Rozporządzenie Rady (UE) 2025/1106 z dnia 27 maja 2025 r. ustanawiające Instrument na rzecz Zwiększenia Bezpieczeństwa Europy („instrument SAFE”) poprzez Wzmocnienie Europejskiego Przemysłu Obronnego

Artykuł 1

Przedmiot i zakres stosowania

W niniejszym rozporządzeniu ustanawia się Instrument na rzecz Zwiększenia Bezpieczeństwa Europy (SAFE) poprzez Wzmocnienie Europejskiego Przemysłu Obronnego (zwany dalej „instrumentem SAFE”) zapewniający państwom członkowskim pomoc finansową umożliwiającą im przeprowadzenie pilnych i poważnych inwestycji publicznych wspierających europejski przemysł obronny w odpowiedzi na obecną sytuację kryzysową.

W niniejszym rozporządzeniu określa się warunki i procedury udzielania państwom członkowskim i realizacji przez nie pomocy finansowej w ramach instrumentu SAFE, a także ustanawia się przepisy dotyczące uproszczonych i przyspieszonych procedur udzielania zamówień realizowanych na zasadzie współpracy na zakup produktów związanych z obronnością i innych produktów do celów obronnych należących do następujących kategorii:

a) kategoria pierwsza: amunicja i pociski rakietowe; systemy artyleryjskie, w tym zdolności do precyzyjnych głębokich uderzeń; zdolności w zakresie walki naziemnej i ich systemy wsparcia, w tym wyposażenie żołnierzy i broń piechoty; małe drony (klasa NATO 1) i powiązane systemy antydronowe; ochrona infrastruktury krytycznej; cyberbezpieczeństwo; oraz mobilność wojskowa, w tym kontrmobilność;

b) kategoria druga: systemy obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej; morskie zdolności nawodne i podwodne; drony inne niż małe (klasy NATO 2 i 3) i powiązane systemy antydronowe; czynniki warunkujące potencjał sił, takie jak między innymi strategiczny transport powietrzny, tankowanie w powietrzu, systemy C4ISTAR, a także zasoby kosmiczne i usługi kosmiczne; ochrona aktywów kosmicznych; sztuczna inteligencja i walka elektroniczna.

Artykuł 2

Definicje

Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:

1) „produkt związany z obronnością” oznacza towary, usługi i roboty budowlane objęte zakresem stosowania dyrektywy 2009/81/WE, określone w jej art. 2;

2) „inne produkty do celów obronnych” oznaczają wszelkie towary, usługi i roboty budowlane inne niż te objęte zakresem stosowania dyrektywy 2009/81/WE, określone w jej art. 2, które są niezbędne lub przeznaczone do celów obronnych;

3) „zamówienie realizowane na zasadzie współpracy” oznacza procedurę udzielania zamówień na produkty związane z obronnością lub inne produkty do celów obronnych oraz wynikające z niej umowy, realizowane przez co najmniej jedno państwo członkowskie otrzymujące pomoc finansową w ramach instrumentu SAFE oraz jedno dodatkowe państwo członkowskie lub jedno z państw członkowskich Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu będących członkami Europejskiego Obszaru Gospodarczego (zwanych dalej „państwami EOG–EFTA”) lub Ukrainę. Ponadto zamówienie realizowane na zasadzie współpracy może obejmować państwa przystępujące, kraje kandydujące i potencjalnych kandydatów oraz inne państwa trzecie, z którymi Unia zawarła partnerstwo w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony (instrument niewiążący). Zamówienia realizowane na zasadzie współpracy mogą obejmować istniejące umowy w sprawie zamówień publicznych, które spełniają te same warunki.

Artykuł 3

Uzupełniający charakter instrumentu SAFE

Instrument SAFE uzupełnia środki przedsiębrane przez Unię oraz państwa członkowskie w celu przeprowadzenia pilnych i dużych inwestycji publicznych służących wsparciu europejskiego przemysłu obronnego.

Artykuł 4

Warunki stosowania instrumentu SAFE

1. Państwo członkowskie może zwrócić się o pomoc finansową w ramach instrumentu SAFE (zwaną dalej „pomocą finansową”) na działania, wydatki i środki mające na celu zaradzenie sytuacji kryzysowej, o której mowa w art. 1. Te działania, wydatki i środki odnoszą się do produktów związanych z obronnością lub innych produktów do celów obronnych i są wykonywane w drodze zamówień realizowanych na zasadzie współpracy prowadzonych zgodnie z zasadami kwalifikowalności określonymi w art. 16 oraz mają na celu:

a) przyspieszyć dostosowanie przemysłu obronnego do zmian strukturalnych, między innymi poprzez tworzenie i zwiększanie jego zdolności produkcyjnych, a także powiązane działania wspierające;

b) poprawić terminową dostępność produktów związanych z obronnością, m.in. poprzez skrócenie czasu ich dostawy, rezerwację przedziałów czasowych na produkcję lub gromadzenie zapasów produktów związanych z obronnością, produktów pośrednich lub surowców; lub

c) zapewnić interoperacyjność i zamienność w całej Unii.

