Załącznik IV

1. Definicje

Do celów niniejszego załącznika:

1.1.

„hydrauliczny lub powietrzny układ hamulcowy ze zmagazynowaną energią” oznacza układ hamulcowy, w którym energia jest dostarczana przez płyn hamulcowy lub powietrze pod ciśnieniem, zgromadzone w jednym lub kilku urządzeniach do przechowywania energii zasilanych przez co najmniej jedną pompę ciśnieniową lub sprężarkę, z których każda wyposażona jest w urządzenie ograniczające ciśnienie do zadanej wartości maksymalnej (określonej przez producenta).

A. NADCIŚNIENIOWE POWIETRZNE UKŁADY HAMULCOWE

1. Pojemność urządzeń do przechowywania energii (zasobników energii)

1.1. Wymogi ogólne

1.1.1.

Pojazdy, w których działanie układu hamulcowego wymaga stosowania sprężonego powietrza, muszą być wyposażone w urządzenia do przechowywania energii (zasobniki energii) o pojemności odpowiadającej wymogom określonym w pkt 1.2 i 1.3.

1.1.2.

Zasobniki nie muszą jednak mieć określonej dla nich pojemności, jeżeli w przypadku braku zapasu energii układ hamulcowy umożliwia, przy użyciu urządzenia sterującego układu hamulcowego roboczego, uzyskanie skuteczności hamowania co najmniej równej tej, jaką określono dla awaryjnego układu hamulcowego.

1.1.3.

Przed sprawdzeniem zgodności z wymogami określonymi w pkt 1.2 i 1.3 hamulce muszą być możliwie dokładnie wyregulowane.

1.2. Pojazdy kategorii T

1.2.1.

Zasobniki hamulców pneumatycznych pojazdów muszą być tak zaprojektowane, aby po ośmiu pełnych uruchomieniach urządzenia sterującego układu hamulcowego roboczego ciśnienie pozostające w zasobniku hamulca pneumatycznego nie było niższe niż ciśnienie niezbędne do uzyskania określonej skuteczności awaryjnego układu hamulcowego.

1.2.2.

Podczas badania muszą być spełnione następujące wymogi:

1.2.2.1.

ciśnienie początkowe w zasobnikach musi być równe wartości podanej przez konstruktora. Ciśnienie to musi umożliwiać osiągnięcie skuteczności określonej dla układu hamulcowego roboczego.

Ciśnienie początkowe musi być podane w folderze informacyjnym;

1.2.2.2.

zasobnika lub zasobników nie uzupełnia się; ponadto zasobnik lub zasobniki wyposażenia pomocniczego muszą być odcięte;

1.2.2.3.

w przypadku pojazdów dopuszczonych do ciągnięcia pojazdu przewód zasilający musi być zamknięty, a do przewodu sterującego należy podłączyć zasobnik o pojemności 0,5 litra. Ciśnienie w tym zasobniku musi być wyczerpane przed każdym uruchomieniem hamulców. Po przeprowadzeniu badania, o których mowa w pkt 1.2.1, ciśnienie w przewodzie sterującym nie może być mniejsze niż połowa ciśnienia uzyskanego przy pierwszym uruchomieniu hamulca.

1.3. Pojazdy kategorii R i S

1.3.1.

Zasobniki zainstalowane w pojazdach ciągniętych muszą być takie, aby po ośmiu pełnych uruchomieniach układu hamulcowego roboczego ciągnika, ciśnienie dostarczane do wykorzystujących je części roboczych nie spadło poniżej poziomu równoważnego połowie wartości uzyskanej przy pierwszym stosowaniu hamulca, bez uruchamiania automatycznego, ani postojowego układu hamulcowego pojazdu ciągniętego.

1.3.2.

Podczas badania muszą być spełnione następujące wymogi:

1.3.2.1.

Ciśnienie w zasobnikach na początku badania musi wynosić 850 kPa.

1.3.2.2.

Przewód zasilający musi być zamknięty; ponadto, zasobniki wyposażenia pomocniczego muszą być odłączone.

1.3.2.3.

Zasobnika nie należy uzupełniać podczas badania.

1.3.2.4.

Przy każdym uruchomieniu hamulca ciśnienie w powietrznym przewodzie sterującym musi wynosić 750 kPa.

