III UK 39/07

Wyrok z dnia 19 września 2007 r.

III UK 39/07

W przypadku ponownego ustalenia przez organ rentowy z urzędu tytułu

podlegania (niepodlegania) ubezpieczeniu społecznemu wynikającemu z ujaw-

nienia istotnych okoliczności istniejących przed wydaniem wcześniejszej decy-

zji ostatecznej (zatajenie faktu podlegania ubezpieczeniu społecznemu osób

prowadzących pozarolniczą działalność), ponownie wydana deklaratoryjna de-

cyzja o niepodleganiu rolniczemu tytułowi ubezpieczenia społecznego wywo-

łuje skutek z mocą wsteczną (art. 83a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o

systemie ubezpieczeń społecznych, jednolity tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz.

74 ze zm. w związku z art. 52 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu

społecznym rolników, jednolity tekst: Dz.U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.).

Przewodniczący SSN Jerzy Kwaśniewski, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka

(sprawozdawca), Romualda Spyt.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 wrześ-

nia 2007 r. sprawy z odwołania Anny S. od decyzji Kasy Rolniczego Ubezpieczania

Społecznego-Oddziału Regionalnego w R. z udziałem zainteresowanego Michała S.

o wyłączenie z ubezpieczenia społecznego rolników, na skutek skargi kasacyjnej

ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 14 grudnia 2006 r.

[...]

o d d a l i ł skargę kasacyjną.

U z a s a d n i e n i e

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie wyro-

kiem z dnia 14 grudnia 2006 r. oddalił apelację wnioskodawczyni Anny S. od wyroku

Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 11 sierpnia 2006 r., oddalającego odwołanie

od decyzji Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w R. z dnia 20 grudnia

2005 r., stwierdzającej ustanie ubezpieczenia społecznego rolników wnioskodaw-

2

czyni w pełnym zakresie w okresach od 1 stycznia do 31 grudnia 2000 r., od 1 kwiet-

nia 2001 r. do 30 września 2004 r. i od 1 stycznia 2005 r.

W sprawie tej ustalono, że w dniu 10 stycznia 2001 r. wnioskodawczyni Anna

S. złożyła do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddziału Regionalnego

w R. (zwanej dalej KRUS) wniosek o objęcie jej ubezpieczeniem społecznym rolni-

ków w związku z rozpoczęciem działalności rolniczej od dnia 1 stycznia 2000 r. W

dniu 26 stycznia 2001 r. Michał S. zgłosił wnioskodawczynię do ubezpieczenia jako

domownika rolnika, oświadczając, że jego córka Anna S. pracuje w jego gospodar-

stwie rolnym od 1 stycznia 2000 r. Decyzją z dnia 29 stycznia 2001 r. KRUS stwier-

dziła podleganie wnioskodawczyni ubezpieczeniu społecznemu rolników w pełnym

zakresie począwszy od dnia 1 stycznia 2000 r. W dniu 27 lutego 2001 r. wniosko-

dawczyni zawiadomiła organ rentowy o rozpoczęciu działalności gospodarczej w

formie handlu detalicznego (handlu obwoźnego artykułami spożywczymi i przemysło-

wymi) z dniem 26 lutego 2001 r. Decyzją z dnia 5 stycznia 2004 r. KRUS nałożyła na

nią obowiązek opłacania, począwszy od II kwartału 2004 r., składki na ubezpieczenie

społeczne rolników w podwójnej wysokości, gdyż podlega ona z mocy ustawy ubez-

pieczeniu społecznemu rolników i równocześnie prowadzi pozarolniczą działalność.