2. Państwo członkowskie może korzystać z pomocy finansowej w ramach instrumentu SAFE w synergii z programami unijnymi zgodnie z zasadami tych programów. Pomoc finansowa w ramach instrumentu SAFE może być również wykorzystywana do finansowania działań, które otrzymały wkład Unii w ramach unijnego programu.

3. Na zasadzie odstępstwa od ust. 1 niniejszego artykułu zamówienia publiczne wykonywane przez jedno państwo członkowskie kwalifikują się do wsparcia w ramach instrumentu SAFE, jeżeli umowa w sprawie zamówienia została podpisana nie później niż dnia 30 maja 2026 r. W przypadku gdy państwo członkowskie włącza takie zamówienie do planu, o którym mowa w art. 7 ust. 2, podejmuje aktywnie wszelkie niezbędne kroki w celu rozszerzenia korzyści wynikających z danego zamówienia na co najmniej jedno dodatkowe państwo członkowskie, jedno państwo EOG–EFTA lub Ukrainę, dodatkowo w stosunku do jakiegokolwiek zainteresowanego państwa przystępującego, kraju kandydującego, potencjalnego kandydata lub innego państwa trzeciego, z którym Unia zawarła partnerstwo w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony. Warunki kwalifikowalności ustanowione w art. 16 ust. 2–14 stosuje się odpowiednio.

Artykuł 5

Forma pomocy finansowej

Pomoc finansowa ma formę pożyczki udzielanej państwu członkowskiemu przez Unię.

Artykuł 6

Maksymalna kwota pomocy finansowej

Maksymalna kwota pomocy finansowej w formie pożyczek udzielanych w ramach instrumentu SAFE wynosi 150 000 000 000 EUR.

Artykuł 7

Wniosek o pomoc finansową i plany inwestycji w europejskim przemyśle obronnym

1. Państwo członkowskie pragnące otrzymać pomoc finansową w ramach instrumentu SAFE przesyła w tym celu wniosek do Komisji w terminie 30 listopada 2025 r. Do wniosku należy dołączyć plan inwestycji w europejskim przemyśle obronnym (zwany dalej „planem”).

2. Plan musi być należycie umotywowany i uzasadniony. Musi on określać następujące elementy:

a) opis produktu związanego z obronnością i innych produktów do celów obronnych;

b) opis planowanych działań, szacowanych wydatków i środków zgodnie z art. 4;

c) w stosownych przypadkach opis przewidywanego zaangażowania Ukrainy w planowane działania, wydatki i środki lub przewidywanych działań na rzecz Ukrainy;

d) opis planowanych środków mających na celu zapewnienie zgodności z art. 16 i przepisami dotyczącymi zamówień publicznych, w tym opis sposobu zapewnienia tej zgodności.

3. W stosownych przypadkach państwa członkowskie zamieszczają opis działań mających na celu zwiększenie bezpieczeństwa dostaw i odporności, w szczególności poprzez ułatwienie MŚP, spółkom o średniej kapitalizacji i nowym podmiotom sektora obronnego dostępu do rynku obrony.

4. Przygotowując swoje plany, państwa członkowskie mogą zwrócić się do Komisji o zorganizowanie wymiany dobrych praktyk – i, w stosownych przypadkach, dążyć do synergii z planami inwestycji w europejskim przemyśle obronnym innych państw członkowskich – umożliwiających wnioskującym państwom członkowskim wykorzystanie doświadczeń innych państw członkowskich.

5. Państwa członkowskie mogą przedłożyć Komisji zmieniony wniosek o pomoc finansową wraz ze zmienionym planem, jeżeli jest to należycie uzasadnione zmianą planowanych wydatków lub środków i pod warunkiem dostępności kwot pożyczek.

Artykuł 8

Decyzja w sprawie wniosku o pomoc finansową

1. Komisja ocenia, bez zbędnej zwłoki, wniosek o pomoc finansową wraz z planem.

2. Jeżeli Komisja stwierdzi, że wniosek spełnia warunki określone w niniejszym rozporządzeniu, w szczególności określone w art. 4, art. 7 ust. 2 i art. 16, Komisja przedstawia wniosek decyzji wykonawczej Rady, udostępniając pomoc finansową.

3. Decyzja wykonawcza Rady, o której mowa w ust. 2 zawiera:

a) potwierdzenie, że wniosek, o którym mowa w art. 7 ust. 1 jest zgodny z warunkami ustanowionymi w niniejszym rozporządzeniu; oraz

b) kwotę pożyczki i kwotę wsparcia w postaci pożyczek do wypłacenia w formie płatności zaliczkowej zgodnie z art. 11.