1.3.2.5.

Przy każdym uruchomieniu hamulca wymagana wartość cyfrowa w elektrycznym przewodzie sterującym musi odpowiadać ciśnieniu powietrza 750 kPa.

2. Wydajność źródeł energii

2.1. Przepisy ogólne

Sprężarki muszą spełniać wymogi przedstawione w następujących podpunktach:

2.2. Symbole szczególne dla niniejszej sekcji:

2.2.1.

p1 jest ciśnieniem odpowiadającym 65 % ciśnienia p2, o którym mowa w pkt 2.2.2

2.2.2.

p2 jest wartością określoną przez producenta, o której mowa w pkt 1.2.2.1

2.2.3.

t1 jest czasem niezbędnym do wzrostu ciśnienia względnego od 0 do p1; t2 jest czasem niezbędnym do wzrostu ciśnienia względnego od 0 do p2.

2.3. Warunki pomiaru

2.3.1.

We wszystkich przypadkach prędkość obrotowa sprężarki musi być taka, jaką uzyskuje się, gdy silnik pracuje z prędkością obrotową odpowiadającą jego maksymalnej mocy lub z prędkością, na którą pozwala regulator obrotów.

2.3.2.

Podczas badań w celu określenia czasów t1 i t2 zasobniki wyposażenia pomocniczego muszą być odcięte

2.3.3.

W pojazdach przeznaczonych do ciągnięcia pojazdów pojazd ciągnięty musi być reprezentowany przez zasobnik powietrza, którego maksymalnym ciśnieniem względnym p (wyrażonym w kPa/100) jest ciśnienie, które może być dostarczone przez obwód zasilający ciągnika i którego pojemność V (w litrach) jest określona wzorem: p × V = 20 R (R jest dopuszczalną maksymalną masą w tonach przypadającą na osie pojazdu ciągniętego).

2.4. Interpretacja wyników

2.4.1.

Czas t1 zarejestrowany dla najmniej korzystnie umieszczonego urządzenia do przechowywania energii nie może przekraczać:

2.4.1.1.

trzech minut w przypadku pojazdów niedopuszczonych do łączenia z pojazdami ciągniętymi;

2.4.1.2.

sześciu minut w przypadku pojazdów dopuszczonych do łączenia z pojazdami ciągniętymi.

2.4.2.

Czas t2 dla najmniej sprawnego zasobnika nie może przekraczać:

2.4.2.1.

sześciu minut w przypadku pojazdów niedopuszczonych do łączenia z pojazdami ciągniętymi;

2.4.2.2.

dziewięciu minut w przypadku pojazdów dopuszczonych do łączenia z pojazdami ciągniętymi.

2.5. Badanie dodatkowe

2.5.1.

Jeżeli pojazd jest wyposażony w zasobnik lub zasobniki wyposażenia pomocniczego o pojemności całkowitej przekraczającej 20 % całkowitej pojemności zasobników hamulcowych, należy przeprowadzić dodatkowe badanie, podczas którego nie może dojść do żadnej ingerencji w działanie zaworów sterujących napełnianiem zasobnika(-ów) wyposażenia pomocniczego. Podczas tego badania należy sprawdzić, czy czas t3 niezbędny do wzrostu ciśnienia w zasobnikach hamulcowych od 0 do p2 jest mniejszy od:

2.5.1.1.

ośmiu minut w przypadku pojazdów niedopuszczonych do łączenia z pojazdami ciągniętymi;

2.5.1.2.

jedenastu minut w przypadku pojazdów dopuszczonych do łączenia z pojazdami ciągniętymi.

2.5.2.

Badanie należy przeprowadzić w warunkach określonych w pkt 2.3.1 i 2.3.3.

2.6. Ciągniki

2.6.1.

Pojazdy dopuszczone do łączenia z pojazdami ciągniętymi muszą również spełniać powyższe wymogi dla pojazdów niedopuszczonych do łączenia. W tym przypadku badania według pkt 2.4.1, 2.4.2 i 2.5.1 muszą być przeprowadzone bez zasobnika, o którym mowa w pkt 2.3.3.

3. Złącza do badania ciśnienia

3.1.

Złącze do badania ciśnienia musi być zainstalowane w najbliższym łatwo dostępnym miejscu w stosunku do najmniej korzystnie usytuowanego zasobnika w rozumieniu pkt 2.4.

