Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 31 marca 2011 r. w sprawie naturalnych wód mineralnych, wód źródlanych i wód stołowych

§ 1.

Rozporządzenie określa: dzenia określa załącznik nr 2 do rozporządzenia.

1) szczegółowe wymagania, jakie powinny spełniać naturalne wody mineralne, wody źródlane i wody § 3. Naturalne wody mineralne kwalifikuje się po stołowe, w tym wymagania mikrobiologiczne, przeprowadzeniu oceny pod względem: maksymalne dopuszczalne poziomy naturalnych

1) geologicznym i hydrogeologicznym; składników mineralnych tych wód, warunki pod- dawania tych wód procesom usuwania składni-

2) fizycznym, chemicznym i fizykochemicznym; ków lub nasycania dwutlenkiem węgla;

3) mikrobiologicznym;

2) wzorcowy zakres badań, sposób przeprowadzania oceny i kwalifikacji rodzajowej wód, o których mo- 4) farmakologicznym, fizjologicznym i klinicznym, je- wa w pkt 1; żeli jest to uzasadnione ze względu na konieczność

3) szczególne wymagania dotyczące oznakowania, potwierdzenia szczególnych właściwości. prezentacji i reklamy wód, o których mowa w pkt 1; § 4. 1. Ocena i kwalifikacja rodzajowa wody jako naturalnej wody mineralnej są przeprowadzane na

4) szczegółowe wymagania higieniczne dotyczące podstawie: wydobywania, transportu i rozlewu wód, o któ- rych mowa w pkt 1. 1) dokumentacji hydrogeologicznej dotyczącej otwo- ru, z którego czerpana jest woda, opracowanej

§ 2.

1. Naturalne wody mineralne w opakowaniach 2) określenia obszaru ochrony bezpośredniej i po- nie mogą zawierać składników potencjalnie toksycz- średniej ujęcia wody oraz innych środków jego nych naturalnego pochodzenia w stężeniach szkodli- ochrony przed zanieczyszczeniami; wych dla zdrowia.

3) zatwierdzonych zasobów eksploatacyjnych ujęcia; 2. Składniki potencjalnie toksyczne naturalnego pochodzenia występujące w naturalnych wodach mi- 4) temperatury wody pobranej z ujęcia oraz tempera- neralnych w opakowaniach oraz ich maksymalne po- tury otoczenia w czasie pobierania próbek wody ziomy, których przekroczenie może stanowić ryzyko do badań, o których mowa w ust. 3; dla zdrowia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.

5) związków między warunkami geologicznymi i ro- dzajem składników mineralnych występujących Minister Zdrowia kieruje działem administracji rządowej w wodzie.

— zdrowie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa

Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie

2. Niezależnie od danych określonych w ust. 1, wy- szczegółowego zakresu działania Ministra Zdrowia (Dz. U. www.rcl.gov.plmagane jest przedstawienie wyników następujących Nr 216, poz. 1607). analiz chemicznych i pomiarów fizykochemicznych:

Rozporządzenie wdraża postanowienia:

1) dyrektywy Komisji 2003/40/WE z dnia 16 maja 2003 r.

1) ilości pobieranej wody u źródła; ustanawiającej wykaz, stężenia graniczne i wymogi w zakresie etykietowania dla składników naturalnych 2) suchej pozostałości w temperaturze 180°C i 260°C; wód mineralnych oraz warunki zastosowania powietrza wzbogaconego w ozon do oczyszczania naturalnych wód mineralnych i wód źródlanych (Dz. Urz. UE L 126 Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały z 22.05.2003, str. 34; Dz. Urz. UE Polskie wydanie spe- ogłoszone w Dz. U. z 2006 r. Nr 133, poz. 934, Nr 170, cjalne, rozdz. 13, t. 31, str. 193); poz. 1217, Nr 190, poz. 1399 i Nr 249, poz. 1834, z 2007 r.

2) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/54/WE Nr 21, poz. 125 i Nr 82, poz. 556, z 2008 r. Nr 138, poz. 865, z dnia 18 czerwca 2009 r. w sprawie wydobywania Nr 154, poz. 958, Nr 199, poz. 1227 i Nr 227, poz. 1505, i wprowadzania do obrotu naturalnych wód mineral- z 2009 r. Nr 18, poz. 97 oraz z 2010 r. Nr 47, poz. 278 i Nr 76, nych (Dz. Urz. UE L 164 z 26.06.2009, str. 45). poz. 489.