4. We wszystkich przypadkach Komisja informuje zainteresowane państwo członkowskie o swojej ocenie wniosku, podając uzasadnienie swojej oceny.

5. Przedstawiając wniosek Radzie, zgodnie z ust. 2, Komisja rozpatruje istniejące i przewidywane potrzeby w zakresie finansowania państwa członkowskiego, które występuje o pożyczkę, a także już przedłożone lub planowane wnioski pozostałych państw członkowskich o pomoc finansową na mocy niniejszego rozporządzenia, z uwzględnieniem zasad równego traktowania, solidarności, proporcjonalności i przejrzystości. Ten wniosek przedstawia się bez zbędnej zwłoki.

6. Rada przyjmuje decyzję wykonawczą, o której mowa w ust. 2, co do zasady, w terminie czterech tygodni od przyjęcia wniosku Komisji.

7. W przypadku gdy po przyjęciu decyzji wykonawczej, na podstawie ust. 2, pozostają dostępne kwoty pomocy finansowej w ramach instrumentu SAFE, Komisja może opublikować nowe zaproszenie do wyrażenia zainteresowania do dnia 31 grudnia 2026 r. W takim przypadku stosuje się odpowiednio procedurę określoną w art. 7 i w ust. 1–5 niniejszego artykułu.

8. Wszelkie decyzje wykonawcze wydane na podstawie ust. 2 przyjmuje się do dnia 30 czerwca 2027 r.

Artykuł 9

Operacje zaciągania i udzielania pożyczek

1. W celu sfinansowania wsparcia w ramach instrumentu SAFE w formie pożyczek, Komisja jest upoważniona, w imieniu Unii, do pożyczania niezbędnych środków finansowych na rynkach kapitałowych lub od instytucji finansowych zgodnie z art. 224 rozporządzenia (UE, Euratom) 2024/2509 (zwanego dalej „rozporządzeniem finansowym”).

2. Operacje zaciągania i udzielania pożyczek w ramach instrumentu SAFE przeprowadza się w euro.

Artykuł 10

Umowa pożyczki i porozumienia operacyjne

1. Po przyjęciu decyzji wykonawczej Rady, o której mowa w art. 8 ust. 2, Komisja zawiera z wnioskującym państwem członkowskim umowę pożyczki i porozumienia operacyjne.

2. Umowa pożyczki określa okres dostępności i szczegółowe warunki wsparcia w ramach instrumentu SAFE w formie pożyczek. Maksymalny okres obowiązywania umowy pożyczki wynosi 45 lat. Oprócz elementów określonych w art. 223 ust. 4 rozporządzenia finansowego umowa pożyczki zawiera kwotę płatności zaliczkowych i zasady rozliczania płatności zaliczkowych.

3. Porozumienia operacyjne określają związek między realizacją planu a odpowiadającą jej pomocą finansową, w tym wstępny harmonogram wypłat rat pożyczki, w stosownych przypadkach wraz z rocznym pułapem. Ponadto w przedmiotowych porozumieniach operacyjnych określa się rodzaje dokumentów potwierdzających i zasady kontroli związane ze spełnieniem szczególnych zasad kwalifikowalności stosowanych przez państwa członkowskie zgodnie z art. 16 oraz szczegółowe elementy, o których mowa w art. 14.

Artykuł 11

Płatności zaliczkowe

1. W ramach swojego planu państwa członkowskie mogą zwrócić się o płatność zaliczkową w wysokości do 15 % wsparcia w postaci pożyczek.

2. Wypłata płatności zaliczkowej jest uzależniona od wejścia w życie umowy pożyczki, o której mowa w art. 10 ust. 2. Umowa pożyczki może przewidywać, że wypłata płatności zaliczkowych jest uzależniona od zawarcia porozumień operacyjnych, o których mowa w art. 10 ust. 3.

3. Płatności są uzależnione od dostępności środków finansowych. Płatności zaliczkowe mogą być wypłacane jednorazowo lub w kilku transzach.

Artykuł 12

Przepisy dotyczące płatności rat i zawieszania pożyczek

1. Okres dostępności pożyczki, który odpowiada okresowi, w którym można zatwierdzić płatności na rzecz danego państwa członkowskiego na podstawie niniejszego artykułu, upływa w dniu 31 grudnia 2030 r. Płatności dokonuje się w ratach zależnie od dostępności środków finansowych. Rata może być wypłacona jednorazowo lub w kilku transzach.

2. Zainteresowane państwo członkowskie może przedłożyć Komisji należycie uzasadniony wniosek o płatność. Zainteresowane państwo członkowskie może przedłożyć Komisji taki wniosek o płatność dwa razy w roku. Państwo członkowskie przedstawia uzasadnienie wniosku o płatność wraz z dowodami postępów w realizacji planu.