3.2.

Złącza do badania ciśnienia muszą być zgodne z pkt 4 normy ISO 3583:1984.

B. PODCIŚNIENIOWE UKŁADY HAMULCOWE

1. Pojemność urządzeń do przechowywania energii (zasobników energii)

1.1. Wymogi ogólne

1.1.1.

Pojazdy, w których działanie układu hamulcowego wymaga stosowania podciśnienia, muszą być wyposażone w zasobniki o pojemności odpowiadającej wymogom określonym w pkt 1.2 i 1.3.

1.1.2.

Zasobniki nie muszą jednak mieć określonej dla nich pojemności, jeżeli układ hamulcowy jest taki, że w przypadku braku zapasu energii jest możliwe uzyskanie skuteczności hamowania co najmniej równej tej, jaką określono dla awaryjnego układu hamulcowego.

1.1.3.

Przed sprawdzeniem zgodności z wymogami określonymi w pkt 1.2 i 1.3 hamulce muszą być możliwie dokładnie wyregulowane.

1.2. Pojazdy kategorii T i C

1.2.1.

Zasobniki pojazdów rolniczych muszą być takie, aby istniała jeszcze możliwość osiągnięcia skuteczności określonej dla awaryjnego układu hamulcowego:

1.2.1.1.

po ośmiu pełnych uruchomieniach urządzenia sterującego układu hamulcowego roboczego, gdy źródłem energii jest pompa próżniowa; oraz

1.2.1.2.

po czterech pełnych uruchomieniach urządzenia sterującego układu hamulcowego roboczego, gdy źródłem energii jest silnik.

1.2.2.

Badanie należy przeprowadzić zgodnie z następującymi wymogami:

1.2.2.1.

Początkowy poziom energii w zasobniku(-ach) to poziom określony przez producenta. Musi on być taki, aby umożliwiać osiągniecie wymaganej skuteczności układu hamulcowego roboczego i musi odpowiadać podciśnieniu nieprzekraczającemu 90 % maksymalnego podciśnienia dostarczanego przez źródło energii;

Początkowy poziom energii musi być podany w folderze informacyjnym.

1.2.2.2.

Zasobniki nie mogą być zasilane ponadto wszystkie zasobniki dla wyposażenia pomocniczego muszą być odcięte;

1.2.2.3.

w przypadku pojazdów rolniczych dopuszczonych do ciągnięcia pojazdu przewód zasilający musi być zamknięty, a do przewodu sterującego należy podłączyć zasobnik o pojemności 0,5 litra. Po przeprowadzeniu badania, o którym mowa w pkt 1.2.1, poziom podciśnienia zapewniony w przewodzie sterującym nie może spaść poniżej poziomu równoważnego połowie wartości uzyskanej przy pierwszym uruchomieniu hamulca.

1.3. Pojazdy kategorii R1, R2 i S1

1.3.1.

Zasobniki, w które wyposażone są pojazdy ciągnięte, muszą być takie, aby poziom podciśnienia zapewniony w punktach odbioru po czterech pełnych uruchomieniach układu hamulcowego roboczego pojazdu ciągniętego nie spadł poniżej poziomu odpowiadającego połowie wartości uzyskanej przy pierwszym uruchomieniu układu hamulcowego roboczego.

1.3.2.

Badanie należy przeprowadzić zgodnie z następującymi wymogami:

1.3.2.1.

Początkowy poziom energii w zasobniku(-ach) to poziom określony przez producenta. Poziom ten musi umożliwiać osiągnięcie skuteczności określonej dla układu hamulcowego roboczego.

Początkowy poziom energii musi być podany w dokumencie informacyjnym.

1.3.2.2.

Zasobniki nie mogą być zasilane ponadto wszystkie zasobniki dla wyposażenia pomocniczego muszą być odcięte.

2. Wydajność źródeł energii

2.1. Wymogi ogólne

2.1.1.

Źródło energii musi umożliwiać napełnienie zasobnika(-ów) od poziomu ciśnienia atmosferycznego otoczenia do poziomu ciśnienia początkowego określonego w pkt 1.2.2.1 w ciągu trzech minut. W przypadku pojazdu dopuszczonego do ciągnięcia pojazdu ciągniętego czas potrzebny do uzyskania tego poziomu, w warunkach określonych w pkt 2.2, nie może przekraczać sześciu minut.

