Artykuł 3

1. W następstwie przedłożenia uzasadnionego wniosku, o którym mowa w art. 2, Komisja – w ścisłej współpracy z państwem członkowskim, które wystąpiło z wnioskiem, oraz w porozumieniu z odpowiednimi agencjami Unii i z organizacjami międzynarodowymi, w szczególności z UNHCR i Międzynarodową Organizacją ds. Migracji – niezwłocznie ocenia sytuację oraz, w przypadku gdy spełnione są warunki określone w art. 1, przyjmuje decyzję wykonawczą, o której mowa w ust. 8 niniejszego artykułu.

2. Komisja może także przyjąć zalecenie dotyczące stosowania procedury przyspieszonej do celów udzielania ochrony międzynarodowej określonym kategoriom osób ubiegających się o ochronę międzynarodową, o których mowa w art. 14.

3. Komisja natychmiast powiadamia Parlament Europejski, Radę i państwa członkowskie o rozpoczęciu oceny, o której mowa w ust. 1.

4. Oceniając, czy państwo członkowskie stoi w obliczu sytuacji instrumentalizacji, o której mowa w art. 1 ust. 4 lit. b) niniejszego rozporządzenia, Komisja analizuje między innymi:

a) czy państwo trzecie lub wrogi podmiot niepaństwowy ułatwiają obywatelom państw trzecich lub bezpaństwowcom przemieszczanie się do Unii;

b) czy informacje przekazane przez dane państwo członkowskie, odpowiednio wskazują na to, że wszelkie działania objęte zakresem stosowania lit. a) mają na celu destabilizację Unii lub danego państwa członkowskiego;

c) czy nastąpiło nieoczekiwane znaczące zwiększenie liczby wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej na granicach zewnętrznych lub w danym państwie członkowskim w porównaniu ze średnią liczbą wniosków;

d) czy nie można w wystarczającym stopniu zareagować na skutki instrumentalizacji dla systemu migracyjnego i systemu azylowego danego państwa członkowskiego za pomocą środków z zestawu narzędzi zgodnie z art. 6 ust. 3 rozporządzenia 2024/1351.

5. Komisja ustala, czy warunki w odniesieniu do sytuacji, w obliczu której stoi dane państwo członkowskie, jak określono w art. 1, są spełnione, biorąc pod uwagę uzasadniony wniosek, o którym mowa w art. 2, oraz w świetle przekazanych informacji oraz wskaźników dotyczących danego państwa członkowskiego, o których mowa w art. 9 rozporządzenia (UE) 2024/1351. Komisja analizuje informacje przekazane w uzasadnionym wniosku w kontekście sytuacji występującej w danym państwie członkowskim w poprzedzających dwóch miesiącach oraz porównuje te informacje z ogólną sytuacją w Unii.

6. Komisja ustala w szczególności:

a) czy system azylowy, system przyjmowania, w tym służby odpowiedzialne za ochronę dzieci, lub system migracyjny państwa członkowskiego, które wystąpiło z wnioskiem, pomimo tego, że są dobrze przygotowane, i mimo już podjętych środków, przestały funkcjonować w wyniku sytuacji masowych przybyć obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców, powodując, że to państwo członkowskie nie jest w stanie zareagować na tę sytuację, a także czy mogą wystąpić poważne konsekwencje dla funkcjonowania wspólnego europejskiego systemu azylowego;

b) czy państwo członkowskie stoi w obliczu sytuacji instrumentalizacji, o której mowa w art. 1 ust. 4 lit. b), na którą należy zareagować w drodze koniecznego i proporcjonalnego zastosowania środków określonych w niniejszym rozporządzeniu;

c) czy państwo członkowskie stoi w obliczu nadzwyczajnych i nieprzewidywalnych okoliczności, które są poza jego kontrolą, których konsekwencji nie można było uniknąć mimo zachowania należytej staranności, oraz w jaki sposób taka sytuacja spowodowana działaniem siły wyższej uniemożliwia państwu członkowskiemu wywiązywanie się z obowiązków określonych w art. 27, art. 45 ust. 1 i art. 51 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2024/1348 oraz w art. 39, 40, 41 i 46 rozporządzenia (UE) 2024/1351.

7. Przyjmując decyzję wykonawczą, o której mowa w ust. 8 niniejszego artykułu, Komisja wskazuje, dlaczego odpowiedzi na sytuację instrumentalizacji nie można w sposób wystarczający zapewnić za pomocą środków określonych w zestawie narzędzi zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2024/1351.

8. W przypadku gdy Komisja ustali zgodnie z ust. 5 niniejszego artykułu, że ocena, o której mowa w ust. 1, wykazuje wystąpienie warunków określonych w ust. 1, biorąc pod uwagę uzasadniony wniosek, o którym mowa w art. 2, oraz w świetle przekazanych informacji i wskaźników dotyczących danego państwa członkowskiego, o których mowa w art. 9 rozporządzenia (UE) 2024/1351, Komisja przyjmuje niezwłocznie i w każdym przypadku nie później niż dwa tygodnie po przedłożeniu uzasadnionego wniosku, o którym mowa w art. 2 niniejszego rozporządzenia, decyzję wykonawczą stwierdzającą, że państwo członkowskie, które wystąpiło z wnioskiem, znajduje się w sytuacji kryzysowej, o której mowa w art. 1 ust. 4 lit. a) lub lit. b) niniejszego rozporządzenia, lub w sytuacji spowodowanej działaniem siły wyższej. Komisja przekazuje tę decyzję wykonawczą Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.