Załącznik IV

W niniejszym załączniku określono metodę weryfikacji zgodności eksploatacyjnej (ISC) w odniesieniu do weryfikacji zgodności monitorowania emisji NOx i cząstek stałych przez systemy OBM oraz metody nadzoru rynku służące weryfikacji zgodności z ogólnymi wymogami systemów OBM.

CZĘŚĆ A

Weryfikacja zgodność eksploatacyjna układów OBM

1. WPROWADZENIE

1.1.

Weryfikacja zgodności eksploatacyjnej OBM musi zapewniać, aby OBM obecny w próbie pojazdów należących do tej samej rodziny OBM, jak określono w pkt 2, przeprowadzał obliczenia emisji NOx na danej odległości z należytą dokładnością oraz aby nie dochodziło do systematycznego niedoszacowania emisji.

1.2.

Weryfikacja zgodności eksploatacyjnej musi również zapewniać, aby systemy OBM były w stanie wykrywać przekroczenia co najmniej 2,5-krotności odpowiednich dopuszczalnych wielkości emisji spalin określonych w załączniku I do rozporządzenia (UE) 2024/1257 zarówno w odniesieniu do NOx, jak i cząstek stałych.

1.3.

Weryfikację zgodności eksploatacyjnej przeprowadzają producenci pojazdów i organy udzielające homologacji typu.

1.4.

Weryfikacja zgodności eksploatacyjnej może być przeprowadzana przez Komisję i uznane strony trzecie.

1.5.

Weryfikacja zgodności eksploatacyjnej nie podlega wymogom dotyczącym minimalnej częstotliwości.

2. DEFINICJA RODZINY OBM

2.1.

Do celów badania zgodności eksploatacyjnej OBM rodzina OBM składa się z pojazdów objętych tą samą deklaracją zgodności zgodnie z załącznikiem III.

3. KRYTERIA WYBORU POJAZDÓW I KWALIFIKOWALNOŚĆ DO BADANIA

3.1.

Organ udzielający homologacji typu i inne odpowiednie podmioty gromadzą informacje niezbędne do ustalenia, które rodziny OBM będą weryfikowane. Należy uwzględnić anonimowe dane OBM przekazane organom przez producentów zgodnie z art. 11.

3.2.

Zgodność eksploatacji układów OBM sprawdzana jest przez okres do 10 lat lub do przebiegu 200 000 km, w zależności od tego, co nastąpi wcześniej.

3.3.

Oprócz kryteriów kwalifikowalności do weryfikacji zgodności eksploatacyjnej określonych w art. 14, mającymi zastosowanie technicznymi kryteriami wyboru pojazdów będą kryteria określone w załączniku II do rozporządzenia wykonawczego (UE) 2025/1706.

4. BADANIA ZGODNOŚCI EKSPLOATACYJNEJ OBM

4.1.

Weryfikacji zgodności eksploatacyjnej OBM dokonuje się za pomocą badania laboratoryjnego lub badania emisji w warunkach drogowych. W przypadku badań drogowych z użyciem urządzeń PEMS należy postępować zgodnie z procedurą walidacji określoną w załączniku 6 do regulaminu ONZ nr 168.

4.2.

Badania przeprowadza się w taki sposób, aby emisje i odległości objęte badaniem emisji i odpowiadającym mu przejazdem OBM były takie same.

4.3.

Weryfikację przeprowadza się na próbie pojazdów należących do tej samej rodziny OBM, a wyniki ocenia się zgodnie z metodą oceny opisaną w pkt 5. Każdy badany pojazd dostarcza, co najwyżej, dwa wyniki do weryfikacji opisanej w pkt 5.1 i dwa wyniki do weryfikacji opisanej w pkt 5.2 (jeden wynik dla cząstek stałych i jeden wynik dla NOx).

4.4.

Weryfikacji zgodności eksploatacyjnej OBM dokonuje się równolegle z badaniami zgodności eksploatacyjnej na potrzeby weryfikacji zgodności z dopuszczalnymi wartościami emisji z rury wydechowej, jak określono w załączniku II do rozporządzenia wykonawczego (UE) 2025/1706. Te same badania emisji (RDE lub typ 1) muszą być możliwe do przeprowadzenia z wykorzystaniem obu metod badań.

