Artykuł 3

1. Na pisemny wniosek operatora operatorzy sieci i podmioty sektora publicznego będące właścicielami infrastruktury technicznej lub kontrolujące taką infrastrukturę rozpatrują pozytywnie każdy uzasadniony wniosek o dostęp do takiej infrastruktury technicznej, na sprawiedliwych i rozsądnych warunkach, również cenowych, na potrzeby wdrażania elementów VHCN lub urządzeń towarzyszących. Podmioty sektora publicznego będące właścicielami infrastruktury technicznej lub kontrolujące taką infrastrukturę rozpatrują pozytywnie każdy taki uzasadniony wniosek również na niedyskryminujących warunkach i zasadach. W takich pisemnych wnioskach określa się elementy infrastruktury technicznej będącej przedmiotem wniosku o dostęp oraz dokładny harmonogram. Państwa członkowskie mogą określić szczegółowe wymogi dotyczące administracyjnych aspektów przedmiotowych wniosków.

2. Na wniosek operatora osoby prawne będące głównie najemcami gruntów lub posiadaczami innych niż prawa własności praw do gruntów, na których planuje się zainstalowanie urządzeń z myślą o wdrożeniu elementów VHCN lub na których urządzenia takie zostały zainstalowane, lub osoby prawne zarządzające umowami dzierżawy takich gruntów w imieniu właścicieli gruntów, prowadzą z operatorami negocjacje w dobrej wierze – zgodnie z krajowym prawem umów – dotyczące dostępu do takich gruntów, w tym w odniesieniu do ceny, a wynegocjowane umowy powinny w stosownych przypadkach odzwierciedlać warunki rynkowe.

Operatorzy i osoby prawne, o których mowa w akapicie pierwszym niniejszego ustępu, informują krajowy organ regulacyjny o zawarciu umów wynegocjowanych zgodnie z akapitem pierwszym, w tym o uzgodnionej cenie.

W celu ułatwienia zawierania takich umów państwa członkowskie mogą udzielać wskazówek dotyczących warunków, w tym w zakresie ceny.

3. Państwa członkowskie mogą przewidzieć, że – na pisemny wniosek operatora – właściciele prywatnych budynków komercyjnych, które nie są własnością ani nie są kontrolowane przez operatora sieci, mają rozpatrywać pozytywnie uzasadnione wnioski o dostęp do tych budynków, w tym ich dachów, w celu rozmieszczenia elementów VHCN lub urządzeń towarzyszących na sprawiedliwych i rozsądnych warunkach oraz po cenie odzwierciedlającej warunki rynkowe. Przed złożeniem wniosku przez podmiot ubiegający się o dostęp muszą zostać spełnione wszystkie następujące warunki:

a) budynek znajduje się na obszarze wiejskim lub oddalonym zgodnie z definicją określoną przez państwa członkowskie;

b) zgodnie z informacjami uzyskanymi za pośrednictwem pojedynczego punktu informacyjnego w dniu złożenia wniosku, na obszarze, którego dotyczy wniosek o dostęp, nie ma VHCN tego samego typu – stacjonarnej lub mobilnej – jak sieć, którą podmiot ubiegający się o dostęp zamierza wdrożyć;

c) na obszarze, którego dotyczy wniosek o dostęp, nie ma infrastruktury technicznej, która byłaby własnością operatorów sieci lub podmiotów sektora publicznego bądź byłaby przez nich kontrolowana i która pod względem technicznym byłaby odpowiednia do umieszczenia w niej elementów VHCN.

Ze względów bezpieczeństwa publicznego, obronności, bezpieczeństwa, i ochrony zdrowia państwa członkowskie mogą określić wykaz kategorii budynków komercyjnych, które mogą być zwolnione z obowiązku pozytywnego rozpatrzenia takiego wniosku o dostęp. Wykaz ten oraz kryteria stosowane do identyfikacji tych kategorii są publikowane za pośrednictwem pojedynczego punktu informacyjnego.

4. Przy ustalaniu sprawiedliwych i rozsądnych warunków przyznawania dostępu, w tym cen, oraz w celu unikania nadmiernych cen, operatorzy sieci i podmioty sektora publicznego będące właścicielami infrastruktury technicznej lub kontrolujące taką infrastrukturę uwzględniają w stosownych przypadkach co najmniej następujące kwestie:

a) istniejące umowy i warunki handlowe uzgodnione między operatorami ubiegającymi się o dostęp a operatorami sieci lub podmiotami sektora publicznego udzielającymi dostępu do infrastruktury technicznej;

