Załącznik VII

Do celów obliczenia wartości emisji spowodowanych wydobyciem lub uprawą surowców w części C pkt 5 załącznika V i w części B pkt 5 załączniku VI do dyrektywy 2018/2001 (UE) stwierdza się, że obliczenie to obejmuje sumę wszystkich emisji spowodowanych samym procesem wydobycia lub uprawy; gromadzeniem, suszeniem i składowaniem surowców; odpadami i wyciekami; oraz produkcją chemikaliów lub produktów stosowanych w procesie wydobycia lub uprawy.

Wyklucza się wychwytywania CO2 w trakcie uprawy surowców. Szacunkową emisję z upraw biomasy rolniczej można otrzymać na podstawie stosowanych średnich regionalnych dotyczących emisji z uprawy, zawartych w sprawozdaniach, o których mowa w art. 31 ust. 4 dyrektywy (UE) 2018/2001, lub na podstawie informacji dotyczących zdezagregowanych wartości standardowych w odniesieniu do emisji z upraw określonych w niniejszym załączniku jako alternatywy dla stosowania wartości rzeczywistych. W razie braku odpowiednich informacji w tych sprawozdaniach można obliczać średnie wartości na podstawie lokalnych praktyk rolniczych, np. danych z grupy gospodarstw jako alternatywę dla stosowania wartości rzeczywistych.

EMISJE SPOWODOWANE SAMYM PROCESEM WYDOBYCIA LUB UPRAWY

Emisje spowodowane samym procesem wydobycia lub uprawy obejmują wszystkie emisje spowodowane (i) dostarczaniem paliw do wykorzystywanych maszyn rolniczych; (ii) produkcją materiału siewnego do upraw; (iii) produkcją nawozów i pestycydów; (iv) zakwaszaniem przez nawozy i stosowaniem wapnowania; oraz (v) emisje do gleby spowodowane uprawami.

1.1.

Wykorzystywanie paliw (oleju napędowego, benzyny, paliwa ciężkiego, biopaliwa lub innych paliw) w maszynach rolniczych

Emisje gazów cieplarnianych pochodzących z upraw (przygotowanie pola, siew, stosowanie nawozów i pestycydów, zbiory, gromadzenie) obejmują wszystkie emisje pochodzące z wykorzystywania paliw (takich jak olej napędowy, benzyna, paliwo ciężkie, biopaliwa lub inne paliwa) w maszynach rolniczych. Ilość paliwa wykorzystanego w maszynach rolniczych musi być należycie dokumentowana. Muszą być stosowane właściwe współczynniki emisji paliw zgodnie z załącznikiem IX. W przypadku stosowania biopaliw muszą być stosowane standardowe wartości emisji gazów cieplarnianych określone w dyrektywie (UE) 2018/2001.

1.2.

Nawozy chemiczne i pestycydy

Emisje spowodowane stosowaniem nawozów chemicznych i pestycydów (

4

) na potrzeby uprawy surowców obejmują wszystkie powiązane emisje spowodowane produkcją nawozów chemicznych i pestycydów. Ilość nawozów chemicznych i pestycydów, w zależności od uprawy, warunków lokalnych i praktyk rolniczych, musi być należycie dokumentowana. Muszą być stosowane odpowiednie współczynniki emisji, w tym w odniesieniu do emisji wyższego szczebla, w celu uwzględnienia emisji spowodowanych produkcją nawozów chemicznych i pestycydów zgodnie z załącznikiem IX. Jeżeli podmiot gospodarczy zna zakład produkujący nawóz i zakład ten podlega unijnemu systemowi handlu uprawnieniami do emisji (ETS), wówczas podmiot gospodarczy może wykorzystać emisje spowodowane produkcją zgłoszone w ramach ETS, dodając emisje wyższego szczebla w odniesieniu do gazu ziemnego itp. Uwzględniane są również emisje związane z transportem nawozów powodowane przez poszczególne rodzaje transportu wymienione w załączniku IX. Jeżeli podmiot gospodarczy nie zna zakładu dostarczającego nawóz, powinien zastosować wartości standardowe określone w załączniku IX.

1.3.