3) przewodności lub oporności elektrycznej w okreś- 6. Wzorcowy zakres badań naturalnych wód mine- lonej temperaturze pomiaru; ralnych określa załącznik nr 3 do rozporządzenia.

4) stężenia jonów wodorowych (pH); 7. Kryteria klasyfikacji naturalnych wód mineral- nych, wód źródlanych i wód stołowych według po-

5) zawartości anionów i kationów; chodzenia i stopnia nasycenia dwutlenkiem węgla określa załącznik nr 4 do rozporządzenia.

6) zawartości składników niezjonizowanych;

§ 5.

1. Badania kliniczne i farmakologiczne, o któ-

7) zawartości pierwiastków śladowych; rych mowa w § 3 pkt 4, obejmują badania wykonane

8) radioaktywności wody przy ujęciu; uznanymi metodami naukowymi dostosowanymi do szczególnych właściwości danej naturalnej wody mi-

9) izotopów tlenu (¹⁶O—¹⁸O) i wodoru (prot — wodór neralnej oraz jej wpływu na funkcje organizmu ludz- lekki, deuter — wodór ciężki, tryt — wodór promie- kiego, takie jak: niotwórczy) i proporcji pomiędzy tymi izotopami,

1) diureza; jeżeli jest to konieczne dla ustalenia pochodzenia oznaczonej globalnej radioaktywności; 2) funkcje żołądkowe lub jelitowe;

10) wykluczających obecność organicznych składni- 3) wyrównanie niedoboru substancji mineralnych. ków antropogenicznych, takich jak: pestycydy, de- tergenty, wielopierścieniowe węglowodory aro- 2. Badania, o których mowa w ust. 1, mogą być matyczne, polichlorowane bifenyle. zastąpione, jeżeli jest to możliwe, obserwacjami kli- nicznymi.

3. Badania mikrobiologiczne wody przy ujęciu ma- ją na celu: § 6. 1. Do znakowania naturalnych wód mineral- nych stosuje się przepisy w sprawie znakowania środ-

1) wykluczenie obecności: ków spożywczych, wydane na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie

a) pasożytów i drobnoustrojów chorobotwór- żywności i żywienia, zwanej dalej „ustawą”. czych,

b) bakterii z grupy coli w 250 ml w temperatu- 2. Naturalne wody mineralne powinny być ozna- rze 37°C, kowane nazwą „naturalna woda mineralna”. W przy- padku naturalnych wód mineralnych gazowanych

c) Escherichia coli w 250 ml w temperatu- (musujących) w oznakowaniu stosuje się nazwy okreśrze 44,5°C, lone w ust. 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia.

d) paciorkowców kałowych w 250 ml,

3. Oznakowanie naturalnych wód mineralnych

e) Clostridia redukujących siarczyny (łącznie musi zawierać informacje obejmujące: z przetrwalnikami) w 50 ml,

1) zawartość charakterystycznych składników mine-

f) Pseudomonas aeruginosa w 250 ml; ralnych w litrze wody oraz ogólną zawartość roz- puszczonych składników mineralnych;

2) określenie ogólnej liczby bakterii w 1 ml wody:

2) nazwę otworu lub zespołu otworów tworzących

a) w temperaturze 20—22°C w czasie 72 godzin ujęcie oraz ich położenie ze wskazaniem miejsca w ilości nie większej niż 20 wyhodowanych na lub miejscowości; agarze lub mieszance agaru i żelatyny,

b) 37°C w czasie 24 godzin w ilości nie większej niż 3) nazwę handlową (wymyśloną) wody w opakowa- niu;

5 wyhodowanych na agarze.

4) nazwę producenta wody i miejsca produkcji wraz 4. Wzrost ogólnej liczby bakterii wyhodowanych z adresami; na agarze lub mieszance agaru i żelatyny w wodzie rozlanej do butelek nie może być wynikiem zanie-

5) w przypadku stosowania powietrza wzbogacone- czyszczenia wody w procesie produkcji i nie powi- go w ozon — informację o treści: „woda poddana nien przekraczać 100 w 1 ml wody w temperatu- dopuszczonej technice traktowania powietrzem rze 20—22°C po 72 godzinach i 20 w 1 ml w tempera- wzbogaconym w ozon” zamieszczoną obok infor- turze 37°C po 24 godzinach. Pomiar ogólnej liczby www.rcl.gov.pl macji o zawartości charakterystycznych dla danej bakterii wykonywany jest w czasie do 12 godzin od wody składników mineralnych; rozlania wody do opakowań, przechowywanej w tem- peraturze 4°C. 6) w przypadku stosowania procesów, o których mo- wa w § 21 ust. 1 pkt 3, innych niż traktowanie po-

