Załącznik VIIA

1. Wprowadzenie i definicje

1.1. Wprowadzenie

W niniejszym załączniku opisano procedurę certyfikacji dotyczącą strat wynikających z tarcia w zespołach piast kół dla zastosowań na osiach nienapędzanych. Certyfikacja zespołów piast kół na osiach napędzanych jest objęta procedurą określoną w załączniku VII.

Alternatywnie względem certyfikacji zespołów piast kół do celów określenia indywidualnych emisji CO2 pojazdu można zastosować standardowe wartości strat wynikających z tarcia w zespołach piastach kół określone w pkt 6.

1.2. Definicje

Do celów niniejszego załącznika stosuje się następujące definicje:

1) „łożysko koła” oznacza łożysko używane do podparcia jednego zespołu piasty koła w pojeździe;

2) „zespół piasty koła” oznacza zespół części stanowiących połączenie między kołem a osią, który obejmuje łożyska koła, uszczelniacze i smary, a także piastę koła, o ile jest dostępna, oraz wszystkie inne części istotne z punktu widzenia tarcia w ruchu obrotowym, przy czym może nie obejmować tarczy hamulcowej i obrzeża koła;

3) „obciążenie promieniowe” oznacza obciążenie przyłożone prostopadle do zespołu piasty koła i pionowo do osi wału;

4) „obciążenie osiowe” oznacza obciążenie przyłożone do zespołu piasty koła w kierunku osi wału, przy uwzględnieniu dynamicznego promienia koła;

5) „położenie linii obciążenia” oznacza miejsce przyłożenia obciążenia promieniowego na zespole piasty koła;

6) „producent zespołu piasty koła” oznacza podmiot prawny, który wytwarza zespół piasty koła;

7) „rodzina zespołów piast kół” oznacza grupę zespołów piast kół określoną przez producenta, które ze względu na swoją konstrukcję, jak określono w pkt 2.3, mają podobne właściwości konstrukcyjne oraz właściwości pod względem emisji CO2 i zużycia paliwa;

8) „klient” oznacza podmiot prawny, który sprzedaje pojazd lub oś, w których zamontowany jest zespół piasty koła;

9) „jednostka przeprowadzająca badanie” oznacza podmiot prawny odpowiedzialny za przeprowadzenie badania zespołu piasty koła, będący producentem zespołu piasty koła albo osobą trzecią;

10) „uszczelniacz” oznacza część łożyska koła zaprojektowaną tak, aby zapobiegać przenikaniu cząstek lub cieczy do łożyska koła lub zapobiegać wyciekom smaru;

11) „luz” oznacza całkowitą odległość, o jaką jeden pierścień łożyska może przemieścić się względem drugiego w kierunku osiowym;

12) „obciążenie wstępne” oznacza ujemną wartość luzu roboczego łożyska koła;

13) „pierścień wewnętrzny” oznacza pierścień lub pierścienie łożysk kół, których średnica jest mniejsza od średnicy pierścienia zewnętrznego;

14) „pierścień zewnętrzny” oznacza pierścień lub pierścienie łożysk kół, których średnica jest większa od średnicy pierścienia wewnętrznego;

15) „pomiar” oznacza pomiar strat w zespole piasty koła wynikających z tarcia, wyrażony jako moment sił tarcia w Nm;

16) „obciążenie znamionowe łożyska” oznacza maksymalne obciążenie konstrukcyjne określone w specyfikacjach łożyska koła;

17) „średnica podziałowa” oznacza odległość w łożysku koła między geometrycznym środkiem dwóch przeciwległych elementów tocznych;

18) „procedura docierania” oznacza procedurę kondycjonowania nieużywanego zespołu piasty koła pod obciążeniem w celu doprowadzenia go do stanu reprezentatywnych warunków rzeczywistego użytkowania.

2. Wymagania ogólne

2.1. Wybór zespołu piasty koła

Zespoły piast kół wykorzystywane do weryfikacji pomiarów strat wynikających z tarcia muszą być nowe.

Muszą być identyczne z zespołami piast kół przeznaczonymi do produkcji seryjnej, jakie będą montowane w zastosowaniach klienta, określonymi w specyfikacjach.