2.2. Warunki pomiaru

2.2.1.

Prędkość obrotowa źródła podciśnienia musi być równa:

2.2.1.1.

w przypadku gdy źródłem podciśnienia jest silnik pojazdu — prędkości obrotowej silnika uzyskanej podczas postoju pojazdu przy dźwigni zmiany biegów znajdującej się w położeniu obojętnym i przy silniku pracującym bez obciążenia;

2.2.1.2.

w przypadku gdy źródłem podciśnienia jest pompa — prędkości obrotowej silnika odpowiadającej 65 % prędkości obrotowej mocy maksymalnej; oraz

2.2.1.3.

w przypadku gdy źródłem podciśnienia jest pompa i silnik jest wyposażony w regulator — prędkości obrotowej silnika odpowiadającej 65 % maksymalnej prędkości obrotowej, jaką umożliwia regulator.

2.2.2.

Jeżeli pojazd ciągnięty wyposażony w podciśnieniowy roboczy układ hamulcowy jest przeznaczony do połączenia z pojazdem, pojazd ciągnięty należy zastąpić urządzeniem do przechowywania energii o pojemności V w litrach określonej wzorem:

V = 15 R

gdzie R jest maksymalną dopuszczalną masą w tonach, przypadającą na osie pojazdu ciągniętego.

C. HYDRAULICZNE UKŁADY HAMULCOWE ZE ZGROMADZONĄ ENERGIĄ

1. Pojemność urządzeń do przechowywania energii

1.1. Wymogi ogólne

1.1.1.

Pojazdy, w których działanie układu hamulcowego wymaga stosowania zapasu energii w postaci płynu hamulcowego pod ciśnieniem, muszą być wyposażone w urządzenia do przechowywania energii o pojemności odpowiadającej wymogom określonym w pkt 1.2 i 1.3.

Urządzenia do przechowywania energii wykorzystywane jako tłumiki pulsacyjne w hydraulicznych układach hamulcowych, gdzie wymagana skuteczność hamowania roboczego jest osiągana za pomocą źródła energii, nie są w rozumieniu niniejszego załącznika uważane za urządzenia do magazynowania energii.

1.1.2.

Urządzenia do przechowywania energii nie muszą jednak mieć określonej dla nich pojemności, jeżeli w przypadku braku zapasu energii układ hamulcowy umożliwia, przy użyciu urządzenia sterującego układu hamulcowego roboczego, uzyskanie skuteczności hamowania co najmniej równej tej, jaką określono dla awaryjnego układu hamulcowego.

1.1.3.

Przed sprawdzeniem zgodności z wymogami określonymi w pkt 1.2.1, 1.2.2 i 2.1 hamulce muszą być możliwie dokładnie wyregulowane.

1.2. Pojazdy kategorii T i C

1.2.1.

Pojazdy wyposażone w hydrauliczny układ hamulcowy ze zgromadzoną energią muszą spełniać następujące wymogi:

1.2.1.1.

Po ośmiu pełnych uruchomieniach urządzenia sterującego układu hamulcowego roboczego musi istnieć możliwość osiągnięcia skuteczności określonej dla awaryjnego układu hamulcowego w dziewiątym uruchomieniu.

1.2.1.2.

Badanie należy przeprowadzić zgodnie z następującymi wymogami:

1.2.1.2.1.

badanie należy rozpocząć przy ciśnieniu, które może określić producent, ale nie jest ono wyższe od ciśnienia włączenia;

1.2.1.2.2.

urządzenia do przechowywania energii nie mogą być zasilane; ponadto wszystkie urządzenia do przechowywania energii dla wyposażenia pomocniczego muszą być odcięte.

1.2.2.