3. Komisja ocenia kompletność, poprawność i spójność wniosku o płatność, o którym mowa w ust. 2 bez zbędnej zwłoki i najpóźniej w ciągu dwóch miesięcy od otrzymania wniosku. W przypadku pozytywnej oceny spełnienia warunków określonych w niniejszym rozporządzeniu, Komisja przyjmuje bez zbędnej zwłoki decyzję zezwalającą na wypłatę raty pożyczki.

4. Jeżeli w wyniku oceny, o której mowa w ust. 3, Komisja stwierdzi, że wniosek o płatność, o którym mowa w 2, jest niezadowalający, zawiesza się płatność całości lub części pożyczki. Dane państwo członkowskie może zgłosić uwagi w terminie jednego miesiąca od dnia powiadomienia go o ocenie Komisji.

5. Komisja ocenia uwagi, o których mowa w ust. 4, bez zbędnej zwłoki. Cofa zawieszenie, jeżeli dane państwo członkowskie wykazało, że przyjęło niezbędne środki w celu zapewnienia zadowalającego spełnienia warunków określonych w niniejszym rozporządzeniu.

Artykuł 13

Normy ostrożnościowe stosowane do portfela pożyczek

Udział pożyczek udzielonych trzem państwom członkowskim reprezentującym największy odsetek udzielonych pożyczek nie może przekraczać 60 % maksymalnej kwoty, o której mowa w art. 6.

Artykuł 14

Kontrola i audyt

Umowa pożyczki musi zawierać niezbędne postanowienia dotyczące kontroli i audytu, wymagane na mocy art. 223 ust. 4 rozporządzenia finansowego.

Artykuł 15

Sprawozdawczość

1. Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie roczne sprawozdanie z wykorzystania pomocy finansowej.

2. W stosownych przypadkach sprawozdaniu towarzyszy wniosek dotyczący przedłużenia okresu dostępności instrumentu SAFE.

Artykuł 16

Zasady kwalifikowalności dotyczące zamówień realizowanych na zasadzie współpracy wspierających inwestycje w przemyśle obronnym

1. Zamówienia realizowane na zasadzie współpracy kwalifikują się do wsparcia w ramach instrumentu SAFE tylko wtedy, gdy spełniają warunki kwalifikowalności określone w niniejszym artykule.

2. Procedury dotyczące zamówień realizowanych na zasadzie współpracy i zamówienia odnoszące się do produktów związanych z obronnością obejmują wymogi dotyczące udziału wykonawców i podwykonawców biorących udział w zamówieniach realizowanych na zasadzie współpracy określonych w ust. 3–13 i 15 niniejszego artykułu, bez uszczerbku dla wszelkich warunków określonych w umowach, o których mowa w art. 17.

3. Wykonawcy i podwykonawcy biorący udział w zamówieniach realizowanych na zasadzie współpracy muszą mieć siedzibę i posiadać zarządcze struktury wykonawcze w Unii, w państwie EOG–EFTA lub w Ukrainie. Nie mogą podlegać kontroli państwa trzeciego, które nie jest państwem EOG–EFTA lub Ukrainą, ani innego podmiotu z państwa trzeciego, który nie ma siedziby w Unii, w państwie EOG–EFTA ani Ukrainie.

4. Na zasadzie odstępstwa od ust. 3, w celu uwzględnienia współpracy przemysłowej z partnerami spoza UE, do wsparcia w ramach instrumentu SAFE kwalifikują się zamówienia realizowane na zasadzie współpracy obejmujące podwykonawcę, któremu przydzielono od 15 % do 35 % wartości zamówienia i który nie ma siedziby lub nie posiada zarządczych struktur wykonawczych w Unii, państwie EOG-EFTA lub w Ukrainie, pod warunkiem że spełniony jest co najmniej jeden z następujących warunków:

a) między wykonawcą a tym podwykonawcą przed datą wejścia w życie niniejszego rozporządzenia ustanowiono bezpośredni stosunek umowny dotyczący produktu związanego z obronnością;

b) wykonawca zobowiązuje się do zbadania, w ciągu dwóch lat, wykonalności zastąpienia wkładu dostarczonego przez tego podwykonawcę alternatywnym, wolnym od ograniczeń oraz spełniającym wymogi techniczne i czasowe wkładem pochodzącym z Unii, państw EOG-EFTA lub Ukrainy.

5. Na zasadzie odstępstwa od ust. 3 podmiot prawny mający siedzibę w Unii i kontrolowany przez inne państwo trzecie lub inny podmiot z państwa trzeciego może uczestniczyć w zamówieniach realizowanych na zasadzie współpracy, jeżeli został poddany monitorowaniu w rozumieniu rozporządzenia 2019/452 oraz, w razie potrzeby, odpowiednim środkom ograniczającym ryzyko lub jeżeli zapewnia gwarancje zweryfikowane przez państwo członkowskie, w którym ten wykonawca lub podwykonawca biorący udział w zamówieniach realizowanych na zasadzie współpracy ma siedzibę. Gwarancje te muszą zapewniać, aby uczestnictwo wykonawcy lub podwykonawcy w zamówieniu realizowanym na zasadzie współpracy nie było sprzeczne z interesami Unii i jej państw członkowskich w zakresie bezpieczeństwa i obrony ustalonymi w ramach wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa na podstawie tytułu V Traktatu o Unii Europejskiej.