Specyfikacje te obejmują między innymi wymiary, materiały, jakość powierzchni i wykonaną obróbkę, liczbę walców, uszczelniacz, rodzaj, jakość i ilość smaru, a także wszelkie inne cechy istotne z punktu widzenia tarcia zespołu piasty koła.

2.2. Liczba zespołów piast kół poddawanych badaniu

Do celów certyfikacji CO2 rodziny zespołów piast kół bada się co najmniej cztery różne zespoły piast kół z układu macierzystego rodziny zgodnie z procedurami opisanymi w pkt 3 i 4, stosując dla każdego z nich jednakowe prędkości i etapy docelowego obciążenia.

2.3. Parametry określające rodzinę zespołów piast kół

Poniższe kryteria muszą być identyczne dla wszystkich członków rodziny zespołów piast kół:

— ilość elementów tocznych;

— średnica elementów tocznych z dokładnością do ±0,5 mm (mierzona prostopadle i w środku osi wzdłużnej);

— długość elementów tocznych z dokładnością do ±1 mm (mierzona wzdłuż osi wzdłużnej);

— średnica podziałowa z dokładnością do ±1 mm;

— liczba rzędów;

— kąt styku pierścienia zewnętrznego z elementami tocznymi z dokładnością do ±1°;

— rodzaj smaru: olej lub smar stały;

— położenie linii obciążenia (w przypadku gdy układ macierzysty rodziny nie został zbadany w położeniu wskazanym na rys. 2).

2.4. Wybór układu macierzystego rodziny zespołów piast kół

Układ macierzysty rodziny zespołów piast kół musi być członkiem o najwyższej wartości tarcia.

Jeżeli rodzina liczy więcej niż jednego członka, jednostka przeprowadzająca badanie uzasadnia wybór układu macierzystego rodziny na podstawie właściwości części.

Obciążenie znamionowe łożyska dla rodziny stanowi najwyższe obciążenie znamionowe łożyska spośród wszystkich członków rodziny.

W odniesieniu do każdego członka rodziny jednostka przeprowadzająca badanie dostarcza wymierne dane dotyczące:

— wydajności uszczelniaczy (np. strat w wyniku tarcia);

— właściwości (np. lepkość) smaru (olej lub smar stały);

— zakresu obciążenia wstępnego/luzu (np. maksymalny i minimalny).

Jeżeli organ udzielający homologacji uzna, że właściwości wymienione w akapicie czwartym są wystarczające do uzasadnienia wyboru rodziny, może zwrócić się do jednostki przeprowadzającej badanie o przedstawienie dodatkowego uzasadnienia, w tym za pomocą symulacji lub obliczeń.

2.5. Docieranie

Jednostka przeprowadzająca badanie stosuje procedurę docierania na zespołach piast kół.

W procedurze docierania stosuje się tę samą konfigurację badania i takie same wymogi jak w przypadku pomiarów strat w wyniku tarcia.

2.5.1. Procedura docierania

Procedura docierania składa się z czterech następujących po sobie etapów.

Na pierwszym etapie zespół piasty koła porusza się zgodnie z ruchem wskazówek zegara ze stałą prędkością 300 obr./min przy obciążeniu promieniowym odpowiadającym 50 % obciążenia znamionowego łożyska przez 60 minut ±2 minuty.

Na drugim etapie zespół piasty koła porusza się w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara ze stałą prędkością 300 obr./min przy obciążeniu promieniowym odpowiadającym 50 % obciążenia znamionowego łożyska przez 60 minut ±2 minuty.

Na trzecim etapie zespół piasty koła porusza się zgodnie z ruchem wskazówek zegara ze stałą prędkością 500 obr./min przy obciążeniu promieniowym odpowiadającym 100 % obciążenia znamionowego łożyska przez 660 minut ±2 minuty.

Na czwartym etapie zespół piasty koła porusza się w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara ze stałą prędkością 500 obr./min przy obciążeniu promieniowym odpowiadającym 100 % obciążenia znamionowego łożyska przez 660 minut ±2 minuty.

Jednostka przeprowadzająca badanie musi udokumentować procedurę docierania w odniesieniu do czasu docierania, prędkości, obciążenia promieniowego i temperatury łożyska oraz zgłosić ją organowi udzielającemu homologacji.

