II CSK 97/09

Sygn. akt II CSK 97/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 sierpnia 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marian Kocon (przewodniczący)

SSN Wojciech Jan Katner

SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca)

Protokolant Maryla Czajkowska

w sprawie z powództwa T.G. prowadzącej działalność gospodarczą

pod firmą "T."

przeciwko I.D. prowadzącej działalność gospodarczą

pod firmą "N."

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 20 sierpnia 2009 r.,

skargi kasacyjnej pozwanej

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 17 października 2008 r., sygn. akt [...],

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Powódka domagała się zasądzenia od pozwanej 41 823,64 euro,

z ustawowymi odsetkami od dnia 8 lipca 2006 r., z tytułu reszty należności

określonej w fakturach VAT nr 3 i 1.

Wyrokiem zaocznym z dnia 12 marca 2007 Sąd Okręgowy w Ł. –

po uchyleniu wydanego w postępowaniu nakazowym nakazu zapłaty z dnia

11 sierpnia 2006 r. uwzględniającego powództwo – zasądził od pozwanej na rzecz

powódki 41 823,64 euro z ustawowymi odsetkami od dnia 8 lipca 2006 r.

i 13 355,50 zł kosztów procesu.

W sprzeciwie od wyroku zaocznego z dnia 29 marca 2007 r. pozwana

wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i oddalenie powództwa. Zarzuciła, że

dochodzona należność – jej zdaniem zawyżona, gdyż wskazana ilość towaru jest

wyższa niż zamówiona – została zapłacona, w tym w formie zaliczki w wysokości

5000 euro. Ponadto w toku procesu w piśmie z dnia 16 maja 2007 r. pozwana

podniosła zarzut potrącenia z dochodzonym roszczeniem kwoty 41 823,61 euro,

obejmującej 20 000 euro z tytułu zwrotu zaliczki i 21 823,61 euro odszkodowania

z tytułu utraconego zysku wskutek nie wywiązania się powódki z umowy 52.

Wyjaśniła również, że potrzeba zgłoszenia zarzutu potrącenia powstała dopiero po

zapoznaniu się przez nią z odpowiedzią powódki na jej sprzeciw.

Wyrokiem z dnia 16 października 2007 r. Sąd Okręgowy w Ł. uchylił wyrok

zaoczny i odrzucił pozew z powodu braku jurysdykcji sądu polskiego.

Wyrokiem z dnia 12 marca 2008 r. Sąd Apelacyjny uchylił wyrok zaoczny i

przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

Wskazując na rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r.

w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonania

w sprawach cywilnych (Dz. U. UE. L. 01.12.1., dalej: rozporządzenie nr 44/2001)

i ustawę z dnia 12 listopada 1965 r. – Prawo prywatne międzynarodowe (Dz. U. Nr

46, poz. 290 ze zm., dalej: p.p.m.), Sąd Apelacyjny uznał, że w sprawie zachodzi

jurysdykcja krajowa. Sąd odwoławczy podkreślił, że nie ma – wbrew odmiennemu

stanowisku Sądu pierwszej instancji – podstaw do przyjęcia, iż ogólne warunki

handlowe stanowiły integralną część zawieranych przez strony umów.

3

Sporządzone w języku niemieckim ogólne warunki handlowe nie wiązały powódki,

ponieważ nie mogła się ona z nimi zapoznać (powódka nie zna języka

niemieckiego). Nie mogła ich poznać również w toku negocjacji prowadzonych

w języku angielskim, albowiem zarówno ona, jak i osoba działająca za pozwaną,

zbyt słabo znają język angielski. W konsekwencji strony nie wiąże umowa

przewidująca jurysdykcję sądu niemieckiego.

Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. Sąd Okręgowy w Ł. – po ponownym

rozpoznaniu sprawy – wyrok zaoczny z dnia 12 marca 2007 r. uchylił co do kwoty

16,95 euro i ustawowych odsetek należnych od tej kwoty i oddalił powództwo w tej

części, a pozostałym zakresie wyrok zaoczny utrzymał w mocy i zasądził od

pozwanej na rzecz powódki 18 067,22 zł z tytułu kosztów procesu poniesionych po

wydaniu wyroku zaocznego.