Materiał siewny

Obliczanie emisji spowodowanych produkcją materiału siewnego na potrzeby upraw opiera się na rzeczywistych danych użytego materiału siewnego. W celu uwzględniania emisji związanych z produkcją nasion można stosować współczynniki emisji dotyczące produkcji i dostaw materiału siewnego. Należy stosować wartości standardowe współczynników emisji określone w załączniku IX. W przypadku pozostałych nasion należy stosować wartości podane w literaturze według następującej hierarchii.

a) sprawozdanie JEC-WTW wersja 5;

b) baza danych ECOINVENT;

c) źródła „oficjalne”, takie jak Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu (IPCC), Międzynarodowa Agencja Energetyczna (MAE) lub rządy;

d) inne poddawane przeglądom źródła danych, takie jak baza danych E3, baza danych GEMIS;

e) recenzowane publikacje;

f) należycie udokumentowane szacunki własne.

1.4.

Emisje spowodowane zakwaszeniem związanym z nawozami i stosowaniem wapnowania

Emisje wynikające z neutralizacji zakwaszenia spowodowanego nawozami oraz stosowaniem wapna rolniczego odpowiadają emisjom CO2 związanym z neutralizacją kwasowości spowodowanej przez nawozy azotowe lub reakcjami wapna rolniczego w glebie.

1.4.1.

Emisje wynikające z neutralizacji zakwaszenia spowodowanego nawozami

Emisje wynikające z zakwaszenia spowodowanego stosowaniem na polu nawozów azotowych uwzględniane są w obliczaniu wartości emisji na podstawie ilości zużytych nawozów azotowych.

W przypadku nawozów azotanowych emisje spowodowane neutralizacją nawozów azotowych w glebie wynoszą 0,806 kg CO2/kg N; w przypadku nawozów mocznikowych emisje spowodowane neutralizacją wynoszą 0,783 kg CO2/kg N.

1.4.2.

Emisje do gleby spowodowane wapnowaniem (wapno rolnicze)

Dokumentuje się należycie rzeczywistą ilość zużytego wapna rolniczego. Wielkość emisji oblicza się w następujący sposób:

1. Na glebach kwaśnych, których pH wynosi mniej niż 6,4, kwasy zawarte w glebie rozpuszczają wapno rolnicze, co prowadzi do powstawania głównie dwutlenku węgla, a nie wodorowęglanu, uwalniając prawie cały dwutlenek węgla do wapna rolniczego (0,44 kg CO2/kg ekwiwalentu CaCO3 odpowiadającego wapnu rolniczemu).

2. Jeżeli pH gleby wynosi co najmniej 6,4 w obliczeniu, oprócz emisji wynikających z neutralizacji zakwaszenia spowodowanego przez nawóz, uwzględnia się współczynnik emisji wynoszący 0,98/12,44 = 0,079 kg CO2/(kg ekwiwalentu CaCO3) zastosowanego wapna rolniczego.

3. Emisje spowodowane wapnowaniem, obliczone na podstawie faktycznego zużycia wapna w pkt 1 i 2 powyżej, mogą być większe niż emisje spowodowane neutralizacją nawozu obliczone w sekcji 1.4.1, jeżeli zakwaszanie spowodowane przez nawóz zostało zneutralizowane zastosowanym wapnem. W takim przypadku emisje wynikające z neutralizacji nawozu (w sekcji 1.4.1) można odjąć od obliczonych emisji spowodowanych wapnowaniem, aby uniknąć podwójnego liczenia emisji.

Emisje spowodowane zakwaszeniem przez nawóz mogą przekraczać emisje przypisane wapnowaniu. W takim przypadku odjęcie dałoby wynik wskazujący na pozornie ujemne emisje netto spowodowane wapnowaniem, ponieważ wapno rolnicze nie neutralizuje całej kwasowości spowodowanej nawozem, która jest również częściowo neutralizowana przez naturalnie występujące węglany. W takim przypadku emisje netto spowodowane wapnowaniem przyjmuje się jako zerowe, lecz zachowuje się emisje związane z zakwaszeniem przez nawóz, które i tak występują, zgodnie z sekcją 1.4.1.