2.6. Smar

2.6.1. Wymagania dotyczące smaru

Smar musi być identyczny pod względem rodzaju, jakości i ilości ze smarami przeznaczonymi do produkcji seryjnej, jakie zostaną użyte w zastosowaniach klienta, określonymi w specyfikacjach.

Jeżeli producent zespołu piasty koła nie dostarcza smaru z łożyskiem koła, klient podaje niezbędne informacje na temat smaru, który zostanie użyty w końcowym zastosowaniu, aby umożliwić dokładne zbadanie zespołu piasty koła.

2.6.2. Olej smarowy

Jeżeli zastosowanym smarem jest olej smarowy, poziom oleju w łożysku powinien odpowiadać poziomowi określonemu w specyfikacjach osi. W przypadku braku specyfikacji należy zastosować maksymalny poziom oleju na osi możliwy z punktu widzenia jej geometrii.

2.7. Luz roboczy/obciążenie wstępne

Jeżeli luz roboczy lub obciążenie wstępne łożyska można regulować, luz lub obciążenie wstępne stosowane do badania łożyska koła należy ustawić na poziomie średniej arytmetycznej zakresu luzu/obciążenia wstępnego określonego w specyfikacjach, z tolerancją ±20 μm.

2.8. Uszczelniacze

Uszczelniacze stosowane do badania zespołu piasty koła muszą być identyczne z uszczelniaczami przeznaczonymi do produkcji seryjnej, jakie będą montowane w zastosowaniach klienta, określonymi w specyfikacjach.

Jeżeli producent zespołu piasty koła nie dostarcza uszczelniaczy z zespołem piasty koła, klient podaje niezbędne informacje na temat uszczelniaczy, które zostaną użyte w końcowym zastosowaniu, aby umożliwić dokładne zbadanie zespołu piasty koła.

3. Procedura badania zespołów piast kół

3.1. Warunki badania

3.1.1. Temperatura otoczenia

Temperaturę w komorze do badań utrzymuje się na poziomie 25 °C ±10 °C. Temperaturę otoczenia mierzy się w odległości 1 m od zewnętrznego pierścienia łożyska koła i dokumentuje się w sprawozdaniu z badania. Jednostka przeprowadzająca badanie przyjmuje ją za temperaturę docelową, od której nie są dozwolone systematyczne odchylenia między poszczególnymi badaniami.

3.1.2. Temperatura łożyska koła

Temperaturę łożyska koła mierzy się po stronie otworu pierścienia wewnętrznego znajdującego się po wewnętrznej stronie pojazdu. Podczas pomiarów temperaturę łożyska koła należy utrzymywać na poziomie maksymalnie 60 °C. W tym celu można zastosować chłodzenie powietrzem zgodnie z pkt 3.3.5.

3.2. Konfiguracja badania

Konfiguracja badania musi być odpowiadać konfiguracji przedstawionej na rysunku 1.

Rysunek 1

Uproszczony schemat konfiguracji badania

3.2.1. Montaż urządzeń do pomiaru momentu obrotowego, obciążenia, temperatury i prędkości

Aby zmierzyć straty w zespole piasty koła w wyniku tarcia, należy zamontować urządzenia do pomiaru momentu obrotowego, przy czym należy je zamontować w taki sposób, aby zminimalizować efekty niepożądane.

W celu pomiaru prędkości obrotowej zespołu piasty koła należy zamontować urządzenie do pomiaru prędkości.

W celu pomiaru temperatury po stronie otworu pierścienia wewnętrznego po wewnętrznej stronie pojazdu należy zainstalować urządzenie do pomiaru temperatury.

W celu pomiaru obciążenia promieniowego zastosowanego do zespołu piasty koła należy zainstalować urządzenie do pomiaru obciążenia.

3.2.2. Konfiguracja badania

Konfiguracja badania obejmuje maszynę elektryczną używaną do przyłożenia prędkości obrotowej do zespołu piasty koła oraz urządzenie umożliwiające przyłożenie obciążenia promieniowego do zespołu piasty koła.

Zespół piasty koła należy zamontować w taki sposób, aby zewnętrzny pierścień łożyska koła obracał się i służył do wskazania wartości prędkości bez obrotów pierścienia wewnętrznego.

Między maszyną elektryczną a zespołem piasty koła dopuszcza się zastosowanie przekładni i sprzęgów, pod warunkiem że nie mają one wpływu na wyniki pomiarów.

