Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/29/UE z dnia 25 października 2012 r. ustanawiająca normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw oraz zastępująca decyzję ramową Rady 2001/220/WSiSW

Artykuł 1

Cele

1. Niniejsza dyrektywa ma na celu zapewnienie, by ofiary przestępstwa otrzymały odpowiednie informacje, wsparcie i ochronę oraz by mogły uczestniczyć w postępowaniu karnym.

Państwa członkowskie zapewniają, by ofiary były uznawane i by traktowano je z szacunkiem, w sposób taktowny, zindywidualizowany, profesjonalny oraz niedyskryminacyjny we wszelkich kontaktach ze służbami wsparcia ofiar lub służbami świadczącymi usługi w zakresie sprawiedliwości naprawczej, lub właściwymi organami działającymi w ramach postępowania karnego. Prawa określone w niniejszej dyrektywie stosuje się do ofiar w sposób niedyskryminacyjny, również niezależnie od ich prawa do pobytu.

2. Przy stosowaniu niniejszej dyrektywy państwa członkowskie zapewniają, by w przypadkach gdy ofiarą jest dziecko, w pierwszym rzędzie brano pod uwagę najlepsze zabezpieczenie jego interesu, który należy ocenić indywidualnie dla każdego przypadku. Pierwszeństwo ma podejście dostosowane do dziecka, uwzględniające wiek dziecka, poziom jego dojrzałości, jego opinie, potrzeby i obawy. Dziecko i osoba sprawująca nad nim władzę rodzicielską lub inny przedstawiciel prawny dziecka, o ile takie osoby istnieją, są informowani o wszelkich środkach lub prawach adresowanych w szczególny sposób do dziecka.

Artykuł 2

Definicje

1. Na użytek niniejszej dyrektywy zastosowanie mają następujące definicje:

a) „ofiara” oznacza:

(i) osobę fizyczną, która doznała szkody, w tym krzywdy fizycznej, psychicznej, moralnej lub emocjonalnej lub straty majątkowej, bezpośrednio spowodowanej przestępstwem;

(ii) członków rodziny osoby, której śmierć była bezpośrednim skutkiem przestępstwa, jeżeli doznali oni szkody w wyniku śmierci tej osoby;

b) „członkowie rodziny” oznaczają małżonka, osobę pozostającą z ofiarą, w sposób trwały i ciągły, w bliskim pożyciu we wspólnym gospodarstwie domowym, krewnych w linii prostej, rodzeństwo oraz osoby pozostające na utrzymaniu ofiary;

c) „dziecko” oznacza każdą osobę w wieku poniżej 18 lat;

d) „sprawiedliwość naprawcza” oznacza wszelkie procedury, dzięki którym ofiara oraz sprawca mają możliwość, pod warunkiem wyrażenia przez nich na to dobrowolnej zgody, czynnego udziału w rozwiązaniu kwestii będących wynikiem przestępstwa przy pomocy bezstronnej strony trzeciej.

2. Państwa członkowskie mogą ustanowić procedury:

a) ograniczające liczbę członków rodziny mogących korzystać z praw określonych w niniejszej dyrektywie, z uwzględnieniem okoliczności indywidualnego przypadku; oraz

b) w odniesieniu do ust. 1 lit. a) ppkt (ii) – służące ustaleniu, którzy członkowie rodziny mają pierwszeństwo w odniesieniu do korzystania z praw określonych w niniejszej dyrektywie.

Artykuł 3

Prawo do rozumienia i bycia rozumianym

1. Państwa członkowskie podejmują odpowiednie środki, aby pomóc ofiarom w rozumieniu i byciu rozumianym od momentu pierwszego kontaktu z właściwym organem i podczas jakichkolwiek dalszych niezbędnych kontaktów z nimi w ramach postępowania karnego, również w przypadku udzielania informacji przez te organy.

2. Państwa członkowskie zapewniają, by przekazywanie informacji ofiarom odbywało się z zastosowaniem prostego i przystępnego języka, ustnie lub pisemnie. Przy przekazywaniu informacji uwzględnia się cechy osobowe ofiary, w tym wszelkie rodzaje niepełnosprawności, które mogą mieć wpływ na zdolność ofiary do rozumienia lub bycia rozumianym.

3. O ile nie jest to sprzeczne z interesem ofiary lub nie naruszałoby to przebiegu postępowania, państwa członkowskie zezwalają, by w pierwszym kontakcie z właściwym organem ofiarom towarzyszyła wybrana przez nie osoba, gdy – ze względu na skutki przestępstwa – ofiara wymaga pomocy w rozumieniu lub byciu rozumianą.

Artykuł 3a

Linie zaufania dla ofiar

1. Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki w celu ustanowienia dostępnych, przyjaznych dla użytkownika, bezpiecznych, bezpłatnych i zapewniających poufność linii zaufania dla ofiar. Linie zaufania:

a) udzielają ofiarom informacji, o których mowa w art. 4 ust. 1;

b) udzielają wsparcia emocjonalnego;

c) w razie potrzeby kierują ofiary do odpowiednich służb, w tym ogólnych i specjalistycznych służb udzielających wsparcia lub specjalistycznych linii zaufania.

2. Państwa członkowskie zapewniają, aby linie zaufania, o których mowa w ust. 1, były dostępne za pośrednictwem telefonu pod ogólnounijnym numerem telefonu przeznaczonym dla połączeń krajowych, tj. „116 006 ”, w uzupełnieniu istniejących krajowych numerów telefonu. Państwa członkowskie zapewniają również, aby takie usługi były świadczone z wykorzystaniem innych bezpiecznych i dostępnych technologii informacyjno-komunikacyjnych, w tym aplikacji internetowych i stron internetowych.

3. Państwa członkowskie zapewniają, aby linie zaufania były dostępne – oprócz pod ogólnounijnym numerem telefonu – pod specjalnym numerem telefonu przeznaczonym do połączeń międzynarodowych, z którego mogą korzystać ofiary, które doznały szkody w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie ich zamieszkania. Takie połączenia międzynarodowe nie muszą być bezpłatne.

4. Państwa członkowskie zapewniają, aby usługi świadczone przez ich linie zaufania, o których mowa w ust. 1, były dostępne w ich języku urzędowym lub językach urzędowych, zgodnie z prawem krajowym. Państwa członkowskie dążą do zapewnienia świadczenia tych usług w przynajmniej jednym innym języku powszechnie rozumianym w danym państwie członkowskim.

5. Jeżeli usługi, o których mowa w ust. 1 lit. a) i c), są świadczone z wykorzystaniem technologii informacyjno-komunikacyjnych, państwa członkowskie zapewniają, aby usługi te były dostępne w języku zrozumiałym dla ofiary, na przykład dzięki zastosowaniu technologii tłumaczenia pisemnego i ustnego.

6. Linie zaufania mogą być uruchamiane przez organizacje publiczne lub pozarządowe i mogą być zorganizowane na zasadzie zawodowej lub na zasadzie wolontariatu.

7. Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki w celu zapewnienia, aby linie zaufania udzielały ofiarom wysokojakościowego i dostępnego wsparcia w odpowiednich godzinach pracy.

8. Państwa członkowskie zapewniają, aby telefony zaufania były obsługiwane przez odpowiednio przeszkolone osoby.

Artykuł 4

Prawo do otrzymywania informacji od momentu pierwszego kontaktu z właściwym organem

1. Państwa członkowskie zapewniają, by – od momentu pierwszego kontaktu z właściwym organem i bez zbędnej zwłoki – oferowano ofiarom następujące informacje w prostym i przystępnym języku, celem umożliwienia ofiarom korzystania z praw określonych w niniejszej dyrektywie:

a) rodzaj dostępnego ofierze wsparcia i od kogo można je uzyskać, w tym w odpowiednich przypadkach podstawowe informacje o dostępie do pomocy medycznej, wszelkiego wsparcia specjalistycznego, w tym wsparcia psychologa, oraz informacje o zakwaterowaniu zastępczym;

b) procedury dotyczące zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa oraz rola ofiary w takich procedurach;

c) w jaki sposób oraz na jakich warunkach ofiara może uzyskać ochronę, w tym środki ochrony;

d) w jaki sposób i na jakich warunkach ofiara może uzyskać poradę prawną, pomoc prawną oraz wszelkie porady innego rodzaju;

e) w jaki sposób i na jakich warunkach ofiara może uzyskać odszkodowanie;

f) w jaki sposób i na jakich warunkach ofiara jest uprawniona do tłumaczenia ustnego i pisemnego;

g) jeżeli ofiara ma miejsce zamieszkania w państwie członkowskim innym niż państwo, w którym popełniono przestępstwo – informacje o wszelkich dostępnych szczególnych środkach, procedurach lub ustaleniach chroniących interes ofiary w państwie członkowskim, w którym ma miejsce pierwszy kontakt z właściwym organem;

h) dostępne procedury złożenia zawiadomienia w przypadku braku poszanowania praw ofiary przez właściwy organ działający w ramach postępowania karnego;

i) dane kontaktowe na potrzeby przekazywania informacji o sprawie, która dotyczy ofiary;

j) dostępne usługi w zakresie sprawiedliwości naprawczej;

k) w jaki sposób i na jakich warunkach ofiara może uzyskać zwrot kosztów poniesionych w związku z udziałem w postępowaniu karnym.

2. Zakres lub szczegółowość informacji, o których mowa w ust. 1, może być zróżnicowana w zależności od szczególnych potrzeb i osobistych uwarunkowań ofiary oraz od rodzaju i charakteru przestępstwa. Dodatkowe informacje mogą być przekazane także na późniejszym etapie w zależności od potrzeb ofiary oraz znaczenia tych informacji na poszczególnych etapach postępowania.

Artykuł 5

Prawa ofiar w chwili składania zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa

1. Państwa członkowskie zapewniają, by ofiary otrzymywały pisemne potwierdzenie złożenia przez nie formalnego zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa we właściwym organie państwa członkowskiego, zawierające podstawowe informacje o zgłoszonym przestępstwie.

2. Państwa członkowskie zapewniają ofiarom, które pragną złożyć zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa i które nie rozumieją języka, którym posługuje się właściwy organ, lub nie mówią tym językiem, możliwość złożenia zawiadomienia w języku, który ofiara rozumie, lub uzyskanie niezbędnej pomocy językowej.