Jeżeli nie są dostępne dane dotyczące faktycznego zużycia wapna rolniczego, przyjmuje się zużycie wapna rolniczego zalecane przez Stowarzyszenie Wapna Rolniczego (Agricultural Lime Association). Jest to uzależnione od rodzaju uprawy, zmierzonego pH gleby, typu gleby i rodzaju środka wapnującego. Towarzyszące emisje CO2 oblicza się na podstawie pkt 1 i 2 powyższej procedury. W tym przypadku nie stosuje się jednak odejmowania, o którym mowa w pkt 3, ponieważ zalecane zużycie wapna rolniczego nie obejmuje wapna rolniczego wykorzystanego do neutralizacji nawozu zastosowanego w tym samym roku, więc nie ma możliwości podwójnego liczenia emisji związanych z neutralizacją nawozu.

1.5.

Emisje do gleby (podtlenku azotu/N2O) spowodowane uprawami

Obliczanie emisji N2O z gospodarowanych gleb odbywa się zgodnie z metodyką IPCC. W celu obliczenia emisji N2O spowodowanych uprawami stosuje się zdezagregowane współczynniki emisji dla poszczególnych upraw w różnych warunkach środowiskowych (zgodnie z poziomem 2 metodyki IPCC). Uwzględnia się specyficzne współczynniki emisji dla różnych warunków środowiskowych, warunków glebowych oraz dla różnych upraw. Podmioty gospodarcze mogłyby wykorzystywać zatwierdzone modele do obliczania tych współczynników emisji, pod warunkiem że modele uwzględniałyby te aspekty. Zgodnie z wytycznymi IPCC (

5

) uwzględnia się zarówno bezpośrednie, jak i pośrednie emisje N2O. Używa się narzędzia GNOC, które opiera się na poniższych formułach, zgodnie z konwencjami w zakresie nazewnictwa zawartymi w wytycznych IPCC (2006):

N2Ototal – N = N2Odirect – N + N2Oindirect – N

gdzie:

w przypadku gleb mineralnych: N2ODirect – N = [(FSN + FON) • EF1ij] + [FCR • EF1]

w przypadku gleb organicznych: N

2

ODirect

– N = [(FSN + FON) • EF1] + [FCR • EF1] + [(FOS,CG,Temp • EF2CG, Temp] + [FCROS,CG,Trop • E2CG,Trop];

w przypadku gleb zarówno mineralnych, jak i organicznych: N

2

ODirect

– N = [((FSN • FracGASF) + (FON • EracGASM) • EF4] + [(FSN +FON + FCR) • FracLeach-(H) • EF5].

1.5.1.

Wsad azotu pochodzącego z resztek pożniwnych

Należy go obliczyć w przypadku:

a) buraków cukrowych, trzciny cukrowej zgodnie z IPCC (2006), tom 4, rozdział 11, równanie 11.6, nie uwzględniając pozostałości pod ziemią, a w przypadku trzciny cukrowej dodając wsad azotu pochodzącego z wywaru melasowego i osadu filtracyjnego;

FCR = Yield • DRY • (1-FracBurnt • Cf) • [RAG • NAG • (1 - FracRemove)] + FVF

b) plantacji orzechów kokosowych i palm olejowych, stosując stały wsad azotu na podstawie literatury, gdyż w IPCC (2006) nie przewidziano domyślnej metody obliczania standardowych współczynników emisji zgodnie w załącznikiem IX;

c) wszystkich innych upraw zgodnie z IPCC (2006), tom 4, rozdział 11, równania 11.7a, 11.11 i 11.12, jako:

FCR = (1-FracBurnt • Cf) • AGDM • NAG • (1-FracRemove) + (AGDM + Yield • DRY) • RBG-BIO • NBG

gdzie:

N2Ototal - N

=

bezpośrednie i pośrednie emisje roczne N2O–N pochodzące z gospodarowanych gleb; kg N2O–N ha-1 a-1

N2Odirect - N

=

roczne bezpośrednie emisje N2O–N pochodzące z gospodarowanych gleb; kg N2O–N ha-1 a-1

N2Oindirect - N

=

roczne emisje pośrednie N2O–N (czyli roczna ilość N2O–N wytworzona w wyniku depozycji atmosferycznej azotu, który ulotnił się z gospodarowanych gleb, oraz roczna ilość N2O–N wytworzonego w wyniku wymywania i spływu dodatków azotu wprowadzonych do gospodarowanych gleb w regionach, w których występują wymywanie i spływ); kg N2O–N ha-1 a-1