3.2.3. Urządzenia pomiarowe

Laboratoryjne urządzenia kalibracyjne muszą spełniać wymagania określone w normie IATF 16949, w serii norm ISO 9000 albo w normie ISO/IEC 17025. Wszystkie laboratoryjne referencyjne urządzenia pomiarowe wykorzystywane do kalibracji lub weryfikacji muszą być identyfikowalne według norm krajowych (międzynarodowych).

Dokładność pomiaru określona w pkt 3.2.3.1–3.2.3.4 dotyczy całego łańcucha pomiarowego, w tym czujników i dodatkowych źródeł niedokładności. Określonych tolerancji uwzględniających niepewność nie stosuje się w przypadku systematycznych odchyleń, jeżeli zastosowano przyrządy pomiarowe z większą dokładnością.

3.2.3.1. Moment sił tarcia

Niepewność pomiaru momentu obrotowego na potrzeby pomiaru momentu sił tarcia zespołu piasty koła nie może przekraczać ±0,2 Nm.

W przypadku większej niepewności pomiary oblicza się zgodnie z pkt 3.4.6.

3.2.3.2. Obciążenie promieniowe

Niepewność pomiaru obciążenia na potrzeby pomiaru obciążenia promieniowego przyłożonego do zespołu piasty koła nie może przekraczać ±1 kN.

Jeżeli obciążenie promieniowe jest przykładane jako masa, należy przekształcić tę wartość, stosując stałą grawitacyjną wynoszącą 9,81 N/kg.

3.2.3.3. Prędkość obrotowa

Niepewność pomiaru prędkości obrotowej na potrzeby pomiaru prędkości zespołu piasty koła nie może przekraczać ±2,5 obr./min.

3.2.3.4. Temperatury

Niepewność pomiaru temperatury na potrzeby pomiaru temperatury otoczenia nie może przekraczać ±2 °C.

Niepewność pomiaru temperatury na potrzeby pomiaru temperatury łożyska koła nie może przekraczać ±2 °C.

3.2.4. Sygnały pomiarowe i rejestrowanie danych

Do obliczania strat momentu sił tarcia stosuje się następujące sygnały:

a) wejściowa prędkość obrotowa [obr./min];

b) moment sił tarcia zespołu piasty koła [Nm];

c) przyłożone obciążenie promieniowe [kN];

d) temperatura łożyska [°C];

e) temperatura otoczenia [°C].

Należy stosować następujące minimalne częstotliwości pobierania próbek przez czujniki:

a) moment sił tarcia: 300 Hz;

b) prędkość obrotowa: 100 Hz;

c) temperatury: 10 Hz;

d) obciążenie: 10 Hz.

Nieprzetworzone dane dotyczące momentu sił tarcia są filtrowane przez odpowiedni filtr dolnoprzepustowy, taki jak filtr Butterwortha drugiego rzędu, z częstotliwością odcięcia wynoszącą 0,1 Hz. Za zgodą organu udzielającego homologacji można zastosować filtrowanie pozostałych sygnałów. Należy unikać jakiegokolwiek zniekształcania danych.

Nie zgłasza się danych nieprzetworzonych.

3.3. Procedura badania

Aby określić mapę strat momentu obrotowego dla zespołu piasty koła, punkty siatki danych mapy strat momentu sił tarcia mierzy się zgodnie z pkt 3.4.

Pomiar punktu siatki można powtórzyć tylko wtedy, gdy istnieje ku temu uzasadniona przyczyna techniczna, taka jak awaria czujnika pomiarowego. Takie powtórzenie dokumentuje się w sprawozdaniu z badań. Całkowite badanie jednej próbki zespołu piasty koła, od rozpoczęcia docierania do zakończenia pomiaru ostatniego punktu siatki, należy zakończyć w ciągu maksymalnie 55 godzin, w przeciwnym razie badanie próbki będzie nieważne.

3.3.1. Zakres obciążenia promieniowego

Mapę strat wynikających z tarcia mierzy się przy obciążeniu promieniowym odpowiadającym 25 %, 50 % i 100 % obciążenia znamionowego łożyska.

Jednostka przeprowadzająca badanie podaje obciążenia docelowe wraz z rzeczywistą zmierzoną wartością obciążenia.