3. Państwa członkowskie zapewniają, by ofiary, które nie rozumieją języka, którym posługuje się właściwy organ, lub nie mówią tym językiem, na wniosek otrzymały bezpłatnie tłumaczenie w zrozumiałym dla siebie języku pisemnego potwierdzenia złożenia zawiadomienia przewidzianego w ust. 1.

Artykuł 5a

Zawiadomienie o przestępstwie

1. Państwa członkowskie zapewniają ofiarom możliwość złożenia właściwym organom zawiadomienia o przestępstwie przez bezpłatne, dostępne, przyjazne dla użytkownika i bezpieczne kanały, z których można łatwo skorzystać.

W uzupełnieniu możliwości złożenia zawiadomienia o przestępstwie osobiście państwa członkowskie zapewniają możliwość złożenia zawiadomienia o przestępstwie właściwym organom z wykorzystaniem bezpłatnych, dostępnych, bezpiecznych i przyjaznych dla użytkownika technologii informacyjno-komunikacyjnych, przynajmniej w sprawach niemających pilnego charakteru i w sprawach dotyczących przestępstw popełnionych bez użycia przemocy, pod warunkiem że takie złożenie zawiadomienia leży w interesie ofiar.

W przypadku gdy państwo członkowskie przewiduje możliwość złożenia zawiadomienia o przestępstwie z wykorzystaniem technologii informacyjno-komunikacyjnych, dotyczy to również, jeżeli jest to wykonalne, przedkładania dowodów.

Składanie zawiadomienia o przestępstwie z wykorzystaniem technologii informacyjno-komunikacyjnych nie narusza krajowych przepisów proceduralnych dotyczących sformalizowania takiego składania zawiadomienia i przedkładania dowodów.

2. Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki, aby ułatwiać osobie fizycznej lub prawnej, która wie lub w dobrej wierze podejrzewa, że popełniono przestępstwa lub że można spodziewać się aktów przemocy, składanie zawiadomień o przestępstwie właściwym organom zgodnie z krajowymi przepisami proceduralnymi.

3. W celu ułatwienia składania zawiadomień o przestępstwie przez strony trzecie, które są organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, mogącymi otrzymywać informacje dotyczące przestępstw, państwa członkowskie podejmują niezbędne środki w celu umożliwienia współpracy między właściwymi organami i takimi organizacjami.

4. Jeżeli zawiadomienie o przestępstwie składa osoba inna niż ofiara, państwa członkowskie zapewniają, aby – w razie potrzeby i zgodnie z prawem krajowym – właściwe organy podejmowały odpowiednie środki w celu ochrony ofiary, zanim sprawca zostanie poinformowany o złożeniu zawiadomienia o przestępstwie.

5. Państwa członkowskie zapewniają, aby każda osoba pozbawiona wolności lub której wolność została ograniczona mogła skutecznie złożyć zawiadomienie o przestępstwie popełnionym w ośrodkach zatrzymania lub zakwaterowania, których nie wolno jej opuścić lub których nie może opuścić według własnego uznania, lub w miejscach, w których jej swoboda przemieszczania się jest ograniczona. Ośrodki takie obejmują przynajmniej:

a) zakłady karne, areszty śledcze i pomieszczenia dla osób podejrzanych i oskarżonych;

b) specjalne ośrodki zatrzymania i zakwaterowania dla obywateli państw trzecich, którzy nielegalnie przebywają w danym państwie członkowskim, także w celu przygotowania ich powrotu i wydalenia;

c) ośrodki dla osób ubiegających się o ochronę międzynarodową i beneficjentów takiej ochrony;

d) inne rodzaje instytucji publicznych lub prywatnych, których ofierze nie wolno opuścić lub których nie może opuścić według własnego uznania, takie jak specjalistyczne ośrodki zakwaterowania dla osób z niepełnosprawnościami, dzieci i osób starszych.

6. W przypadku, gdy z właściwymi organami kontaktują się dzieci, aby złożyć zawiadomienie o przestępstwie, państwa członkowskie zapewniają, aby procedury składania zawiadomienia o przestępstwie były bezpieczne, prowadzone z zachowaniem poufności zgodnie z prawem krajowym, opracowane i dostępne w sposób przyjazny dziecku oraz aby używano w nich języka dostosowanego do wieku i poziomu dojrzałości dziecka.

Jeżeli przestępstwo dotyczy osoby sprawującej władzę rodzicielską i jeżeli występuje konflikt interesów między dzieckiem będącym ofiarą a osobą sprawującą władzę rodzicielską, państwa członkowskie zapewniają, aby możliwość złożenia przez dziecko będące ofiarą przestępstwa zawiadomienia o przestępstwie nie była zależna od zgody osoby sprawującej władzę rodzicielską. Państwa członkowskie zapewniają, aby właściwe organy podjęły niezbędne środki w celu zapewnienia bezpieczeństwa dziecka, zanim poinformują osobę sprawującą władzę rodzicielską o złożeniu zawiadomienia o przestępstwie.

7. Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki w celu zapewnienia, aby ofiary będące obywatelami państw trzecich, niezależnie od tego, czy posiadają prawo do pobytu, nie były zniechęcane do składania zawiadomień o przestępstwie oraz aby były traktowane w sposób niedyskryminacyjny. Państwa członkowskie w szczególności zapewniają, aby wszystkim ofiarom, niezależnie od tego, czy posiadają prawo do pobytu, nie uniemożliwiano korzystania z praw przysługujących im na podstawie niniejszej dyrektywy, w tym prawa do bycia wysłuchanym na podstawie art. 10 lub prawa do indywidualnej oceny przeprowadzanej zgodnie z art. 22.

Państwa członkowskie mogą – zgodnie z prawem krajowym – w dowolnym momencie zdecydować o udzieleniu niezależnego zezwolenia na pobyt lub innego zezwolenia upoważniającego do pobytu obywatela państwa trzeciego nielegalnie przebywającego na ich terytorium.

8. Państwa członkowskie zapewniają, aby ofiary w momencie złożenia zawiadomienia o przestępstwie:

a) były informowane o możliwości udostępnienia sprawcy ich danych osobowych zgodnie z art. 21 ust. 3 w celu umożliwienia mu wykonywania prawa do obrony; oraz

b) miały zapewnioną możliwość wyrażenia swojej opinii na temat tej możliwości.

Artykuł 6

Prawo do otrzymania informacji o sprawie

1. Państwa członkowskie zapewniają, by ofiary były bez zbędnej zwłoki powiadamiane o przysługującym im prawie do otrzymania poniższych informacji o postępowaniu karnym wszczętym na skutek zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa na szkodę ofiary oraz by na wniosek otrzymały następujące informacje:

a) informacje o decyzjach o zaprzestaniu prowadzenia lub zakończeniu dochodzenia lub o nieściganiu sprawcy;

b) informacje o dacie i miejscu rozprawy oraz o rodzaju zarzutów wobec sprawcy;

c) informacje o wniesieniu aktu oskarżenia przeciwko sprawcy;

d) informacje o dostępności środków ochrony, w tym nakazów ochrony;

e) informacje o roli ofiary w postępowaniu karnym zgodnie z przepisami krajowymi, w tym, w stosownych przypadkach, o możliwości uzyskania statusu strony w takim postępowaniu;

f) informacje o obowiązujących przepisach dotyczących dochodzenia i uzyskania odszkodowania.

2. Państwa członkowskie zapewniają, by ofiary – zgodnie z ich rolą w danym systemie wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych – były bez zbędnej zwłoki powiadamiane o przysługującym im prawie do otrzymania poniższych informacji o postępowaniu karnym wszczętym na skutek zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa na szkodę ofiary oraz by na wniosek otrzymały te informacje w formie ustnej lub pisemnej:

a) informacje o prawomocnym orzeczeniu wydanym w procesie;

b) informacje umożliwiające ofierze zapoznanie się ze stanem postępowania karnego, chyba że w wyjątkowych okolicznościach takie powiadomienie mogłoby zaszkodzić właściwemu rozpatrzeniu sprawy.

3. Informacje przewidziane w ust. 1 lit. a) i w ust. 2 lit. a) obejmują uzasadnienie lub krótkie streszczenie uzasadnienia danej decyzji, z wyjątkiem decyzji wydanych przez ławę przysięgłych lub decyzji, których uzasadnienie jest poufne i zgodnie z prawem krajowym nie jest przedstawiane.

4. Wola ofiar w kwestii otrzymywania lub nieotrzymywania informacji jest wiążąca dla właściwego organu, chyba że informacje te muszą zostać przekazane ze względu na prawo ofiary do czynnego udziału w postępowaniu karnym. Państwa członkowskie umożliwiają ofiarom zmianę swojego wyboru w dowolnym momencie i uwzględniają taką zmianę.

5. Państwa członkowskie zapewniają ofiarom możliwość otrzymania bez zbędnej zwłoki powiadomienia o tym, że osoba tymczasowo aresztowana, oskarżona lub skazana za przestępstwa ich dotyczące została zwolniona, w tym zwolniona z zastosowaniem środków nadzoru sądowego, lub zbiegła. Ponadto państwa członkowskie zapewniają, aby ofiary były informowane o wszelkich odpowiednich środkach podjętych w celu ich ochrony w przypadku zwolnienia lub zbiegnięcia sprawcy.

6. Ofiary otrzymują, na wniosek, informacje przewidziane w ust. 5, co najmniej w przypadkach gdy występuje zagrożenie lub stwierdzone ryzyko, że poniosą one szkodę, chyba że istnieje stwierdzone ryzyko, że wskutek takiego powiadomienia szkodę poniesie sprawca.

7. Państwa członkowskie zapewniają, aby fakt, że ofiary zostały powiadomione o przysługującym im prawie do otrzymania informacji o postępowaniu karnym, a także wniosek ofiar o otrzymanie informacji na podstawie niniejszego artykułu, zostały należycie zarejestrowane zgodnie z procedurą rejestrowania przewidzianą w prawie krajowym.