Sąd ustalił, że powódka T.G. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą

„T.”, a pozwana I.D. – pod nazwą „N.” Strony rozpoczęły współpracę handlową

przed 2000 r. Od początku współpracy pozwaną reprezentował B.S. Rozmowy

między powódką a B.S. odbywały się w języku angielskim, który oboje znają w

stopniu podstawowym; sporadycznie B.S. korzystał z usług tłumacza. Powódka nie

kontaktowała się z pozwaną. Korespondencję, którą otrzymywała od pozwanej w

języku niemieckim, tłumaczyła jej koleżanka, a czasem tłumacz.

Powódka robiła kolekcje ubrań na własny koszt. Początkowo B.S. – po

odebraniu kolekcji od powódki – prezentował je na targach odzieżowych i zwracał

wraz z odpowiednim zamówieniem. Do zamówień nie były dołączane ogólne

warunki umów. Strony nie uregulowały także kwestii kosztów transportu towaru,

ponieważ odbierał go od powódki B.S. Po około pięciu latach współpracy w

dokumentach – po zmianie druku firmowego i adresu „N.” – pojawiło się imię i

nazwisko pozwanej. W okresie dalszej współpracy powódka otrzymywała od

pozwanej zamówienia w postaci wykazu towarów, zawierającego numer artykułu,

ilość i rozmiar. Wspomniane zamówienia były składane za pomocą faksu i

potwierdzane listownie. Realizując te zamówienia, powódka wydawała towar W.D.,

który zawoził go do współpracującej z pozwaną Galerii, gdzie przepakowywano

towar i – po połączeniu kolekcji powódki z kolekcją ubrań Galerii – wysyłano go

pozwanej. Koszty przewozu towaru ponosiła pozwana. Również w tym okresie

4

współpracy powódka nie otrzymała od pozwanej ogólnych warunków umów. Strony

nie podejmowały także kwestii potrzeby zawarcia sformalizowanej umowy.

Dnia 1 marca 2004 r. pozwana przysłała powódce faksem zamówienie,

dotyczące zakupu 888 sztuk odzieży z kolekcji zimowej 04/05, oznaczonej 42.

Zamówiony towar odebrał od powódki – na zlecenie pozwanej – W.D., według

zasady ex works, i zawoził go do wskazanego miejsca w Republice Federalnej

Niemiec. W liście przewozowym CMR, do którego została dołączona faktura nr VAT

3, wpisano 1006 sztuk odzieży. Pozwana otrzymała towar. Wystawiona przez

powódkę faktura VAT nr 3 z dnia 13 września 2004 r. opiewała na kwotę 50 496

euro za sprzedaż 1006 sztuk odzieży. Na podstawie wymienionej faktury pozwana

dnia 12 listopada 2004 r. zapłaciła powódce 20 000 euro, dnia 18 listopada – 4 999

euro, dnia 6 grudnia 2004 r. – 9 999 euro, dnia 24 grudnia 2004 r. – 4 999 euro i

dnia 20 kwietnia 2005 r. – 2575 euro.

W dniu 2 listopada 2004 r. powódka otrzymała od pozwanej zamówienie

dotyczące zakupu 1199 sztuk odzieży z kolekcji wiosenno-letniej 2005 r.,

oznaczonej 51. Również ten towar – na zlecenie pozwanej – odebrał od powódki

W.D. i zawiózł go do wskazanego miejsca w Republice Federalnej Niemiec. Na

transport tej partii towaru zostały wystawione listy przewozowe CMR z dnia 14

lutego 2005 r. i z dnia 21 marca 2005 r., w których wskazano – odpowiednio 1730 i

1139 sztuk odzieży. Pozwana otrzymała towar. Dnia 21 marca 2005 r. powódka

wystawiła fakturę VAT nr 1, opiewającą na kwotę 45 911 euro za towar wydany

dnia 14 lutego 2005 r. i dnia 21 marca 2005 r. Na podstawie wymienionej faktury

pozwana zapłaciła powódce 18 798 euro dnia 24 maja 2005 r.