3.3.2. Położenie linii obciążenia promieniowego

Obciążenie promieniowe przykłada się pośrodku zespołu piasty koła, tak aby położenie linii obciążenia znajdowało się w środku łożyska koła z dokładnością do ±0,5 mm. Środek łożyska koła określa się jako środek zewnętrznych pozycji pierścieni wewnętrznych WB (zob. rys. 2).

Rysunek 2

Określenie położenia linii obciążenia

Na wniosek producenta i za zgodą organu udzielającego homologacji położenie linii obciążenia można wybrać poza środkiem łożyska. W takim przypadku producent musi przedstawić dowody na to, że takie położenie linii obciążenia odpowiada zastosowaniu zespołu piasty koła.

3.3.3. Obciążenie osiowe

Do celów pomiarów określonych w niniejszym punkcie do zespołów piast kół nie przykłada się obciążenia osiowego.

3.3.4. Zakres prędkości obrotowej

Zespół piasty koła bada się przy prędkości 250 obr./min i 500 obr./min. Wszystkie punkty prędkości obrotowej mierzy się w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara i w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara zgodnie z kolejnością badania określoną w pkt 3.4.1. Wyniki można podać jako średnie zmierzone wartości w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara i w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara.

3.3.5. Chłodzenie i ogrzewanie

Zespół piasty koła może być chłodzony powietrzem przez wentylator wykorzystujący powietrze otoczenia w temperaturze otoczenia określonej w pkt 3.1.1. Inne zewnętrzne chłodzenie lub ogrzewanie nie jest dozwolone. W przypadku zastosowania chłodzenia powietrzem stosuje się ten sam warunek chłodzenia dla wszystkich badanych zespołów piast kół we wszystkich punktach siatki.

3.4. Pomiar map strat momentu sił tarcia

3.4.1. Sekwencja badań

Stosowana sekwencja badań zależy od schematu pomiarów uwzględnionego w konfiguracji badania.

W przypadku gdy schemat pomiarów zakłada, że zarówno obciążenie promieniowe, jak i moment sił tarcia określa się indywidualnie za pomocą specjalnego urządzenia do pomiaru momentu obrotowego, badanie zespołu piasty koła odbywa się zgodnie z sekwencją badania A opisaną w pkt 3.4.1.1.

W przypadku gdy schemat pomiarów zakłada, że obciążenie promieniowe i moment sił tarcia określa się jednocześnie za pomocą tego samego urządzenia do pomiaru momentu obrotowego, badanie zespołu piasty koła odbywa się zgodnie z sekwencją badania B opisaną w pkt 3.4.1.2.

Jeżeli w oparciu o opisy funkcjonalne, o których mowa w akapitach drugim i trzecim, jednostka przeprowadzająca badanie nie jest w stanie ocenić, jaką sekwencję badania należy zastosować, stosuje się sekwencję badania A.

3.4.1.1. Sekwencja badania A

Pomiar tarcia w punktach siatki rozpoczyna się przy najwyższym obciążeniu promieniowym malejąco do najniższego obciążenia promieniowego, przy czym na każdym etapie obciążenia bada się najpierw najwyższą, a następnie najniższą prędkość obrotową. Po zmierzeniu punktu siatki przy najniższym obciążeniu i najniższej prędkości obrotowej następuje odwrócenie kierunku obrotów zespołu piasty koła i powtarza się sekwencję opisaną powyżej.

Sekwencję badania przedstawiono schematycznie na rys. 3.

Rysunek 3

Schemat sekwencji badania A

3.4.1.2. Sekwencja badania B

Pomiar tarcia punktów siatki rozpoczyna się przy najwyższym obciążeniu promieniowym i najwyższej prędkości obrotowej. Następnie następuje odwrócenie kierunku obrotów i mierzy się ten sam punkt obciążenia/prędkości. Przy zachowaniu tej samej wartości obciążenia ponownie odwraca się kierunek obrotów i dokonuje się pomiaru tarcia przy niższej prędkości obrotowej. Ten punkt obciążenia/prędkości mierzy się również w obu kierunkach obrotów. Opisaną powyżej sekwencję powtarza się dla ustawień obciążenia promieniowego odpowiadających 50 % i 25 % wartości znamionowej.

Sekwencję badania przedstawiono schematycznie na rys. 4.