5. Woda wprowadzana do obrotu w opakowaniu wietrzem wzbogaconym w ozon — informację musi spełniać wymagania mikrobiologiczne określo- o tych procesach; ne w ust. 3 pkt 1 i nie może wykazywać żadnych nega- tywnych cech organoleptycznych. Ogólna liczba bak- 7) w przypadku całkowitego lub częściowego usunię- terii, o których mowa w ust. 4, namnażających się cia dwutlenku węgla metodami fizycznymi — in- w naturalnej wodzie mineralnej może wynikać tylko formację o treści: „całkowicie odgazowana” albo z normalnego wzrostu liczby bakterii, które znajdowa- „częściowo odgazowana”, dodaną do nazwy natu- ły się w niej przy pobraniu z ujęcia. ralnej wody mineralnej;

8) w przypadku wód zawierających powyżej 1,5 mg/l 2. Oznakowanie naturalnych wód mineralnych nie fluorków — informację o treści: „Zawiera ponad może zawierać informacji przypisujących naturalnej 1,5 mg/l fluorków. Nie powinna być regularnie wodzie mineralnej właściwości zapobiegania choro- spożywana przez niemowlęta i dzieci poniżej 7 ro- bom lub ich leczenia albo odwoływać się do takich ku życia”. właściwości.

4. W odniesieniu do wód ocenionych pod wzglę- 3. Oznakowanie naturalnych wód mineralnych in- dem farmakologicznym, fizjologicznym i klinicznym formacjami: „pobudza trawienie”, „stymuluje funkcje stopień nasycenia dwutlenkiem węgla i jego pocho- wątrobowo -żółciowe” lub oznaczeniami podobnymi może być użyte pod warunkiem, że wody te spełniają dzenie oraz zalecana dzienna ilość wody do spożycia, odpowiednie wymagania potwierdzone wynikami podane w ocenie i kwalifikacji rodzajowej danej wody, udokumentowanych badań klinicznych i farmakomogą być podawane w oznakowaniu tych wód. logicznych, o których mowa w § 5.

5. Naturalne wody mineralne są znakowane okreś-

4. Wymagania, o których mowa w ust. 1—3, doty- leniami odnoszącymi się do ich klasyfikacji chemicz- czą również prezentacji i reklamy naturalnych wód nej, jeżeli wody te spełniają odpowiednie kryteria mineralnych. określone w załączniku nr 5 do rozporządzenia.

§ 9.

1. Wody źródlane podlegają ocenie i kwalifika-

7. Naturalne wody mineralne o zawartości soli mi- cji rodzajowej zgodnie z wymaganiami, o których mo- wa w § 3 pkt 1—3 oraz § 4 ust. 1—5. neralnych na poziomie pomiędzy 500—1500 mg/l mo- gą być znakowane jako „średniozmineralizowane”.

2. W badaniach wód źródlanych stosuje się wzor- cowy zakres badań naturalnych wód mineralnych 8. W przypadku znakowania wód informacjami, określony w załączniku nr 3 do rozporządzenia. o których mowa w ust. 3 pkt 8, napis nanosi się wyraź- ną czcionką i zamieszcza bezpośrednio obok nazwy § 10. Wody źródlane przy ujęciu i w opakowaniu handlowej naturalnej wody mineralnej. muszą spełniać wymagania:

§ 7.

1. Nazwa miejsca lub miejscowości albo na- 1) mikrobiologiczne, o których mowa w § 4 zwy pochodne tego miejsca lub tej miejscowości mo- ust. 3—5; gą być użyte jako nazwa handlowa wody pod warun-

2) chemiczne i fizykochemiczne oraz organoleptycz- kiem, że: ne określone dla wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi.

1) odnoszą się do wody wydobywanej w tym miej- scu, miejscowości lub sąsiadującym rejonie;

§ 11.

Do znakowania, prezentacji i reklamy wód źródlanych stosuje się przepisy § 6 ust. 1 i ust. 3

2) ich użycie nie wprowadzi w błąd co do miejsca wy- pkt 2—6, § 7 i § 8 ust. 1, 2 i 4. dobywania wody.

