Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Rozdział 1 — Przepisy ogólne
Art. 4
ObowiązujeBrzmienie według tekstu jednolitego Dz.U. 2026 poz. 662 z 21 maja 2026. Późniejsze nowelizacje ustawy (2) według swojej treści tego artykułu nie zmieniają — dopasowanie automatyczne, przed powołaniem się sprawdź akty zmieniające.
1. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia:
1) tworzy, łączy, dzieli i znosi gminy oraz ustala ich granice;
2) nadaje gminie lub miejscowości status miasta i ustala jego granice;
3) ustala i zmienia nazwy gmin oraz siedziby ich władz.
2. Rozporządzenie, o którym mowa w ust. 1, może być wydane także na wniosek zainteresowanej rady gminy.
3. Ustalenie i zmiana granic gmin dokonywane są w sposób zapewniający gminie terytorium możliwie jednorodne ze względu na układ osadniczy i przestrzenny, uwzględniający więzi społeczne, gospodarcze i kulturowe oraz zapewniający zdolność wykonywania zadań publicznych.
4. Nadanie gminie lub miejscowości statusu miasta, ustalenie jego granic i ich zmiana dokonywane są w sposób uwzględniający infrastrukturę społeczną i techniczną oraz układ urbanistyczny i charakter zabudowy.
5. Zmiany, o których mowa w ust. 1, następują z dniem 1 stycznia.
Jak powołać ten przepis
art. 4 u.s.g.
art. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 662 z późn. zm.)
Na podstawie tego przepisu wydano (24)
Obowiązujące akty, które w podstawie prawnej powołują Art. 4 — według danych Sejmu (ELI), od najnowszego.
- Dz.U. 1999 nr 110 poz. 1267 (art. 4 ust. 1) — Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie ustalenia siedzib władz gmin.
- Dz.U. 1996 nr 155 poz. 761 (art. 4 ust. 1 i 4a) — Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 1996 r. w sprawie utworzenia, ustalenia i zmiany granic oraz nazw i siedzib władz gmin w niektórych województwach, a także nadania niektórym gminom stat...
- Dz.U. 1995 nr 153 poz. 780 (art. 4 ust. 3) — Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1995 r. w sprawie nadania niektórym miejscowościom statusu miasta.
- Dz.U. 1994 nr 72 poz. 315 (art. 4 ust. 3) — Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 czerwca 1994 r. w sprawie nadania niektórym miejscowościom statusu miasta.
- Dz.U. 1993 nr 123 poz. 555 (art. 4 ust. 3) — Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 grudnia 1993 r. w sprawie nadania niektórym miejscowościom statusu miasta.
- Dz.U. 1993 nr 86 poz. 400 (art. 4 ust. 3) — Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 września 1993 r. w sprawie nadania niektórym miejscowościom statusu miasta.
- Dz.U. 1993 nr 68 poz. 329 (art. 4 ust. 3) — Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 lipca 1993 r. w sprawie nadania niektórym miejscowościom statusu miasta.
- Dz.U. 2026 poz. 1023 (art. 4 ust. 1) — Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2026 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany nazwy gminy
- Dz.U. 2025 poz. 1046 (art. 4 ust. 1) — Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2025 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany nazwy gminy
- Dz.U. 2024 poz. 1454 (art. 4 ust. 1) — Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 października 2024 r. w sprawie utworzenia gminy Grabówka
- Dz.U. 2024 poz. 1453 (art. 4 ust. 1) — Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 października 2024 r. w sprawie utworzenia gminy Szczawa
- Dz.U. 2017 poz. 1427 (art. 4 ust. 1) — Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2017 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, zmiany nazwy gminy oraz siedzib władz niektór...
- Dz.U. 2014 poz. 1023 (art. 4 ust. 1) — Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2014 r. w sprawie połączenia gmin, ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany siedziby władz gm...
- Dz.U. 2010 nr 138 poz. 929 (art. 4 ust. 1) — Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 lipca 2010 r. w sprawie ustalenia granic i nazw gmin oraz siedzib ich władz, ustalenia granic niektórych miast oraz nadania niektórym miejscowościom statusu mia...