Rysunek 4

Schemat sekwencji badania B

3.4.2. Czas trwania stabilizacji i pomiaru

W odniesieniu do każdego punktu siatki przed rozpoczęciem pomiarów jednostka przeprowadzająca badanie dopuszcza okres stabilizacji wynoszący 117 minut ±2 minuty. Ponadto stosuje się następujące okresy stabilizacji:

— Dla sekwencji badania A:

Przed pierwszym punktem siatki i przed siódmym punktem siatki (po odwróceniu kierunku obrotów) okres stabilizacji przedłuża się o dodatkowe 60 minut ±2 minuty. Czasy stabilizacji przedstawiono na rys. 3.

— Dla sekwencji badania B:

Przed pierwszym punktem siatki okres stabilizacji przedłuża się o dodatkowe 60 minut ±2 minuty. Przed piątym i dziewiątym punktem siatki okres stabilizacji przedłuża się o dodatkowe 30 minut ±2 minuty. Czasy stabilizacji przedstawiono na rys. 4.

Tarcie dla każdego pojedynczego punktu siatki mierzy się w ciągu ostatnich 180 sekund odpowiedniej fazy stałej prędkości. W przypadku gdy kryterium stabilizacji opisane w sekcji 3.4.3 nie zostanie spełnione w ciągu ostatnich 180 sekund punktu siatki, pomiar można wykonać w pierwszym nieprzerwanym segmencie liczącym 180 sekund, w którym kryterium stabilizacji zostało spełnione.

W przypadku gdy konfiguracja badania obejmuje element podporowy zespołu piasty koła w postaci łożyska podporowego, które należy obracać w obu kierunkach podczas pomiaru każdego punktu siatki, tarcie mierzy się w ciągu ostatnich 180 sekund obrotów łożyska podporowego zgodnie z ruchem wskazówek zegara i w ciągu ostatnich 180 sekund obrotów łożyska podporowego w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara.

3.4.3. Kryterium stabilizacji

Kryterium stabilizacji jest spełnione, gdy odchylenie standardowe momentu sił tarcia podczas pomiaru nie przekracza 15 % średniej wartości lub 0,4 Nm, w zależności od tego, która z tych wartości jest większa.

3.4.4. Obliczanie średniej punktów siatki

Dla każdej pojedynczej próbki wszystkie zarejestrowane wartości dla każdego punktu siatki uśrednia się, przyjmując średnią arytmetyczną z czasu trwania pomiaru. Następnie wspomniane średnie arytmetyczne dla tego samego punktu siatki uśrednia się w odniesieniu do wszystkich próbek, przyjmując jedną średnią arytmetyczną wartości według punktu siatki.

3.4.5. Walidacja pomiarów

Dla każdego punktu siatki:

— wartość prędkości zespołu piasty koła przed uśrednieniem nie może odbiegać od ustalonej wartości o więcej niż ±5 obr./min;

— wartość obciążenia promieniowego przed uśrednieniem nie może odbiegać od ustalonej wartości o więcej niż ±2 kN;

— nie dopuszcza się systematycznych odchyleń od ustalonych wartości.

Jeżeli powyższe kryteria nie są spełnione, pomiar dla danego punktu siatki uznaje się za nieważny. W takim przypadku należy powtórzyć pomiar dla całego etapu prędkości i obciążenia, a powód unieważnienia punktu siatki zapisuje się w sprawozdaniu z badań. Po powtórzeniu pomiarów dane są konsolidowane.

3.4.6. Ocena łącznej niepewności straty momentu obrotowego

W przypadku gdy niepewność dotycząca zmierzonego momentu sił tarcia jest niższa od wartości granicznej określonej w pkt 3.2.3.1, zgłaszaną stratę momentu sił tarcia uznaje się za równą zmierzonym stratom momentu sił tarcia.

W przypadku większej niepewności część niepewności wykraczającą poza wartość graniczną dodaje się do zmierzonych strat momentu sił tarcia.

Stratę momentu sił tarcia zespołu piasty koła przy danej prędkości i obciążeniu oblicza się zatem w następujący sposób:

gdzie:

— Treported stanowi obliczoną stratę momentu sił tarcia przy danej prędkości i danym obciążeniu zgłaszaną do celów certyfikacji CO2 zespołów piast kół [Nm];

— Tmeasured stanowi zmierzoną stratę momentu sił tarcia zgodnie z sekcją 3.4.4 przy danej prędkości i danym obciążeniu [Nm];

— Ut oznacza wartość bezwzględną niepewności momentu obrotowego (>0), wyrażoną w Nm;

— Ulimit wynosi 0,2 Nm.