§ 8.

1. Opakowania naturalnych wód mineralnych

2) chlorek lub siarczan magnezu, nie mogą zawierać oznaczeń, zastrzeżonych nazw, znaków towarowych lub firmowych, nazw gatunko-

3) chlorki, siarczany lub wodorowęglany sodu i pota- wych, obrazów, sugerujących właściwości, których su woda nie posiada, w szczególności w odniesieniu do pochodzenia, wyników analiz lub wszelkich innych da- — pod względem czystości chemicznej muszą speł- nych dotyczących uznania tej wody i jej kwalifikacji niać wymagania określone dla środków spożyw- rodzajowej. czych.

3. Zawartość składników mineralnych wymienio- 3. Wody, o których mowa w ust. 1, pochodzące nych w ust. 2 w wodzie stołowej powinna być równa z jednego otworu lub zespołu otworów tworzących albo wyższa od poziomów określonych w poz. 4—8 ujęcie, rozlane do opakowań, posiadają jedną nazwę i 12 załącznika nr 5 do rozporządzenia. handlową.

§ 13.

Oceny i kwalifikacje rodzajowe wód stoło- § 17. Wodę z otworu lub zespołu otworów tworzą- wych są dokonywane zgodnie z wymogami określo- cych ujęcie doprowadza się do rozlewni wyłącznie za nymi w § 9 ust. 1 dla wody źródlanej oraz naturalnej pomocą instalacji wykonanej z materiału spełniające- wody mineralnej określonymi w § 3 pkt 1—3 i § 4 go wymagania określone w przepisach, o których mo- ust. 1—5. wa w art. 54 ustawy.

§ 14.

1. Wody stołowe są wprowadzane do obrotu

§ 18.

Materiały i wyroby mające bezpośredni kon- pod nazwą „woda stołowa”, która nie może być zastą- takt z wodą we wszystkich pomieszczeniach rozlewni piona nazwą handlową (wymyśloną). Jeżeli woda sto- oraz w trakcie transportu spełniają wymagania okreśłowa jest oznakowana nazwą handlową (wymyśloną), lone w przepisach, o których mowa w art. 54 ustawy. to określenie „woda stołowa” jest zamieszczane w bezpośrednim sąsiedztwie tej nazwy czcionką, któ-

§ 19.

1. Rozlewnię wód lokalizuje się możliwie rej wysokość i szerokość stanowią co najmniej poło- najbliżej ujęcia wody, w specjalnie do tego celu prze- wę wysokości i szerokości największej czcionki nazwy znaczonym budynku albo jego wyodrębnionej części. handlowej (wymyślonej).

2. Rozlewnię wyposaża się w instalację doprowa-

2. W oznakowaniu wód stołowych podaje się in- dzającą wodę z ujęcia i ciąg technologiczny, w którym formacje o wchodzących w skład danej wody: odbywa się przygotowanie wody do rozlewania

1) naturalnej wodzie mineralnej; w opakowania.

2) wodzie źródlanej; 3. Woda z ujęcia może być wykorzystana również do innych celów niż określone w ust. 2 pod warun-

3) solach mineralnych. kiem rozdziału poszczególnych instalacji w hydrofor- ni.

§ 15.

Do znakowania, prezentacji i reklamy wód stołowych stosuje się odpowiednio przepisy § 6 ust. 1,

4. Jeżeli ciąg technologiczny produkcji wody ma ust. 3 pkt 1 i 3—7 oraz § 8 ust. 1, 2 i 4. być wykorzystany również do rozlewania napojów bezalkoholowych, państwowy powiatowy inspektor

§ 16.

1. Eksploatacja ujęcia naturalnych wód mine- nych wód mineralnych, wód źródlanych i wód sto- ralnych i wód źródlanych może odbywać się na pod- łowych; stawie pozwolenia wodnoprawnego wydanego zgod- nie z przepisami ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. — Pra- 2) dokumentowania systematycznie prowadzonej wo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019, z późn. kontroli skuteczności procesów mycia i dezynfek- zm. ) lub koncesji wydanej zgodnie z przepisami usta- cji ciągu technologicznego. wy z dnia 4 lutego 1994 r. — Prawo geologiczne i gór- nicze. § 20. 1. Naturalna woda mineralna lub woda źród- lana rozlewane do opakowań, posiadające określoną 2. Każdy otwór lub zespół otworów, z którego czer- nazwę handlową, mogą być czerpane z określonych pie się naturalną wodę mineralną lub wodę źródlaną, zasobów wody podziemnej jednym lub kilkoma otwo- posiada nazwę własną używaną w: rami, stanowiącymi ujęcie.