Z kolei decyzją z dnia 5 stycznia 2005 r. KRUS stwierdziła ustanie tego obowiązku

od dnia 1 października 2004 r. z powodu zgłoszenia przez wnioskodawczynię prze-

rwy w prowadzeniu działalności gospodarczej od dnia 30 września 2004 r. do odwo-

łania. Pismem z dnia 18 stycznia 2005 r. wnioskodawczyni powiadomiła organ ren-

towy o zmianie formy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych i

że od dnia 1 stycznia 2005 r. opłaca podatek dochodowy z tytułu prowadzonej dzia-

łalności gospodarczej w formie zryczałtowanego podatku dochodowego od przycho-

dów ewidencjonowanych. W tej sytuacji KRUS ponownie ustaliła obowiązek opłaca-

nia składek na ubezpieczenie społeczne w podwójnej wysokości, a następnie decy-

zją z dnia 15 marca 2005 r. stwierdziła ustanie ubezpieczenia w związku z niedostar-

czeniem przez wnioskodawczynię do 14 lutego 2005 r. wymaganych dokumentów. W

odpowiedzi wnioskodawczyni przedstawiła zaświadczenie o wykreśleniu z ewidencji

działalności gospodarczej z dniem 23 marca 2005 r., w konsekwencji czego KRUS

wydała kolejną decyzję o objęciu jej ubezpieczeniem społecznym rolników w pełnym

zakresie. Od dnia 29 marca 2005 r. wnioskodawczyni podjęła działalność gospodar-

czą, informując o tym Urząd Skarbowy oraz organ rentowy, co prowadziło do wyda-

nia przez KRUS decyzji z dnia 7 kwietnia 2005 r. zobowiązującej Michała S. do opła-

3

cania składki za córkę Annę S. w podwójnej wysokości począwszy od dnia 1 stycznia

2005 r. Decyzję tę doręczono Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w R.,

który zawiadomił KRUS, że wnioskodawczyni zgłoszona była do ubezpieczenia spo-

łecznego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej od dnia 1 października

1998 r. do dnia 31 grudnia 2000 r. oraz zwolniona z opłacania składek z powodu wy-

płaconego zasiłku macierzyńskiego za okres od 16 lutego 2000 r. do 4 lipca 2000 r.

W wyniku postępowania wszczętego w sprawie prowadzenia przez wnioskodawczy-

nię działalności gospodarczej nieprzerwanie od 1998 r. KRUS otrzymała zaświad-

czenie z Urzędu Skarbowego w R. z 2 stycznia 2006 r., stwierdzające, że wysokość

należnego podatku z tytułu prowadzonej działalności za rok 2000 wyniosła - 0 zł oraz

z 27 stycznia 2006 r. podające wysokość przychodu za rok 2000 osiągniętego przez

wnioskodawczynię z tytułu prowadzonej działalności. Decyzją z dnia 20 grudnia 2005

r. KRUS, na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubez-

pieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz.U z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.,

powoływanej dalej jako ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników lub ustawa),

stwierdziła ustanie ubezpieczenia społecznego rolników wnioskodawczyni w pełnym

zakresie w okresach od 1 stycznia 2000 r. do 31 grudnia 2000 r., od 1 kwietnia 2001

r. do 30 września 2004 r. i od 1 stycznia 2005 r.

Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, który uznał de-

cyzję organu rentowego za prawidłową, po ustaleniu, że 10 stycznia 2001 r., tj. w

dniu zgłoszenia się do ubezpieczenia społecznego rolników wnioskodawczyni nie

spełniała przesłanek do objęcia jej tym tytułem ubezpieczenia, ponieważ prowadziła

wówczas działalność gospodarczą i z tego tytułu podlegała ubezpieczeniu społecz-

nemu. Wnioskodawczyni nie mogła również skutecznie dokonać wyboru ubezpieczenia

zgodnie z art. 5a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, ponieważ w dniu 27

lutego 2001 r., tj. w dniu podjęcia ponownie działalności gospodarczej, jej „staż" ubezpie-

czeniowy w systemie ubezpieczenia społecznego rolników wynosił 1 miesiąc i 27 dni,

zamiast wymaganego jednego roku.