3.5. Obliczanie wartości tarcia do celów certyfikacji

Do celów obliczenia ostatecznej wartości tarcia dla zespołu piasty koła punkty siatki mapy zgłoszonych strat momentu obrotowego najpierw uśrednia się dla wszystkich próbek zespołu piasty koła zgodnie z sekcją 0, w stosownych przypadkach z zastosowaniem korekty zgodnie z sekcją 3.4.6, a następnie waży się zgodnie z tabelą 1 dla zastosowań zespołu piasty koła na osiach nienapędzanych.

Tabela 1

Współczynniki wagi dla zastosowań w ramach osi nienapędzanych

250 obr./min.

500 obr./min.

obciążenie 25 %

0,4 %

2,4 %

obciążenie 50 %

7,9 %

35,3 %

obciążenie 100 %

9,5 %

44,5 %

3.6. Deklaracja certyfikowanej wartości tarcia

Producent zespołu piasty koła może zadeklarować średnią ważoną wartość tarcia obliczoną zgodnie z sekcją 3.5 jako wartość certyfikowaną dla rodziny zespołów piast kół. Alternatywnie producent zespołu piasty koła może zadeklarować dowolną wyższą wartość tarcia. Deklarowaną wartość tarcia zaokrągla się do jednego miejsca po przecinku.

4. Ocena zgodności certyfikowanych właściwości powiązanych z emisjami CO2 i zużyciem paliwa

Każdy zespół piasty koła certyfikowany zgodnie z niniejszym załącznikiem należy wytwarzać w taki sposób, by wykazywał on zgodność z typem homologowanym pod względem opisu zawartego w formularzu certyfikacyjnym i jego załącznikach. Procedury dotyczące zgodności certyfikowanych właściwości powiązanych z emisjami CO2 i zużyciem paliwa muszą być zgodne z procedurami określonymi w art. 31 rozporządzenia (UE) 2018/858.

Zgodność certyfikowanych właściwości powiązanych z emisjami CO2 i zużyciem paliwa sprawdza się w oparciu o opis zawarty w świadectwie określonym w dodatku 1 oraz szczegółowe warunki określone w niniejszym punkcie.

Producent zespołu piasty koła, co najmniej raz na dwa lata od daty certyfikacji rodziny macierzystej, bada liczbę rodzin zespołów piast kół przedstawioną w tabeli 2. Liczba rodzin zespołów piast kół, które należy zbadać, zależy od wielkości produkcji w roku poprzedzającym rok, w którym wymagane jest badanie zgodności produkcji.

Bada się co najmniej dwa zespoły piasty koła należące do tego samego członka rodziny.

Tabela 2

Minimalna wielkość próby dla badania zgodności

Liczba wyprodukowanych zespołów

Liczba rodzin zespołów piast kół, które należy objąć badaniem

0 –100 000

2

100 001 –150 000

3

150 001 –250 000

4

250 001 i więcej

5

5. Badanie zgodności produkcji

W celu zapewnienia zgodności badania certyfikowanych właściwości powiązanych z emisjami CO2 i zużyciem paliwa producent zespołu piasty koła stosuje procedurę opisaną w pkt 3, w tym procedurę docierania i kryteria walidacji.

5.1. Ocena badania zgodności certyfikowanych właściwości powiązanych z emisjami CO2 i zużyciem paliwa

Wynik badania zgodności certyfikowanych właściwości powiązanych z emisjami CO2 i zużyciem paliwa uważa się za pozytywny, gdy średnia ważona wartość tarcia badana w ramach procedury zgodności jest niższa od deklarowanej wartości tarcia dla rodziny zespołów piast kół lub równa tej wartości, z dopuszczalnym marginesem tolerancji +10 %.

W przypadku nieuzyskania pozytywnego wyniku badania zgodności produkcji należy zbadać trzy dodatkowe zespoły piast kół z zastosowaniem tej samej procedury. Zarejestrowane wartości wszystkich badanych zespołów, w tym trzech dodatkowych zespołów piast kół, uśrednia się dla każdego punktu siatki, przyjmując średnią arytmetyczną. W przypadku ponownego nieuzyskania pozytywnego wyniku badania zgodności produkcji stosuje się przepisy określone w art. 23.

