Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
Rozdział 4 — Finansowanie ochrony środowiska i gospodarki wodnej
Art. 401
ObowiązujeTen artykuł zmieniono po ogłoszeniu tekstu, który pokazujemy
Treść poniżej pochodzi z tekstu jednolitego Dz.U. 2025 poz. 647 z 19 maja 2025 i NIE uwzględnia:
- Dz.U. 2026 poz. 607 — Ustawa z dnia 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy - Prawo lotnicze oraz niektórych innych ustaw (w życiu od 21 maja 2026)
1. Przychodami Narodowego Funduszu i wojewódzkich funduszy są wpływy z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska i administracyjnych kar pieniężnych pobieranych na podstawie ustawy oraz przepisów szczególnych.
1a. Przychodami Narodowego Funduszu są także wpływy z opłat za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, o których mowa w art. 268 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne, oraz wpływy z opłat podwyższonych, o których mowa w art. 280 pkt 1 lit. b oraz pkt 2 lit. b tej ustawy.
2. Przychodami Narodowego Funduszu i wojewódzkich funduszy mogą być dobrowolne wpłaty, zapisy, darowizny, świadczenia rzeczowe i wpływy pochodzące z fundacji oraz wpływy z przedsięwzięć organizowanych na rzecz ochrony środowiska i gospodarki wodnej.
3. Przychodami Narodowego Funduszu i wojewódzkich funduszy mogą być środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej oraz środki pochodzące ze źródeł zagranicznych, niepodlegające zwrotowi, inne niż środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej.
4. Narodowy Fundusz i wojewódzkie fundusze mogą otrzymywać dotacje z budżetu państwa w zakresie określonym w odrębnych ustawach.
5. Przychodami Narodowego Funduszu i wojewódzkich funduszy mogą być także przychody z tytułu emisji obligacji własnych oraz inne przychody związane z działalnością tych funduszy.
6. Narodowy Fundusz i wojewódzkie fundusze mogą zaciągać kredyty i pożyczki.
Przez art. 9 ustawy z dnia 28 czerwca 2024 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1089), która weszła w życie z dniem 23 lipca 2024 r.
7. Przychodami Narodowego Funduszu są także:
1) wpływy z opłat, o których mowa w art. 210 ust. 1;
1a) wpływy z kar pieniężnych wymierzanych na podstawie art. 315a;
2) wpływy z opłat, o których mowa w dziale VII ustawy – Prawo geologiczne i górnicze;
2a) wpływy z opłat gwarancyjnych i uzupełniających opłat gwarancyjnych, o których mowa w art. 28e ust. 4 i art. 28f ust. 1 ustawy – Prawo geologiczne i górnicze;
3) (uchylony)
4) (uchylony)
4a) wpływy z opłaty zastępczej, o której mowa w art. 11 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1047 i 1946);
4b) wpływy z opłaty zastępczej, opłaty wyrównawczej oraz ze zwrotu nienależnie wypłaconej pomocy publicznej, o których mowa odpowiednio w art. 52 ust. 1 pkt 2, art. 53a ust. 1 i art. 55¹ ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii;
4c) (uchylony)
5) (uchylony)
6) (uchylony)
7) wpływy z opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 czerwca 2015 r. o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych;
7a) kwoty pomniejszeń, o których mowa w art. 402 ust. 4a;
7b) środki uzyskane ze sprzedaży w drodze aukcji uprawnień do emisji, o których mowa w art. 49 ust. 2b ustawy z dnia 12 czerwca 2015 r. o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych;
7c) wpływy, o których mowa w art. 3f ust. 2, art. 3n ust. 2 i art. 11b ust. 10 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (Dz. U. z 2024 r. poz. 433);
8) wpływy z opłat produktowych pobieranych na podstawie przepisów o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej;
8a) środki, o których mowa w art. 19 ust. 4c ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 927 i 1911);
8b) wpływy z opłat produktowych, o których mowa w art. 34 ust. 2 i art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi;
9) wpływy z opłat, o których mowa w art. 14 ust. 1, art. 17 ust. 1 i 2 oraz art. 43a ust. 2 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji;
10) wpływy z opłat, o których mowa w art. 72 ust. 2 i art. 77 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym;
11) wpływy z tytułu środków, o których mowa w art. 15 ust. 3 pkt 2 oraz art. 62 ust. 6 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym z wykonania obowiązku prowadzenia publicznych kampanii edukacyjnych;
11a) wpływy z administracyjnych kar pieniężnych wymierzanych na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach;
11b) (uchylony)
12) wpływy z kar pieniężnych wymierzanych na podstawie art. 32 i 33 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2024 r. poz. 746);
13) (uchylony)
W brzmieniu ustalonym przez art. 4 ustawy z dnia 27 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1847), która weszła w życie z dniem 28 grudnia 2024 r.
