Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2023/206 z dnia 5 października 2022 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 w zakresie regulacyjnych standardów technicznych określających rodzaje czynników, które należy uwzględnić przy ocenie adekwatności wag ryzyka w odniesieniu do ekspozycji zabezpieczonych nieruchomościami, oraz warunki, które należy uwzględnić przy ocenie adekwatności minimalnych wartości straty z tytułu niewykonania zobowiązania w odniesieniu do ekspozycji zabezpieczonych nieruchomościami

Artykuł 1

Rodzaje czynników, które należy uwzględnić przy ocenie adekwatności wag ryzyka w odniesieniu do ekspozycji zabezpieczonych nieruchomościami

1. Oceniając adekwatność wag ryzyka, o których mowa w art. 124 ust. 9 akapit pierwszy rozporządzenia (UE) nr 575/2013, organy wyznaczone zgodnie z art. 124 ust. 8 tego rozporządzenia ustalają wszystkie następujące czynniki:

a) poniesione straty jako stosunek następujących wartości:

(i) w przypadku ekspozycji zabezpieczonych nieruchomościami mieszkalnymi lub hipotekami na nieruchomościach mieszkalnych, o których mowa w art. 124 ust. 9 akapit pierwszy rozporządzenia (UE) nr 575/2013 – strat zgłoszonych zgodnie z art. 430a ust. 1 lit. a) tego rozporządzenia i wartości ekspozycji zgłoszonej zgodnie z art. 430a ust. 1 lit. c) tego rozporządzenia;

(ii) w przypadku ekspozycji zabezpieczonych nieruchomościami komercyjnymi lub hipotekami na nieruchomościach komercyjnych, o których mowa w art. 124 ust. 9 akapit pierwszy rozporządzenia (UE) nr 575/2013 – strat zgłoszonych zgodnie z art. 430a ust. 1 lit. d) tego rozporządzenia i wartości ekspozycji zgłoszonej zgodnie z art. 430a ust. 1 lit. f) tego rozporządzenia;

b) oczekiwane straty jako najlepsze oszacowanie strat, które zostaną zrealizowane w przyszłości w perspektywie co najmniej jednego roku, a jeśli dany organ tak postanowi, to do trzech lat.

Do celów lit. b) oczekiwane straty określa się jako średnią z szacowanych strat dla każdego roku w wybranym horyzoncie czasowym.

2. Organy wyznaczone zgodnie z art. 124 ust. 8 rozporządzenia (UE) nr 575/2013 ustalają oczekiwane straty, o których mowa w ust. 1 lit. b), w jeden z następujących sposobów:

a) poprzez skorygowanie poniesionych strat, o których mowa w ust. 1 lit. a), w górę lub w dół;

b) poprzez utrzymanie poniesionych strat na niezmienionym poziomie.

Przy określaniu oczekiwanej straty, o której mowa w ust. 1 lit. b), organy odzwierciedlają przyszłe tendencje na rynkach nieruchomości, o których mowa w art. 124 ust. 9 akapit pierwszy lit. b) rozporządzenia (UE) nr 575/2013, w perspektywie co najmniej jednego roku, a jeżeli dany organ tak ustali, w perspektywie maksymalnie trzech lat.

3. Oczekiwane straty, o których mowa w ust. 1 lit. b), i ustalone zgodnie z ust. 2, opierają się na elementach takich jak:

a) historyczna ewolucja i cykliczne cechy rynku nieruchomości, odzwierciedlone w transakcjach i cenach na rynku nieruchomości oraz w zmienności tych cen, potwierdzone przez odpowiednie wskaźniki danych lub informacje jakościowe;

b) dawne i obecne cechy strukturalne rynku nieruchomości oraz przyszłe zmiany tych cech strukturalnych związane z wielkością rynku nieruchomości, specyfiką finansowania nieruchomości, krajowymi systemami podatkowymi oraz krajowymi przepisami regulującymi zakup, posiadanie lub wynajem nieruchomości;

c) podstawowe czynniki napędzające popyt i podaż na rynku nieruchomości, potwierdzone przez wszelkie odpowiednie wskaźniki danych lub informacje jakościowe, w tym standardy kredytowe, działalność budowlaną, współczynnik pustostanów lub działalność transakcyjną;

d) ryzykowność ekspozycji zabezpieczonych nieruchomościami, mierzona wskaźnikami takimi, jak:

(i) wskaźniki istotne dla segmentów nieruchomości w danym państwie członkowskim oraz, w stosownych przypadkach, dla części terytorium tego państwa członkowskiego, z uwzględnieniem sekcji 6 wytycznych EUNB w sprawie podzbiorów ekspozycji przy zastosowaniu bufora ryzyka systemowego (

1

), wydanych zgodnie z art. 133 ust. 6 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE (

2

);

(ii) wskaźniki standardów kredytowych określone w zaleceniu Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego w sprawie uzupełniania luk w danych dotyczących sektora nieruchomości (

3

);

e) oczekiwane zmiany cen rynkowych nieruchomości oraz oczekiwana zmienności tych cen, w tym ocena niepewności towarzyszącej takim oczekiwaniom;

f) oczekiwane zmiany istotnych kluczowych zmiennych makroekonomicznych, które mogą mieć wpływ na wypłacalność kredytobiorców, w tym ocena niepewności towarzyszącej takim oczekiwaniom;

g) horyzont czasowy, w którym oczekuje się, że wystąpią prognozowane zmiany na rynkach nieruchomości;

h) specyfika krajowa związana wyłącznie z rynkiem nieruchomości i jego finansowaniem, w tym publiczne i prywatne systemy gwarancji, możliwość odliczenia podatkowego oraz wsparcie publiczne w postaci systemów regresu i siatek bezpieczeństwa socjalnego;

i) wszelkie inne wskaźniki i źródła danych, które umożliwiają wgląd w przyszłe tendencje na rynkach nieruchomości, które mają wpływ na oczekiwane straty, o których mowa w ust. 1 lit. b), lub wspierają jakość danych dotyczących oczekiwanych strat, o których mowa w ust. 1 lit. a).

4. Jeżeli istnieje duża niepewność co do czynników, o których mowa w ust. 3 lit. e), organy wyznaczone zgodnie z art. 124 ust. 8 rozporządzenia (UE) nr 575/2013 uwzględniają margines ostrożności przy ustalaniu oczekiwanej straty zgodnie z ust. 2 niniejszego artykułu.

5. Do celów ust. 1 organy wyznaczone zgodnie z art. 124 ust. 8 rozporządzenia (UE) nr 575/2013 uwzględniają inne obowiązujące środki makroostrożnościowe, które służą już wyeliminowaniu zidentyfikowanych ryzyk systemowych mających wpływ na adekwatność wag ryzyka, o których mowa w art. 124 ust. 9 akapit pierwszy tego rozporządzenia, w tym następujące środki w prawie krajowym mające na celu zwiększenie odporności systemu finansowego:

a) limity pokrycia należności zabezpieczeniem (LTV);

b) limity zadłużenia do dochodu;

c) limity obsługi zadłużenia do dochodu;

d) inne instrumenty dotyczące standardów kredytowania.

Artykuł 2

Warunki, które należy uwzględnić przy ocenie adekwatności minimalnych wartości parametrów wejściowych LGD w odniesieniu do ekspozycji detalicznych zabezpieczonych nieruchomościami

1. Oceniając adekwatność minimalnych wartości parametrów wejściowych LGD zgodnie z art. 164 ust. 6 rozporządzenia (UE) nr 575/2013, organy wyznaczone na mocy ust. 5 tego artykułu, przeprowadzając ocenę ryzyka systemowego na podstawie zakłóceń równowagi makroekonomicznej mających wpływ na szacunki LGD poza cyklem koniunkturalnym, uwzględniają wszystkie następujące warunki:

a) warunki popytu i podaży na rynkach nieruchomości oraz dynamikę cen nieruchomości, w tym – w stosownych przypadkach i gdy dostępne są solidne szacunki – stopień przeszacowania lub niedoszacowania cen nieruchomości;

b) warunki wpływające na czynniki kształtujące szacunki LGD, w tym, w stosownych przypadkach:

(i) zmiany w długości i skuteczności procesu ściągania należności, w związku ze zmianami w procedurach odzyskiwania należności;

(ii) zmiany częstotliwości przywracania dłużników lub poszczególnych instrumentów kredytowych do stanu związanego z niewykonaniem zobowiązania, ze względu na zmiany stóp bezrobocia lub zmiany poziomu zadłużenia gospodarstw domowych lub przedsiębiorstw;

(iii) stopy procentowe;

c) inne warunki, które pośrednio wpływają na wartość zabezpieczenia uwzględnianego w oszacowaniach LGD, w tym, w stosownych przypadkach, współczynniki pokrycia należności zabezpieczeniem, zabezpieczenia krzyżowe i inne powszechne formy ochrony kredytowej istotne dla ekspozycji detalicznych zabezpieczonych nieruchomościami w danym państwie członkowskim.