Ciągniki wyposażone w hydrauliczny układ hamulcowy ze zgromadzoną energią, które nie mogą spełnić wymogów określonych w pkt 2.2.1.4.1 załącznika I, należy uznać za spełniające wymogi tego punktu, jeżeli są spełnione następujące wymogi:

1.2.2.1.

po każdym pojedynczym uszkodzeniu zespołu przenoszącego musi być jeszcze możliwe, po ośmiokrotnym pełnym uruchomieniu urządzenia sterującego układu hamulcowego roboczego, uzyskanie przy dziewiątym uruchomieniu co najmniej skuteczności określonej dla awaryjnego układu hamulcowego lub jeśli wymagana skuteczność awaryjnego układu hamulcowego wymagająca użycia zgromadzonej energii uzyskana jest przez uruchomienie oddzielnego urządzenia sterującego, musi istnieć możliwość uzyskania, po ośmiu pełnych uruchomieniach tego sterowania, przy dziewiątym uruchomieniu, szczątkowej skuteczności określonej w pkt 3.1.4 załącznika II do niniejszego rozporządzenia.

1.2.2.2.

Badanie należy przeprowadzić zgodnie z następującymi wymogami:

1.2.2.2.1.

dla źródła energii wyłączonego lub pracującego z prędkością obrotową odpowiadającą jałowej prędkości obrotowej silnika można wywołać każde uszkodzenie zespołu przenoszącego. Przed wywołaniem takiego uszkodzenia, urządzenia do przechowywania energii muszą znajdować się pod ciśnieniem, które może być określone przez producenta, ale nie większym niż ciśnienie włączenia;

1.2.2.2.2.

wyposażenie pomocnicze i jego urządzenia do przechowywania energii, o ile występują, muszą być odcięte.

1.3. Pojazdy kategorii R i S

1.3.1.

Jeżeli pojazdy ciągnięte są wyposażone w urządzenia do przechowywania energii (zasobniki energii), urządzenia te muszą być takie, aby po ośmiu pełnych uruchomieniach układu hamulcowego roboczego ciągnika poziom energii dostarczonej do zespołów uruchamiających nie spadł poniżej poziomu odpowiadającego połowie wartości uzyskanej przy pierwszym uruchomieniu hamulca i bez uruchomienia automatycznego albo postojowego układu hamulcowego pojazdu ciągniętego.

1.3.2.

Podczas badania muszą być spełnione następujące wymogi:

1.3.2.1.

ciśnienie w zasobnikach na początku badania musi wynosić 15 000 kPa.

1.3.2.1.1.

W przypadku układów wykorzystujących urządzenia do przechowywania energii napełnione do maksymalnego ciśnienia pracy przekraczającego 15 000 kPa w celu spełnienia wymogów w zakresie określonej skuteczności hamowania ciśnienie w urządzeniach do przechowywania energii na początku badania musi być maksymalnym ciśnieniem przewidzianym przez producenta.

1.3.2.2.

przewód dodatkowy musi być zamknięty; ponadto wszystkie urządzenia do przechowywania energii dla wyposażenia pomocniczego muszą być odcięte;

1.3.2.3.

urządzenia do przechowywania energii nie mogą być uzupełniane w czasie badania;

1.3.2.4.

Przy każdym uruchomieniu hamulca ciśnienie w hydraulicznym przewodzie sterującym musi wynosić 13 300 kPa.

2. Wydajność źródeł energii płynu hamulcowego

Źródła energii muszą spełniać wymogi określone poniżej.

2.1. Pojazdy kategorii T i C

2.1.1 Symbole

2.1.1.1.

„p1” oznacza maksymalne ciśnienie pracy układu (ciśnienie odcięcia) w urządzeniach do przechowywania energii określone przez producenta.

2.1.1.2.

„p2” oznacza ciśnienie po czterech pełnych uruchomieniach urządzenia sterującego układu hamulcowego roboczego, zaczynając od ciśnienia p1, bez zasilania urządzeń do przechowywania energii.

2.1.1.3.

„t” jest czasem niezbędnym do wzrostu ciśnienia w urządzeniach do przechowywania energii od p2 do p1 bez uruchamiania urządzenia sterującego układu hamulcowego roboczego.

2.1.2. Warunki pomiaru

2.1.2.1.

Podczas badania dla określenia czasu t, prędkość zasilania przez źródło musi być taka, jaką uzyskuje się przy pracy silnika z prędkością odpowiadającą jego maksymalnej mocy lub przy prędkości, na którą pozwala regulator obrotów.

2.1.2.2.

Podczas badania w celu określenia czasu t nie należy dopuszczać do odcięcia urządzeń do przechowywania energii wyposażenia pomocniczego inaczej niż samoczynnie.