13a) wpływy z opłat, o których mowa w art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach (Dz. U. z 2024 r. poz. 1004 i 1635);
13b) środki przekazane przez organ, o którym mowa w art. 26a ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, z tytułu zwrotu kosztów, o których mowa w art. 400a ust. 1 pkt 8c, w przypadku gdy koszty te zostały sfinansowane w formie dotacji, o której mowa w art. 411 ust. 1 pkt 2, lub przez przekazanie środków zgodnie z art. 410c ust. 1;
14) wpływy z nawiązek wymierzanych na podstawie art. 47 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny;
15) wpływy z tytułu opłaty emisyjnej, o której mowa w art. 321a, w części przypadającej Narodowemu Funduszowi;
16) wpływy z tytułu opłaty zastępczej, o której mowa w art. 23 ust. 1a ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o biokomponentach i biopaliwach ciekłych (Dz. U. z 2024 r. poz. 20, 834 i 1946 oraz z 2025 r. poz. 303);
16) wpływy z tytułu opłaty zastępczej, o której mowa w art. 35d ust. 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o biokomponentach i biopaliwach ciekłych (Dz. U. z 2024 r. poz. 20, 834 i 1946 oraz z 2025 r. poz. 303);
17) środki przekazywane przez operatora systemu przesyłowego elektroenergetycznego w wysokości 0,1 % uzasadnionego zwrotu z kapitału zaangażowanego w wykonywaną działalność gospodarczą w zakresie przesyłania energii elektrycznej, o których mowa w art. 16b ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne;
18) wpływy z tytułu opłaty zastępczej, o której mowa w art. 37a ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (Dz. U. z 2024 r. poz. 1209, 1940 i 1946 oraz z 2025 r. poz. 303);
18) (uchylony)
19) wpływy z kar pieniężnych wymierzanych na podstawie art. 35a pkt 7 i 8 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw;
19) (uchylony)
20) wpływy z tytułu:
a) zwrotu środków finansowych, o których mowa w art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 16 czerwca 2023 r. o wielkoobszarowych terenach zdegradowanych,
b) zwrotu kosztów, o których mowa w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 16 czerwca 2023 r. o wielkoobszarowych terenach zdegradowanych,
c) opłat, o których mowa w art. 20 ust. 1 i art. 25 ust. 5 ustawy z dnia 16 czerwca 2023 r. o wielkoobszarowych terenach zdegradowanych.
7a. Przychody, o których mowa w ust. 7 pkt 14, przeznacza się wyłącznie na cele związane z ochroną środowiska. 7b. W latach 2025–2027 przychodami Narodowego Funduszu są także wpływy z opłat rejestrowych i opłat rocznych, o których mowa w art. 227b ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.
8. Przychodami wojewódzkich funduszy są także:
1) (uchylony)
2) wpływy z kar pieniężnych, o których mowa w art. 9y ust. 1 i 2, art. 9z ust. 1, 2 i 4 oraz art. 9za ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2024 r. poz. 399 i 1717).
Jak powołać ten przepis
art. 401 p.o.s.
art. 401 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 647 z późn. zm.)
Orzeczenia powołujące ten przepis (3)
Sąd Najwyższy i Trybunał Konstytucyjny: najpierw uchwały, potem najnowsze wyroki. Pokazujemy treść orzeczenia, nie wnioski z niego. Zbiór kończy się na 22 czerwca 2016 — nowszych orzeczeń tu nie ma.
-
Trybunał Konstytucyjny Wyrok · 15 października 2013
P 26/11
…ężnej z art. 79c ust. 3 ustawy o odpadach z 2001 r. stanowiły przychód tego funduszu (art. 401 ust. 7 pkt 11a prawa ochrony środowiska). Przychody te mogły być wydatkowane przez fundusz na finansowanie działań odzysku, recyklingu i unieszkodliwiania odpadów op…
-
Trybunał Konstytucyjny Wyrok · 9 lipca 2012
P 8/10
…nduszy i wydatkowane w sposób selektywny na podstawie art. 401c ust. 9 pkt 4 i 6 oraz art. 401 ust. 12c ustawy – Prawo ochrony środowiska. W 2007 r. łączne wpływy Funduszu uzyskane z tytułu opłat na podstawie art. 12 ust. 2, art. 14 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ust…
-
Sąd Najwyższy Wyrok · 15 czerwca 2007
V CSK 68/07
…tanowią przychody funduszów ochrony środowiska i gospodarki wodnej (art. 400 ust. 1 i art. 401 ust. 1 ustawy). Wpływy z tytułu opłaty za składowanie odpadów stanowią w 50% przychód gminnego funduszu ochrony środowiska i gospodarki wodnej gminy, na której obsza…
Treść według tekstu jednolitego
Ustawa była zmieniana. Obecne brzmienie ogłoszono jako tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 647, 19 maja 2025.
Po ogłoszeniu tego tekstu ustawę zmieniono jeszcze 11 razy. Tych zmian poniższa treść nie zawiera — sprawdź akty zmieniające na stronie aktu.
Zmiany, których ta treść nie zawiera (11)
- Dz.U. 2025 poz. 1080 · w życiu od 7 września 2025 — zmienia art. 135
- Dz.U. 2025 poz. 1812 · w życiu od 31 grudnia 2025 — zmienia art. 193, 211a
- Dz.U. 2025 poz. 1863 · w życiu od 13 stycznia 2026 — zmienia art. 400b, 401d
- Dz.U. 2026 poz. 176 · wejdzie w życie 18 lutego 2027 — zmienia art. 421d
- Dz.U. 2026 poz. 426 · w życiu od 14 kwietnia 2026 — zmienia art. 400q
- Dz.U. 2026 poz. 605 · w życiu od 21 maja 2026 — zmienia art. 195, 400a, 400b
- Dz.U. 2026 poz. 607 · w życiu od 21 maja 2026 — zmienia art. 400k, 401, 401c
- Dz.U. 2026 poz. 635 · w życiu od 27 maja 2026 — zmienia art. 421l
- Dz.U. 2026 poz. 912 · w życiu od 31 lipca 2026 — zmienia art. 14, 17, 18c, 18
- Dz.U. 2026 poz. 982 · w życiu od 21 września 2026 — zmienia art. 400b
- Dz.U. 2026 poz. 1157 · w życiu od 16 września 2026 — zmienia art. 274, 285b, 286
Lexeva pokazuje treść przepisu, nie udziela porad prawnych. Moc prawną ma wyłącznie tekst ogłoszony w dzienniku urzędowym.