))

Zagęszczenie wierzchniej warstwy gleby

Gęstość objętościowa wierzchniej warstwy gleby (poziom A (7) ) (w g cm-3)

Opcjonalnie:

— przewodność hydrauliczna w stanie nasycenia (cm/dzień)

— pojemność powietrzna (%)

Utrata różnorodności biologicznej gleby

Metabarkodowanie DNA grzybów i bakterii

Państwa członkowskie mogą również wybrać co najmniej jeden inny opcjonalny wskaźnik w celu oceny różnorodności biologicznej, taki jak:

— metabarkodowanie archeonów, protistów i zwierząt,

— analiza profili fosfolipidowych kwasów tłuszczowych (PLFA),

— liczebność i różnorodność nicieni,

— liczebność i różnorodność dżdżownic,

— liczebność i różnorodność skoczogonków,

— liczebność i różnorodność rodzimych mrówek,

— jakość biologiczna gleby w oparciu o stawonogi (QBS-ar),

— obecność inwazyjnych gatunków obcych i agrofagów roślin,

— oddychanie podstawowe gleby.

Zanieczyszczenie gleby (8)

Stężenia PFAS-21 (9) lub stężenia PFAS-43 (10) lub wybranych PFAS określone przez państwa członkowskie zgodnie z art. 7 ust. 4

Stężenia wybranych substancji czynnych w pestycydach i ich metabolitach określone przez państwa członkowskie zgodnie z art. 7 ust. 4

Opcjonalnie:

— stężenia lub obecność wybranych innych nowo występujących substancji zanieczyszczających glebę określonych przez państwa członkowskie zgodnie z art. 7 ust. 4

Część D: mierniki zasklepienia gleby i usunięcia gleby

Aspekt degradacji gleby

Mierniki zasklepienia gleby i usunięcia gleby

Zasklepienie gleby i usunięcie gleby

Całkowita powierzchnia zasklepionych gleb i obszarów, z których usunięto glebę (km2 i % powierzchni państwa członkowskiego)

Zasklepienie gleby i usunięcie gleby, odsklepienie i zasklepienie netto (średnio rocznie – w km2 i % powierzchni państwa członkowskiego)

Całkowity obszar zabudowany (w km2 i % powierzchni państwa członkowskiego)

Zmiana użytkowania gruntów na obszar zabudowany i z obszaru zabudowanego na inny (średnio rocznie – w km2 i % powierzchni państwa członkowskiego)

Państwa członkowskie mogą również stosować inne powiązane mierniki nieobowiązkowe, takie jak:

— utrata naturalnych funkcji gleby,

— rozdrobnienie gruntów,

— współczynnik recyklingu gruntów,

— grunty zajęte pod działalność handlową, węzły logistyczne, odnawialne źródła energii, powierzchnie takie jak porty lotnicze, drogi, kopalnie,

— skutki zasklepienia gleby i usunięcia gleby, takie jak ilościowe określenie utraty usług ekosystemowych, zmiana intensywności powodzi.

(1) Minimalne kryteria metodyki badania próbek in situ w odniesieniu do wskaźników glebowych określono w załączniku II część A, a dalsze szczegóły należy podać zgodnie z art. 24.

(2) Dalsze szczegóły dotyczące metodyki określania niewiążących zrównoważonych wartości docelowych i operacyjnych wartości progowych dla wskaźników glebowych wymienionych w załączniku I część A i B oraz, w miarę możliwości, część C, należy podać zgodnie z art. 24.

(3) Z pomiaru przewodności elektrycznej można wyłączyć obszary, na których nie występuje ryzyko zasolenia. Dalsze szczegóły dotyczące metodyki oceny obszarów, na których nie występuje ryzyko zasolenia, należy podać zgodnie z art. 24.

(4) Zgodnie z definicją zawartą w opracowaniu grupy roboczej Międzynarodowej Unii Towarzystw Gleboznawczych (IUSS) z 2022 r. zatytułowanym „World Reference Base for Soil Resources. International soil classification system for naming soils and creating legends for soil maps” [„Światowa baza referencyjna zasobów glebowych – międzynarodowy system klasyfikacji gleb do celów nazewnictwa gleb i tworzenia legend dla map gleb”]. Wydanie czwarte. Międzynarodowa Unia Towarzystw Gleboznawczych, Wiedeń, Austria.

(5) Lebert, M., Böken, H., Glante, F. 2007. „Soil compaction—indicators for the assessment of harmful changes to the soil in the context of the German Federal Soil Protection Act” [„Mierniki kompakcji gleby służące do oceny szkodliwych zmian w glebie w kontekście niemieckiej federalnej ustawy o ochronie gleby”]. Journal of Environmental Management, 82(3): 388–397.

(6) Lebert, M., Böken, H., Glante, F. 2007. „Soil compaction—indicators for the assessment of harmful changes to the soil in the context of the German Federal Soil Protection Act” [„Mierniki kompakcji gleby służące do oceny szkodliwych zmian w glebie w kontekście niemieckiej federalnej ustawy o ochronie gleby”]. Journal of Environmental Management, 82(3): 388–397.

(7) Zgodnie z definicją zawartą w wytycznych FAO dotyczących opisu gleby, rozdział 5 (https://www.fao.org/3/a0541e/a0541e.pdf).

(8) Mogą być mierzone w ograniczonej liczbie punktów pobierania próbek.

(9) 6:2 FTS, PFBA, PFBS, PFDA, PFDoDA, PFDoDS, PFDS, PFHpA, PFHpS, PFHxA, PFHxS, PFNA, PFNS, PFOA, PFOS, PFPeA, PFPeS, PFTrDA, PFTrDS, PFUnDA, PFUnDS lub inne 21 PFAS, zgodnie z dostępnością w laboratoriach.

(10) PFOS, PFOA, PFHxS, PFNA, PFBS, PFPeS, PFHpS, PFNS, PFDS, PFUnDS, PFDoDS, PFTrDS, PFBA, PFPeA, PFHxA, PFHpA, PFDA, PFUnDA, PFDoDA, PFTrDA, PFTeDA, PFOSA, N-EtFOSA, N-MeFOSA, FOSAA, N-EtFOSAA, N-MeFOSAA, FHxSA, N-EtFHxSA, N-MeFHxSA, FHxSAA, N-EtFHxSAA, N-MeFHxSAA, FBSA, N-EtFBSA, N-MeFBSA, FBSAA, N-EtFBSAA, N-MeFBSAA, 6:2 FTS, 8:2 FTS, 5:3 FTCA, 7:3 FTCA lub inne 43 PFAS, zgodnie z dostępnością w laboratoriach.