Dnia 22 lipca pozwana przelała na konto powódki 5000 euro, określając tytuł

przelewu w języku niemieckim (produktion). Sezon poprzedzający zamówienia

objęte sporem strony ostatecznie rozliczyły dnia 10 listopada 2004 r.

W dniach 28-29 lipca 2005 r. strony zawarły porozumienie nazwane

Protokołem uzgodnień, w którym powódka zobowiązała się zrealizować

zamówienie na konkretne modele odzieży z kolekcji 52 (700 sztuk), jeżeli będzie

dysponować włoskim materiałem. W porozumieniu zawarto także inne szczegółowe

postanowienia, w tym termin dostawy (od 20 sierpnia do końca września 2005 r.).

Wszystkie uzgodnienia miały obowiązywać po zapłaceniu przez pozwaną zaległych

5

należności wynikających z faktury VAT nr 3 (7924 euro) i z faktury VAT nr 1 (27 113

euro). W drugim dokumencie z dnia 29 lipca 2005 r., nazwanym Uzupełnienie do

protokołu uzgodnień, pozwana wyraziła gotowość uregulowania całej nie

zapłaconej należności wynikającej z faktury VAT nr 1 w wysokości 27 113 euro,

jeżeli dostawa odzieży z kolekcji 52 nastąpi w uzgodnionym terminie. Zobowiązała

się też zapłacić cenę po oddaniu odzieży do jej dyspozycji. Wynikająca z faktury

VAT sporna kwota 7 924 euro miała być przedmiotem ponownych negocjacji po

dostawie odzieży z kolekcji 52. W dniu 28 lipca 2005 r. pozwana przelała na konto

powódki 20 000 euro tytułem zaliczki, zgodnie z pismem z dnia 28 lipca 2005 r.

Sąd Okręgowy uznał, że jest właściwy do rozpoznania sprawy, ponieważ

kwestia jurysdykcji krajowej została pozytywnie przesądzona w uzasadnieniu

wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 12 marca 2008 r., zawierającym wiążącą ocenę

prawna w tym zakresie (art. 386 § 6 k.p.c.).

Rozważając kwestię właściwego w sprawie prawa materialnego, Sąd

Okręgowy przyjął, że znajduje w niej zastosowanie Konwencja Narodów

Zjednoczonych o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów, sporządzona

w Wiedniu dnia 11 kwietnia 1980 r. (Dz. U. z 1997 r., Nr 45, poz. 286, dalej:

Konwencja wiedeńska). Konwencja wiedeńska ma bowiem – zgodnie z art. 1 pkt 1

a – zastosowanie do umów sprzedaży towarów między stronami mającymi siedziby

handlowe w różnych państwach, jeżeli państwa te są umawiającymi się państwami.

Podkreślając, że konwencja wiedeńska nie reguluje wszystkich kwestii, Sąd

Okręgowy uznał, iż w sprawach w niej nieuregulowanych znajdzie – wobec

niedokonania przez strony wyboru prawa właściwego (pozwana nie wykazała, aby

doręczyła skutecznie powódce ogólne warunki umów) – zastosowanie posiłkowo

prawo materialne polskie (art. 27 § 1 pkt 1 p.p.m.).

Uwzględniając powództwo, Sąd powołał się na art. 53 Konwencji

wiedeńskiej, z którego wynika obowiązek zapłacenia przez kupującego ceny za

dostarczone towary.

Sąd Okręgowy nie podzielił stanowiska pozwanej, że Protokół uzgodnień

i Uzupełnienie protokołu uzgodnień stanowią umowę odnowienia. Nie ma bowiem

podstaw do uznania, że strony dokonały wymienionych czynności w celu zwolnienia

się z zobowiązań wynikających z realizacji zamówień dotyczących kolekcji 42 i 51.

