Artykuł 2

1. Niniejsze rozporządzenie stosuje się do nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich.

2. Niniejszego rozporządzenia nie stosuje się do osób korzystających z prawa do swobodnego przemieszczania się na mocy prawa Unii, zdefiniowanych w art. 2 pkt 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 (27).

3. Niniejsze rozporządzenie pozostaje bez uszczerbku dla przepisów rozporządzeń (UE) 2024/1351, (UE) 2024/1348 i (UE) 2024/1349.

4. Bez uszczerbku dla ust. 5 niniejszego artykułu niniejsze rozporządzenie nie stosuje się do obywatela państwa trzeciego:

a) któremu odmówiono wjazdu na granicach zewnętrznych zgodnie z art. 14 rozporządzenia (UE) 2016/399 lub, w przypadku państwa członkowskiego niezwiązanego tym rozporządzeniem, któremu odmówiono wjazdu na terytorium takiego państwa członkowskiego zgodnie z równoważnym prawem krajowym;

b) który został zatrzymany lub ujęty przez właściwe organy w związku z nielegalnym przekraczaniem lądowej, morskiej lub powietrznej zewnętrznej granicy państwa członkowskiego i który nie otrzymał następnie zezwolenia na pobyt lub prawa do pobytu w tym państwie członkowskim;

c) który zgodnie z prawem krajowym podlega procedurze powrotu w ramach sankcji prawa karnego lub na skutek takiej sankcji;

d) który podlega procedurze ekstradycji.

5. Państwo członkowskie może podjąć decyzję o stosowaniu niniejszego rozporządzenia do jednej lub większej liczby kategorii obywateli państw trzecich, o których mowa w ust. 4 lit. a), b) i c). W takich przypadkach niniejsze rozporządzenie stosuje się do tych kategorii obywateli państw trzecich od dnia, w którym państwo członkowskie powiadomiło o swojej decyzji pozostałe państwa członkowskie i Komisję.

6. Jeżeli państwo członkowskie podejmie decyzję o stosowaniu niniejszego rozporządzenia do obywateli państw trzecich podlegających procedurze powrotu w ramach sankcji prawa karnego, art. 5, 7 i 8 nie stosuje się.

7. W odniesieniu do obywateli państw trzecich wyłączonych zgodnie z ust. 4 lit. a) lub b) z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia państwa członkowskie zapewniają, aby sposób ich traktowania i poziom ich ochrony były nie mniej korzystne niż te określone w art. 10 ust. 9 i 10, art. 11 ust. 2, art. 11 ust. 6 lit. c) i e), art. 32 ust. 1–6 i art. 33 i zgodne z zasadą non-refoulement.

8. Niniejsze rozporządzenie stosuje się bez uszczerbku dla krajowego prawa karnego państw członkowskich, w szczególności przepisów ustanawiających skuteczne, proporcjonalne i odstraszające sankcje karne, w tym karę pozbawienia wolności, w związku z nielegalnym pobytem, pod warunkiem że dane postępowanie karne i stosowanie takich sankcji nie zagraża wykonaniu skutecznych powrotów.