Artykuł 4

1. Wsparciem z Instrumentu zarządza Komisja w sposób spójny z kluczowymi zasadami i celami reform gospodarczych określonymi w układzie o stowarzyszeniu między UE a Mołdawią oraz w ramach polityki rozszerzenia Unii Europejskiej.

2. Współpraca w ramach Instrumentu opiera się na potrzebach i propaguje następujące zasady skuteczności pomocy rozwojowej: odpowiedzialność Mołdawii za priorytety w dziedzinie rozwoju wraz ze skoncentrowaniem się na jasnych warunkach i wymiernych rezultatach, inkluzywne partnerstwa z partnerami społecznymi i organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, a także przejrzystość i wzajemna rozliczalność. Współpraca ta opiera się na skutecznym i wydajnym przydzielaniu i wykorzystywaniu zasobów.

3. Udzielanie pomocy makrofinansowej nie jest objęte zakresem Instrumentu.

4. Wsparcie z Instrumentu ma charakter dodatkowy i uzupełniający w stosunku do wsparcia udzielanego z innych programów i instrumentów unijnych. Działania kwalifikujące się do finansowania na podstawie niniejszego rozporządzenia mogą otrzymywać wsparcie z innych programów i instrumentów unijnych, pod warunkiem że wsparcie nie jest przeznaczone na pokrycie tych samych kosztów oraz że zapewniono odpowiedni nadzór i kontrolę budżetową. Komisja zapewnia komplementarność i synergię między Instrumentem a innymi programami unijnymi, aby uniknąć powielania pomocy i podwójnego finansowania.

5. Aby promować komplementarność, spójność i skuteczność swoich działań, Komisja i państwa członkowskie współpracują i dążą do tego, aby nie powielać pomocy na podstawie niniejszego rozporządzenia oraz innych form pomocy – w tym zintegrowanych pakietów fiskalnych przewidujących finansowanie zarówno eksportu, jak rozwoju oferowanych przez Unię, państwa członkowskie, państwa trzecie, organizacje i podmioty wielostronne i regionalne, takie jak organizacje międzynarodowe i odpowiednie międzynarodowe instytucje finansowe, agencje i darczyńców spoza Unii – a także dążą do zapewnienia synergii między wspomnianymi rodzajami pomocy, zgodnie z ustalonymi zasadami wzmacniania koordynacji operacyjnej w obszarze pomocy zewnętrznej, w tym przez usprawnioną koordynację z państwami członkowskimi na szczeblu lokalnym. Taka koordynacja na szczeblu lokalnym obejmuje regularne i terminowe konsultacje oraz częste wymiany informacji przez cały okres wdrażania Instrumentu.

6. Działania w ramach Instrumentu uwzględniają i propagują demokrację, prawa człowieka i równość płci, stopniowo dostosowują się do unijnych standardów społecznych, klimatycznych i środowiskowych, w stosownych przypadkach uwzględniają kwestie łagodzenia skutków zmiany klimatu i przystosowywania się do niej, jak również ograniczania ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi, ochrony środowiska i różnorodności biologicznej, w tym, w stosownych przypadkach, za pomocą ocen oddziaływania na środowisko, a także wspierają postępy w osiąganiu celów zrównoważonego rozwoju, promując zintegrowane przedsięwzięcia mogące przynieść dodatkowe korzyści i przyczynić się do osiągania wielorakich celów w sposób spójny. W działaniach tych unika się aktywów osieroconych i kieruje się zasadą „nie czyń poważnych szkód” i zasadą niepozostawiania nikogo w tyle, a także podejściem zakładającym uwzględnianie zrównoważoności, które leży u podstaw Europejskiego Zielonego Ładu. Co najmniej 37 % bezzwrotnego wsparcia finansowego, w tym rezerw, udzielanego na rzecz projektów inwestycyjnych zatwierdzonych w ramach platformy inwestycyjnej dla krajów objętych polityką sąsiedztwa przeznacza się na cele klimatyczne.

7. Mołdawia i Komisja zapewniają, aby w całym procesie przygotowywania programu reform i wdrażania Instrumentu brano pod uwagę i propagowano równość płci, uwzględnianie aspektu płci i włączanie perspektywy płci. Mołdawia i Komisja przyjmują odpowiednie środki w celu zapobiegania wszelkim formom dyskryminacji ze względu na płeć, rasę lub pochodzenie etniczne, religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną. Komisja składa sprawozdania na temat tych środków w kontekście regularnej sprawozdawczości w ramach planów działania w sprawie równości płci.

8. Z Instrumentu nie wspiera się działań ani środków, które są niezgodne z planami Mołdawii w dziedzinie energii i klimatu, z jej ustalonym na poziomie krajowym wkładem na mocy porozumienia paryskiego i ambicjami osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r. lub które sprzyjają inwestycjom w paliwa kopalne bądź powodują znaczące negatywne skutki dla środowiska, klimatu lub bioróżnorodności, chyba że takie działania lub środki są absolutnie wymagane do osiągnięcia celów Instrumentu, zwłaszcza celu określonego w art. 3 ust. 2 lit. c), przy czym uwzględnia się ewentualne rozwiązania przejściowe i realizuje się średnio- i długoterminową strategię energetyczną, aby zapewnić bezpieczeństwo energetyczne. W stosownych przypadkach tym rozwiązaniom tymczasowym towarzyszą odpowiednie środki w celu uniknięcia tych negatywnych skutków, zapobieżenia im lub ich ograniczenia i w miarę możliwości ich skompensowania.

9. Zgodnie z zasadą inkluzywnego partnerstwa Komisja dąży do zapewnienia, w stosownych przypadkach, kontroli demokratycznej w formie konsultacji, które rząd Mołdawii powinien prowadzić z parlamentem Mołdawii, władzami lokalnymi, zgodnie z krajowymi ramami prawnymi Mołdawii, a także z odpowiednimi zainteresowanymi stronami, partnerami społecznymi i społeczeństwem obywatelskim, w stosownych przypadkach z uwzględnieniem grup szczególnie wrażliwych, uchodźców oraz wszystkich mniejszości i społeczności, tak aby umożliwić im, stosownie do przypadku, udział w opracowywaniu i realizacji działań kwalifikujących się do finansowania w ramach Instrumentu oraz w związanych z tym procesach monitorowania, kontroli i ewaluacji. Podczas tych konsultacji dąży się do tego, aby odzwierciedlić różnorodność społeczeństwa Mołdawii. Dodatkowo Komisja zapewnia, aby społeczeństwo obywatelskie w Mołdawii, w tym organizacje pozarządowe, mogło bezpośrednio zgłaszać Komisji wszelkie nieprawidłowości dotyczące finansowania lub ostatecznych odbiorców za pośrednictwem odpowiednich stałych kanałów.

10. Komisja, w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi i Mołdawią, zapewnia realizację zobowiązań Unii na rzecz większej przejrzystości i rozliczalności podczas udzielania wsparcia, w tym przez zachęcanie do wdrażania i wzmacniania systemów kontroli wewnętrznej i polityki zwalczania nadużyć finansowych. Komisja podaje do wiadomości publicznej informacje na temat wielkości i alokacji wsparcia za pośrednictwem tabeli wyników Instrumentu, o której mowa w art. 24. Mołdawia publikuje aktualne dane na temat ostatecznych odbiorców unijnych środków finansowych przeznaczonych na realizację reform i inwestycji w ramach Instrumentu, jak opisano w art. 20.