Artykuł 7

Prawo do tłumaczenia ustnego i pisemnego

1. Państwa członkowskie zapewniają ofiarom, które nie rozumieją języka danego postępowania karnego lub nie mówią tym językiem, możliwość skorzystania, na wniosek, z bezpłatnego tłumaczenia ustnego – zgodnie z ich rolą w danym systemie wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych – co najmniej podczas wszelkich rozmów z ofiarą lub jej przesłuchań w toku postępowania karnego przed organami dochodzeniowymi lub sądowymi, w tym podczas przesłuchania przez policję, oraz z tłumaczenia ustnego w związku z ich czynnym udziałem w rozprawie sądowej i wszelkich niezbędnych posiedzeniach.

2. Bez uszczerbku dla prawa do obrony i zgodnie z przepisami o swobodzie sędziowskiej, można wykorzystywać technologie komunikacyjne, takie jak wideokonferencje, telefon lub internet, chyba że obecność tłumacza jest konieczna w celu umożliwienia skorzystania przez ofiarę z przysługujących jej praw lub zrozumienia postępowania.

3. Państwa członkowskie zapewniają ofiarom, które nie rozumieją języka danego postępowania karnego lub nie mówią tym językiem – zgodnie z ich rolą w danym systemie wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych – na wniosek, bezpłatne tłumaczenie pisemne na język, który jest dla niech zrozumiały, informacji niezbędnych do skorzystania przez nie z przysługujących im praw w postępowaniu karnym, w zakresie w jakim informacje te są udostępniane ofierze. Tłumaczenie takich informacji obejmuje co najmniej decyzję kończącą postępowanie karne związane z przestępstwem popełnionym na szkodę ofiary oraz, na wniosek ofiary, uzasadnienie decyzji albo krótkie streszczenie tego uzasadnienia, z wyjątkiem decyzji wydanych przez ławę przysięgłych lub decyzji, których uzasadnienie jest poufne, w których to przypadkach zgodnie z prawem krajowym uzasadnienie nie jest przedstawiane.

4. Państwa członkowskie zapewniają, by ofiary, które są uprawnione do uzyskania informacji o dacie i miejscu rozprawy zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. b i które nie rozumieją języka właściwych organów, otrzymały na wniosek tłumaczenie tych informacji, do których uzyskania są uprawnione.

5. Ofiara może złożyć uzasadniony wniosek o uznanie dokumentu za istotny. Nie istnieje wymóg tłumaczenia fragmentów istotnych dokumentów, które nie mają znaczenia dla umożliwienia ofiarom czynnego udziału w postępowaniu karnym.

6. Niezależnie od ust. 1 i 3, zamiast tłumaczenia pisemnego można zapewnić tłumaczenie ustne lub ustne streszczenie istotnych dokumentów, pod warunkiem że takie tłumaczenie ustne lub ustne streszczenie nie wpłyną negatywnie na rzetelność postępowania lub zdolność ofiar do wykonywania przysługujących im praw, w tym zdolność do uczestniczenia w postępowaniu karnym zgodnie z rolą ofiary w tym postępowaniu.

7. Państwa członkowskie zapewniają, aby właściwe organy dokonały oceny, czy ofiary potrzebują tłumaczenia ustnego lub pisemnego określonego w ust. 1 i 3 niniejszego artykułu. Ofiary mogą zaskarżyć decyzję o odmowie zapewnienia tłumaczenia ustnego lub pisemnego. Przepisy proceduralne dotyczące takiego zaskarżenia określa prawo krajowe. Przepisy art. 10b ust. 2 stosuje się do decyzji o odmowie zapewnienia tłumaczenia ustnego lub pisemnego, podjętych w toku rozprawy sądowej.

8. Tłumaczenie ustne i pisemne oraz rozpoznanie skargi na decyzję o odmowie zapewnienia tłumaczenia ustnego lub pisemnego, przewidzianych na podstawie niniejszego artykułu, nie mogą wydłużać w sposób nieuzasadniony postępowania karnego.

Artykuł 8

Prawo do korzystania z usług służb udzielających wsparcia ofiarom

1. Państwa członkowskie zapewniają ofiarom, stosownie do ich potrzeb, bezpłatny dostęp do poufnych służb udzielających wsparcia ofiarom przed rozpoczęciem postępowania karnego, w jego trakcie i przez odpowiedni czas po jego zakończeniu. Członkowie rodziny mają dostęp do służb udzielających wsparcia ofiarom stosownie do swych potrzeb oraz do stopnia szkody doznanej wskutek przestępstwa popełnionego na szkodę ofiary.

2. Państwa członkowskie zapewniają, aby odpowiednie ogólne lub specjalistyczne służby udzielające wsparcia kontaktowały się bez zbędnej zwłoki z ofiarami, w przypadku gdy indywidualna ocena, o której mowa w art. 22, wskazała na potrzebę wsparcia, pod warunkiem, że ofiara – po przekazaniu jej informacji o dostępnych usługach wsparcia – wyrazi zgodę na kontakt ze służbami udzielającymi wsparcia lub zwróci się o wsparcie.

3. Państwa członkowskie podejmują środki, aby utworzyć bezpłatne i zapewniające poufność specjalistyczne służby udzielające wsparcia jako uzupełnienie lub integralną część ogólnych służb udzielających wsparcia ofiarom lub aby umożliwić organizacjom udzielającym wsparcia ofiarom wystąpienie do istniejących wyspecjalizowanych podmiotów udzielających takiego specjalistycznego wsparcia. Ofiary mają dostęp do takich służb stosownie do swoich szczególnych potrzeb, a członkowie rodziny mają dostęp stosownie do swoich szczególnych potrzeb i do stopnia szkody, której doznali wskutek przestępstwa popełnionego na szkodę ofiary. W przypadku gdy specjalistyczne służby udzielające wsparcia nie stanowią integralnej części ogólnych służb udzielających wsparcia ofiarom, koordynuje się działania ogólnych i specjalistycznych służb udzielających wsparcia.

4. Służby udzielające wsparcia ofiarom i wszelkie specjalistyczne służby wsparcia można utworzyć jako organizacje publiczne lub pozarządowe i mogą one mieć charakter zawodowy lub społeczny.

5. Państwa członkowskie zapewniają, by dostęp do służb udzielających wsparcia ofiarom nie był uzależniony od złożenia przez ofiarę oficjalnego zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa właściwemu organowi.

6. Państwa członkowskie dążą do zapewnienia, aby specjalistyczne służby udzielające wsparcia pozostawały w pełnej gotowości do działania na rzecz ofiar w czasie kryzysu, na przykład kryzysów zdrowotnych, humanitarnych lub innych stanów nadzwyczajnych.

7. Służby udzielające wsparcia ofiarom muszą być łatwo dostępne, w tym online lub z wykorzystaniem innych odpowiednich środków, takich jak technologie informacyjno-komunikacyjne. Państwa członkowskie zapewniają, aby rozmieszczenie geograficzne i zdolności służb udzielających wsparcia ofiarom, o których mowa w niniejszym artykule i w art. 9a, były wystarczające, biorąc pod uwagę położenie geograficzne i strukturę demograficzną danego państwa członkowskiego.

Artykuł 9

Wsparcie ze strony służb udzielających wsparcia ofiarom

1. Służby udzielające wsparcia ofiarom, o których mowa w art. 8 ust. 1, zapewniają co najmniej:

a) informacje, doradztwo i wsparcie w zakresie praw ofiar, w tym dotyczące korzystania z krajowych systemów odszkodowań lub zadośćuczynienia za szkody poniesione wskutek przestępstwa, korzystania z porad prawnych, w tym w zakresie pomocy prawnej, oraz dotyczące roli ofiar w postępowaniu karnym, w tym w zakresie przygotowania do udziału w procesie sądowym;

b) informacje o wszelkich istniejących specjalistycznych służbach wsparcia lub bezpośrednie kierowanie do tych służb;

c) wsparcie emocjonalne;

ca) wsparcie psychologiczne lub, jeżeli wsparcie psychologiczne jest niedostępne, skierowanie do służb, które mogą zapewnić wsparcie psychologiczne;

d) doradztwo dotyczące kwestii finansowych i praktycznych będących skutkiem przestępstwa;

e) doradztwo dotyczące zagrożenia wtórną i ponowną wiktymizacją, zastraszeniem oraz odwetem i sposobów zapobiegania tym zjawiskom – o ile takie doradztwo nie jest zapewniane przez inne służby publiczne lub prywatne.

Do celów akapitu pierwszego lit. ca), w przypadku gdy indywidualna ocena, o której mowa w art. 22, wskazała na szczególną potrzebę wsparcia psychologicznego, ofierze potrzebującej takiego wsparcia udostępnia się dodatkowe wsparcie psychologiczne tak długo, jak jest to konieczne, zgodnie z indywidualnymi potrzebami ofiary oraz odpowiednimi krajowymi systemami opieki zdrowotnej lub pomocy społecznej regulującymi dostęp do wsparcia psychologicznego.

2. Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki w celu zapewnienia, aby służby udzielające wsparcia ofiarom zwracały szczególną uwagę zwłaszcza na szczególne potrzeby ofiar, które doznały znacznej szkody ze względu na wagę przestępstwa.

3. O ile nie jest to zapewniane przez inne służby publiczne lub prywatne, specjalistyczne służby wsparcia, o których mowa w art. 8 ust. 3, przygotowują i zapewniają co najmniej:

a) schroniska lub inne odpowiednie zakwaterowanie zastępcze dla ofiar potrzebujących bezpiecznego miejsca ze względu na bezpośrednie ryzyko wtórnej i ponownej wiktymizacji, zastraszania oraz odwetu;

b) zindywidualizowane i kompleksowe wsparcie, a także informacje na temat służb przeprowadzających badania lekarskie i obdukcję oraz, w stosownych przypadkach, kierowanie do tych służb, przy czym mogą to być służby świadczące kompleksowe usługi opieki zdrowotnej, w tym usługi opieki zdrowotnej w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego, zgodnie z prawem krajowym, oraz informacje na temat doradztwa psychospołecznego, w tym opieki pourazowej, oraz, w stosownych przypadkach, kierowanie do tych służb, dla ofiar o szczególnych potrzebach, takich jak ofiary przemocy seksualnej, ofiary przemocy na tle płciowym, w tym przemocy wobec kobiet i przemocy domowej objęte zakresem stosowania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1385 (

1

), ofiary handlu ludźmi, ofiary przestępczości zorganizowanej, ofiary z niepełnosprawnościami, ofiary wykorzystywania, ofiary przestępstw z nienawiści, ofiary terroryzmu, ofiary tortur, ofiary wymuszonych zaginięć oraz ofiary ludobójstwa, zbrodni przeciwko ludzkości, zbrodni wojennych lub zbrodni agresji określonych w art. 6, 7, 8 i 8a Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego.