6. Gwarancje, o których mowa w ust. 5, mogą się opierać na standardowym wzorze dostarczonym przez Komisję i muszą stanowić część specyfikacji warunków zamówienia, tak by zapewnić zharmonizowane podejście w całej Unii. W szczególności gwarancje muszą potwierdzać, że do celów danego zamówienia realizowanego na zasadzie współpracy istnieją środki zapewniające, by:

a) kontrola nad wykonawcą lub podwykonawcą biorącym udział w zamówieniu realizowanym na zasadzie współpracy nie była sprawowana w sposób ograniczający lub zawężający jego zdolność do realizacji zamówienia i osiągania wyników; oraz

b) dostęp państwa trzeciego lub podmiotu z państwa trzeciego do informacji niejawnych dotyczących zamówienia realizowanego na zasadzie współpracy był uniemożliwiony, a pracownicy lub inne osoby biorące udział w zamówieniu realizowanym na zasadzie współpracy posiadali krajowe poświadczenie bezpieczeństwa wydane przez państwo członkowskie zgodnie z krajowymi przepisami ustawowymi i wykonawczymi.

7. Instytucja zamawiająca udzielająca zamówienia realizowanego na zasadzie współpracy przekazuje Komisji powiadomienie o zastosowanych środkach ograniczania ryzyka w rozumieniu rozporządzenia (UE) 2019/452 lub gwarancje, o których mowa w ust. 5. Dalsze informacje na temat zastosowanych środków ograniczania ryzyka lub gwarancji są udostępniane Komisji na jej wniosek.

8. Infrastruktura, obiekty, aktywa oraz zasoby wykonawców i podwykonawców biorących udział w zamówieniu realizowanym na zasadzie współpracy wykorzystywane do celów zamówienia realizowanego na zasadzie współpracy muszą znajdować się na terytorium państwa członkowskiego, państwa EOG–EFTA lub Ukrainy. W przypadku gdy wykonawcy lub podwykonawcy biorący udział w zamówieniu realizowanym na zasadzie współpracy nie mają łatwo dostępnej alternatywy ani odpowiedniej infrastruktury, obiektów, aktywów i zasobów na terytorium państwa członkowskiego, państwa EOG–EFTA lub Ukrainy, mogą korzystać ze swojej infrastruktury, obiektów, aktywów i zasobów znajdujących się lub przechowywanych poza tymi terytoriami, pod warunkiem że takie wykorzystanie nie narusza interesów Unii i jej państw członkowskich w zakresie bezpieczeństwa i obrony.

9. Wykonawców i podwykonawców biorących udział w zamówieniach realizowanych na zasadzie współpracy można uznać za spełniających warunki kwalifikowalności, o których mowa w ust. 3–7, w przypadku gdy spełnili równoważne warunki na mocy rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1092 (

1

), (UE) 2021/697 (

2

), (UE) 2023/1525 lub (UE) 2023/2418 oraz pod warunkiem że żadne późniejsze zmiany nie podważają spełnienia tych warunków.

10. Koszt komponentów pochodzących spoza Unii, państw EOG–EFTA oraz Ukrainy nie może przekraczać 35 % szacowanych kosztów komponentów produktu końcowego. Do celów zamówień wspieranych ze środków instrumentu SAFE, żaden komponent nie może być pozyskiwany z państwa trzeciego naruszającego interesy Unii i jej państw członkowskich w zakresie bezpieczeństwa i obrony.

11. W przypadku produktów związanych z obronnością należących do kategorii drugiej, o których mowa w art. 1 akapit drugi, lit. b), wykonawcy mają możliwość decydowania, bez ograniczeń nałożonych przez państwa trzecie lub podmioty z państw trzecich, o określeniu, dostosowaniu i rozwoju projektu zamawianego produktu związanego z obronnością, z uwzględnieniem prawnej możliwości zastąpienia lub usunięcia komponentów podlegających ograniczeniom nałożonym przez państwa trzecie lub podmioty z państw trzecich.

12. Do celów niniejszego artykułu termin „podwykonawcy biorący udział w zamówieniu realizowanym na zasadzie współpracy” oznacza dowolny podmiot prawny, który dostarcza kluczowych czynników produkcji, posiadających unikalne cechy niezbędne do działania produktu, któremu przydzielono co najmniej 15 % wartości zamówienia, i który potrzebuje dostępu do informacji niejawnych w celu wykonania umowy.