1) dokumentacji hydrogeologicznej, o której mowa w § 4 ust. 1; 2. Dopuszczalne odchylenia zawartości charakte- rystycznych składników mogą wynosić nie więcej niż

2) ocenie i kwalifikacji rodzajowej wody; ± 20%. www.rcl.gov.pl

3) dokumentacji z badań laboratoryjnych;

3. Dopuszcza się łączenie naturalnych wód mine-

4) znakowaniu naturalnej wody mineralnej i wody ralnych pochodzących z różnych otworów i określanie źródlanej. ich jedną nazwą handlową, jeżeli woda czerpana z tych otworów spełnia te same wymagania w zakresie kwa-

Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały lifikacji chemicznej określone w załączniku nr 5 do roz- ogłoszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 267, poz. 2255, z 2006 r. porządzenia. W przypadku wód źródlanych woda czer-

Nr 170, poz. 1217 i Nr 227, poz. 1658, z 2007 r. Nr 21, pana z różnych otworów jest wodą tego samego ro- poz. 125, Nr 64, poz. 427, Nr 75, poz. 493, Nr 88, poz. 587, dzaju.

Nr 147, poz. 1033, Nr 176, poz. 1238, Nr 181, poz. 1286 i Nr 231, poz. 1704, z 2008 r. Nr 199, poz. 1227 i Nr 227,

§ 21.

1. Naturalna woda mineralna i woda źródla- poz. 1505, z 2009 r. Nr 168, poz. 1323 i Nr 215, poz. 1664, z 2010 r. Nr 44, poz. 253, Nr 96, poz. 620 i Nr 182, poz. 1228 na w stanie surowym z ujęcia mogą być poddawane oraz z 2011 r. Nr 32, poz. 159. wyłącznie następującym procesom:

1) usuwania składników nietrwałych, takich jak: 7. Nie dopuszcza się: związki żelaza, manganu i siarki (II), poprzez filtra- cję albo dekantację poprzedzoną ewentualnie na- 1) odgazowywania wody podziemnej, która została powietrzaniem i sedymentacją osadów; zakwalifikowana jako naturalna woda mineralna ze względu na naturalną zawartość dwutlenku wę-

2) usuwania związków żelaza, manganu, siarki (II) gla; i arsenu z niektórych wód poprzez traktowanie wo- dy powietrzem wzbogaconym w ozon tylko w ilo- 2) dodawania środków bakteriostatycznych lub sto- ści niezbędnej do przeprowadzenia tego procesu; sowania wszelkich innych zabiegów, które mogą zmienić mikroflorę naturalnej wody mineralnej lub

3) usuwania innych niż wymienione w pkt 1 i 2 nie- wody źródlanej; trwałych składników metodami zatwierdzonymi;

3) dodawania do naturalnej wody mineralnej innych

4) częściowego lub całkowitego usuwania z wody składników niż dwutlenek węgla. dwutlenku węgla wyłącznie metodami fizycznymi;

5) nasycania albo ponownego nasycania wody dwu-

§ 22.

We wszystkich pomieszczeniach rozlewni na- tlenkiem węgla, zgodnie z warunkami określonymi turalnej wody mineralnej, wody źródlanej i wody sto- w ust. 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia. łowej zapewnia się warunki higieniczne i technologiczne wykluczające:

2. Działania, o których mowa w ust. 1, mogą być stosowane, jeżeli nie spowodują pogorszenia jakości 1) wtórne zanieczyszczenie wody podczas gromadze- wody pod względem mikrobiologicznym i zmian cha- nia wody w zbiornikach, napowietrzania wody i fil- rakterystycznego składu mineralnego wody. tracji lub nasycania wody dwutlenkiem węgla, roz- lewania wody do opakowań i magazynowania;

3. Naturalne wody mineralne i wody źródlane pod- dane procesom, o których mowa w ust. 1, mogą być 2) zmiany charakterystycznego składu mineralnego używane do produkcji napojów bezalkoholowych. wody.