4. Państwa członkowskie zapewniają ofiarom przemocy seksualnej szybki dostęp do usług opieki zdrowotnej, w tym w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego, zgodnie z dyrektywą (UE) 2024/1385 i prawem krajowym.

5. Państwa członkowskie świadczą usługi w zakresie ochrony i specjalistyczne usługi wsparcia niezbędne do zaspokojenia wielorakich potrzeb ofiar o szczególnych potrzebach zgodnie z protokołami lub wytycznymi, o których mowa w art. 26a ust. 1 lit. d).

6. Państwa członkowskie zapewniają, aby usługi wsparcia, o których mowa w niniejszym artykule i w art. 9a, spełniały obowiązujące normy w odniesieniu do jakości tych usług. Usługi świadczone przez służby udzielające wsparcia są, w stosownych przypadkach, poddawane przeglądowi i w razie konieczności odpowiednio dostosowywane. Przegląd tych usług nie może stanowić nadmiernego obciążenia dla organizacji świadczących te usługi.

Artykuł 9a

Służby udzielające zindywidualizowanego i kompleksowego wsparcia dzieciom będącym ofiarami

1. Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki w celu zapewnienia dostępności przyjaznych dziecku służb udzielających zindywidualizowanego i kompleksowego wsparcia dzieciom będącym ofiarami, aby zapewniać dostosowane do wieku wsparcie i ochronę niezbędne do kompleksowego zaspokojenia wielorakich potrzeb dzieci będących ofiarami, w tym dzieci, które doznały szkody, ponieważ były świadkami przestępstwa.

2. Służby udzielające zindywidualizowanego i kompleksowego wsparcia dzieciom będącym ofiarami, o których mowa w ust. 1, obejmują skoordynowany mechanizm wielopodmiotowy obejmujący następujące usługi:

a) udzielanie informacji, o których mowa w art. 4;

b) badania lekarskie;

c) wsparcie emocjonalne, socjalne i psychologiczne;

d) pomoc administracyjną;

e) składanie zawiadomień o przestępstwie;

f) indywidualną ocenę, o której mowa w art. 22;

g) audiowizualne utrwalenie przesłuchań, o którym mowa w art. 24 ust. 1 lit. a).

3. Państwa członkowskie rozważają zapewnienie świadczenia usług, o których mowa w ust. 2, w ramach tej samej placówki, ze szczególnym uwzględnieniem dobra dzieci będących ofiarami, w tym rozmiaru szkody poniesionej w wyniku przestępstwa przez dzieci będące ofiarami.

4. Służby udzielające zindywidualizowanego i kompleksowego wsparcia dzieciom będącym ofiarami, o których mowa w niniejszym artykule, mogą mieć formę organizacji publicznych lub pozarządowych.

Artykuł 10

Prawo do bycia wysłuchanym

1. Państwa członkowskie zapewniają ofiarom możliwość bycia wysłuchanymi podczas postępowania karnego i możliwość przedstawiania dowodów. Gdy przesłuchiwane ma być dziecko będące ofiarą, uwzględnia się odpowiednio jego wiek i dojrzałość.

2. Zasady proceduralne zapewniania ofiarom możliwości bycia wysłuchanym podczas postępowania karnego i możliwości zgłaszania dowodów określa prawo krajowe.

Artykuł 10a

Prawo do pomocy w budynku sądu

Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki w celu zapewnienia ofiarom w budynku sądu, zgodnie z ich indywidualnymi potrzebami, wsparcia emocjonalnego i praktycznych informacji na temat organizacyjnych aspektów postępowania sądowego w sprawach karnych.

Artykuł 10b

Prawo do informacji dotyczących decyzji podjętych w toku postępowania sądowego oraz prawo do odwołania

1. Państwa członkowskie zapewniają, aby ofiary, w zależności od ich statusu w postępowaniu karnym określonego w prawie krajowym, były niezwłocznie informowane o decyzjach dotyczących ich prawa do tłumaczenia ustnego i pisemnego w toku rozprawy sądowej na podstawie art. 7 ust. 1 i 3 oraz o podjętych w toku postępowania sądowego decyzjach w sprawie środków na podstawie art. 23 ust. 3, mających bezpośredni wpływ na ofiary.

2. Państwa członkowskie zapewniają ofiarom, zgodnie z ich statusem w postępowaniu karnym określonym w prawie krajowym, prawo do złożenia odwołania, zgodnie z prawem krajowym, przynajmniej od podjętych w toku rozprawy sądowej decyzji dotyczących:

a) prawa do tłumaczenia ustnego lub pisemnego na podstawie art. 7 ust. 1 i 3;

b) prawa do bycia wysłuchanym na podstawie art. 10; oraz

c) prawa do pomocy prawnej na podstawie art. 13.

Państwa członkowskie mogą zapewnić ofiarom możliwość złożenia odwołania od decyzji podjętych na podstawie art. 18 i art. 23 ust. 3.

Przepisy proceduralne dotyczące odwołania od decyzji na podstawie niniejszego ustępu, w tym dotyczące skutku zawieszającego takiego odwołania, określa prawo krajowe. Rozpatrywanie takiego odwołania nie może w sposób nieuzasadniony przedłużać postępowania karnego. Odwołanie to może zostać rozpatrzone w tej samej instancji i przez ten sam organ, w tym ustnie w toku postępowania sądowego.

Artykuł 11

Prawa w przypadku decyzji o odmowie ścigania

1. Państwa członkowskie zapewniają ofiarom, zgodnie z ich rolą w danym systemie wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych, prawo odwołania od decyzji o odmowie ścigania. Zasady proceduralne dotyczące takiego odwołania określa prawo krajowe.

2. Gdy zgodnie z prawem krajowym rola ofiary w danym systemie wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych zostanie ustalona dopiero po tym, jak zostanie podjęta decyzja o ściganiu sprawcy, państwa członkowskie zapewniają, by przynajmniej ofiary poważnych przestępstw miały prawo do złożenia odwołania od decyzji o odmowie ścigania. Zasady proceduralne takiego odwołania określa prawo krajowe.

3. Państwa członkowskie zapewniają, by ofiary były bez zbędnej zwłoki powiadamiane o przysługującym im prawie do otrzymania informacji wystarczających do podjęcia decyzji o tym, czy złożyć odwołanie od decyzji o odmowie ścigania, oraz by na wniosek takie informacje otrzymały.

4. W przypadku gdy pierwotna decyzja o odmowie ścigania jest podjęta przez organ ścigania najwyższej instancji, którego decyzja zgodnie z prawem krajowym nie podlega zaskarżeniu, ten sam organ może rozpatrzyć odwołanie.

5. Ust. 1, 3 i 4 nie mają zastosowania do decyzji prokuratora o odmowie ścigania, jeżeli taka decyzja skutkuje rozstrzygnięciem pozasądowym, w zakresie w jakim prawo krajowe przewiduje taką możliwość.

Artykuł 12

Prawo do gwarancji w ramach usług w zakresie sprawiedliwości naprawczej

1. W celu zabezpieczenia ofiary przed wtórną i ponowną wiktymizacją, zastraszaniem oraz odwetem państwa członkowskie podejmują środki, które mają być stosowane podczas świadczenia usług w zakresie sprawiedliwości naprawczej. Takie środki zapewniają ofiarom, które decydują się na korzystanie z usług w zakresie sprawiedliwości naprawczej, dostęp do bezpiecznych i zadowalających usług w zakresie sprawiedliwości naprawczej, z zastrzeżeniem co najmniej następujących warunków:

a) usługi w zakresie sprawiedliwości naprawczej stosuje się tylko wtedy, gdy leżą w interesie ofiary, biorąc pod uwagę względy bezpieczeństwa, i opierają się one na dobrowolnej i świadomej zgodzie wyrażonej przez ofiarę, którą to zgodę można w każdej chwili wycofać;

b) przed wyrażeniem zgody na uczestnictwo w procesie sprawiedliwości naprawczej ofiara otrzymuje pełne i obiektywne informacje na temat tego procesu i jego potencjalnych rezultatów, jak również informacje o trybie nadzoru nad realizacją jakiejkolwiek ugody;

c) sprawca musiał wcześniej potwierdzić podstawowe fakty związane ze sprawą;

d) każda ugoda jest wynikiem dobrowolnego porozumienia i może być uwzględniona we wszelkich dalszych postępowaniach karnych;

e) rozmowy prowadzone w ramach czynności sprawiedliwości naprawczej, które nie są prowadzone publicznie, mają charakter poufny i nie są następnie ujawniane, chyba że strony wyrażą na to zgodę lub wymaga tego prawo krajowe ze względu na nadrzędny interes publiczny.

2. Państwa członkowskie ułatwiają kierowanie spraw, w odpowiednich przypadkach, do służb świadczących usługi w zakresie sprawiedliwości naprawczej, również poprzez ustanowienie procedur lub wytycznych dotyczących warunków takiego kierowania.

Artykuł 13

Prawo do pomocy prawnej

1. Państwa członkowskie zapewniają ofiarom, które mają prawo do uzyskania statusu strony w postępowaniu karnym i które nie mają wystarczających środków na pokrycie kosztów związanych z korzystaniem z pomocy prawnika w toku postępowania karnego, dostęp do pomocy prawnej, w tym, w stosownych przypadkach, do celów dochodzenia odszkodowania.

Państwa członkowskie mogą stosować kryterium dochodowe, kryterium zasadności lub oba te kryteria w celu ustalenia, czy należy przyznać pomoc prawną.

Jeżeli państwo członkowskie stosuje kryterium dochodowe, uwzględnia wszystkie istotne i obiektywne czynniki, takie jak dochód, majątek i sytuacja rodzinna danej osoby, koszty pomocy prawnika i poziom życia w tym państwie członkowskim, a także zależność ofiary od sprawcy.

Jeżeli państwo członkowskie stosuje kryterium zasadności, uwzględnia wagę przestępstwa, złożoność sprawy i rozmiar szkody poniesionej przez ofiarę.