13. Państwa członkowskie zapewniają, aby postępowania o udzielenie zamówienia i umowy dotyczące innych produktów do celów obronnych wynikające z zamówień realizowanych na zasadzie współpracy otrzymujących wsparcie ze środków instrumentu SAFE zawierały odpowiednie warunki kwalifikowalności w celu ochrony interesów Unii i jej państw członkowskich w zakresie bezpieczeństwa i obrony.

14. Państwa członkowskie określają szczegółowo w planie, o którym mowa w art. 7, warunki kwalifikowalności zgodnie z ust. 3–11 i 13-15 niniejszego artykułu, bez uszczerbku dla wszelkich warunków określonych w umowach, o których mowa w art. 17. Pomoc finansowa jest uzależniona od przedstawienia wraz z wnioskiem o płatność informacji wskazanych w porozumieniach operacyjnych, o których mowa w art. 10.

15. Państwa członkowskie mogą wykorzystać pomoc finansową zapewnianą w ramach instrumentu SAFE do finansowania swojego udziału w postępowaniach o udzielenie zamówienia prowadzonych zgodnie z art. 168 ust. 2 lub 3 rozporządzenia finansowego. W takim przypadku, na zasadzie odstępstwa od art. 168 ust. 2 i 3 rozporządzenia finansowego, państwa trzecie uczestniczące w zamówieniu realizowanym na zasadzie współpracy mogą również uczestniczyć we wszelkich mechanizmach udzielania zamówień określonych w art. 168 ust. 2 i 3 rozporządzenia finansowego i czerpać korzyści z tych mechanizmów.

Artykuł 17

Warunki uczestnictwa podmiotów i produktów z innych państw trzecich

1. Unia może zawierać umowy dwustronne lub wielostronne z krajami przystępującymi, potencjalnymi kandydatami i krajami kandydującymi, innymi niż Ukraina oraz innymi państwami trzecimi, z którymi Unia zawarła partnerstwo w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony, w celu otwarcia warunków kwalifikujących, o których mowa w art. 16, na te państwa i ich terytoria, zgodnie z ust. 2 i 3 niniejszego artykułu.

2. Dwustronna lub wielostronna umowa, o której mowa w ust. 1, określa, w jaki sposób mają być stosowane warunki kwalifikowalności, o których mowa w art. 16. Określa ona w szczególności:

a) warunki i tryby udziału wykonawców i podwykonawców mających siedzibę w państwie trzecim w zamówieniu realizowanym na zasadzie współpracy w ramach instrumentu SAFE, w tym warunki dotyczące lokalizacji zarządczych struktur wykonawczych i kontroli ze strony państw trzecich lub podmiotów z państw trzecich;

b) zasady dotyczące lokalizacji infrastruktury, obiektów, aktywów i zasobów wykonawców lub podwykonawców biorących udział w zamówieniu realizowanym na zasadzie współpracy, które są wykorzystywane do wytwarzania produktów związanych z obronnością lub innych produktów do celów obronnych dostarczanych na podstawie umów wynikających z zamówień realizowanych na zasadzie współpracy w ramach instrumentu SAFE;

c) zasady dotyczące kosztu komponentów pochodzących z państwa trzeciego, w tym minimalnego udziału komponentów pochodzących z Unii, państwa EOG-EFTA albo Ukrainy oraz maksymalnego udziału komponentów niepochodzących ani z Unii, ani z państwa EOG-EFTA, ani z Ukrainy, ani z państwa trzeciego będącego stroną umowy;

d) zasady dotyczące ograniczeń nałożonych przez państwa trzecie, które nie są stroną umowy lub podmioty ustanowione na ich terytorium, w odniesieniu do określenia, dostosowania i rozwoju projektu produktu związanego z obronnością zamawianego przy wsparciu z instrumentu SAFE.

3. Umowa dwustronna lub wielostronna musi:

a) zapewniać sprawiedliwą równowagę w odniesieniu do wkładów i korzyści państwa trzeciego;

b) określać warunki dotyczące wszelkich wkładów finansowych, które mają być przekazywane Unii przez państwo trzecie;

c) określać wszelkie inne odpowiednie środki regulujące bezpieczeństwo dostaw zamawianego produktu;

d) przyczyniać się do zwiększenia standaryzacji systemów obronnych i większej interoperacyjności między zdolnościami państw członkowskich i tych innych państw trzecich.

4. Wkłady, o których mowa w ust. 3 lit. b), stanowią zewnętrzne dochody przeznaczone na określony cel zgodnie z art. 21 ust. 5 rozporządzenia finansowego i muszą być wykorzystywane na potrzeby programów wspierających przemysł obronny Unii, ukraiński przemysł obronny i Ukrainę zgodnie z zasadami tych programów.