Sąd Apelacyjny uznał, że możliwe było wydanie przez organ rentowy decyzji

stwierdzającej ustanie ubezpieczenia z datą wsteczną. Z konstrukcji art. 7 i art. 16 ustawy

wynika, że podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników następuje z mocy prawa i tylko w

przypadku spełnienia określonych w tych przepisach przesłanek, natomiast organ rentowy

jedynie potwierdza decyzją podleganie temu ubezpieczeniu. Deklaratoryjny charakter tej de-

cyzji nie budzi zatem wątpliwości. W pierwotnej decyzji KRUS uznała, że wnioskodawczyni

4

spełniała przesłanki z art. 7 i 16 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i na podstawie

złożonego przez nią oświadczenia o rozpoczęciu z dniem 1 stycznia 2000 r. pracy w gospo-

darstwie rolnym stwierdziła, że podlega ona rolniczemu tytułowi ubezpieczenia społecznego.

Jednakże do wydania tej decyzji z całą pewnością by nie doszło, gdyby wnioskodawczyni we

wniosku zawarła informację o równoczesnym prowadzeniu w 2000 r. działalności gospodar-

czej. W ocenie Sądu Apelacyjnego, twierdzenie wnioskodawczyni jakoby zawiesiła

działalność gospodarczą w 2000 r., a składki na ubezpieczenie społeczne z tego ty-

tułu opłacała wyłącznie w celu kontynuowania ubezpieczenia i w dobrej wierze do-

konała zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego rolników, nie jest wiarygodne. Po-

stępowanie wnioskodawczyni na przestrzeni lat 2001 - 2006 świadczy o znajomości

przepisów i konsekwentnym dążeniu do objęcia i pozostania w systemie ubezpieczenia

społecznego rolników, bez jakichkolwiek dodatkowych obciążeń, chociażby w postaci opła-

cania składki na ubezpieczenie społeczne w podwójnej wysokości.

W skardze kasacyjnej pełnomocnik wnioskodawczyni zarzucił naruszenie

przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art.

378 § 1 k.p.c., art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c., w następstwie czego

Sąd Apelacyjny nie rozważył istoty zarzutów apelacyjnych co do właściwości zasto-

sowanej podstawy prawnej przy prawidłowej wykładni art. 36 oraz art. 3a ustawy o

ubezpieczeniu społecznym rolników, a także art. 83a ustawy z dnia 13 października

1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 11,

poz. 74 ze zm.), w związku z art. 52 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolni-

ków. Jako okoliczność uzasadniającą przyjęcie skargi do rozpoznania skarżąca

wskazała istnienie zagadnień prawnych sformułowanych w następujących pytaniach:

1) czy decyzja o ustaniu rolniczego ubezpieczenia wydana na podstawie art. 36 ust.

1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniach społecznych rolników „ma charakter konstytutywny

czy deklaratoryjny, a w związku z tym czy organ rentowy może wydać decyzję o

ustaniu tego ubezpieczenia w okresie przed jej wydaniem - tożsamym z okresem

wskazanym we wcześniejszej decyzji o podleganiu ubezpieczeniu rolników”, 2) jakimi

kryteriami powinien kierować się sąd dokonując oceny „dobrej wiary” osoby zgłasza-

jącej się do ubezpieczenia społecznego rolników, którą bezzasadnie objęto uprzed-

nio tym ubezpieczeniem, a także 3) czy stwierdzenie dobrej lub złej wiary osoby

zgłaszającej się do ubezpieczenia ma wpływ na wydanie później decyzji o ustaniu

ubezpieczenia, w sytuacji gdy organ rentowy stwierdzi, że decyzja o podleganiu

ubezpieczeniu społecznemu nie była uzasadniona.