Jeżeli okaże się, że w przypadku danego członka rodziny występuje wyższe tarcie niż w przypadku układu macierzystego rodziny, członka rodziny należy przeklasyfikować do innej rodziny zespołów piast kół i wymaga się jego ponownej certyfikacji.

6. Standardowa strata momentu sił tarcia

Standardowa strata wynikająca z tarcia w przypadku osi nienapędzanych wynosi 4,8 Nm.

Dodatek 1

WZÓR ŚWIADECTWA DOTYCZĄCEGO CZĘŚCI, ODDZIELNEGO ZESPOŁU TECHNICZNEGO LUB UKŁADU

Maksymalny format: A4 (210 × 297 mm)

ŚWIADECTWO DOTYCZĄCE WŁAŚCIWOŚCI POWIĄZANYCH Z EMISJAMI CO2 I ZUŻYCIEM PALIWA W ODNIESIENIU DO RODZINY ZESPOŁÓW PIAST KÓŁ

Zawiadomienie dotyczące:

— udzielenia1

— rozszerzenia

— odmowy udzielenia

— cofnięcia

Pieczęć urzędowa

świadectwa dotyczącego właściwości powiązanych z emisjami CO2 i zużyciem paliwa w odniesieniu do rodziny zespołów piast kół zgodnie z rozporządzeniem Komisji (UE) 2017/2400. Rozporządzenie Komisji (UE) 2017/2400 ostatnio zmienione …

Numer certyfikacji:

Skrót:

Powód rozszerzenia:

1

Niepotrzebne skreślić

SEKCJA I

1. Marka (nazwa handlowa producenta):

2. Typ:

3. Nazwa i adres producenta:

4. Nazwy i adresy zakładów montażowych:

5. Nazwa i adres przedstawiciela producenta (w stosownych przypadkach):

SEKCJA II

1. Informacje dodatkowe (jeżeli dotyczy): zob. addendum

2. Organ udzielający homologacji odpowiedzialny za przeprowadzenie badań:

3. Data sprawozdania z badań:

4. Numer sprawozdania z badań:

5. Ewentualne uwagi: zob. addendum

6. Miejsce

7. Data

8. Podpis

Załączniki:

1. Dokument informacyjny

2. Sprawozdanie z badań

Dodatek 2

DOKUMENT INFORMACYJNY DOTYCZĄCY ZESPOŁU PIASTY KOŁA

Dokument informacyjny nr: …

Wydanie: …

Data wydania: …

Data zmiany: …

zgodnie z …

Typ i rodzina zespołów piast kół (w stosownych przypadkach): …

INFORMACJE OGÓLNE

1. Nazwa i adres producenta:

2. Marka (nazwa handlowa producenta):

3. Typ zespołu piasty koła:

4. Typ osi:

5. Rodzina zespołów piast kół (w stosownych przypadkach):

6. Nazwa lub nazwy handlowe (o ile występują):

7. Nazwy i adresy zakładów montażowych:

8. Nazwa i adres przedstawiciela producenta:

CZĘŚĆ 1

Podstawowe właściwości (macierzystego) zespołu piasty koła i typów zespołu piast kół w obrębie rodziny zespołów piast kół

Właściwości szczególne zespołu piasty koła

Macierzysty zespół piasty koła

Członek rodziny

#1

#2

#3

Ilość elementów tocznych

…

…

…

…

Średnica elementów tocznych

…

…

…

…

Długość elementów tocznych

…

…

…

…

Średnica podziałowa

…

…

…

…

Liczba rzędów

…

…

…

…

Kąt styku pierścienia zewnętrznego z elementami tocznymi

…

…

…

…

Rodzaj smaru

…

…

…

…

Położenie linii obciążenia

…

…

…

…

Obciążenie znamionowe

…

…

…

…

WYKAZ ZAŁĄCZNIKÓW

Nr

Opis

Data wydania

1

Wydajność uszczelniacza

…

2

Wydajność smarowania

…

3

Zakres obciążenia wstępnego lub luzu

…

4

Wykaz numerów części składowych zespołu piasty koła

…”.