Artykuł 18

Zmiana umów ramowych lub zamówień

1. W przypadku gdy zamówienie jest wspierane ze środków instrumentu SAFE, zasady przewidziane w ust. 2–4 mają zastosowanie do istniejącej umowy ramowej lub zamówienia, które mają na celu zakup produktów związanych z obronnością, są finansowane przez co najmniej jedno z uczestniczących państw członkowskich w całości lub w części z pożyczki udzielonej w ramach instrumentu SAFE i nie przewidują możliwości ich istotnej zmiany. Stosując ust. 2 i 3, instytucja zamawiająca, która zawarła umowę ramową lub udzieliła zamówienia, musi uzyskać uprzednią zgodę przedsiębiorstwa, z którym zawarła umowę ramową lub któremu udzieliła zamówienia.

2. Instytucja zamawiająca państwa członkowskiego może zmienić istniejącą umowę ramową lub zamówienie na produkty związane z obronnością, jeżeli przedsiębiorstwo, z którym zawarto umowę lub któremu udzielono zamówienia, spełnia kryteria równoważne z kryteriami określonymi w art. 16 ust. 3–13 niniejszego rozporządzenia, w celu dodania nowych instytucji zamawiających z państw uczestniczących w zamówieniu jako stron tej umowy ramowej lub zamówienia. Art. 29 ust. 2 akapit pierwszy dyrektywy 2009/81/WE nie ma zastosowania do instytucji zamawiających, które pierwotnie nie były stroną umowy ramowej lub zamówienia.

3. Na zasadzie odstępstwa od art. 29 ust. 2 akapit trzeci dyrektywy 2009/81/WE instytucja zamawiająca państwa członkowskiego może dokonać istotnych zmian w ilościach określonych w umowie ramowej lub zamówieniu, których szacunkowa wartość przekracza progi określone w art. 8 dyrektywy 2009/81/WE, jeżeli przedsiębiorstwo, z którym zawarto umowę lub któremu udzielono zamówienia spełnia kryteria równoważne kryteriom określonym w art. 16 ust. 3–13 niniejszego rozporządzenia, oraz w zakresie, w jakim zmiana ta jest absolutnie niezbędna do stosowania ust. 2 niniejszego artykułu.

4. Do celów obliczenia wartości, o której mowa w ust. 3, aktualizowana wartość jest punktem odniesienia, w przypadku gdy zamówienie zawiera klauzulę indeksacji.

5. Instytucja zamawiająca, która zmieniła umowę ramową lub zamówienie w przypadkach, o których mowa w ust. 2 lub 3 niniejszego artykułu, publikuje odpowiednie ogłoszenie w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej zgodnie z art. 32 dyrektywy 2009/81/WE.

6. W przypadkach, o których mowa w ust. 2 i 3, zastosowanie ma zasada równości praw i obowiązków między instytucjami zamawiającymi będącymi stronami umowy ramowej lub zamówienia, w szczególności w odniesieniu do kosztu dodatkowych zamawianych ilości.

Artykuł 19

Przypadki uzasadniające zastosowanie procedury negocjacyjnej bez uprzedniej publikacji ogłoszenia o zamówieniu w kontekście zamówień wspieranych ze środków instrumentu SAFE

Zamówienia obejmujące co najmniej jedno państwo członkowskie otrzymujące pomoc finansową ze środków instrumentu SAFE uznaje się za spełniające warunek pilnej konieczności wynikającej z sytuacji kryzysowej do celów art. 28 ust. 1 lit. c) dyrektywy 2009/81/WE.

Artykuł 20

Zwolnienie z podatku VAT w imporcie i dostawach produktów związanych z obronnością

1. Do celów niniejszego rozporządzenia dostawy, wewnątrzwspólnotowe nabycia i import produktów związanych z obronnością lub innych produktów do celów obronnych dokonywane w ramach umów wynikających z zamówień wspieranych ze środków instrumentu SAFE są zwolnione z podatku od wartości dodanej (VAT) mającego zastosowanie na mocy dyrektywy 2006/112/WE. Zwolnienie jest z odliczeniem VAT zapłaconego na poprzednim etapie.

2. Świadectwo zwolnienia z VAT określone w załączniku służy do potwierdzenia, że transakcja kwalifikuje się do zwolnienia z VAT na mocy niniejszego rozporządzenia. Świadectwo to jest opieczętowane przez właściwe organy państwa członkowskiego podmiotu nabywającego produkty związane z obronnością lub inne produkty do celów obronnych w ramach umów wynikających z zamówień wspieranych ze środków instrumentu SAFE i przechowywane przez dostawcę tych produktów w jego ewidencji.

Artykuł 21

Stosowanie przepisów dotyczących informacji niejawnych i informacji szczególnie chronionych

1. Komisja korzysta z zabezpieczonego systemu wymiany w celu ułatwienia wymiany informacji niejawnych i informacji szczególnie chronionych między Komisją a państwami członkowskimi i, w stosownych przypadkach, wykonawcami oraz ostatecznymi odbiorcami.