5

Zdaniem skarżącej, na gruncie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu

społecznym rolników nie ma podstaw do przyjęcia deklaratoryjnego charakteru decy-

zji o ustaniu tego ubezpieczenia. Przepis przewiduje wydawanie decyzji w celu

stwierdzenia, że osoba dotychczas nieobjęta ubezpieczeniem społecznym rolników

spełniła określone ustawą wymagania uzasadniające objęcie jej tym ubezpiecze-

niem, bądź że osoba dotychczas objęta tym ubezpieczeniem przestała spełniać

określone wymagania, będące podstawą objęcia jej ubezpieczeniem i dlatego jej

ubezpieczenie ustało. Zatem „takie deklaratoryjne stwierdzenie rodzi w konkretnych

okolicznościach skutki w postaci podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników

lub jego ustania i w związku z tym można mówić o konstytutywnym charakterze de-

cyzji”. Z tego wynika, że decyzja o ustaniu ubezpieczenia rolniczego nie może obej-

mować okresu sprzed jej wydania, a w szczególności - jak to ma miejsce w sprawie -

okresu, który jest tożsamy z okresem początkowym wskazanym we wcześniej wyda-

nej decyzji o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników. Ponadto nie jest

możliwe ustanie ubezpieczenia, które nigdy nie powstało. Tymczasem oddalenie

apelacji przez Sąd drugiej instancji i przyjęcie tym samym, że zaskarżona decyzja

KRUS jest prawidłowa przeczy temu bezspornemu twierdzeniu, albowiem okres ob-

jęty zaskarżoną decyzją jest identyczny z okresem wcześniejszej decyzji stwierdza-

jącej podleganie skarżącej ubezpieczeniu społecznemu rolników. Zdaniem skarżącej

- stan, w którym osoba nigdy nie spełniała przesłanek objęcia jej ubezpieczeniem

społecznym rolników, a została tym ubezpieczeniem objęta - wykracza poza zakres

art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Do tych okoliczno-

ści Sąd Apelacyjny nie odniósł się jednak w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku,

skupiając się na przepisach dotyczących objęcia ubezpieczeniem społecznym rolni-

ków, których treść jest bezsporna i nie była kwestionowana w apelacji. Tym samym

Sąd Apelacyjny nie rozpoznał sprawy w granicach apelacji. Skarżąca wskazała też,

że twierdzenie Sądu jakoby nie dokonała zgłoszenia do KRUS w dobrej wierze i że

zdawała sobie sprawę z obowiązujących przepisów i ich konsekwencji jest o tyle

błędne, że gdyby w istocie tak było, to uniknęłaby podwójnego ubezpieczenia zarów-

no w ZUS, jak i w KRUS, a zatem nie znalazłaby się w sytuacji, która prawdopodob-

nie spowoduje obciążeniem jej składkami ZUS wraz z odsetkami za kilkuletni okres.

W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i

przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania, ewentual-

nie o jego zmianę w całości poprzez ustalenie, że ubezpieczenie społeczne rolników

6

skarżącej w zakresie określonym w zaskarżonej decyzji nie ustało, a ponadto o zasą-

dzenie od organu rentowego na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisa-

nych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw prawnych. Podniesione

zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania, tj. art. 378 § 1 i

art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c., powiązane z twierdzeniem, że „do-

szło do pominięcia przez Sąd Apelacyjny w Rzeszowie przy wydawaniu zaskarżo-

nego wyroku rozważenia istoty zarzutów apelacyjnych co do właściwości zastosowa-

nej postawy prawnej przy prawidłowej wykładni przepisów art. 36 oraz 3a ustawy o

ubezpieczeniu społecznym rolników, a także art. 83a o ubezpieczeniu społecznym, w

związku z przepisem art. 52 ust 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników”

okazały się chybione już dlatego, że w istocie rzeczy zostały odniesione do wykładni

wskazanych przez skarżącą przepisów prawa materialnego, a nie do wadliwego za-

stosowania wskazanych przepisów prawa procesowego. Ponadto dla prawidłowego

osądzenia sprawy przesądzające było ustalenie, że przed zgłoszeniem wnioskodaw-

czyni do rolniczego ubezpieczenia społecznego prowadziła ona pozarolniczą działal-

ność i z tego tytułu podlegała ubezpieczeniu społecznemu oraz opłacała składki na

ubezpieczenie społeczne. Jak ustalił Sąd Apelacyjny, składki te wnioskodawczyni

opłacała w 2000 r., według jej twierdzeń w celu kontynuowania ubezpieczenia, tyle