- Dz.U. 2004 nr 169 poz. 1767 (art. 4 ust. 1 pkt 1-3) — Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie ustalenia granic, zmiany nazw i siedzib władz niektórych gmin i miast oraz nadania miejscowości statusu miasta
- Dz.U. 2003 nr 134 poz. 1248 (art. 4 ust. 1 pkt 1-3) — Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 lipca 2003 r. w sprawie ustalenia granic, zmiany nazw i siedzib władz niektórych gmin i miast oraz nadania miejscowościom statusu miasta
- Dz.U. 2001 nr 116 poz. 1242 (art. 4 ust. 1) — Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie ustalenia w województwie lubelskim w powiecie ryckim granic gminy Ryki oraz gminy o statusie miasta Dęblin.
- Dz.U. 2001 nr 116 poz. 1241 (art. 4 ust. 1) — Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie ustalenia granic oraz zmiany nazw i siedzib władz niektórych gmin i miast.
- Dz.U. 1992 nr 100 poz. 500 (art. 4 ust. 1 i 3) — Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1992 r. w sprawie utworzenia, zmiany granic i ustalenia siedzib gmin w niektórych województwach oraz nadania gminie statusu miasta.
- Dz.U. 1991 nr 115 poz. 497 (art. 4 ust. 1 i 3) — Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 grudnia 1991 r. w sprawie utworzenia, zmiany granic i ustalenia siedzib niektórych gmin w województwach: warszawskim, białostockim, bielskim, częstochowskim, kat...
i jeszcze 4 akty
Pomijamy 5 aktów zmieniających — ich treść weszła do aktów, które zmieniły.
Orzeczenia powołujące ten przepis (16)
Sąd Najwyższy i Trybunał Konstytucyjny: najpierw uchwały, potem najnowsze wyroki. Pokazujemy treść orzeczenia, nie wnioski z niego. Zbiór kończy się na 22 czerwca 2016 — nowszych orzeczeń tu nie ma.
-
Trybunał Konstytucyjny Wyrok · 27 marca 2013
K 27/12
…lub połączeniu gminy, powinny być wprowadzane drogą ustawową. Tymczasem ustawodawca w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, ze zm.) upoważnił Radę Ministrów do wydania rozporządzenia w tym zakres…
-
Sąd Najwyższy Wyrok · 23 listopada 2012
I CSK 292/12
…ięc zastosowania do zmiany granic administracyjnych sąsiadujących gmin. Ustawodawca w art. 4 u.s.g. odróżnia tworzenie gmin, łączenie gmin, podział gmin, znoszenie gmin, ustalanie granic i nazw gmin, ustalanie siedzib władz gminnych. W świetle art. 44 pkt 2 u.…
-
Trybunał Konstytucyjny Wyrok · 8 kwietnia 2009
K 37/06
…r.: 1) wniosków Rady Gminy Sicienko oraz Rady Gminy Osielsko o zbadanie zgodności: a) art. 4 ust. 1-3, art. 4a i art. 4b ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, ze zm.) oraz art. 3 ust. 1-3, art. 3a i art. 3b us…
-
Trybunał Konstytucyjny Wyrok · 18 lipca 2006
U 5/04
…j. o zmianie granic dowiedział się z lokalnej prasy. Zdaniem wnioskodawcy, naruszenie art. 4 u.s.g. przez kwestionowane rozporządzenie z 2003 r. nastąpiło także w kwestii wykonania przez Radę Ministrów delegacji ustawowej z art. 4 ust. 1 u.s.g. Rada Ministrów …
-
Sąd Najwyższy Wyrok · 5 maja 2005
III PK 12/05
…itymacja bierna Urzędu Miasta K. w przedmiotowej sprawie wynika rów- nież, z przepisu art. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (jedno- lity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74 ze zm.). Sąd Najwyższy nie podziela także kasacyjnych zarzutów n…
Wszystkie orzeczenia powołujące Art. 4 (16) — można w nich szukać słów.
Treść według tekstu jednolitego
Ustawa była zmieniana. Obecne brzmienie ogłoszono jako tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 662, 21 maja 2026.
Po ogłoszeniu tego tekstu ustawę zmieniono jeszcze 2 razy. Tych zmian poniższa treść nie zawiera — sprawdź akty zmieniające na stronie aktu.
Zmiany, których ta treść nie zawiera (2)
- Dz.U. 2026 poz. 912 · w życiu od 31 lipca 2026 — zmienia art. 10b, 53, 54, 5
- Dz.U. 2026 poz. 1273 · wejdzie w życie 30 marca 2027 — zmienia art. 36, 37, 37d
Lexeva pokazuje treść przepisu, nie udziela porad prawnych. Moc prawną ma wyłącznie tekst ogłoszony w dzienniku urzędowym.