Przepisy proceduralne dotyczące prawa ofiary do pomocy prawnej określa prawo krajowe.

2. Niezależnie od ust. 1 państwa członkowskie zapewniają, aby niektóre kategorie ofiar określone w prawie krajowym, takie jak dzieci będące ofiarami lub ofiary z niepełnosprawnościami, które mają prawo do uzyskania statusu strony w postępowaniu karnym, a które nie mają wystarczających środków, były uprawnione do pomocy prawnej.

Artykuł 14

Prawo do zwrotu kosztów

Państwa członkowskie przyznają ofiarom uczestniczącym w postępowaniu karnym możliwość uzyskania zwrotu kosztów poniesionych w związku z czynnym udziałem w postępowaniu karnym, zgodnie z ich rolą w danym systemie wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych. Warunki lub zasady proceduralne uzyskania przez ofiary zwrotu kosztów określa prawo krajowe.

Artykuł 15

Prawo do zwrotu mienia

Państwa członkowskie zapewniają na podstawie decyzji właściwego organu niezwłoczny zwrot ofiarom możliwego do odzyskania mienia zajętego w toku postępowania karnego, chyba że jest ono niezbędne do celów postępowania karnego. Warunki lub zasady proceduralne zwrotu takiego mienia ofiarom określa prawo krajowe.

Artykuł 16

Prawo do decyzji w sprawie odszkodowania od sprawcy w toku postępowania karnego

1. Państwa członkowskie zapewniają ofiarom w toku postępowania karnego prawo do uzyskania w rozsądnym terminie decyzji w sprawie odszkodowania od sprawcy, z wyjątkiem sytuacji, w których prawo krajowe przewiduje, że taka decyzja podejmowana jest w drodze innego postępowania prawnego.

2. Państwa członkowskie wprowadzają środki wykonawcze lub egzekucyjne mające na celu ułatwienie zapłacenia przez sprawcę bez zbędnej zwłoki odszkodowania przyznanego ofierze.

3. W przypadku gdy odszkodowanie zostało przyznane ofierze umyślnego przestępstwa z użyciem przemocy, ale sprawca nie zapłacił przyznanego odszkodowania ofierze w rozsądnym terminie, a środki, o których mowa w ust. 2, nie przyniosły skutku w rozsądnym terminie, państwa członkowskie mogą zgodnie z prawem krajowym wypłacić z góry na rzecz ofiary całość lub część przyznanego odszkodowania. Wypłata taka nie zwalnia sprawcy z obowiązku zapłaty przyznanego odszkodowania, a państwa członkowskie mają prawo odzyskać od sprawcy wypłaconą przez nie kwotę.

Artykuł 17

Prawa ofiar mających miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim

1. Państwa członkowskie zapewniają, aby ich właściwe organy podjęły odpowiednie środki w celu zminimalizowania trudności napotykanych w sytuacjach, gdy ofiara ma miejsce zamieszkania w państwie członkowskim innym niż to, w którym popełniono przestępstwo, w szczególności w odniesieniu do organizacji postępowania. W tym celu organy państwa członkowskiego, w którym popełniono przestępstwo, mają możliwość:

a) odebrania zeznania od ofiary bezpośrednio po złożeniu właściwemu organowi zawiadomienia o przestępstwie;

b) wysłuchania ofiar zamieszkałych w innym państwie członkowskim za pośrednictwem wideokonferencji lub innej formy przekazu audiowizualnego zgodnie z Konwencją ustanowioną przez Radę zgodnie z art. 34 Traktatu o Unii Europejskiej o pomocy prawnej w sprawach karnych pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej (

2

), podpisaną w dniu 29 maja 2000 r., i dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/41/UE (

3

);

c) ułatwienia udziału w postępowaniu karnym ofiarom zamieszkałym w innym państwie członkowskim za pośrednictwem wideokonferencji lub innych technologii zdalnej komunikacji, w zakresie, w jakim jest to możliwe na podstawie prawa Unii i prawa krajowego oraz zgodnie z rolą ofiary w postępowaniu karnym.

2. Państwa członkowskie zapewniają, by ofiary przestępstwa w państwach członkowskich innych niż to, w którym mają miejsce zamieszkania, miały możliwość złożenia zawiadomienia właściwym organom państwa członkowskiego zamieszkania, jeżeli nie mogą tego uczynić w państwie członkowskim, w którym popełniono przestępstwo, lub – w przypadku poważnego przestępstwa określonego w prawie krajowym tego państwa członkowskiego – jeżeli nie chcą tego zrobić.

3. Państwa członkowskie zapewniają bezzwłoczne przekazanie zawiadomienia przez właściwy organ, w którym ofiara je złożyła, do właściwego organu państwa członkowskiego, w którym przestępstwo zostało popełnione, jeżeli postępowanie nie zostało wszczęte przez państwo członkowskie, w którym złożono zawiadomienie.

4. Państwa członkowskie zapewniają, aby właściwe organy mogły zwracać się o pomoc do Eurojustu zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1727 (

4

) oraz do Europejskiej Sieci Sądowej ustanowionej decyzją Rady 2008/976/WSiSW (

5

) i przekazywać Eurojustowi i Europejskiej Sieci Sądowej informacje mające na celu ułatwienie współpracy z właściwymi organami innych państw członkowskich w sprawach transgranicznych, zgodnie z kompetencjami Eurojustu i Europejskiej Sieci Sądowej.

Artykuł 18

Prawo do ochrony

Bez uszczerbku dla prawa do obrony państwa członkowskie zapewniają dostępność środków służących ochronie ofiar i członków ich rodzin przed wtórną i ponowną wiktymizacją, zastraszaniem oraz odwetem – w tym także środków przeciwko ryzyku szkód, emocjonalnych lub psychologicznych – oraz służących ochronie godności ofiar podczas przesłuchania lub składania zeznań. W razie konieczności środki takie obejmują także procedury fizycznej ochrony ofiar i członków ich rodzin przewidziane w prawie krajowym.

Artykuł 18a

Uzupełniające prawo do ochrony

Państwa członkowskie zapewniają, aby dostęp do środków wsparcia i ochrony określonych w niniejszej dyrektywie mógł zostać przyznany ofiarom, które poniosły dodatkową szkodę, taką jak ujma dla godności, wynikającą z pochwały poważnych przestępstw określonych w prawie krajowym, takich jak publiczne nawoływanie do popełnienia przestępstwa terrorystycznego zdefiniowanego w art. 5 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/541 (

6

), lub z oddawania hołdu sprawcom.

Artykuł 19

Prawo do unikania kontaktu ze sprawcą

1. Państwa członkowskie ustanawiają warunki niezbędne do umożliwienia, w razie konieczności, uniknięcia kontaktu między ofiarami i członkami ich rodzin a sprawcą w pomieszczeniach, w których prowadzone jest postępowanie karne, z urzędu lub na wniosek ofiary, chyba że ze względu na dobro postępowania taki kontakt jest wymagany.

2. Państwa członkowskie zapewniają, by nowe budynki sądów miały osobne poczekalnie dla ofiar. Państwa członkowskie oceniają możliwość i wykonalność utworzenia oddzielnych poczekalni dla ofiar w istniejących budynkach sądów.

3. Państwa członkowskie zapewniają, aby w razie potrzeby ofiary były informowane o dostępnych środkach służących uniknięciu kontaktu ze sprawcą.

Artykuł 20

Prawo do ochrony ofiar w trakcie postępowania przygotowawczego

Bez uszczerbku dla praw do obrony i zgodnie z przepisami o swobodzie sędziowskiej, państwa członkowskie zapewniają, by podczas postępowania przygotowawczego:

a) przesłuchania ofiar zostały przeprowadzone bez nieuzasadnionej zwłoki po złożeniu właściwemu organowi zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa;

b) liczba przesłuchań była jak najbardziej ograniczona i by były one przeprowadzane tylko w tych przypadkach, gdy jest to absolutnie niezbędne do celów postępowania przygotowawczego;

c) ofiarom towarzyszyć mógł przedstawiciel prawny lub wybrana przez nie osoba, o ile nie podjęto uzasadnionej decyzji wykluczającej taką możliwość;

d) badania lekarskie ograniczały się do minimum i były przeprowadzane jedynie w przypadkach, gdy jest to absolutnie niezbędne dla celów postępowania karnego.

Artykuł 21

Prawo do ochrony prywatności i nieudostępniania danych osobowych

1. Państwa członkowskie zapewniają, by właściwe organy mogły przyjmować podczas postępowania karnego odpowiednie środki w celu ochrony prywatności, w tym ochrony cech osobowych ofiary uwzględnianych w indywidualnej ocenie przewidzianej w art. 22 oraz wizerunku ofiar i członków ich rodzin. Ponadto państwa członkowskie zapewniają, by właściwe organy mogły podejmować wszelkie zgodne z prawem środki w celu zapobieżenia publicznemu rozpowszechnianiu wszelkich informacji, które mogłyby prowadzić do zidentyfikowania dziecka będącego ofiarą.

2. W celu ochrony prywatności, integralności osobistej i danych osobowych ofiar państwa członkowskie, z poszanowaniem wolności wypowiedzi i informacji oraz wolności i pluralizmu mediów, zachęcają media do przyjmowania środków samoregulacyjnych.

3. Państwa członkowskie zapewniają, aby dane osobowe dotyczące miejsca zamieszkania ofiary lub inne równoważne dane kontaktowe, takie jak numer telefonu i adres e-mail ofiary, nie były przekazywane sprawcy, chyba że udostępnienie jest niezbędne do celów art. 7 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/13/UE (

7

) lub jeżeli właściwe organy, na wniosek lub z urzędu, po zbadaniu okoliczności sprawy ustaliły, że istnieje uzasadniony interes w udostępnieniu, który przeważa nad prawem ofiary do ochrony danych osobowych.

4. Ust. 3 stosuje się do postępowań karnych wszczętych po dniu 2 lipca 2029 r.

Artykuł 22

Indywidualna ocena sytuacji ofiar służąca ustaleniu szczególnych potrzeb w zakresie wsparcia i ochrony

1. Państwa członkowskie zapewniają, aby w odpowiednim czasie przeprowadzana była indywidualna ocena sytuacji ofiar (zwana dalej „indywidualną oceną”) w celu ustalenia szczególnych potrzeb w zakresie wsparcia i ochrony w toku całego postępowania oraz określenia, czy i w jakim zakresie ofiara skorzystałaby z dodatkowego wsparcia psychologicznego określonego w art. 9 ust. 1 lit. ca), z usług świadczonych na podstawie art. 9a lub ze specjalnych środków określonych w art. 18, 18a, 23 lub 24, ze względu na szczególne narażenie na wtórną i ponowną wiktymizację, zastraszanie oraz odwet.