6

Na skutek ich dokonania nie doszło do zmiany przedmiotu świadczenia. Powołanie

się na faktury VAT nr 3 i 1 świadczy o tym, że źródłem obowiązku zapłaty pozostał

ten sam stosunek prawny. Tymczasem z art. 506 § 1 k.c. wynika, że do odnowienia

długu dochodzi wówczas, gdy w celu umorzenia zobowiązania dłużnik zobowiązuje

się za zgodą wierzyciela spełnić inne świadczenie albo nawet to samo świadczenie,

lecz z inne podstawy prawnej.

Sąd Okręgowy nie uwzględnił podniesionego przez pozwaną zarzutu

potrącenia, ponieważ uznał, że został on zgłoszony po upływie terminu

przewidzianego w art. 47914

§ 2 zdanie drugie k.p.c., w brzmieniu obowiązującym

do dnia 20 marca 2007 r., w związku z art. 47918

§ 3 k.p.c. Podkreślając wynikający

z przytoczonych przepisów obowiązek przytoczenia w sprzeciwie od wyroku

zaocznego wszystkich twierdzeń, zarzutów i dowodów na ich poparcie, Sąd

Okręgowy przyjął, że pozwana powinna podnieść zarzut potrącenia – jako zarzut

ewentualny – już w sprzeciwie. Tymczasem zrobiła to dopiero w później

wniesionym piśmie procesowym.

Sąd Apelacyjny zaskarżonym wyrokiem oddalił apelację pozwanej,

podzielając – jak wynika z uzasadnienia orzeczenia – dokonane przez Sąd

pierwszej instancji ustalenia faktyczne i ocenę prawną. Sąd odwoławczy podkreślił,

że nie nastąpiła nowacja zobowiązania, ponieważ z Protokołu uzgodnień

i Uzupełnienia protokołu uzgodnień wynika jedynie wola zmiany terminu płatności,

a nie umorzenia pierwotnego zobowiązania i zastąpienia go nowym

zobowiązaniem. Uznał również, że nie budzi wątpliwości prekluzja zarzutu

potrącenia.

W skardze kasacyjnej, opartej na obu podstawach, pełnomocnik pozwanej

zarzucił naruszenie art. 3 Konwencji wiedeńskiej w związku z art. 27 § 1 pkt 1

p.p.m. przez ich niewłaściwe zastosowanie, art. 506 k.c. w związku z art. 65 § 2,

917,89 i 94 k.c. przez ich błędną wykładnię oraz obrazę art. 47914

§ 2 zdanie

pierwsze i § 4, art. 47918

§ 3 k.p.c. w związku z art. 316, 391 § 1 k.p.c. i art. 498

k.c., art. 5 pkt 1 lit a i b oraz art. 23 rozporządzenia nr 44/2001 w związku z art. 386

§ 6 k.p.c., art. 378 § 1 k.p.c. w związku z art. 328 § 2 i 386 § 2 i 6 k.p.c. Powołując

się na te podstawy wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia

19 czerwca 2008 r. oraz wyroku zaocznego Sądu Okręgowego w Ł. z dnia

7

12 marca 2007 r. i odrzucenie pozwu bądź oddalenie powództwa, albo o uchylenie

wyroku Sądu drugiej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

O zasadności skargi kasacyjnej przesądził zarzut naruszenia art. 47914

§ 2

k.p.c., w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 marca 2007 r., w związku z art. 47918

§ 3 k.p.c. polegający – zdaniem skarżącej – na błędnym uznaniu Sądu, że

podniesiony przez pozwaną zarzut potrącenia uległ prekluzji.

Potrącenie jako instytucja prawa cywilnego (art. 498-505 k.c.) funkcjonuje

w zasadzie na obszarze regulowanym przez prawo prywatne i obejmuje stosunki

prawne, w których obie strony występują w podwójnej roli wierzyciela i dłużnika.