4. Maksymalne dopuszczalne zawartości składni- Rozdział 6 ków pozostałych lub powstałych podczas napowie- trzania naturalnej wody mineralnej lub wody źródla- Przepisy przejściowe i końcowe nej powietrzem wzbogaconym w ozon określa załącz- nik nr 6 do rozporządzenia. § 23. Wody stołowe zawierające na etykietach oznakowanie niespełniające wymagań, o których mo-

5. Traktowanie naturalnych wód mineralnych wa w § 14 ust. 2, wprowadzone do obrotu lub przezna- i wód źródlanych powietrzem wzbogaconym w ozon czone do wprowadzenia do obrotu przed datą wejścia stosowanym w celu usunięcia składników, o których w życie rozporządzenia mogą pozostawać w obrocie mowa w ust. 1 pkt 2, może być stosowane po uprzed- przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w ży- nim powiadomieniu przez producenta wody właści- cie rozporządzenia. wego państwowego inspektora sanitarnego. Powia- damianie dotyczy również procesów innych niż trakto-

§ 24.

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie wanie powietrzem wzbogaconym w ozon w celu usu-

14 dni od dnia ogłoszenia. nięcia składników, o których mowa w ust. 1 pkt 3.

6. Procesy, o których mowa w ust. 1 pkt 3, mogą być stosowane pod warunkiem, że:

1) ich stosowanie jest uzasadnione składem chemicz- nym danej wody; Minister Zdrowia: E. Kopacz

2) producent wody będzie w stanie zapewnić, że pro- ces ten jest bezpieczny ze względu na jakość tej Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządze- wody pod względem zdrowotnym; niem Ministra Zdrowia z dnia 29 kwietnia 2004 r. w spra- wie naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źród-

3) woda z ujęcia spełnia wymagania mikrobiologicz- lanych i wód stołowych (Dz. U. Nr 120, poz. 1256 i Nr 276, ne określone w § 4 ust. 3. poz. 2738). www.rcl.gov.pl SKŁADNIKI POTENCJALNIE TOKSYCZNE NATURALNEGO POCHODZENIA WYSTĘPUJĄCE

W NATURALNYCH WODACH MINERALNYCH W OPAKOWANIACH ORAZ ICH MAKSYMALNE POZIOMY,

KTÓRYCH PRZEKROCZENIE MOŻE STANOWIĆ RYZYKO DLA ZDROWIA

Lp. Składniki Maksymalne poziomy (mg/l)

1 Antymon 0,0050

2 Arsen ogólny 0,010 (łącznie)

3 Bar 1,0

4 Bor 5,0

5 Kadm 0,003

6 Chrom 0,050

7 Miedź 1,0

8 Cyjanki 0,070

9 Fluorki 5,0

10 Ołów 0,010

11 Mangan 0,50

12 Rtęć 0,0010

13 Nikiel 0,020

14 Azotany 50,0/10,0

15 Azotyny 0,1

16 Selen 0,010

Poziom 10,0 (mg/l) odnosi się do naturalnych wód mineralnych wydobywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. www.rcl.gov.pl WYMAGANIA*) DOTYCZĄCE METOD OZNACZANIA SKŁADNIKÓW WYMIENIONYCH

W ZAŁĄCZNIKU NR 1 DO ROZPORZĄDZENIA

Granica

Dokładność Precyzja wykrywania wartości wartości

Lp. Składniki w % wartości Uwagi parametrycznej parametrycznej parametrycznej w % (uwaga 1) w % (uwaga 2)

(uwaga 3)

1 Antymon 25 25 25

2 Arsen 10 10 10

3 Bar 25 25 25

4 Bor patrz załącznik nr 1 do roz- porządzenia

5 Kadm 10 10 10

6 Chrom 10 10 10

7 Miedź 10 10 10

8 Cyjanki 10 10 10 uwaga 4

9 Fluorki 10 10 10

10 Ołów 10 10 10

11 Mangan 10 10 10

12 Rtęć 20 10 20

13 Nikiel 10 10 10

14 Azotany 10 10 10

15 Azotyny 10 10 10

16 Selen 10 10 10

O b j a ś n i e n i a :

*) Wymagane jest, aby analityczne metody ilościowego oznaczania składników wymienionych w załączniku nr 1 do rozporzą- dzenia umożliwiały co najmniej pomiar stężenia odpowiadający wartości parametrycznej z określoną dokładnością, precy- zją i granicą wykrywania. Niezależnie od czułości zastosowanej metody analitycznej, wynik wyraża się, przynajmniej tą samą liczbą miejsc dziesiętnych, jaka została podana dla maksymalnych stężeń ustanowionych w załączniku nr 1 do roz- porządzenia.