2. Do celów ust. 1 organy wyznaczone zgodnie z art. 164 ust. 5 rozporządzenia (UE) nr 575/2013 uwzględniają wszystkie następujące elementy:

a) czy zakłócenia równowagi makroekonomicznej są związane z pogorszeniem koniunktury gospodarczej i w związku z tym są uwzględniane przy szacowaniu LGD w okresie pogorszenia koniunktury dla danych ekspozycji;

b) inne obowiązujące środki makroostrożnościowe, które służą już wyeliminowaniu zidentyfikowanych ryzyk systemowych mających wpływ na adekwatność minimalnych wartości parametrów wejściowych LGD, w tym następujące środki w prawie krajowym mające na celu zwiększenie odporności systemu finansowego:

(i) limity pokrycia należności zabezpieczeniem;

(ii) limity zadłużenia do dochodu;

(iii) limity obsługi zadłużenia do dochodu;

(iv) inne instrumenty dotyczące standardów kredytowania;

c) stopień niepewności wokół rozwoju rynków nieruchomości i zmienności ich cen;

d) specyfika krajowa związana wyłącznie z rynkiem nieruchomości i jego finansowaniem, w tym publiczne i prywatne systemy gwarancji, możliwość odliczenia podatkowego oraz wsparcie publiczne w postaci systemów regresu i siatek bezpieczeństwa socjalnego;

e) w stosownych przypadkach i jeśli są dostępne, porównania oszacowań LGD w poszczególnych instytucjach kredytowych lub państwach członkowskich dla porównywalnych portfeli, porównywalnych poziomów ryzyka i porównywalnych instrumentów zabezpieczonych nieruchomościami.

Artykuł 3

Oceny dla segmentów nieruchomości lub określonych części terytorium państwa członkowskiego

Organ wyznaczony zgodnie z art. 124 ust. 8 lub art. 164 ust. 5 rozporządzenia (UE) nr 575/2013 może rozważyć czynniki określone w art. 1 niniejszego rozporządzenia lub uwzględnić warunki określone w art. 2 niniejszego rozporządzenia w odniesieniu do jednego segmentu lub większej liczby segmentów nieruchomości lub jednej lub większej liczby części terytorium państwa członkowskiego.

Artykuł 4

Wykorzystanie innych źródeł danych

Organy wyznaczone zgodnie z art. 124 ust. 8 lub art. 164 ust. 5 rozporządzenia (UE) nr 575/2013, które ustalają poniesione straty zgodnie z art. 1 ust. 1 lit. a) niniejszego rozporządzenia lub które oceniają adekwatność minimalnych wartości parametrów wejściowych LGD zgodnie z art. 2 niniejszego rozporządzenia dla segmentu nieruchomości lub części terytorium państwa członkowskiego, mogą korzystać z innych źródeł danych, w tym z krajowych sprawozdań ad hoc i rejestrów kredytowych dotyczących tego segmentu lub tej części terytorium, o ile dane zgromadzone zgodnie z art. 430 ust. 1 lit. a) i art. 430a rozporządzenia (UE) nr 575/2013 nie są wystarczająco szczegółowe.

Artykuł 5

Wejście w życie

Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane w państwach członkowskich zgodnie z Traktatami.

(

1

) Wytyczne dotyczące stosownych podzbiorów ekspozycji sektorowych, do których właściwe lub wyznaczone organy mogą zastosować bufor ryzyka systemowego zgodnie z art. 133 ust. 5 lit. f) dyrektywy 2013/36/UE (EBA/GL/2020/13).

(

2

) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie warunków dopuszczenia instytucji kredytowych do działalności oraz nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi, zmieniająca dyrektywę 2002/87/WE i uchylająca dyrektywy 2006/48/WE oraz 2006/49/WE (Dz.U. L 176 z 27.6.2013, s. 338).

(

3

) Zalecenie Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego z dnia 21 marca 2019 r. zmieniające zalecenie ERRS/2016/14 w sprawie uzupełniania luk w danych dotyczących sektora nieruchomości (ERRS/2019/3) (Dz.U. C 271 z 13.8.2019, s. 1).