Zgodnie z art. 498 § 1 k.c. obydwie wierzytelności powinny spełniać wymagania

jednorodzajowości oraz ograniczenia przedmiotowego (pieniądze lub rzeczy tej

samej jakości oznaczone tylko co do gatunku), wymagalności i zaskarżalności.

Wykonanie prawa potrącenia polega na złożeniu drugiej stronie oświadczenia

o charakterze prawo kształtującym (art. 499 zdanie pierwsze k.c.), którego

skutkiem, niezależnym od woli uprawnionego do wierzytelności objętej

potrąceniem, jest umorzenie się obydwu wierzytelności do wysokości wierzytelności

niższej (art. 498 § 2 k.c.), ze skutkiem czasowym określonym w art. 499 zdanie

drugie k.c., tj. od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe (por. uchwała składu

siedmiu sędziów z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt III CZP 58/07, OSNC

2008, nr 5, poz. 44).

Według Kodeksu cywilnego dokonanie potrącenia jest uprawnieniem

wierzyciela, dla którego rozpoczęła się faza kompensacyjna. Powstanie możliwości

potrącenia nie stwarza po jego stronie obowiązku. Jedyną granicą czasową

skorzystania z uprawnienia jest zakończenie fazy kompensacyjnej z powodu

odpadnięcia przesłanek, w szczególności na skutek zapłaty jednej z wierzytelności

czy jej wygaśnięcia na innej podstawie. W tym okresie wierzyciel może - według

własnego uznania - zażądać spełnienia świadczenia, albo dokonać potrącenia, albo

zachować się całkowicie pasywnie (nie musi realizować swojej należności.)

(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2008 r., IV CSK 49/08, niepubl.).

Należy odróżnić – co podkreśla się w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por.

wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 12 marca 1998 r., I CKN 522/97, OSNC 1998, nr

8

11, poz. 176, i z dnia 28 kwietnia 2005 r., III CK 540/04, niepubl.) – czynność

prawną potrącenia od podniesionego w toku postępowania sądowego zarzutu

potrącenia. Czynność prawna potrącenia jest zdarzeniem prawnym o wskazanych

wyżej skutkach. Zgodnie z regulującymi potrącenie przepisami Kodeksu cywilnego

oświadczenie o potrąceniu może być złożone – w okresie trwania fazy

kompensacyjnej – w każdym czasie, zarówno przed, jak i po wszczęciu

postępowania sądowego (w toku postępowania sądowego także poza tym

postępowaniem). Zarzut potrącenia jest natomiast czynnością procesową.

Jego podniesienie w postępowaniu sądowym oznacza powołanie się na fakt

dokonania potrącenia i wynikające stąd skutki. Tak rozumiany zarzut potrącenia

podlega rygorom wskazanym w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego.

Zgodnie z art. 47914

§ 2 k.p.c., w brzmieniu obowiązującym do 20 marca 2007 r.,

który znajduje – w myśl art. 47918

§ 3 k.p.c. – odpowiednie zastosowanie do

sprzeciwu od wyroku zaocznego, w odpowiedzi na pozew pozwany jest

obowiązany podać wszystkie twierdzenia, zarzuty oraz dowody na ich poparcie pod

rygorem utraty prawa powoływania ich w toku postępowania, chyba że wykaże, iż

ich powołanie w odpowiedzi na pozew nie było możliwe, albo że potrzeba

powołania wynikła później. Wynikający z przytoczonego przepisu rygor prekluzji

obejmuje zarzut potrącenia, ponieważ jako czynność procesowa, polegająca na

powołaniu się na fakt dokonania potrącenia i wynikające z niego skutki, podlega on

normom postępowania regulującym do kiedy określone fakty mogą być przytaczane

w postępowaniu sądowym. Nie obejmuje on natomiast czynności prawnej

potrącenia, albowiem podlega ona – jako zdarzenie materialnoprawne –

odpowiednim przepisom prawa materialnego.