b) konieczność zapewnienia, aby podmiot zapewniający dostęp miał odpowiednią możliwość odzyskania kosztów związanych z udzieleniem dostępu do swojej infrastruktury technicznej, z uwzględnieniem specyficznych uwarunkowań krajowych, modeli biznesowych oraz wszelkich struktur taryfowych wprowadzonych w celu zapewnienia odpowiedniej możliwości odzyskania kosztów; w przypadku sieci łączności elektronicznej wszelkie środki ochrony prawnej zastosowane przez krajowy organ regulacyjny mają być uwzględnione;

c) wszelkie dodatkowe koszty utrzymania i dostosowania wynikające z udostępniania odnośnej infrastruktury technicznej;

d) wpływ dostępu, którego dotyczy wniosek, na plan biznesowy podmiotu zapewniającego dostęp, w tym inwestycje w infrastrukturę techniczną, której dotyczy wniosek o udzielenie dostępu;

e) w szczególnym przypadku dostępu operatorów do infrastruktury technicznej, wszelkie odpowiednie wytyczne wydane na podstawie ust. 13, a w szczególności:

(i) efektywność ekonomiczną takich inwestycji w oparciu o ich profil ryzyka;

(ii) potrzebę uzyskania godziwego zwrotu z inwestycji i potrzebę harmonogramu uzyskiwania takiego zwrotu;

(iii) wpływ udzielenia dostępu na konkurencję na rynku niższego szczebla, a w konsekwencji – na ceny i zwrot z inwestycji;

(iv) amortyzację aktywów sieci w chwili złożenia wniosku o udzielenie dostępu;

(v) wszelkie uzasadnienie biznesowe stanowiące podstawę danej inwestycji w momencie jej realizacji, w szczególności w przypadku inwestycji w infrastrukturę techniczną wykorzystywaną do zapewnienia łączności; oraz

(vi) wszelkie możliwości współinwestowania we wdrażanie infrastruktury technicznej uprzednio zaoferowane podmiotowi ubiegającemu się o dostęp, zwłaszcza zgodnie z art. 76 dyrektywy (UE) 2018/1972, lub równoległego współwdrażania;

f) przy rozważaniu potrzeby operatorów w zakresie uzyskania godziwego zwrotu z inwestycji odzwierciedlającego odpowiednie warunki rynkowe – ich różne modele biznesowe, w szczególności w przypadku przedsiębiorstw, które głównie dostarczają urządzenia towarzyszące i oferują fizyczny dostęp więcej niż jednemu przedsiębiorstwu dostarczającemu lub upoważnionemu do dostarczania publicznych sieci łączności elektronicznej.

5. Operatorzy sieci i podmioty sektora publicznego będące właścicielami infrastruktury technicznej lub kontrolujące taką infrastrukturę mogą odmówić dostępu do określonej infrastruktury technicznej powołując się na co najmniej jednego z następujących względów:

a) infrastruktura techniczna, której dotyczy wniosek o udzielenie dostępu, nie jest technicznie odpowiednia do umieszczenia w niej elementów VHCN, o których mowa w ust. 1;

b) brak jest miejsca do umieszczenia elementów VHCN lub urządzeń towarzyszących, o których mowa w ust. 1, w tym po uwzględnieniu przyszłego zapotrzebowania na miejsce odpowiednio wykazanego przez podmiot zapewniający dostęp, na przykład poprzez powołanie się na dostępne publicznie plany inwestycyjne lub na konsekwentnie stosowany odsetek przepustowości rezerwowany na przyszłe potrzeby w porównaniu z całą przepustowością infrastruktury technicznej;

c) istnieją uzasadnione powody dotyczące ochrony, bezpieczeństwa narodowego i zdrowia publicznego;

d) istnieją należycie uzasadnione przesłanki związane z integralnością i bezpieczeństwem sieci, w szczególności krytycznej infrastruktury krajowej;

e) istnieje należycie uzasadnione ryzyko, że planowane usługi łączności elektronicznej mogą spowodować poważne zakłócenia w świadczeniu innych usług za pośrednictwem tej samej infrastruktury technicznej;

f) dostępne są realne alternatywne środki hurtowego pasywnego fizycznego dostępu do sieci łączności elektronicznej, odpowiednie do zapewniania VHCN, oferowane na sprawiedliwych i rozsądnych warunkach przez tego samego operatora sieci lub, w szczególnym przypadku obszarów wiejskich lub oddalonych, gdzie sieć jest eksploatowana wyłącznie na rynku hurtowym i jest własnością organów sektora publicznego lub jest przez nie kontrolowana – dostępne są takie alternatywne środki oferowane przez operatora takiej sieci.