4.5.

Alternatywnie weryfikacji zgodności eksploatacyjnej systemów OBM zgodnie z pkt 1.1 można dokonać, wykorzystując dowolny przejazd na drodze trwający dłużej niż 40 minut i obejmujący ponad 20 kilometrów, który spełnia warunki otoczenia i dynamiczne warunki przejazdu określone w pkt 8.1 i 8.2 regulaminu ONZ nr 168, przy maksymalnej prędkości 160 km/h. Jeżeli część badania lub całe badanie przeprowadza się w warunkach wykraczających poza rozszerzone warunki lub jeśli przekroczono maksymalną prędkość, badanie jest nieważne.

4.6.

Pojazd, w przypadku którego przed badaniem co najmniej jeden status monitorowania emisji spalin wykazuje wartość „pośredni”, poddaje się procedurze przygotowania wstępnego. Podczas przygotowania wstępnego pojazd należy prowadzić przez co najmniej 40 minut i 20 kilometrów z pracującym silnikiem spalinowym. Przygotowanie wstępne obejmuje co najmniej pięć kolejnych minut, podczas których pojazd jest prowadzony z prędkością 90 km/h lub wyższą. Po przygotowaniu wstępnym dezaktywuje się mechanizm napędowy i odczytuje wszystkie statusy monitorowania emisji spalin. Pojazdy kwalifikują się do badania zgodności eksploatacyjnej, jeżeli żaden ze statusów monitorowania nie przyjmuje wartości „błąd”.

4.7.

Pojazd, w przypadku którego wartość „odległości OBM od momentu zresetowania statusu monitorowania” (parametr 1.51 w załączniku I) wynosi mniej niż 400 km, poddaje się przygotowaniu wstępnemu zgodnie z opisem w pkt 4.6, dopóki wartość tego parametru nie przekroczy 400 km.

5. OCENA WYNIKÓW BADANIA

5.1.

Wyniki badania emisji wykorzystuje się do sprawdzenia dokładności obliczania przez OBM emisji NOx w spalinach na danej odległości zgodnie z art. 6.

5.2.

Jeżeli wyniki badania emisji wskazują na co najmniej 2,5-krotność odpowiednich dopuszczalnych wielkości emisji spalin określonych w załączniku I do rozporządzenia (UE) 2024/1257 w odniesieniu do NOx lub cząstek stałych, wyniki te wykorzystuje się do sprawdzenia, czy OBM jest w stanie wykryć takie przekroczenia. Weryfikacja ta nie ma zastosowania do badań przeprowadzanych przy użyciu metody alternatywnej opisanej w pkt 4.6.

5.3.

Na koniec badania emisji rejestruje się i porównuje podaną przez OBM wartość emisji „NOx na danej odległości” dla przejazdu OBM (parametr 2.5 w załączniku I) oraz wartość emisji NOx na danej odległości dla danego przejazdu zmierzoną przez laboratorium emisji lub system PEMS.

5.4.

Wartość emisji NOx dla danej odległości dla danego przejazdu zmierzoną za pomocą urządzeń PEMS oblicza się, dzieląc skumulowane masowe emisje NOx w trakcie przejazdu przez całkowitą długość przejazdu. Zastosowanie ma korekta marginesu PEMS z pkt 4 załącznika 11 do regulaminu ONZ nr 168 oraz korekty z pkt 5 załącznika 7 do tego regulaminu.

5.5.

Ani wartość z OBM, ani wartość zmierzona przez laboratorium emisji lub system PEMS nie mogą być modyfikowane żadnymi innymi współczynnikami korygującymi.

6. PROCEDURA STATYSTYCZNA W ZAKRESIE ZGODNOŚCI EKSPLOATACYJNEJ OBM

6.1.

Przed przeprowadzeniem pierwszego badania zgodności eksploatacyjnej OBM dla rodziny OBM producent, akredytowane laboratorium lub służba techniczna (»strona«) zgłasza zamiar przeprowadzenia badania zgodności eksploatacyjnej danej rodziny OBM organowi udzielającemu homologacji typu. W następstwie tego zgłoszenia organ udzielający homologacji typu otwiera nowy folder statystyczny w celu przetwarzania wyników dotyczących rodziny OBM w celu przetwarzania wyników dla konkretnej strony lub grupy stron:

6.2.