2.1.3. Interpretacja wyników

Czas t nie może przekraczać 30 s w przypadku ciągników niedopuszczonych do łączenia z pojazdami ciągniętymi.

2.2. Ciągniki wyposażone w hydrauliczny przewód sterujący dla pojazdów ciągniętych

2.2.1.

W celu określenia prędkości zasilania źródła energii, symulator pojazdu ciągniętego z przewodem dodatkowym, jak określono w pkt 3.6.2.1 załącznika III do niniejszego rozporządzenia, musi być podłączony do głowicy sprzęgającej hydraulicznego przewodu dodatkowego ciągnika.

2.2.2.

Badanie należy przeprowadzić w następujących warunkach:

2.2.2.1.

Badanie należy przeprowadzić w temperaturze między 15 a 30 °C.

2.2.2.2.

Symulator pojazdu ciągniętego z przewodem dodatkowym należy podłączyć do głowicy sprzęgającej przewodu dodatkowego przed badaniem przy wyłączonym silniku.

2.2.2.3.

Podczas badania prędkość obrotowa silnika ciągnika musi być o 25 % wyższa od prędkości na biegu jałowym.

2.2.2.4.

Urządzenie sterujące hamulca postojowego ciągnika musi być całkowicie zwolnione podczas badania.

2.2.3.

Przy pracującym silniku i całkowicie zamkniętym urządzeniu odpowietrzającym, czas, w którym ciśnienie w otworze próbnym w pobliżu złącza żeńskiego zgodnego z normą ISO 16028:2006 wzrasta od 300 kPa do 1 500 kPa, nie może przekraczać 2,5 s.

2.3. Pojazdy kategorii R i S

W przypadku pojazdu ciągniętego, w którym wykorzystuje się urządzenie do przechowywania energii, aby wspomóc układ hamulcowy roboczy i urządzenie takie jest doładowywane przez ciśnienie przewodu sterującego w czasie stosowania układu hamulcowego roboczego lub przez źródło energii zainstalowane w pojeździe ciągniętym, spełnione muszą być następujące wymogi:

2.3.1.

źródło energii musi być zasilane przez symulator ciągnika zgodnie z dodatkiem 2 do załącznika III za pomocą złącza elektrycznego zgodnego z normą ISO 7638:2003.

2.3.2.

Symbole

2.3.2.1.

„pR1” oznacza maksymalne ciśnienie pracy układu (ciśnienie odcięcia) w urządzeniu do przechowywania energii, określone przez producenta.

2.3.2.2.

„pR2” oznacza ciśnienie po czterech pełnych uruchomieniach urządzenia sterującego układu hamulcowego roboczego ciągnika.

2.3.2.3.

„tR” jest czasem niezbędnym do wzrostu ciśnienia w urządzeniu do przechowywania energii od pR2 do pR1 bez uruchamiania urządzenia sterującego układu hamulcowego roboczego ciągnika.

2.3.3.

Warunki pomiaru

W celu określenia czasu tR podczas badania muszą być spełnione następujące wymogi:

2.3.3.1.

ciśnienie w urządzeniu do przechowywania energii na początku badania musi byś ciśnieniem „pR1”;

2.3.3.2.

układ hamulcowy roboczy należy uruchomić cztery razy za pomocą przewodu sterującego symulatora ciągnika;

2.3.3.3.

przy każdym uruchomieniu hamulca ciśnienie w powietrznym przewodzie sterującym musi wynosić 13 300 kPa;

2.3.3.4.

nie należy dopuszczać do odcięcia urządzeń do przechowywania energii wyposażenia pomocniczego inaczej niż samoczynnie;

2.3.3.5.

zawór do zasilania urządzenia do przechowywania energii przez ciśnienie w przewodzie sterującym musi być zamknięty podczas badania.

2.3.4.

Interpretacja wyników

Czas tR nie może przekraczać 4 min.

3. Właściwości urządzeń alarmowych

Przy unieruchomionym silniku i ciśnieniu początkowym, które może być ciśnieniem określonym przez producenta, ale nieprzewyższającym ciśnienia włączenia, urządzenie alarmowe nie może uruchamiać się po dwóch kolejnych pełnych uruchomieniach urządzenia sterującego układu hamulcowego roboczego.