Zawarte w piśmie procesowym z dnia 16 maja 2007 r., złożonym w Sądzie

Okręgowym w Ł. dnia 21 maja 2007 r. i doręczonym przeciwnikowi procesowemu,

oświadczenie pozwanej zawierało zarówno czynność prawną potrącenia, jak i

nawiązujący do tej czynności procesowy zarzut potrącenia. Nie ulega wątpliwości,

że pozwana – wobec złożenia oświadczenia o potrąceniu (art. 499 k.c.) w maju

2007 r. – nie mogła już w sprzeciwie od wyroku zaocznego z dnia 29 marca 2007

r. podnieść zarzutu potrącenia, polegającego na powołaniu się na fakt dokonania

wspomnianej czynności prawnej potrącenia i wynikające z niej skutki prawne. Nie

9

można zatem podzielić stanowiska Sądu Apelacyjnego – co trafnie podniosła

skarżąca – że zarzut potrącenia uległ prekluzji, ponieważ pozwana powinna

podnieść go w sprzeciwie od wyroku zaocznego. Zarzut naruszenia art. 47914

§ 2

k.p.c., w brzmieniu do dnia 20 marca 2007 r., w związku z art. 47918

§ 3 k.p.c.

należało więc uznać za uzasadniony.

Nieuzasadniony jest natomiast zarzut skarżącej, że Sąd z naruszeniem art.

506 k.c. w związku z art. 65 § 2, 917, 89 i 94 k.c. uznał, że czynność prawna stron

nazwana Protokołem uzgodnień i Uzupełnieniem do protokołu uzgodnień nie

stanowiła odnowienia dotychczasowego zobowiązania stron.

Odnowienie (nowacja) jest – zgodnie z art. 506 § 1 k.c. – umową zawartą

pomiędzy wierzycielem i dłużnikiem, w której dłużnik w celu umorzenia

zobowiązania zobowiązuje się spełnić inne świadczenie (nowa istotna treść) albo

nawet to samo świadczenie, lecz z innej podstawy prawnej (nowa podstawa

prawna) (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 2006 r., IV CSK 256/06

niepubl.). Zawarcie tej umowy wymaga więc wyrażenia przez strony zgodnego

zamiaru umorzenia dotychczasowego zobowiązania i ustanowienia nowego

zobowiązania (animus novandi). Wspomniany zamiar stron powinien wynikać

z wyraźnego ich oświadczenia lub w sposób niewątpliwy z okoliczności sprawy.

W wypadku wątpliwości należy bowiem przyjąć, że zmiana treści

dotychczasowego zobowiązania nie stanowi odnowienia (art. 506 § 2 k.c.).

Kodeks cywilny nie stanowi wyraźnie – w przeciwieństwie do art. 264 § 2 k.z.

– że zmiany w zobowiązaniu dotyczące jedynie czasu, miejsca, lub sposobu

spełnienia świadczenia oraz zmiany w zabezpieczeniu, oprocentowaniu lub innych

dodatkowych świadczeniach, jak również wystawienie nowego dokumentu nie

stanowią same przez się odnowienia, jednakże w literaturze i w orzecznictwie

przyjmuje się, że zmiany podobne, jak wymienione w art. 264 § 2 k.z., nie mogą

być uznane także na gruncie przepisów k.c. za odnowienie (por. wyroki Sądu

Najwyższego: z dnia 3 lutego 1995 r., II CRN 160/94, Wokanda nr 5, poz. 8, i z dnia

30 stycznia 2007 r., IV CSK 356/06 niepubl.). Nie można również uznać za

odnowienie zmniejszenia lub zwiększenia świadczeń wynikających z tego samego

zobowiązania i z tej samej podstawy prawnej, ponieważ nie powodują one

umorzenia dawnego zobowiązania i zaciągnięcia nowego.