Państwa członkowskie określają sposób organizacji w praktyce indywidualnej oceny ofiar.

1a. Indywidualną ocenę rozpoczyna się na jak najwcześniejszym etapie, takim jak podczas pierwszego kontaktu ofiary z właściwymi organami, i trwa ona tak długo, jak jest to konieczne, w zależności od szczególnych potrzeb każdej ofiary. W przypadku gdy wynik wstępnego etapu indywidualnej oceny przeprowadzonej przez organy pierwszego kontaktu wykaże potrzebę przeprowadzenia pogłębionej oceny, ocenę taką przeprowadza się, w stosownych przypadkach, we współpracy lub koordynacji z odpowiednimi instytucjami i organami, a także z ogólnymi i specjalistycznymi służbami udzielającymi wsparcia, w tym poprzez skierowanie ofiary do takich służb, w zależności od indywidualnych potrzeb ofiary i etapu postępowania.

Indywidualną ocenę przeprowadzają odpowiednio przeszkolone osoby, w interesie ofiary i przy zwróceniu szczególnej uwagi na unikanie wtórnej lub ponownej wiktymizacji.

Właściwe organy, instytucje, organy i służby udzielające wsparcia bez zbędnej zwłoki i w skoordynowany sposób zaspokajają potrzeby ofiar w zakresie wsparcia i ochrony.

2. Indywidualna ocena uwzględnia:

a) cechy osobowe ofiary, w tym dotychczasowe doświadczenia związane z dyskryminacją, łącznie z dyskryminacją ze względu na przesłanki intersekcjonalne, takie jak płeć, w tym tożsamość płciowa, wiek, niepełnosprawność, prawo do pobytu, religia lub przekonania, język, pochodzenie rasowe, społeczne lub etniczne oraz orientacja seksualna;

b) rodzaj lub charakter przestępstwa;

c) okoliczności przestępstwa;

d) związek ofiary ze sprawcą i zagrożenie stwarzane przez sprawcę.

3. W ramach indywidualnej oceny szczególną uwagę zwraca się na:

a) ofiary, które doznały znacznej szkody ze względu na wagę przestępstwa lub ponowne popełnienie przestępstwa;

b) ofiary przestępstw popełnionych z powodu uprzedzeń lub dyskryminacji, co mogło być w szczególności powiązane z ich cechami osobowymi;

c) ofiary, których związek ze sprawcą i zależność od niego sprawiają, że są one szczególnie narażone.

Do celów akapitu pierwszego należycie uwzględnia się ofiary terroryzmu, ofiary przestępczości zorganizowanej, ofiary handlu ludźmi, ofiary przemocy na tle płciowym, w tym przemocy wobec kobiet i przemocy domowej, ofiary przemocy seksualnej, w tym niegodziwego traktowania dzieci w celach seksualnych, ofiary wykorzystywania, ofiary przestępstw z nienawiści, ofiary tortur, ofiary wymuszonych zaginięć, ofiary z niepełnosprawnościami oraz ofiary ludobójstwa, zbrodni przeciwko ludzkości, zbrodni wojennych lub zbrodni agresji zdefiniowanych w art. 6, 7, 8 i 8a statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego. Szczególną uwagę zwraca się, w stosownych przypadkach, na ofiary tego typu przestępstw w przestrzeni internetowej oraz na ofiary należące do więcej niż jednej z tych kategorii.

W stosownych i odpowiednich przypadkach w indywidualnej ocenie uwzględnia się szczególne potrzeby członków rodziny ofiary.

3a. W ramach indywidualnej oceny szczególną uwagę zwraca się na zagrożenie stwarzane przez sprawcę, o którym mowa w ust. 2 lit. d), takie jak:

a) zagrożenie związane ze stosowaniem przemocy;

b) zagrożenie związane ze spowodowaniem uszkodzenia ciała;

c) zagrożenie związane z użyciem broni;

d) zagrożenie związane z powiązaniem sprawcy ze zorganizowaną grupą przestępczą lub z udziałem w takiej grupie;

e) nadużywanie narkotyków lub alkoholu;

f) znęcanie się nad dziećmi;

g) problemy ze zdrowiem psychicznym;

h) uporczywe nękanie; lub

i) kierowanie gróźb lub nawoływanie do nienawiści.

4. Do celów niniejszej dyrektywy zakłada się, że dzieci będące ofiarami mają szczególne potrzeby w zakresie wsparcia i ochrony, gdyż narażone są na wtórną i ponowną wiktymizację, zastraszanie oraz odwet. W celu określenia, czy i w jakim stopniu skorzystałyby one ze środków specjalnych przewidzianych w art. 18, 18a, 23 i 24, sytuacja dzieci będących ofiarami stanowi przedmiot indywidualnej oceny. Indywidualną ocenę sytuacji dzieci będących ofiarami organizuje się zgodnie z zasadami działania służb udzielających zindywidualizowanego i kompleksowego wsparcia, o których mowa w art. 9a, i uwzględnia się w niej szczególne potrzeby, jakie dzieci będące ofiarami bez opieki rodzicielskiej mogą mieć w wyniku przestępstwa.

5. Zakres indywidualnej oceny może być dostosowany odpowiednio do wagi przestępstwa oraz stopnia widocznej szkody, którą poniosła ofiara.

6. Przy dokonywaniu indywidualnej oceny ściśle angażuje się ofiarę i uwzględnia się wolę ofiary, w tym jej życzenie nieskorzystania ze środków specjalnych przewidzianych w art. 8, 9, 9a, 23 i 24.

7. Państwa członkowskie zapewniają, aby indywidualna ocena była poddawana przeglądowi w świetle indywidualnych potrzeb ofiary oraz aby w stosownych przypadkach wdrażano nowe lub dostosowywano istniejące środki w celu odzwierciedlenia indywidualnych potrzeb ofiary w celu zapewnienia adekwatności środków wsparcia i ochrony względem zmieniającej się sytuacji ofiary. Jeżeli elementy stanowiące podstawę indywidualnej oceny uległy znacznej zmianie, państwa członkowskie zapewniają, aby była ona aktualizowana w toku całego postępowania karnego.

Artykuł 23

Prawo do ochrony ofiar o szczególnych potrzebach w zakresie ochrony podczas postępowania karnego

1. Bez uszczerbku dla praw do obrony i zgodnie z przepisami o swobodzie sędziowskiej, państwa członkowskie zapewniają, by ofiary o szczególnych potrzebach w zakresie ochrony korzystające ze szczególnych środków ustalonych w wyniku indywidualnej oceny mogły skorzystać ze środków przewidzianych w ust. 2, 3 i 4 niniejszego artykułu. W przypadku gdy ograniczenia operacyjne lub praktyczne uniemożliwiają zastosowanie szczególnego środka przewidzianego w wyniku indywidualnej oceny lub gdy istnieje pilna potrzeba przesłuchania ofiary, a niedopełnienie tego obowiązku mogłoby zaszkodzić ofierze lub innej osobie lub mogłoby zaszkodzić przebiegowi postępowania, państwa członkowskie mogą, w drodze wyjątku, podjąć decyzję o niestosowaniu przewidzianego szczególnego środka.

2. Ofiarom o szczególnych potrzebach w zakresie ochrony określonym zgodnie z art. 22 ust. 1 udostępnia się podczas postępowania przygotowawczego następujące środki:

a) przesłuchania ofiar odbywają się w zaprojektowanych lub przystosowanych do tego celu pomieszczeniach;

b) przesłuchania ofiar są prowadzone przez lub z udziałem specjalistów, odpowiednio przeszkolonych do tego celu;

c) wszelkie przesłuchania ofiar są prowadzone przez te same osoby, chyba że jest to sprzeczne z właściwym funkcjonowaniem wymiaru sprawiedliwości;

d) wszelkie przesłuchania ofiar przemocy seksualnej lub przemocy na tle płciowym, w tym przemocy wobec kobiet i przemocy domowej objętych zakresem stosowania dyrektywy (UE) 2024/1385 – jeżeli nie są prowadzone przez prokuratora ani sędziego – prowadzą osoby tej samej płci co ofiara, o ile takie jest życzenie ofiary i o ile nie stanowi to uszczerbku dla przebiegu postępowania karnego.

3. Ofiarom o szczególnych potrzebach w zakresie ochrony określonym zgodnie z art. 22 ust. 1 udostępnia się podczas postępowania sądowego:

a) środki zapewniające unikanie kontaktu wzrokowego między ofiarami a sprawcami, również w trakcie składania zeznań, dzięki zastosowaniu odpowiednich środków, w tym technologii komunikacyjnych;

b) środki służące temu, by ofiara mogła zostać przesłuchana pod jej nieobecność na sali sądowej, w szczególności dzięki wykorzystaniu odpowiednich technologii komunikacyjnych;

c) środki pozwalające uniknąć zbędnych pytań dotyczących życia prywatnego ofiary, które nie są związane z przestępstwem, w tym dotyczących orientacji seksualnej ofiary, jej płci, w tym tożsamości płciowej, lub wcześniejszego życia seksualnego; oraz

d) środki umożliwiające przeprowadzenie przesłuchania bez obecności publiczności.

4. Państwa członkowskie zapewniają, aby ich właściwe organy były uprawnione do stosowania odpowiednich środków w trakcie postępowania karnego i tak długo, jak jest to konieczne do zapewnienia ochrony fizycznej ofiarom o szczególnych potrzebach w zakresie ochrony określonych zgodnie z art. 22, w tym następujących środków:

a) stałej lub czasowej obecności organów ścigania lub innych organów zapewniających ochronę fizyczną zgodnie z prawem krajowym;

b) zakazu kontaktu, zakazu zbliżania się lub nakazu ochrony mających zapewnić ochronę ofiar przed wszelkimi aktami przemocy, zgodnie z prawem krajowym;

c) dostępu do schronisk i innych odpowiednich miejsc zakwaterowania zastępczego, zgodnie z prawem krajowym.