FSN

=

roczny wsad nieorganicznych nawozów azotowych; kg N ha-1 a-1

FON

=

roczna ilość azotu z obornika zastosowanego jako nawóz; kg N ha-1 a-1

FCR

=

roczna ilość azotu w resztkach pożniwnych (nad ziemią i pod ziemią); kg N ha-1 a-1

FOS,CG,Temp

=

roczna powierzchnia gospodarowanych/zdrenowanych gleb organicznych stanowiących grunty uprawne w klimacie umiarkowanym; ha-1 a-1

FOS,CG,Temp

=

roczna powierzchnia gospodarowanych/zdrenowanych gleb organicznych stanowiących grunty uprawne w klimacie tropikalnym; ha-1

FracGASF

=

0,10 (kg N NH3–N + NOx–N) (liczba zastosowanych kg N)-1. Ulatnianie z nawozu nieorganicznego

FracGASM

=

0,20 (kg N NH3–N + NOx–N) (liczba zastosowanych kg N)-1. Ulatnianie ze wszystkich zastosowanych organicznych nawozów azotowych

FracLeach-(H)

=

0,30 kg N (kg dodatków N) -1. Straty azotu spowodowane wymywaniem/spływem w regionach, w których te zjawiska występują

EF1ij

=

współczynniki emisji specyficzne dla uprawy i obiektu dotyczące emisji N2O spowodowanych stosowaniem nawozów nieorganicznych i azotu organicznego w glebach mineralnych (kg N2O–N (kg wprowadzonego azotu)-1);

EF1

=

0,01 [kg N2O–N (kg wprowadzonego azotu) -1]

EF2CG,Temp

=

8 kg N ha-1 a-1 w przypadku upraw ekologicznych w klimacie umiarkowanym i gleb na obszarach trawiastych

EF2CG,Trop

=

16 kg N ha-1 a-1 w przypadku upraw ekologicznych w klimacie tropikalnym i gleb na obszarach trawiastych

EF4

=

0,01 [kg N2O–N (kg NH3–N + NOx–N ulotnionego) -1]

EF5

=

0,0075 [kg N2O–N (kg azotu, który uległ wymyciu/spływowi) -1]

Yield

=

roczny świeży plon z uprawy (kg ha-1)

DRY

=

ułamek suchej masy w zebranym produkcie [kg SM (kg mokrej masy)-1] (zob. Tabela 1)

FracBurnt

=

ułamek corocznie wypalanej powierzchni uprawy [ha (ha)-1]

Cf

=

współczynnik spalania [wielkość bezwymiarowa] (zob. Tabela 1)

RAG

=

stosunek pozostałości nad ziemią, suchej masy do plonu zebranej suchej masy uprawy [kg SM (kg SM)-1] (zob. Tabela 3)

NAG

=

zawartość azotu w pozostałościach nad ziemią [kg N (kg SM)-1] (zob. Tabela 1)

FracRemove

=

ułamek masowy pozostałości nad ziemią usuniętych z pola [kg SM (kg suchej masy pozostałości nad ziemią)-1]

FVF

=

roczna ilość azotu w wywarze melasowym trzciny cukrowej i osadzie filtracyjnym wprowadzonych z powrotem na pole [kg N ha-1], obliczona jako Plon * 0,000508.

AG

=

sucha masa pozostałości nad ziemią [kg SM ha-1]

1.5.2.

Współczynniki emisji specyficzne dla uprawy i obiektu dotyczące emisji N2O spowodowanych stosowaniem nawozów nieorganicznych i azotu organicznego

Emisje N2O z gleb użytkowanych rolniczo na różnych gruntach rolnych w różnych warunkach środowiskowych oraz klasy rolniczego użytkowania gruntów można ustalić na podstawie modelu statystycznego Stehfesta i Bouwmana (2006) (zwanego dalej „modelem S&B”):

gdzie:

E

=

emisje N2O (w kg N2O-N ha-1 a-1)

ev

=

wartości wpływu poszczególnych czynników (zob. tabela 2)

Współczynnik EF1ij uprawy i stosowanej do produkcji biopaliwa na terenie j oblicza się (według modelu S&B) jako:

