Artykuł 4

1. Dostawcom przysługuje swoboda w ustalaniu ceny, po jakiej dostarczają gaz ziemny i wodór odbiorcom. Państwa członkowskie podejmują odpowiednie działania w celu zapewnienia skutecznej konkurencji między dostawcami oraz zapewnienia przystępnych cen dla odbiorców końcowych.

2. Państwa członkowskie zapewniają ochronę odbiorców dotkniętych ubóstwem energetycznym i wrażliwych odbiorców będących gospodarstwami domowymi, zgodnie z art. 26 do 29 za pomocą polityki socjalnej lub środków innych niż interwencje publiczne w zakresie ustalania cen za dostawy gazu ziemnego i wodoru.

3. Na zasadzie odstępstwa od ust. 1 i 2 państwa członkowskie mogą stosować interwencje publiczne w zakresie ustalania cen za dostawy gazu ziemnego dla odbiorców dotkniętych ubóstwem energetycznym lub wrażliwych odbiorców będących gospodarstwami domowymi. Takie interwencje publiczne muszą spełniać warunki określone w ust. 4 i 5.

4. Interwencje publiczne w zakresie ustalania cen za dostawy gazu ziemnego:

a) muszą służyć ogólnemu interesowi gospodarczemu i nie mogą wykraczać poza to, co jest konieczne do osiągnięcia ogólnego interesu gospodarczego;

b) muszą być jasno określone, przejrzyste, wolne od dyskryminacji i możliwe do zweryfikowania;

c) muszą gwarantować unijnym przedsiębiorstwom gazowym dostęp do odbiorców na równych warunkach;

d) muszą być ograniczone w czasie i proporcjonalne dla beneficjentów;

e) nie mogą pociągać za sobą dodatkowych kosztów dyskryminujących uczestników rynku;

f) nie mogą utrudniać stopniowego i terminowego wycofywania kopalnego gazu ziemnego prowadzonego z myślą o osiągnięciu unijnego celu klimatycznego na 2030 r. i celu neutralności klimatycznej określonego w rozporządzeniu (UE) 2021/1119.

5. Każde państwo członkowskie, które stosuje interwencje publiczne w zakresie ustalania cen za dostawy gazu ziemnego zgodnie z ust. 3 niniejszego artykułu przestrzega również art. 3 ust. 3 lit. d) i art. 24 rozporządzenia (UE) 2018/1999, niezależnie od tego, czy liczba odbiorców będących gospodarstwami domowymi dotkniętych ubóstwem energetycznym w tym państwie członkowskim jest znacząca. Przed zniesieniem interwencji publicznych w zakresie ustalania cen za dostawy gazu ziemnego państwa członkowskie zapewniają odpowiednie środki wsparcia dla odbiorców dotkniętych ubóstwem energetycznym i wrażliwych odbiorców będących gospodarstwami domowymi zgodnie z ust. 2 niniejszego artykułu.

6. W celu wprowadzenia skutecznej konkurencji między dostawcami w odniesieniu do umów na dostawy gazu ziemnego, a także aby doprowadzić do w pełni skutecznego ustalania przystępnych cen detalicznych gazu ziemnego na zasadach rynkowych zgodnie z ust. 1, państwa członkowskie mogą w okresie przejściowym stosować interwencje publiczne w zakresie ustalania cen za dostawy gazu ziemnego dla odbiorców będących gospodarstwami domowymi, którzy nie korzystają z interwencji publicznych na mocy ust. 3, oraz dla mikroprzedsiębiorstw.

7. Interwencje publiczne prowadzone zgodnie z ust. 6 muszą spełniać kryteria określone w ust. 4, a także:

a) musi im towarzyszyć zestaw środków służących wprowadzeniu skutecznej konkurencji, jak również metody oceny postępów w odniesieniu do tych środków;

b) muszą być określone z wykorzystaniem metod zapewniających niedyskryminujące traktowanie dostawców;

c) muszą ustalać cenę na poziomie przewyższającym koszty, umożliwiającym rzeczywistą konkurencję cenową;

d) muszą być opracowane tak, by minimalizować wszelki negatywny wpływ na hurtowy rynek gazu ziemnego;

e) muszą zapewniać wszystkim beneficjentom takich interwencji publicznych możliwość wyboru konkurencyjnych ofert rynkowych i informowanie ich bezpośrednio, co najmniej raz na kwartał, o dostępności ofert i możliwości oszczędności na konkurencyjnym rynku, a także zapewniać pomoc przy przechodzeniu na ofertę rynkową;

f) muszą zapewniać, w przypadku gdy dane państwo członkowskie przystępuje do wprowadzania inteligentnych systemów pomiarowych zgodnie z art. 17, by wszyscy beneficjenci takich interwencji publicznych byli bezpośrednio informowani o możliwości instalacji inteligentnych liczników i otrzymywali niezbędną pomoc w tym zakresie;

g) nie mogą prowadzić do bezpośredniego subsydiowania skrośnego między odbiorcami zaopatrywanymi po cenach wolnorynkowych a odbiorcami zaopatrywanymi po cenach regulowanych.

8. Państwa członkowskie powiadamiają Komisję o środkach przyjętych zgodnie z ust. 3 i 6 w ciągu miesiąca od ich przyjęcia i mogą niezwłocznie je zastosować. Do powiadomienia dołącza się wyjaśnienie, dlaczego zakładanego celu nie można osiągnąć w wystarczającym stopniu za pomocą innych instrumentów, jak zapewniono zgodność z wymogami określonymi w ust. 4, 5 i 7 i jaki jest wpływ zgłoszonych środków na konkurencję. W powiadomieniu opisuje się zakres beneficjentów, w szczególności odbiorców dotkniętych ubóstwem energetycznym i odbiorców wrażliwych będących gospodarstwami domowymi, a także ewentualnych innych beneficjentów, czas trwania środków i liczbę odbiorców będących gospodarstwami domowymi, których dotyczy dany środek, oraz wyjaśnia się, jak ustalono ceny regulowane.

9. Do dnia 15 marca 2025 r., a następnie co dwa lata, w ramach zintegrowanych sprawozdań w dziedzinie energii i klimatu dotyczących postępów państwa członkowskie przedkładają Komisji sprawozdania dotyczące wykonania niniejszego artykułu oraz konieczności i proporcjonalności interwencji publicznych na podstawie niniejszego artykułu oraz oceny postępów we wprowadzaniu skutecznej konkurencji między dostawcami i w przechodzeniu na ceny rynkowe. Państwa członkowskie, które stosują ceny regulowane zgodnie z ust. 6, składają sprawozdania dotyczące spełnienia warunków określonych w ust. 7, w tym wykonywania przez dostawców obowiązku stosowania takich interwencji oraz wpływu cen regulowanych na sytuację finansową tych dostawców.

10. Komisja przeprowadza przegląd wykonania niniejszego artykułu w celu osiągnięcia rynkowych cen detalicznych gazu ziemnego oraz i przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie na temat. stosownych przypadkach, sprawozdanie zawiera w stosownych przypadkach ocenę wpływu środków na postępy w osiąganiu unijnego celu neutralności klimatycznej oraz pozostałych celów dotyczących energii i klimatu. To sprawozdanie można połączyć ze sprawozdaniem, o którym mowa w art. 5 ust. 10 dyrektywy (UE) 2019/944, na temat wykonania tego artykułu. W odpowiednich przypadkach, równolegle ze sprawozdaniem lub po jego przedłożeniu należy przedłożyć wniosek ustawodawczy. Wniosek ten może określać datę zakończenia stosowania cen regulowanych.