że przez część tego roku pobierała zasiłek macierzyński, a w całym tym roku wyka-

zała przychód z działalności pozarolniczej, co świadczyło „o aktywnym jej prowadze-

niu” i podleganiu innemu tytułowi ubezpieczenia społecznego.

W skardze kasacyjnej nie podważono ustaleń dotyczących prowadzenia przez

wnioskodawczynię pozarolniczej działalności i podlegania z tego tytułu ubezpiecze-

niu społecznemu, co nie mogło prowadzić do zakwestionowania podstawowego faktu

zatajenia podlegania temu tytułowi ubezpieczenia społecznego w datach dokonywa-

nych zgłoszeń do rolniczego ubezpieczenia społecznego. Dlatego Sąd Apelacyjny

mógł „z całą pewnością uznać, że wnioskodawczyni podlegając w 2000 r. ubezpie-

czeniu społecznemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej

nie spełniała przesłanek do podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy

ustawy, zaś w dniu 27 lutego 2001 r., tj. w dniu podjęcia ponownie działalności go-

7

spodarczej Anna S. nie mogła skutecznie dokonać wyboru ubezpieczenia zgodnie z

treścią art. 5a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r.”. Wszystko to oznaczało, że w datach

zgłoszenia do rolniczego ubezpieczenia społecznego wnioskodawczyni nie spełniała

ustawowych warunków objęcia jej rolniczym tytułem ubezpieczenia (art. 7 ust. 1 i art.

16 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników), a wydanie decyzji o objęciu

tym ubezpieczeniem było dotknięte od początku wadą prawną wywołaną faktem za-

tajenia podlegania innemu tytułowi ubezpieczenia społecznego. Zatajenie innego

tytułu ubezpieczenia społecznego, w tym korzystanie ze świadczeń z ubezpieczenia

osób prowadzących pozarolniczą działalność, prowadziło do usprawiedliwionego

podważenia przez Sąd Apelacyjny deklarowanej rzekomej „dobrej wiary” wniosko-

dawczyni przy zgłoszeniu do rolniczego ubezpieczenia społecznego. Oznaczało to

także, że Sąd Najwyższy nie mógł formułować kryteriów, jakimi powinny kierować się

Sądy dokonując oceny „dobrej wiary” w zakresie zgłoszenia do rolniczego ubezpie-

czenia społecznego, poza tym, że osoba zgłaszająca się do ubezpieczenia nie po-

winna ukrywać okoliczności istotnych z punktu widzenia wypełnienia ustawowych

przesłanek podlegania wnioskowanemu tytułowi ubezpieczenia społecznego. W ta-

kiej sytuacji rolniczy organ rentowy, który ujawnił zatajenie faktu podlegania innemu

ubezpieczeniu społecznemu, co wykluczało od początku (ex ante) dopuszczalność

objęcia wnioskodawczyni rolniczym tytułem ubezpieczenia, był władny wydać decy-

zję korygującą z mocą wsteczną bezpodstawnie wcześniej ustalony tytuł rolniczego

ubezpieczenia społecznego, chociaż w wydanej decyzji KRUS nie powołała wszyst-

kich materialnych podstaw tej decyzji.