Uwaga 1: Dokładność jest błędem systematycznym i stanowi różnicę między wartością średnią dużej liczby powtórzonych pomiarów a wartością rzeczywistą.

Uwaga 2: Precyzja jest błędem przypadkowym i jest na ogół wyrażana jako odchylenie standardowe (w serii i między se- riami) dla próbki wyników ze średniej. Dopuszczalna precyzja jest dwukrotnością względnego odchylenia stan- dardowego.

Uwaga 3: Granicą wykrywania jest stężenie badanego składnika:

— równe trzykrotności względnego odchylenia standardowego w serii próbek o niskich stężeniach oznaczanego www.rcl.gov.pl składnika,

— albo pięciokrotności względnego odchylenia standardowego w serii próbek wzorcowych.

Uwaga 4: Metoda musi umożliwić oznaczenie łącznej zawartości cyjanków we wszystkich postaciach.

WZORCOWY ZAKRES BADAŃ NATURALNYCH WÓD MINERALNYCH

Rodzaj i zakres badań

Wskaźniki jakości

Badania pełne wody Sytuacje wyjątkowe

Badania wstępne w związku z oceną Monitoring

— awaryjne i kwalifikacją wody

1 2 3 4 5

Wskaźniki zapach, zapach, smak, zapach, smak, zgodnie organoleptyczne smak mętność, barwa mętność, barwa z zaleceniem organów urzędowej

Wskaźniki fizyczno- przewodność przewodność przewodność kontroli żywności

-chemiczne elektryczna, elektryczna, elektryczna, temperatura temperatura, pH pH, radionuklidy

Składniki azotyny, azotany, wszystkie składniki azotyny, azotany, zgodnie niepożądane amon, ChZT wymienione amon, żelazo, ChZT z zaleceniem i toksyczne w załączniku nr 1 organów urzędowej w nadmiernych do rozporządzenia kontroli żywności stężeniach oraz pestycydy, detergenty, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne

(WWA), polichlorowane bifenyle (PCB)

Składniki sód, wapń, magnez, amon, lit, sód, składniki zgodnie podstawowe żelazo, mangan, potas, stront, charakterystyczne z zaleceniem chlorki, żelazo, chlorki, wymienione organów urzędowej wodorowęglany, fluorki, bromki, w znakowaniu kontroli żywności siarczany siarczany, wody wodorowęglany, kwas metakrzemowy, dwutlenek węgla

Wskaźniki bakterie grupy coli, w zakresie określonym w § 4 ust. 3—5 mikrobiologiczne Escherichia coli, rozporządzenia ogólna liczba bakterii w temp. 20—22oC i 37oC

O b j a ś n i e n i a :

Badania pozwalające na wstępną charakterystykę wody z ujęcia.

Badania niezbędne do oceny jakości wody z ujęcia, która ma być wykorzystywana do produkcji wody opakowanej oraz wody w opakowaniu przeznaczonej do obrotu.

Badania kontrolne — systematyczne — wody ujmowanej oraz pobranej w krytycznych punktach kontroli określonych www.rcl.gov.pl w ramach systemu HACCP wdrożonego w zakładzie.

Badania zalecane w przypadku zmian jakości wody czerpanej z ujęcia.

KRYTERIA KLASYFIKACJI NATURALNYCH WÓD MINERALNYCH, WÓD ŹRÓDLANYCH I WÓD STOŁOWYCH

WEDŁUG POCHODZENIA I STOPNIA NASYCENIA DWUTLENKIEM WĘGLA

1. Według pochodzenia dwutlenku węgla w wodzie:

Naturalne wody mineralne, które wydzielają u źródła lub po rozlaniu do opakowań, samorzutnie i w sposób zauważalny dwutlenek węgla w warunkach normalnych temperatury i ciśnienia (naturalne wody mineralne ga- zowane (musujące)), dzielą się na trzy kategorie, do których stosuje się, odpowiednio, następujące oznakowa- nie:

1) „naturalna woda mineralna, naturalnie nasycona dwutlenkiem węgla” (gazowana) — dla oznaczenia wody, w której zawartość dwutlenku węgla pochodzącego ze źródła, po ewentualnej dekantacji i butelkowaniu, jest taka sama jak przy ujęciu, a w razie potrzeby woda jest ponownie nasycona pewną ilością dwutlenku węgla pochodzącego z tego samego złoża podziemnego równą ilości utraconej podczas wymienionych procesów;

2) „naturalna woda mineralna wzbogacona dwutlenkiem węgla (CO ) ze źródła” — dla oznaczania wody, w której zawartość dwutlenku węgla pochodzącego ze złoża podziemnego, po odżelazieniu wody i butelko- waniu, jest wyższa od stwierdzonej przy ujęciu;

3) „naturalna woda mineralna, woda źródlana lub woda stołowa nasycona CO ”(gazowana) — dla oznaczania wody, która w procesie rozlewania została nasycona CO ze złoża podziemnego lub CO o jakości wymaga- nej dla środków spożywczych.

2. Według stopnia nasycenia dwutlenkiem węgla:

1) wody nienasycone dwutlenkiem węgla — niegazowane;

2) wody niskonasycone dwutlenkiem węgla — do stężenia 1500 mg/l CO ;

3) wody średnionasycone dwutlenkiem węgla — od 1500 do 4000 mg/l CO ;

4) wody wysokonasycone dwutlenkiem węgla — powyżej 4000 mg/l CO .

O b j a ś n i e n i a :

Klasyfikacja wód stołowych odnosi się do tych wód w opakowaniach. www.rcl.gov.pl KRYTERIA KLASYFIKACJI CHEMICZNEJ STOSOWANE W ZNAKOWANIU NATURALNYCH

WÓD MINERALNYCH

Lp. Określenia Kryteria

1 Bardzo niskozmineralizowana Ogólna zawartość soli mineralnych nie jest większa od 50 mg/l

2 Niskozmineralizowana Ogólna zawartość soli mineralnych nie jest większa od 500 mg/l

3 Wysokozmineralizowana Ogólna zawartość soli mineralnych jest większa od 1500 mg/l

4 Zawiera wodorowęglany Zawartość wodorowęglanów jest wyższa od 600 mg/l

5 Zawiera siarczany Zawartość siarczanów jest wyższa od 200 mg/l

6 Zawiera chlorki Zawartość chlorków jest wyższa od 200 mg/l

7 Zawiera wapń Zawartość wapnia jest wyższa od 150 mg/l

8 Zawiera magnez Zawartość magnezu jest wyższa od 50 mg/l

9 Zawiera fluorki Zawartość fluorków jest wyższa od 1 mg/l

10 Zawiera żelazo Zawartość żelaza dwuwartościowego jest wyższa od 1 mg/l

11 Kwasowęglowa Zawartość naturalnego dwutlenku węgla w wodzie przy ujęciu jest wyższa od 250 mg/l

12 Zawiera sód Zawartość sodu jest wyższa od 200 mg/l

13 Odpowiednia dla przygotowania Zawartość: żywności dla niemowląt — sodu lub chlorków nie jest wyższa od 20 mg/l

— fluorków nie jest wyższa od 0,7 mg/l

— azotynów nie jest wyższa od 0,02 mg/l

— azotanów nie jest wyższa od 10 mg/l

14 Odpowiednia dla diety ubogiej Zawartość sodu jest niższa od 20 mg/l w sód

15 Może działać przeczyszczająco Dla wód ocenionych klinicznie zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia

16 Może działać moczopędnie Dla wód ocenionych klinicznie zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia

MAKSYMALNE DOPUSZCZALNE ZAWARTOŚCI SKŁADNIKÓW POZOSTAŁYCH LUB POWSTAŁYCH

PODCZAS NAPOWIETRZANIA NATURALNEJ WODY MINERALNEJ LUB WODY ŹRÓDLANEJ POWIETRZEM

WZBOGACONYM W OZON www.rcl.gov.pl Lp. Rodzaj składnika Maksymalne limity (μg/l)

1 Ozon rozpuszczony 50

2 Bromiany 3

3 Bromopochodne metanu 1

O b j a ś n i e n i a :

Zgodność z maksymalnymi limitami jest monitorowana przez organy urzędowej kontroli żywności podczas butelkowania lub stosowania innej formy pakowania z przeznaczeniem bezpośrednio dla konsumenta finalnego.