6. Państwa członkowskie mogą przewidzieć, że operatorzy sieci i podmioty sektora publicznego będące właścicielami infrastruktury technicznej lub kontrolujące taką infrastrukturę mogą odmówić dostępu do określonej infrastruktury technicznej, w przypadku gdy dostępne są realne alternatywne środki niedyskryminującego otwartego hurtowego aktywnego dostępu do VHCN oferowane przez tego samego operatora sieci lub ten sam podmiot publiczny, z zastrzeżeniem że spełnione są oba poniższe warunki:

a) takie alternatywne środki hurtowego dostępu są oferowane na sprawiedliwych i rozsądnych warunkach, w tym w zakresie ceny;

b) projekt wdrożeniowy operatora występującego z wnioskiem dotyczy tego samego obszaru i na obszarze tym nie ma innej funkcjonującej sieci światłowodowej połączonej z lokalem użytkownika końcowego.

Niniejszy ustęp ma zastosowanie wyłącznie do tych państw członkowskich, w których taka możliwość równoważnej odmowy jest stosowana w dniu 11 maja 2024 r. na podstawie prawa krajowego zgodnego z prawem Unii.

7. W przypadku odmowy udzielenia dostępu, o której mowa w ust. 5 i 6, operator sieci lub podmiot sektora publicznego będący właścicielem infrastruktury technicznej lub ją kontrolujący – nie później niż miesiąc od daty otrzymania kompletnego wniosku o dostęp – przekazuje na piśmie podmiotowi ubiegającemu się o dostęp konkretne i szczegółowe uzasadnienie takiej odmowy; wyjątkiem jest krytyczna infrastruktura krajowa zdefiniowana w prawie krajowym, w odniesieniu do której nie jest wymagane konkretne i szczegółowe uzasadnienie odmowy przy przekazywaniu podmiotowi występującemu informacji o odmowie.

8. Państwa członkowskie mogą ustanowić lub wyznaczyć organ, który będzie koordynował wnioski o udzielenie dostępu do infrastruktury technicznej będącej własnością podmiotów sektora publicznego lub przez nie kontrolowanej, zapewniał porady prawne i techniczne w toku negocjacji warunków dostępu oraz ułatwiał udostępnianie informacji za pośrednictwem pojedynczego punktu informacyjnego, o którym mowa w art. 12.

9. Infrastruktura techniczna, która podlega już obowiązkom w zakresie dostępu nałożonym przez krajowe organy regulacyjne na podstawie dyrektywy (UE) 2018/1972 lub wynikającym ze stosowania unijnych zasad pomocy państwa, nie podlega obowiązkom określonym w ust. 1, 4 i 5, dopóki obowiązują takie obowiązki w zakresie dostępu.

10. Podmioty sektora publicznego będące właścicielami infrastruktury technicznej lub niektórych kategorii takiej infrastruktury technicznej lub kontrolujące taką infrastrukturę lub takie kategorie mogą nie stosować ust. 1, 4 i 5 do tej infrastruktury technicznej lub tych kategorii infrastruktury technicznej ze względu na ich wartość architektoniczną, historyczną, religijną lub środowiskową, lub ze względu na bezpieczeństwo publiczne, obronność oraz ochronę i zdrowie publiczne. Państwa członkowskie, lub w stosownych przypadkach władze lokalne lub regionalne, określają taką infrastrukturę techniczną lub jej kategorie na swoich terytoriach na podstawie należycie uzasadnionych i proporcjonalnych kryteriów. Wykaz kategorii infrastruktury technicznej oraz kryteria stosowane do ich identyfikacji są udostępniane za pośrednictwem pojedynczego punktu informacyjnego.

11. Operatorzy mają prawo oferować dostęp do swojej infrastruktury technicznej do celów wdrażania sieci innych niż sieci łączności elektronicznej lub wprowadzania urządzeń towarzyszących.

12. Niezależnie od ust. 3, niniejszy artykuł pozostaje bez uszczerbku dla prawa własności właściciela infrastruktury technicznej, w przypadku gdy operator sieci lub podmiot sektora publicznego nie jest jej właścicielem, oraz dla praw własności jakiejkolwiek innej strony trzeciej, takiej jak właściciele nieruchomości gruntowych i majątku prywatnego lub – w stosownych przypadkach – dla praw najemców.

13. Po konsultacji z zainteresowanymi stronami, krajowymi organami ds. rozstrzygania sporów oraz, w stosownych przypadkach, z innymi właściwymi organami lub agencjami Unii w odpowiednich sektorach oraz po uwzględnieniu utrwalonych zasad i zróżnicowanej sytuacji państw członkowskich Komisja może, w ścisłej współpracy z BEREC, przedstawić wytyczne dotyczące stosowania niniejszego artykułu.