Wprawdzie wydana przez KRUS decyzja stwierdzała ustanie ubezpieczenia

społecznego rolników w okresach w niej wskazanych, ale z jej uzasadnienia wynika,

że wnioskodawczyni nigdy nie spełniła ustawowych warunków do objęcia jej rolni-

czym tytułem ubezpieczenia społecznego. W istocie rzeczy była to zatem deklarato-

ryjna decyzja stwierdzająca nie tyle ustanie, co niepodleganie z mocą wsteczną

rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu, która została oparta na ustaleniu, że wnio-

skodawczyni zataiła fakt podlegania innemu tytułowi ubezpieczenia społecznego i z

tego względu nie spełniała ustawowych warunków podlegania rolniczemu tytułowi

ubezpieczenia społecznego (art. 7 ust. 1, art. 16 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu spo-

łecznym rolników, a także art. art. 83a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych

w związku z art. 52 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników). Ta nowa decyzja

wydana została nie dlatego, że nastąpiła zmiana w stanie faktycznym lub prawnym,

8

ale dlatego, że ujawnione zostały nowe okoliczności istniejące przed wydaniem

wcześniejszych decyzji, które od początku stanowiły przeszkodę do objęcia wniosko-

dawczyni rolniczym tytułem ubezpieczenia społecznego.

Przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników regulujące postępowa-

nie w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczenia nie zawierają regulacji w

zakresie wznowienia postępowania czy też przeprowadzenia ponownego postępo-

wania w przypadku stwierdzenia, że prawomocna decyzja w przedmiocie podlegania

ubezpieczeniu była błędna. Zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecz-

nym rolników, w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy ustawy

o systemie ubezpieczeń społecznych. Aktualnie obowiązujący przepis art. 83a

ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zawiera regulację dotyczącą ponowne-

go ustalenia prawa lub zobowiązania, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną

przedłożone nowe dowody lub ujawnione okoliczności istniejące przed wydaniem

decyzji, które mają wpływ na prawo lub zobowiązanie (ust. 1), a także regulację doty-

czącą uchylania, zmiany lub unieważniania ostatecznych decyzji w drodze wznowie-

nia postępowania na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administra-

cyjnego (ust. 2). Przepis art. 83a został wprowadzony ustawą z dnia 18 grudnia 2002

r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych

innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz. 2074) i obowiązuje od 1 stycznia 2003 r. W dniu

wydania zaskarżonej decyzji przepis ten jeszcze nie obowiązywał. Nie oznacza to

jednak, że nie było możliwości uchylenia prawomocnej decyzji nawet w przypadku,

gdy organ Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wydający decyzję został

wprowadzony w błąd przez zainteresowaną. Zawarte w art. 52 ustawy o ubezpiecze-

niu społecznym rolników odesłanie do przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń

społecznych oznaczało, że w tego rodzaju przypadkach należało stosować przepis

art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który stanowi, że w sprawach

uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjne-

go, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przed wejściem w życie art. 83a ustawy o sys-

temie ubezpieczeń społecznych (1 stycznia 2003 r.) uchylenie prawomocnej decyzji

w sprawie objęcia ubezpieczeniem społecznym lub ustania ubezpieczenia mogło

zatem nastąpić na podstawie art. 123 tej ustawy w drodze wznowienia postępowania

na zasadach określonych w art. 145 k.p.a., co dotyczyło także decyzji wydawanej w

sprawie ubezpieczenia społecznego rolników.

9

Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd Najwyższy uznał, że w przypad-

ku ponownego ustalenia z urzędu właściwego tytułu podlegania ubezpieczeniu spo-

łecznemu wynikającego z ujawnienia istotnych okoliczności istniejących przed wyda-

niem wcześniejszej decyzji ostatecznej organu rentowego (zatajenie faktu podlega-

nia ubezpieczeniu społecznemu osób prowadzących pozarolniczą działalność), po-

nownie wydana deklaratoryjna decyzja o niepodleganiu rolniczemu tytułowi ubezpie-

czenia wywołuje skutek z mocą wsteczną (art. 83a ustawy z dnia 13 października

1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 52 ustawy z dnia 20

grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników). W konsekwencji skarga ka-

sacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 39814

k.p.c.

========================================