Na potrzeby wspólnej procedury statystycznej można połączyć wyniki badań z co najmniej dwóch akredytowanych laboratoriów lub służb technicznych.

6.3.

Aby połączyć wyniki, konieczna jest pisemna zgoda wszystkich zainteresowanych stron dostarczających wyniki badań do puli wyników oraz powiadomienie organu udzielającego homologacji typu przed rozpoczęciem badania.

6.4.

Na lidera puli wyznacza się jedną ze stron gromadzących wyniki badań, która jest również odpowiedzialna za przekazywanie danych i komunikację z organem udzielającym homologacji typu.

6.5.

Liczebność próby w folderze statystycznym musi wynosić dziesięć pojazdów.

7. OCENA ZGODNOŚCI Z PRZEPISAMI

7.1.

Decyzję dotyczącą zgodności rodziny OBM zgodnie z pkt 1.1 i 1.2 podejmuje się zgodnie z dodatkiem 1.

7.2.

Decyzję dotyczącą zgodności rodziny OBM zgodnie z pkt 1.1 podejmuje się za każdym razem, gdy zostanie osiągnięta liczebność próby, a następnie ponownie liczbę pojazdów w próbie resetuje się do zera.

7.3.

Decyzję dotyczącą zgodności rodziny OBM zgodnie z pkt 1.2 podejmuje się, gdy wynik badania emisji jest równy lub większy niż 2,5-krotność mającej zastosowanie wartości granicznej emisji cząstek stałych lub NOx.

7.4.

Mnożniki trwałości stosowane w celu dostosowania dopuszczalnych wartości emisji, o których mowa w załączniku 1 do rozporządzenia (UE) 2024/1257, obowiązują podczas dodatkowego okresu eksploatacji.

8. SPRAWOZDAWCZOŚĆ ORAZ ŚRODKI NAPRAWCZE I ADMINISTRACYJNE

8.1.

W przypadku stwierdzenia braku zgodności rodziny OBM organy udzielające homologacji żądają od producenta wprowadzenia środków zgodnie z rozdziałem XI rozporządzenia (UE) 2018/858. Organ udzielający homologacji typu może rozszerzyć badania na eksploatowane pojazdy tego samego producenta, należące do innych rodzin zgodności eksploatacyjnej i wyposażone w takie same OBM, w których mogą wystąpić te same usterki.

8.2.

Badanie zgodności OBM stanowi część rocznego sprawozdania organu udzielającego homologacji typu.

CZĘŚĆ B

Nadzór rynku układów OBM

9. WPROWADZENIE

9.1.

Weryfikacja w ramach nadzoru rynku OBM zapewnia zgodność OBM pojazdów wprowadzanych do obrotu z ogólnymi wymogami określonymi w art. 3–10.

9.2.

Badania OBM w ramach nadzoru rynku nie podlegają wymogom dotyczącym minimalnej częstotliwości.

10. KRYTERIA WYBORU POJAZDÓW I KWALIFIKOWALNOŚĆ DO BADANIA

10.1.

Organy nadzoru rynku wybierają pojazdy do badania na podstawie oceny ryzyka. Uwzględniają one anonimowe dane OBM przekazane organom przez producentów.

10.2.

Badania w ramach nadzoru rynku przeprowadza się przez cały okres użytkowania pojazdu.

11. OCENA ZGODNOŚCI Z PRZEPISAMI

11.1.

Organy nadzoru rynku przeprowadzają ocenę zgodności pojazdów z ogólnymi wymogami dotyczącymi OBM i EEEDWS.

11.2.

W ramach tej weryfikacji wymogów ogólnych organy nadzoru rynku weryfikują integralność danych OBM od ich wyprodukowania do ich przedłożenia przez producenta pojazdu. Weryfikacji tej można dokonać poprzez śledzenie zbiorów danych OBM z wybranych przejazdów badawczych za pomocą ich wartości skrótu lub za pomocą innych odpowiednich metod.