10

Kierując się rozumieniem odnowienia w wyżej przedstawiony sposób, Sąd

Apelacyjny miał podstawy do uznania – wbrew zarzutowi skarżącej – że Protokół

uzgodnień i Uzupełnienie protokołu uzgodnień nie stanowią nowacji. Z ich

dokonanej z poszanowaniem art. 65 § 2 k.c. wykładni nie wynika – co Sąd trafnie

podkreślił – aby zgodną wolą stron było umorzenie dotychczasowego zobowiązania

i zastąpienie go nowym zobowiązaniem. Nie ma podstaw do podważenia

przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przekonujących

argumentów, że wolą stron było jedynie nieprowadzące do odnowienia dokonanie

zmiany dotychczasowego zobowiązania w zakresie czasu i sposobu spełnienia

świadczenia. Rację ma Sąd, że podzielenie stanowiska pozwanej co do spornej

kwestii odnowienia, prowadziłoby do bezpodstawnego przypisania powódce woli

zrzeczenia się reszty należnej jej ceny za sprzedaną odzież z kolekcji 42 i 51.

Uzasadniając omawiany zarzut, skarżąca nie przedstawiła argumentów

przekonujących o tym, że Sąd stwierdził brak podstaw do przypisania stronom

zgodnej woli umorzenia dotychczasowego zobowiązania i zastąpienia go nowym

zobowiązaniem z naruszeniem wskazanych przepisów prawa. W konsekwencji

zarzut ten nie mógł więc odnieść skutku.

Pozostałe zarzuty, zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i prawa

procesowego skarżąca oparła na założeniu, że strony – wbrew odmiennemu

stanowisku Sądu – zawarły umowę odnowienia. Bezskuteczność zarzutu, że Sąd

z naruszeniem prawa wykluczył zawarcie przez strony umowy nowacji przesądza

zatem o uznaniu także pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej za nieuzasadnione.

Pozbawiony podstawy jest więc zarzut naruszenia art. 3 Konwencji wiedeńskiej

w związku z art. 27 § 1 pkt 1 p.p.m. polegający na zastosowaniu w kwestiach

nieuregulowanych w Konwencji wiedeńskiej prawa polskiego. Tak samo należy

ocenić zarzut naruszenia art. 5 pkt 1 lit. a i b oraz art. 23 rozporządzenia nr 44/2001

w związku z art. 1099 i 386 § 6 k.p.c. polegający na niezastosowaniu prawa

niemieckiego i przyjęciu jurysdykcji krajowej. Zaskarżonego wyroku nie podważa

także zarzut, że Sąd z naruszeniem – zdaniem skarżącej – art. 378 § 1 k.p.c.

w związku z art. 328 § 2 i 386 § 2 i 6 k.p.c. nie rozpoznał apelacyjnego zarzutu

braku jurysdykcji krajowej z uwzględnieniem zawartej przez strony umowy

odnowienia. Należy także podkreślić, że postępowanie nie jest dotknięte

11

nieważnością postępowania z powodu braku jurysdykcji krajowej, ponieważ Sąd

Apelacyjny trafnie uznał, że nie ma podstaw do wyłączenia w sprawie jurysdykcji

sądu polskiego. Nie zachodzi także nieważność postępowania apelacyjnego

spowodowana wadliwością przewidzianą w art. 379 pkt 4 k.p.c. Skarżąca trafnie

zauważyła, że ten sam sędzia był w składzie Sądu Apelacyjnego, który wydał

zaskarżony wyrok i poprzedzający go wyrok z dnia 12 marca 2008 r. Nie oznacza

to jednak, że zachodzi wskazana podstawa nieważności. Jej zaistnienie wymaga

bowiem stwierdzenia – co nie miało miejsca w postępowaniu apelacyjnym – że

skład sądu orzekającego w sprawie był sprzeczny z przepisami prawa, albo, że

w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy prawa.

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji wyroku

(art. 39815

§ 1 k.p.c. oraz art. 108 § 2 w związku z art. 39821

k.p.c.).