5. Państwa członkowskie zapewniają, aby w przypadkach, gdy ma to znaczenie dla bezpieczeństwa ofiary, właściwe organy informowały ofiarę o możliwości zwrócenia się o zakaz kontaktu, zakaz zbliżania się lub nakaz ochrony oraz o możliwości wystąpienia o transgraniczne uznanie nakazów ochrony zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/99/UE (

8

) lub środków ochrony na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 606/2013 (

9

).

Artykuł 24

Prawo do ochrony dzieci będących ofiarami podczas postępowania karnego

1. Jeżeli ofiarą jest dziecko, państwa członkowskie – w uzupełnieniu środków przewidzianych w art. 23 – zapewniają, by:

a) w toku postępowania przygotowawczego wszystkie przesłuchania dziecka będącego ofiarą mogły być utrwalane audiowizualnie, a te utrwalone audiowizualnie przesłuchania mogły zostać wykorzystane jako dowód w postępowaniu karnym;

b) w toku postępowania przygotowawczego i postępowania sądowego, zgodnie z rolą ofiar w danym systemie wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych, właściwe organy wyznaczają specjalnego przedstawiciela dla dziecka będącego ofiarą, jeżeli – zgodnie z prawem krajowym – osoby, które sprawują władzę rodzicielską, nie mogą reprezentować dziecka będącego ofiarą ze względu na konflikt interesów między nimi a ofiarą lub jeżeli dziecko będące ofiarą nie ma opieki albo jest odłączone od rodziny;

c) w przypadku gdy dziecko będące ofiarą ma prawo do doradztwa prawnego, ma ono prawo do własnego doradztwa prawnego i zastępstwa procesowego, we własnym imieniu, w postępowaniach, w których istnieje lub może zaistnieć konflikt interesów między dzieckiem będącym ofiarą a osobami sprawującymi władzę rodzicielską;

d) w toku postępowania przygotowawczego i postępowania karnego zapewnia się prawo dziecka do bycia wysłuchanym oraz dobro dziecka zgodnie z art. 10.

Przepisy dotyczące procedury utrwalania audiowizualnego, o którym mowa w akapicie pierwszym lit. a), oraz korzystanie z niego określa prawo krajowe.

2. W przypadku gdy niemożliwe jest ustalenie wieku ofiary, a istnieją powody, by sądzić, że ofiarą jest dziecko, ofiarę tę do celów niniejszej dyrektywy uznaje się za dziecko.

3. W przypadku gdy przestępstwo dotyczy osoby sprawującej władzę rodzicielską i gdy występuje konflikt interesów między dzieckiem będącym ofiarą a osobą sprawującą władzę rodzicielską, państwa członkowskie biorą pod uwagę dobro dziecka i zapewniają, aby żadne działanie wymagające zgody, zgodnie z prawem krajowym, nie było zależne od zgody osoby sprawującej władzę rodzicielską.

Artykuł 25

Szkolenie specjalistów

1. Państwa członkowskie zapewniają, aby urzędnicy, którzy mogą mieć kontakt z ofiarami, tacy jak funkcjonariusze policji i pracownicy sądu, brali udział zarówno w ogólnych, jak i specjalistycznych szkoleniach – na poziomie odpowiadającym ich kontaktom z ofiarami – mającym im uświadomić potrzeby ofiar, konieczność unikania wtórnej wiktymizacji oraz nauczyć ich traktowania ofiar z szacunkiem, w sposób bezstronny, niedyskryminacyjny i profesjonalny oraz, w stosownych przypadkach, w sposób uwzględniający przebyte traumy, aspekt płci, niepełnosprawność i potrzeby dzieci. Zapewnia się również szkolenia na temat ofiar cyberprzestępczości.

2. Bez uszczerbku dla niezależności sądów oraz różnic w organizacji wymiaru sprawiedliwości w Unii, państwa członkowskie podejmują niezbędne środki w celu zapewnienia, aby sędziom i prokuratorom uczestniczącym w postępowaniach przygotowawczych i postępowaniach karnych zapewniano zarówno ogólne, jak i specjalistyczne szkolenia w odniesieniu do celów niniejszej dyrektywy i odpowiednio do funkcji pełnionych przez tych sędziów i prokuratorów. Takie szkolenia muszą być oparte na prawach człowieka i ukierunkowane na ofiary, a także uwzględniać aspekt płci, niepełnosprawność oraz potrzeby dzieci.

3. Bez uszczerbku dla niezależności zawodów prawniczych, państwa członkowskie zalecają, aby osoby odpowiedzialne za szkolenie prawników udostępniały zarówno ogólne, jak i specjalistyczne szkolenia mające na celu zwiększenie wiedzy wśród prawników na temat potrzeb ofiar i uczące ich, jak traktować ofiary w sposób uwzględniający przebyte traumy, aspekt płci, niepełnosprawność oraz potrzeby dzieci.

4. Poprzez swoje służby publiczne lub finansowanie organizacji wsparcia dla ofiar państwa członkowskie popierają inicjatywy, które umożliwiają osobom zapewniającym ofiarom wsparcie oraz usługi sprawiedliwości naprawczej odpowiednie szkolenie na poziomie odpowiadającym ich kontaktom z ofiarami oraz przestrzeganie norm zawodowych w celu zagwarantowania świadczenia tych usług z szacunkiem oraz w sposób bezstronny, niedyskryminacyjny, dostosowany do potrzeb dzieci i profesjonalny.

5. Stosownie do odpowiednich obowiązków oraz rodzaju i poziomu kontaktów danego specjalisty, w tym odpowiednich pracowników służby zdrowia, z ofiarami, szkolenie służy temu, aby specjalista był w stanie rozpoznać ofiary oraz traktować je z szacunkiem, w sposób profesjonalny i niedyskryminacyjny.

6. Szkolenia, o których mowa w niniejszym artykule, uwzględniają protokoły lub wytyczne, o których mowa w art. 26a ust. 1.

7. Szkolenia, o których mowa w niniejszym artykule, za które odpowiadają państwa członkowskie, są prowadzone regularnie. Każde państwo członkowskie podejmuje środki, aby wspierać organy i organizacje odpowiedzialne za takie szkolenia w celu opracowania i realizacji takich szkoleń, zapewnienia uczestnictwa, jak również zagwarantowania ich jakości i dostępności na całym terytorium tego państwa członkowskiego.

Artykuł 25a

Zwiększanie wiedzy o prawach ofiar i informowanie o nich

1. Państwa członkowskie podejmują odpowiednie działania, prowadzone między innymi za pośrednictwem technologii informacyjno-komunikacyjnych, służące zwiększeniu świadomości na temat praw określonych w niniejszej dyrektywie, zmniejszeniu zagrożenia wiktymizacją oraz zminimalizowaniu negatywnego wpływu przestępstwa oraz ryzyka wtórnej i ponownej wiktymizacji, zastraszania oraz odwetu, w szczególności przez ukierunkowanie tych działań na grupy ryzyka, takie jak dzieci i ofiary przemocy na tle płciowym. Takie działania mogą obejmować kampanie informacyjne i uświadamiające oraz programy badawcze i edukacyjne, w stosownych przypadkach we współpracy z odpowiednimi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i innymi zainteresowanymi stronami, a także środki mające na celu zwiększenie świadomości ofiar na temat tego, gdzie uzyskać pomoc i jak korzystać z przysługujących im praw, w tym poprzez udostępnianie publicznych rejestrów akredytowanych organizacji wsparcia.

2. Państwa członkowskie przekazują społeczeństwu informacje na temat zawiadamiania o przestępstwach, praw ofiar, dostępnych ogólnych i specjalistycznych służb udzielających wsparcia ofiarom, funkcjonowania systemu wymiaru sprawiedliwości, a także odpowiednich procedur i procesów wnioskowych. Takie informacje muszą być łatwo dostępne, przyjazne dla użytkownika, przedstawione prostym językiem i można z nich łatwo skorzystać, na przykład na stronie internetowej.

Państwa członkowskie zapewniają, aby treść informacji przekazywanych do wiadomości publicznej była opracowywana, w stosownych przypadkach, we współpracy z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, nie była sprzeczna i była regularnie aktualizowana w celu zapewnienia dokładności.

Artykuł 26

Współpraca i koordynacja usług

1. Państwa członkowskie podejmują odpowiednie działania, aby ułatwić współpracę między państwami członkowskimi na rzecz poprawy możliwości korzystania przez ofiary ze swoich praw określonych w niniejszej dyrektywie oraz w prawie krajowym. Taka współpraca ma na celu co najmniej:

a) wymianę najlepszych praktyk;

b) konsultację w poszczególnych sprawach; oraz

c) pomoc dla europejskich sieci pracujących nad kwestiami bezpośrednio dotyczącymi praw ofiar.

2. Państwa członkowskie zapewniają, aby ich właściwe organy mogły przetwarzać dane osobowe ofiar, w tym przekazywać te dane osobowe właściwym organom państwa członkowskiego zamieszkania ofiary, jeżeli ofiara wyrazi na to zgodę lub – w przypadku gdy ofiara nie jest w stanie wyrazić zgody – bez takiej zgody, zgodnie z obowiązującym prawem Unii.

Artykuł 26a

Protokoły lub wytyczne w sprawie koordynacji i współpracy w państwach członkowskich

1. Państwa członkowskie ustanawiają i wdrażają szczegółowe protokoły lub wytyczne, o charakterze wiążącym lub niewiążącym, w zależności od prawa krajowego, dotyczące organizacji określonych w niniejszej dyrektywie usług i działań właściwych organów oraz osób mających kontakt z ofiarami. Protokoły lub wytyczne sporządza się w ramach koordynacji i we współpracy z odpowiednimi zainteresowanymi stronami, takimi jak organy centralne – zgodnie z wewnętrzną strukturą państw członkowskich oraz podziałem kompetencji w państwach członkowskich – organami ścigania, prokuraturą, organami sądowymi, organami ds. zatrzymań, służbami świadczącymi usługi w zakresie sprawiedliwości naprawczej oraz służbami udzielającymi wsparcia ofiarom, w porozumieniu z odpowiednimi organizacjami zawodowymi i organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, w celu zaspokojenia potrzeb ofiar.