12. SPRAWOZDAWCZOŚĆ ORAZ ŚRODKI NAPRAWCZE I ADMINISTRACYJNE

12.1.

W przypadku stwierdzenia, że rodzina OBM jest niezgodna z wymogami, organy nadzoru rynku postępują zgodnie z rozdziałem XI rozporządzenia (UE) 2018/858.

12.2.

Organ nadzoru rynku typu może rozszerzyć badania na eksploatowane pojazdy tego samego producenta, należące do innych rodzin zgodności eksploatacyjnej i wyposażone w takie same OBM, w których mogą wystąpić te same usterki.

Dodatek 1

Kryteria zgodności dla rodziny OBM

1. Kryteria zgodności na podstawie części A pkt 1.1

W przypadku gdy dostępnych jest 10 par wartości emisji NOx na danej odległości pochodzących z badania emisji oraz wartości „NOx na danej odległości” dla odpowiedniego przejazdu OBM, zgodność rodziny OBM z wymogami dotyczącymi dokładności obliczania emisji NOx w spalinach na danej odległości można ustalić na podstawie różnic między tymi parami.

Jeżeli wynik badania emisji jest nie mniejszy niż 2,5-krotność mającej zastosowanie wartości granicznej emisji cząstek stałych lub NOx, lub jeżeli po badaniu status monitorowania OBM dla NOx (parametr 1.47) zmieni się na „błąd”, przy obliczaniu kryteriów zgodności opisanych w niniejszym punkcie do wspomnianych 10 par nie wlicza się wartości emisji NOx na danej odległości uzyskanej w wyniku takiego badania emisji oraz wartości „NOx na danej odległości” dla odpowiedniego przejazdu OBM.

Δ oblicza się jako średnią różnicę między emisjami NOx na danej odległości ustalonymi na podstawie wyników badań emisji (NOxemissions,i

) a „NOx na danej odległości” dla przejazdu OBM (NOxOBM,i

) dla wszystkich ważnych badań:

σ oblicza się jako średnią kwadratową różnic we wszystkich badaniach:

Rodzina OBM jest zgodna w następujących przypadkach:

— jeżeli Δ jest równa zeru lub mniejsza od zera;

— jeżeli Δ jest większa od zera, ale mniejsza niż 30 % mającej zastosowanie wartości granicznej NOx, a σ jest mniejsza niż 50 % mającej zastosowanie wartości granicznej NOx.

W każdym innym przypadku rodzina OBM jest niezgodna i zastosowanie ma procedura określona w ust. 7.

2. Kryteria zgodności zgodnie z częścią A pkt 1.2

Jeżeli wynik badania emisji wynosi co najmniej 2,5-krotność mającej zastosowanie wartości granicznej emisji cząstek stałych lub NOx, stosuje się szczególne kryteria zgodności oparte na wynikach pojedynczego badania. Wyniki takich badań nie są brane pod uwagę przy ustalaniu zgodności na podstawie części A pkt 1.1.

Rodzina OBM jest zgodna w następujących przypadkach:

— w przypadku gdy wynik badania emisji wynosi co najmniej 2,5-krotność mającej zastosowanie wartości granicznej emisji dla cząstek stałych:

— jeżeli po przejeździe OBM odpowiadającym badaniu emisji status monitorowania OBM cząstek stałych wykazuje wartość „błąd”;

— w przypadku gdy wynik badania emisji wynosi co najmniej 2,5-krotność mającej zastosowanie wartości granicznej emisji dla NOx:

— jeżeli po przejeździe OBM odpowiadającym badaniu emisji status monitorowania OBM NOx wykazuje wartość „błąd”;

— jeżeli po przejeździe OBM odpowiadającym badaniu emisji status monitorowania OBM NOx wykazuje wartość inną niż „błąd”, a różnica między emisjami NOx na danej odległości mierzonymi podczas badania emisji a „NOx na danej odległości” dla przejazdu OBM (parametr 2.5 w załączniku I) wynosi co najwyżej 30 % emisji NOx na danej odległości zmierzonych podczas badania emisji (tj. OBM nie zaniża emisji NOx podczas badania o więcej niż 30 %).

W każdym innym przypadku rodzina OBM jest niezgodna i zastosowanie ma procedura określona w pkt 8.