2. Komisja ma dostęp do informacji, w tym informacji niejawnych, absolutnie niezbędnych do celów weryfikacji warunków wypłaty płatności oraz przeprowadzania kontroli, przeglądów, audytów, dochodzeń, sprawozdań, a także kontroli i audytów, o których mowa w art. 14.

Artykuł 22

Informacje, komunikacja i promocja

1. Komisja i państwa członkowskie mogą angażować się w działania komunikacyjne w celu zapewnienia eksponowania Unii w odniesieniu do pomocy finansowej przewidzianej w odpowiednich europejskich planach inwestycji w przemysł obronny, między innymi poprzez wspólne działania komunikacyjne z zainteresowanymi organami krajowymi, z należytym uwzględnieniem wymogów bezpieczeństwa. Komisja może, w stosownych przypadkach, zadbać o to, by za pośrednictwem oświadczenia o źródłach finansowania informowano o wsparciu udzielonym w ramach instrumentu SAFE i potwierdzano takie wsparcie.

2. Państwa członkowskie korzystające z pomocy finansowej w ramach instrumentu SAFE zapewniają eksponowanie pomocy finansowej Unii, przy właściwym uwzględnieniu wymogów bezpieczeństwa, w tym w stosownych przypadkach przez umieszczenie symbolu Unii i odpowiedniego oświadczenia o finansowaniu w brzmieniu „sfinansowane ze środków Unii Europejskiej – SAFE”, w szczególności podczas promowania zamówień realizowanych na zasadzie współpracy i ich rezultatów, poprzez dostarczanie spójnych, skutecznych i proporcjonalnych ukierunkowanych informacji przeznaczonych dla różnych grup odbiorców, w tym dla mediów i opinii publicznej.

3. Komisja wdraża działania informacyjne i komunikacyjne związane z instrumentem SAFE, działaniami podjętymi w ramach tego instrumentu oraz uzyskanymi dzięki niemu rezultatami. W stosownych przypadkach Komisja informuje przedstawicielstwa Parlamentu Europejskiego o swoich działaniach i angażuje je w te działania.

Artykuł 23

Wejście w życie

Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.

Załącznik

INSTRUMENT SAFE ŚWIADECTWO ZWOLNIENIA Z VAT

Nr porządkowy (fakultatywnie):

1. KWALIFIKUJĄCY SIĘ PODMIOT

Nazwa/nazwisko

Ulica i numer domu

Kod pocztowy, miejscowość

Państwo członkowskie podmiotu

2. WŁAŚCIWY ORGAN ODPOWIEDZIALNY ZA OPIECZĘTOWANIE (nazwa, adres i nr telefonu)

3. OŚWIADCZENIE KWALIFIKUJĄCEGO SIĘ PODMIOTU

Kwalifikujący się podmiot niniejszym oświadcza, że produkty wymienione w rubryce 4 są finansowane w ramach instrumentu SAFE.

Kwalifikujący się podmiot niniejszym zobowiązuje się do zapłaty na rzecz państwa członkowskiego, w którym znajduje się miejsce dostawy nabytych produktów związanych z obronnością lub innych produktów do celów obronnych, VAT, który byłby należny, gdyby produkty te nie spełniały warunków zwolnienia.

Miejsce, data

Imię, nazwisko i stanowisko osoby podpisującej

Podpis

4. OPIS PRODUKTÓW, W ODNIESIENIU DO KTÓRYCH WNOSI SIĘ O ZWOLNIENIE Z VAT

A. Informacje dotyczące dostawcy

(1) Nazwa i adres

(2) Państwo członkowskie

(3) Numer identyfikacyjny VAT lub numer identyfikacji podatkowej

B. Informacje dotyczące produktów

Lp.

Szczegółowy opis produktów (lub odniesienie do załączonego formularza zamówienia)

Ilość lub liczba

Wartość bez VAT

Waluta

Wartość jednostkowa

Wartość całkowita

Wartość łączna

5. POŚWIADCZENIE PRZEZ WŁAŚCIWE ORGANY PAŃSTWA CZŁONKOWSKIEGO NABYCIA

Przesyłka/dostawa produktów opisanych w rubryce 4 spełnia warunki zwolnienia z VAT.

Miejsce, data

Pieczęć

Nazwisko i funkcja podpisującego

Podpis

(

) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1092 r. z dnia 18 lipca 2018 r. ustanawiające Europejski program rozwoju przemysłu obronnego mający na celu wspieranie konkurencyjności i zdolności innowacyjnych przemysłu obronnego Unii(Dz.U. L 200 z 7.8.2018, s. 30, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2018/1092/oj).

(

) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/697 z dnia 29 kwietnia 2021 r. ustanawiające Europejski Fundusz Obronny i uchylające rozporządzenie (UE) 2018/1092 (Dz.U. L 170 z 12.5.2021, s. 149, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2021/697/oj).