EF1ij = (Efert,ij – Eunfert,ij)/Nappl,ij

Współczynnik (EF1) określony przez IPCC (2006) w odniesieniu do bezpośrednich emisji N2O z wsadu nawozów w oparciu o globalną średnią zastępuje się specyficznym dla uprawy i obiektu współczynnikiem EF1ij w odniesieniu do bezpośrednich emisji spowodowanych wsadem azotu z nawozów mineralnych i obornika na podstawie specyficznego dla uprawy i obiektu współczynnika EF1ij w oparciu o model S&B.

gdzie:

Efert,ij

=

emisja N2O (w kg N2O-N ha-1 a-1) w oparciu o model S&B, gdzie wsad nawozu odpowiada rzeczywistemu dawkowaniu azotu (w nawozie mineralnym i oborniku) w odniesieniu do uprawy i w lokalizacji j;

Eunfert,ij

=

emisja N2O z uprawy i w lokalizacji j (w kg N2O-N ha-1 a-1) w oparciu o model S&B. Dawkowanie azotu ustala się na poziomie 0, a wszystkie pozostałe parametry utrzymuje się na tym samym poziomie;

Eappl,ij

=

wsad azotu z nawozów mineralnych i obornika (w kg N ha-1 a-1) w odniesieniu do uprawy i w lokalizacji j.

Tabela 1

Parametry specyficzne dla upraw do celów obliczania wsadu azotu z resztek pożniwnych

(

6

)

Tabela 2

Wartości stałe i wartości wpływu na potrzeby obliczania emisji N2O z gruntów rolnych na podstawie modelu S&B

EMISJE SPOWODOWANE GROMADZENIEM, SUSZENIEM I SKŁADOWANIEM SUROWCÓW

Emisje spowodowane gromadzeniem, suszeniem i składowaniem surowców obejmują wszystkie emisje związane z wykorzystaniem paliwa w ramach gromadzenia, suszenia i składowania surowców.

Emisje spowodowane gromadzeniem

Emisje spowodowane gromadzeniem surowców obejmują wszystkie emisje wynikające z gromadzenia surowców i ich transportu do miejsca składowania. Emisje oblicza się stosując odpowiednie współczynniki emisji dla rodzaju użytego paliwa (oleju napędowego, benzyny, paliwa ciężkiego, biopaliwa lub innych paliw).

Suszenie biomasy

Emisje z upraw obejmują emisje spowodowane suszeniem przed składowaniem, a także przechowywaniem i przetwarzaniem biomasy jako surowca. Dane dotyczące zużycia energii elektrycznej na potrzeby suszenia przed składowaniem obejmują rzeczywiste dane dotyczące procesu suszenia zastosowanego w celu zachowania zgodności z wymogami składowania, w zależności od typu biomasy, wielkości cząstek, zawartości wilgoci, warunków pogodowych itp. Stosuje się odpowiednie współczynniki emisji, w tym emisji wyższego szczebla, aby uwzględnić emisje spowodowane zużyciem paliw w celu wytworzenia ciepła lub energii elektrycznej wykorzystywanych do suszenia. Emisje z suszenia obejmują tylko emisje związane z procesem suszenia niezbędnym do zapewnienia adekwatnego składowania surowców i nie obejmują suszenia materiałów w trakcie przetwarzania.

WYLICZANIE EMISJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ ZUŻYWANEJ W DZIAŁALNOŚCI ROLNICZEJ

Przy wyliczaniu zużycia energii elektrycznej niewyprodukowanej w zakładzie produkującym paliwo uznaje się, że intensywność emisji gazów cieplarnianych spowodowanej wytwarzaniem i dystrybucją energii elektrycznej jest równa średniej intensywności emisji spowodowanej wytwarzaniem i dystrybucją energii elektrycznej w określonym regionie, co może mieć miejsce na poziomie regionu NUTS2 (

7

) lub na poziomie krajowym. W przypadku stosowania krajowych współczynników emisji dotyczących energii elektrycznej wykorzystuje się wartości wskazane w załączniku IX. W drodze odstępstwa od tej zasady, producenci mogą w przypadku indywidualnych elektrowni stosować średnią wartość energii elektrycznej wyprodukowanej przez daną elektrownię, jeśli nie jest ona podłączona do sieci elektroenergetycznej i dostępne są wystarczające informacje pozwalające na określenie współczynnika emisji.