Protokoły lub wytyczne zawierają przynajmniej ogólne instrukcje dotyczące sposobu:

a) udzielania ofiarom wszelkich niezbędnych informacji dostosowanych do ich potrzeb zgodnie z niniejszą dyrektywą;

b) stosowania art. 5a niniejszej dyrektywy przez właściwe organy;

c) przeprowadzania indywidualnej oceny, o której mowa w art. 22, oraz świadczenia usług wsparcia ofiarom o szczególnych potrzebach, z uwzględnieniem indywidualnych potrzeb ofiar na różnych etapach postępowania karnego;

d) prowadzenia współpracy między ogólnymi i specjalistycznymi służbami udzielającymi wsparcia, w tym służbami udzielającymi zindywidualizowanego i kompleksowego wsparcia dzieciom będącym ofiarami, o których mowa w art. 9a.

2. Państwa członkowskie zapewniają, aby protokoły lub wytyczne, o których mowa w ust. 1, poddawano w razie potrzeby przeglądowi, aby zapewnić ich skuteczność, na przykład w przypadku istotnych zmian w prawie krajowym.

Artykuł 26b

Korzystanie z technologii informacyjno-komunikacyjnych

1. Państwa członkowskie zapewniają ofiarom możliwość korzystania z praw przewidzianych w art. 3a, art. 5 ust. 1 i art. 5a ust. 1 z wykorzystaniem technologii informacyjno-komunikacyjnych w zakresie, w jakim dotyczy to zawiadamiania online o przestępstwach.

2. Państwa członkowskie zapewniają ofiarom możliwość korzystania z praw przewidzianych w art. 4 ust. 1, art. 5 ust. 3, art. 5a ust. 6, art. 6 ust. 1, 2, 4, 5 i 6 oraz art. 10b z wykorzystaniem, o ile są one dostępne, technologii informacyjno-komunikacyjnych zgodnie z prawem krajowym.

3. Państwa członkowskie zapewniają, aby nie uniemożliwiano ofiarom, ze względu na to, że ich miejsce zamieszkania znajduje się w innym państwie członkowskim, wykonywania ich praw, o których mowa w art. 1, z wykorzystaniem technologii informacyjno-komunikacyjnych.

Państwa członkowskie zapewniają, aby nie uniemożliwiano ofiarom, ze względu na to, że ich miejsce zamieszkania znajduje się w innym państwie członkowskim, wykonywania ich praw, o których mowa w art. 2, z wykorzystaniem technologii informacyjno-komunikacyjnych, w przypadku gdy technologie takie są dostępne w państwach członkowskich.

4. Jeżeli systemy krajowe oferujące technologie informacyjno-komunikacyjne wymagają stosowania identyfikacji elektronicznej, podpisów elektronicznych i pieczęci elektronicznych, państwa członkowskie zezwalają na stosowanie europejskich portfeli tożsamości cyfrowej, notyfikowanych systemów identyfikacji elektronicznej, kwalifikowanych podpisów elektronicznych i kwalifikowanych pieczęci elektronicznych wszystkich innych państw członkowskich, jak ustanowiono w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 910/2014 (

10

).

Artykuł 26c

Prawa ofiar z niepełnosprawnościami

1. Państwa członkowskie spełniają wymogi dostępności określone w załączniku I do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/882 (

11

) w celu zapewnienia, aby ofiary z niepełnosprawnościami mogły, na zasadzie równości z innymi osobami, korzystać z technologii informacyjno-komunikacyjnych, o których mowa w art. 26b niniejszej dyrektywy.

2. Państwa członkowskie zapewniają, aby ofiary z niepełnosprawnościami miały, na zasadzie równości z innymi osobami, dostęp do wszelkich procedur, służb udzielających wsparcia i środków ochrony objętych zakresem stosowania niniejszej dyrektywy, zgodnie z wymogami dostępności określonymi w załączniku I do dyrektywy (UE) 2019/882.

Państwa członkowskie zapewniają, aby ofiary z niepełnosprawnościami otrzymywały na wniosek racjonalne usprawnienia i dostosowania proceduralne.

Artykuł 27

Transpozycja

1. Państwa członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy w terminie do dnia 16 listopada 2015 r.

2. Przepisy przyjęte przez państwa członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji. Metody dokonywania takiego odniesienia są określane przez państwa członkowskie.

Artykuł 28

Dostarczanie danych i statystyk

1. Każde państwo członkowskie podejmuje niezbędne środki w celu ustanowienia systemu gromadzenia, tworzenia i rozpowszechniania statystyk na temat ofiar.

Statystyki te obejmują przynajmniej następujące dane, dostępne na poziomie centralnym, zdezagregowane według płci i grupy wiekowej ofiary (dziecko/dorosły) oraz, w miarę możliwości i w stosownych przypadkach, związku między ofiarą a sprawcą oraz rodzaju przestępstwa:

a) liczbę ofiar;

b) liczbę i rodzaj przestępstw, o których zawiadomiono.

Statystyki zawierają również dane dostępne na poziomie centralnym pokazujące, w jaki sposób ofiary korzystały z praw określonych w niniejszej dyrektywie. Do celów niniejszego ustępu państwa członkowskie mogą wykorzystywać dane gromadzone na podstawie odpowiednich aktów unijnych.

2. Państwa członkowskie dążą do gromadzenia statystyk, o których mowa w niniejszym artykule, na podstawie wspólnej dezagregacji opracowanej we współpracy z Komisją (Eurostatem) we współpracy z organami krajowymi i zgodnie z normami opracowanymi przez Komisję (Eurostat) we współpracy z organami krajowymi. Państwa członkowskie przekazują te dane Komisji (Eurostatowi) co trzy lata. Przekazywane dane nie mogą zawierać danych osobowych.

3. Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej wspiera państwa członkowskie i Komisję w gromadzeniu, tworzeniu i rozpowszechnianiu dostępnych statystyk dotyczących ofiar przestępstw oraz w przekazywaniu dostępnych danych pokazujących, w jaki sposób ofiary korzystały z praw określonych w niniejszej dyrektywie.

4. Komisja (Eurostat) wspiera państwa członkowskie w gromadzeniu danych, o których mowa w ust. 1, w tym przez ustanowienie wspólnych norm.

5. Państwa członkowskie podają zebrane dane statystyczne do wiadomości publicznej w łatwo dostępny i przyjazny dla użytkownika sposób. Statystyki te nie mogą zawierać danych osobowych.

Artykuł 28b

Zasoby

Bez uszczerbku dla autonomii budżetowej państw członkowskich państwa członkowskie zapewniają wystarczające zasoby ludzkie i finansowe do skutecznego stosowania środków określonych w niniejszej dyrektywie.

Artykuł 29

Sprawozdanie Komisji i przegląd

Do dnia 2 lipca 2032 r. Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie ze stosowania niniejszej dyrektywy. W sprawozdaniu ocenia się, w jakim stopniu państwa członkowskie podjęły niezbędne środki w celu zapewnienia zgodności z niniejszą dyrektywą, z uwzględnieniem jej technicznego wykonania, a w szczególności sposobu wdrażania przez państwa członkowskie art. 9a ust. 3. W swoim sprawozdaniu Komisja uwzględnia ustalenia Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej i Eurostatu.

W razie konieczności sprawozdaniu towarzyszy wniosek ustawodawczy.

Artykuł 30

Zastąpienie decyzji ramowej 2001/220/WSiSW

Niniejszym zastępuje się decyzję ramową 2001/220/WSiSW w odniesieniu do państw członkowskich uczestniczących w przyjęciu niniejszej dyrektywy, bez uszczerbku dla zobowiązań państw członkowskich dotyczących terminu transpozycji do prawa krajowego.

W odniesieniu do państw członkowskich uczestniczących w przyjęciu niniejszej dyrektywy odesłania do tej decyzji ramowej traktuje się jako odesłania do niniejszej dyrektywy.

Artykuł 31

Wejście w życie

Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Artykuł 32

Adresaci

Niniejsza dyrektywa skierowana jest do państw członkowskich zgodnie z Traktatami.

(

1

) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1385 z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie zwalczania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej (Dz.U. L, 2024/1385, 24.5.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2024/1385/oj).

(

2

)

Dz.U. C 197 z 12.7.2000, s. 3.

(

3

) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/41/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie europejskiego nakazu dochodzeniowego w sprawach karnych (Dz.U. L 130 z 1.5.2014, s. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2014/41/oj).

(

4

) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1727 z dnia 14 listopada 2018 r. w sprawie Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy Wymiarów Sprawiedliwości w Sprawach Karnych (Eurojust) oraz zastąpienia i uchylenia decyzji Rady 2002/187/WSiSW (Dz.U. L 295 z 21.11.2018, s. 138, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2018/1727/oj).

(

5

) Decyzja Rady 2008/976/WSiSW z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie Europejskiej Sieci Sądowej (Dz.U. L 348 z 24.12.2008, s. 130, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2008/976/oj).

(

6

) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/541 z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie zwalczania terroryzmu i zastępująca decyzję ramową Rady 2002/475/WSiSW oraz zmieniająca decyzję Rady 2005/671/WSiSW (Dz.U. L 88 z 31.3.2017, s. 6, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2017/541/oj).

(

7

) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/13/UE z dnia 22 maja 2012 r. w sprawie prawa do informacji w postępowaniu karnym (Dz.U. L 142 z 1.6.2012, s. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2012/13/oj).

(

8

) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/99/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie europejskiego nakazu ochrony (Dz.U. L 338 z 21.12.2011, s. 2, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2011/99/oj).

(

9

) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 606/2013 z dnia 12 czerwca 2013 r. w sprawie wzajemnego uznawania środków ochrony w sprawach cywilnych (Dz.U. L 181 z 29.6.2013, s. 4, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2013/606/oj).

(

10

) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 910/2014 z dnia 23 lipca 2014 r. w sprawie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania w odniesieniu do transakcji elektronicznych na rynku wewnętrznym oraz uchylające dyrektywę 1999/93/WE (Dz.U. L 257 z 28.8.2014, s. 73, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2014/910/oj).

(

11

) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/882 z dnia 17 kwietnia 2019 r. w sprawie wymogów dostępności produktów i usług (Dz.U. L 151 z 7.6.2019, s. 70, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2019/882/oj).